04 Ustavne promjene - BiH

  • Published on
    25-Jun-2015

  • View
    225

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

PRIJEDLOZI I DISKUSIJE SA OKRUGLOG STOLA

PRIJEDLOG IZMJENE I DOGRADNJE USTAVA BOSNE I HERCEGOVINE

SOCIJALDEMOKRATSKA PARTIJA BOSNE I HERCEGOVINEKlub zastupnika SDP BIH u Parlamentarnoj skuptini Bosne i Hercegovine Savjet SDP BIH za ustavno-pravna pitanja Savjet SDP BIH za ekonomski razvoj Savjet SDP BIH za razvoj

Sarajevo, 2005.

PRIJEDLOG IZMJENE I DOGRADNJE USTAVA BOSNE I HERCEGOVINE

PRIJEDLOG AMANDMANA NA USTAV BOSNE I HERCEGOVINE I DISKUSIJE SA OKRUGLOG STOLA POSVEENOG IZMJENAMA I DOGRADNJI USTAVA BOSNE I HERCEGOVINE, ODRANOG U SARAJEVU 18.1.2005. GODINE U ORGANIZACIJI SOCIJALDEMOKRATSKE PARTIJE BOSNE I HERCEGOVINE

Izdava Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine Za izdavaa prof dr Zlatko Lagumdija tampa Za tampariju Tira

Sarajevo, jula/srpnja 2005. godine

SadrajPrijedlog izmjene i dogradnje Ustava Bosne i Hercegovine ............ 3

Razlozi za izmjenu i dogradnju Ustava BiH ...........................................................................3 Konkretni prijedlozi..................................................................................................................5 Obrazloenje ............................................................................................................................ 9 Otvaranje okruglog stola .......................................................................................................14 Prof dr ALIJA BEHMEN ..................................................................................................... 14 Prof dr ZLATKO LAGUMDIJA ......................................................................................... 15 Diskusija.................................................................................................................................. 17 Mr SABRIJA POJSKI........................................................................................................ 17 Prof dr MIRKO PEJANOVI .............................................................................................. 19 Prof dr ANTO DOMAZET ................................................................................................... 21 IBRO SPAHI..................................................................................................................... 24 STRAJO KRSMANOVI .....................................................................................................27 Prof dr IVAN TOMLJENOVI ............................................................................................27 Prof dr SLAVO KUKI ....................................................................................................... 28 Prof dr GAJO SEKULI ..................................................................................................... 30 Prof dr OMER IBRAHIMOVI .......................................................................................... 32 KREIMIR ZUBAK .............................................................................................................35 SLOBODAN POPOVI....................................................................................................... 36 SLAVIA UUR................................................................................................................ 38 Akademik JURAJ MARTINOVI ...................................................................................... 39 Mr JOZO KRIANOVI..................................................................................................... 40 JASMIN IMAMOVI .......................................................................................................... 41 DAVOR VULETI .............................................................................................................. 43 Prof dr EFKO MEEDOVI ............................................................................................ 44 Prof dr MARKO TADI.......................................................................................................45 Dr ANTE RAOS .................................................................................................................. 46 Prof dr DUKO MILIDRAGOVI ...................................................................................... 46 Akademik BOIDAR MATI ............................................................................................. 50

Okrugli sto .................................................................................. 14

Zastupnici SDP-a BiH: Jozo Krianovi, Zlatko Lagumdija i Selim Belagi Predstavniki / Zastupniki dom Parlamentarne skuptine BiH n/r gosp. Martina Ragua, predsjedavajueg Na osnovu lana X 1 Ustava BiH i lana 8 i 110 Poslovnika Zastupnikog doma Parlamentarne skuptine Bosne i Hercegovine, podnosimo

PRIJEDLOGizmjene i dogradnje Ustava Bosne i HercegovineRazlozi za izmjenu i dogradnju Ustava BiHProteklo je vie od osam godina od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, u okviru kojeg je donesen Ustav BiH. Oekivanja da e se, povremenim promjenama ustava entiteta i Ustava BiH, blagovremeno stvoriti uvjeti da se koncept dejtonske Bosne i Hercegovine postepeno, u hodu, dograuje i transformira u pravcu uspostave Bosne i Hercegovine kao etniki nedjeljive demokratske drave evropskog profila, pokazala su se potpuno neosnovanima. To se nije dogodilo iz vie razloga: Dravni organi Bosne i Hercegovine ne raspolau funkcijama i ovlatenjima koje im omoguuju da u punom kapacitetu ostvaruju suverenitet (unutranji i vanjski), tako da nemaju potrebne prerogative drave, dok entiteti raspolau nekim bitnim prerogativima drave; Postoji institucionalna neravnotea prava kolektiviteta (nacija) na raun individualnih prava graana, to je suprotno Evropskoj konvenciji za zatitu ljudskih prava i temeljnih sloboda. Graanin je vie etnograanin nego politiki subjekt;3

Nacionalna prava se teritorijaliziraju, dovodei u diskriminirajui poloaj manjinske u odnosu na veinske konstitutivne narode na entitetskoj teritoriji. I pored amandmana na entitetske ustave pokazuje se da konstitutivni narodi, dakle, nisu ravnopravni na teritoriji cijele Bosne i Hercegovine; Graanima dravljanima Bosne i Hercegovine i pripadnicima konstitutivnih naroda, suprotno Evropskoj konvenciji o zatiti ljudskih prava i temeljnih sloboda, uskraeno je pravo da biraju i da budu birani u organe vlasti BiH na cijelom podruju Bosne i Hercegovine. Tako se uskrauje aktivno i pasivno birako pravo za oko 45% graana BiH, odnosno Bonjaci i Hrvati u Republici Srpskoj ne mogu biti kandidati za lana Predsjednitva BiH ili zastupnici u Domu naroda, a isto tako ni Srbi u Federaciji BiH; Bosna i Hercegovina, cijenei pravni poredak i koncept vlasti koji sada ima, nije mogua kao samoodriva drava, pa je otuda, naalost, za njeno funkcioniranje nuna institucija visokog predstavnika;

Entiteti dovode do apsurda dravnost Bosne i Hercegovine. Teritorijalno-politika struktura Bosne i Hercegovine je suprotna njenom multinacionalnom biu. Bosna i Hercegovina nikada nije bila strukturirana iskljuivo na nacionalnoj osnovi; S obzirom na sloenost dravne strukture BiH, koja je uz to i asimetrina, Bosna i Hercegovina je nefunkcionalna i neefikasna drava, iji je dravni aparat nepotrebno mnogobrojan i potpuno neracionalno organiziran. U svijetu ne postoji drava sa takvim politikim svojstvima kao to je Bosna i Hercegovina; Postojei ustavni okvir nije samo neefikasan ve generira i skupi dravni aparat i administraciju koju finansijski ne bi mogle podnijeti ni mnogo bogatije drave; Ustav BiH prenaglaeno podstie podudarnost entitetskog i politikog identiteta. U takvim uvjetima nije moglo doi do uspostavljanja jedinstva ekonomskog, pravnog i politikog sistema Bosne i Hercegovine, to ima nesagledive posljedice za njen ukupni razvoj (dva pa i vie ekonomskih, pravnih, politikih i socijalnih sistema i sl.). Posebno je ovakvo stanje pogubno po ostvarivanje prava i sloboda graana; Nedograenost i neefikasnost dravnih organa, kako upravnih tako i pravosudnih, pogoduje irenju kriminala i korupcije, to ugroava ekonomske i politike osnove drave i drutva; Bosna i Hercegovina nije ekonomski samoodriva, budui da se njen dosadanji razvoj uglavