Podatki w Polsce

  • View
    2.257

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  1. 1. Czyli 12 liczb, ktre pokazuj, jak polscy przedsibiorcy zmagaj si z przepisami podatkowymi PODATKI W POLSCE Stycze 2017
  2. 2. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Rzecz, ktr najtrudniej w wiecie zrozumie, jest podatek dochodowy powiedzia kiedy Albert Einstein do swojego ksigowego Leo Mattersdorfa. No c, synny uczony zmar w 1955 roku i nie dane mu byo pozna polskiego systemu podatkowego. Amerykaski podatek dochodowy lat 40. i 50. to bya tylko przygrywka do polskiej twrczoci podatkowej po 1989 roku... Systemem podatkowym w Grant Thornton zajmujemy si na co dzie i jak mao kto widzimy, jak bardzo skomplikowany i niespjny jest to system. Tysice stron ustaw i rozporzdze, cige zmiany przepisw, mnogo stawek, progw, odpisw, ulg, rozproszenie przepisw po rnych dokumentach, luki prawne, rozbiene interpretacje i orzeczenia sdw to waciwie codzienno podatnikw i ich doradcw podatkowych. Nic dziwnego, e przedsibiorcy w Polsce biurokracj, w tym rozliczanie podatkw, uznaj czsto za jedn z najwikszych barier w rozwoju ich biznesw. Postanowilimy wybra 12 liczb, ktre najdobitniej poka, jak skomplikowany, niejasny, a czsto take opresyjny i destrukcyjny bywa polski system podatkowy. Mamy nadziej, e przemwi one do wyobrani rzdzcych i bd choby drobnym impulsem do refleksji nad wyborem waciwej drogi do naprawiania przepisw podatkowych w naszym kraju. Zapraszam do lektury. WSTP SZANOWNI PASTWO Dariusz Gazka Partner szef Zespou Biecego Doradztwa Podatkowego Grant Thornton
  3. 3. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Jednym z gwnych problemw dotyczcych systemu podatkowego w Polsce jest to, jak obszerny jest to system. Skadaj si na niego w sumie 303 akty prawne, czyli 11 ustaw i 292 rozporzdzenia Ministra Rozwoju i Finansw (wczeniej Ministra Finansw). Wszystkie te dokumenty zawieraj 5789 stron maszynopisu, z czego 1518 stron to ustawy, a 4271 to rozporzdzenia (stan na koniec listopada 2016 r.). Gdyby je wydrukowa i uoy z nich wie, miaaby on okoo 60 cm wysokoci. Teoretycznie kady polski przedsibiorca powinien te akty prawne pozna i si do nich stosowa. O ile due firmy, dysponujce zapleczem prawnikw i ksigowych, s w stanie sobie z takim obowizkiem poradzi, o tyle drobni przedsibiorcy nie s w stanie zmierzy si z tak potn skal obowizujcych przepisw. Jak wynika z badania Grant Thornton, najbardziej obszerny jest w Polsce podatek dochodowy od osb fizycznych regulujce go przepisy maj a 2,7 tys. stron. Na drugim miejscu jest akcyza (991 stron), a na trzecim VAT (890). Wykres 1. Liczba stron maszynopisu ustaw i rozporzdze regulujcych poszczeglne obszary prawa podatkowego w Polsce 5789 Tyle stron maszynopisu ma system podatkowy w Polsce, tzn. tyle stron maj wszystkie ustawy i rozporzdzenia ksztatujce system podatkowy Jak obszerne jest polskie prawo podatkowe? 2689 730 991 890 489 CIT Inne przepisy VAT Akcyza PIT
  4. 4. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Istotnym problemem z punktu widzenia przejrzystoci polskiego prawa podatkowego jest nie tylko objto tych przepisw (o czym byo na poprzedniej stronie), ale te ich dua zmienno. Wedug oblicze Grant Thornton, w 2016 r. w ycie weszy w Polsce a 1784 strony nowych aktw prawnych regulujcych bezporednio kwestie podatkowe gwnie ustawy i rozporzdzenia, ktre usuway wczeniej istniejce zapisy i zastpoway je nowymi. To a 31 proc. caego polskiego systemu podatkowego (1784 z 5789 stron). Teoretycznie oznacza to, e statystycznie w Polsce okoo jedna trzecia przepisw podatkowych jest rocznie wymieniana na nowe lub nadawane jest im nowe brzmienie. Idc dalej tym tropem, statystycznie rzecz biorc, zmieniajc prawo w takim tempie wystarcz trzy lata, aby system podatkowy zosta cakowicie zmieniony na nowy, tzn. eby nie ostaa si ani jedna regulacja, ktra obowizywaa jeszcze trzy lata temu. Tak dua zmienno przepisw sprawia, e przedsibiorcy w Polsce maj problemy z zapoznaniem si z aktualnym stanem prawnym, a tym samym e s niemal stale wystawieni na ryzyko uchybienia i kar ze strony aparatu skarbowego. Podatnicy musz bowiem podejmowa decyzje tu i teraz, a organy maj moliwo weryfikacji tych decyzji za okres ostatnich piciu lat, majc ju wiksz wiedz, wynikajc z orzecznictwa. 1784 Tyle stron maszynopisu aktw prawnych (ustaw i rozporzdze) regulujcych przepisy podatkowe weszo w ycie w 2016 r. Jak zmienne s przepisy podatkowe?
  5. 5. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Najbardziej niestabilne s przepisy dotyczce podatkw dochodowych. Ustawa o PIT bya ju nowelizowana 56 razy, nie liczc niemal stale wprowadzanych drobnych korekt dokonywanych przy okazji nowelizacji innych ustaw. Efekt jest taki, e ustawa o PIT wraz z wydanymi do niej rozporzdzeniami to obecnie ponad 2,7 tys. stron maszynopisu, ktre powinien zna kady pracodawca. Niewiele lepiej wypada pod tym wzgldem ustawa o podatku od towarw i usug. Przez 23 lata funkcjonowania bya przebudowywana ju 47 razy, a tekst jednolity ustawy razem z doczonymi do niej rozporzdzeniami to ju prawie 1 tys. stron maszynopisu. Na trzecim miejscu znalaza si ustawa o podatku od osb prawnych. Od czasu swojego powstania w 1992 r. bya nowelizowana 36-krotnie i razem z rozporzdzeniami zawiera 730 stron maszynopisu. Dotd najczciej ustawy podatkowe byy zmieniane w VI kadencji parlamentu, czyli za pierwszych rzdw koalicji PO-PSL gwne ustawy podatkowe byy zmieniane wwczas 32 razy. Obecny rzd PiS, jeli utrzyma tempo z pierwszego roku (12 nowelizacji) ma szans zdecydowanie pobi ten rekord. Tabela 1. Liczba nowelizacji ustaw o PIT, CIT i VAT w poszczeglnych kadencja Sejmu 139 Tyle razy nowelizowane byy dotd ustawy o PIT, CIT i VAT od swojego powstania na pocztku lat 90. (nie liczc drobnych zmian wprowadzanych przy okazji nowelizacji innych ustaw) Jak zmienne s przepisy podatkowe? c.d. Kadencja I (1991-1993) Kadencja II (1993-1997) Kadencja III (1997-2001) Kadencja IV (2001-2005) Kadencja V (2005-2007) Kadencja VI (2007-2011) Kadencja VII (2011-2015) Kadencja VIII (2015-) 0 10 29 21 9 32 26 12
  6. 6. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Znamienn cech polskiego systemu podatkowego jest rwnie mnogo stawek podatkowych. Podatek PIT zawiera 9 rnych stawek, a VAT 7 w zalenoci od rodzaju opodatkowanej transakcji, przedmiotu transakcji, formy prawnej podmiotw realizujcych transakcj czy decyzji samego podatnika o wyborze stawki. Jeli do tego dodamy jeszcze rnego rodzaju progi podatkowe, ulgi, odliczenia, wykluczenia i rne sposoby ustalania podstawy opodatkowania wybr poprawnej stawki i prawidowe naliczenie nalenego podatku jest czsto zadaniem wykraczajcym poza moliwoci podatnikw, zwaszcza drobnych przedsibiorcw. Przykadem i symbolem tego duego skomplikowania systemu stawek podatkowych jest hot-dog. W zalenoci od tego, czy zakupiony do produkcji sos to musztarda czy sos musztardowy, sprzedawca bdzie mg odliczy sobie 8 lub 23 proc. VAT. Natomiast gdy bdzie chcia rozliczy faktur za buk, stawka bdzie zaleaa od tego, jak duga bya data przydatnoci do spoycia zakupionego pieczywa stawka ta wyniesie 5, 8 lub 23 proc. 20 Tyle jest cznie stawek podatkowych trzech najwaniejszych podatkw PIT, CIT i VAT Ile jest stawek podatkowych? 23% Musztarda 5% Parwka Ketchup lub sos musztardowy 8% 23% 8% Termin przydatnoci >14 dni Termin przydatnoci do 14 dni Termin przydatnoci do 14 dni i podwyszona zawarto cukru 5% 23% Przyprawy nieprzetworzone (np. tymianek, majeranek, koperek) Sl i pieprz PRZYPRAWY SOSY PARWKA BUKA 8% PIT 18 32 20 19 17 8,5 5,5 3 2 CIT 19 20 10 15 VAT 23 8 7 5 4 0 zwolnione Tabela 2. Stawki podatkowe w 2017 r.
  7. 7. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Wykres 2. Liczba wydanych indywidualnych interpretacji podatkowych W praktyce rdem prawa podatkowego w Polsce s jednak nie tylko ustawy i rozporzdzenia, o czym pisalimy na poprzednich stronach, ale w duej mierze te interpretacje podatkowe organw podatkowych i orzeczenia sdw administracyjnych. To one czsto decyduj o tym, jak paci podatki i niekoniecznie zgodnie z liter prawa. Teoretycznie wic, jeli przedsibiorca chciaby mie pewno, e uniknie problemw fiskalnych, powinien zna nie tylko 5,8 tys. stron aktw prawnych, ale te przeglda interpretacje podatkowe i orzeczenia sdw administracyjnych. W samym 2015 r. organy podatkowe wyday ponad 38 tys. interpretacji, a kada z nich liczya rednio po okoo pi stron maszynopisu. Naley doceni to, e organy podatkowe ponosz tak ogromny wysiek, by rozstrzyga niejasnoci interpretacyjne zgaszane przez podatnikw. Sami przedstawiciele MF podkrelali kilkukrotnie, e adne pastwo w Unii Europejskiej nie publikuje tylu interpretacji co Polska. Naley si za to administracji podatkowej i urzdnikom duy szacunek. Tak gigantyczna skala wydawanych interpretacji pokazuje jednak, jak niejasny jest polski system podatkowy. Gdyby ustawodawstwo byo lepszej jakoci, administracja nie musiaaby powica tyle energii na rozstrzyganie niejasnoci w systemie podatkowym. 38 159 Tyle indywidualnych interpretacji podatkowych wyday organy skarbowe w 2015 r., czyli tyle razy Ministerstwo Finansw musiao wyjania podatnikom przepisy i ata w ten sposb niejasnoci w prawie Ile wtpliwoci maj podatnicy? 22478 26314 29589 34237 35701 35439 33610 38159 0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
  8. 8. Podatki w Polsce| Raport Grant Thornton Obcieniem dla podatnikw jest nie tylko znajomo przepisw podatkowych, ale te liczba deklaracji, jakie trzeba stale wysya do organw podatkowych. Jak pisalimy w raporcie Grant Thornton (Urzdy zasypuj przedsibiorcw stert formularzy, lipiec 2015 r.), statystyczna, redniej wielkoci firma w Polsce musiaa wwczas w cigu roku wysa 209 rnego rodzaju sprawozda i formularzy do rnych urzdw administracji skarbowej. Jednym z urzdw, ktry wymaga od firm najwicej dokumentw, by urzd skarbowy. Wedug oblicze Grant Thornton, statystyczna firma w Polsce (redniej wielkoci, czyli zatrudniajce 50-249 pracownikw) powinna wysya w cigu roku urzdnikom skarbwki a 41 deklaracji podatkowych. Czyli niemal w kadym tygodniu pracownik firmy odpo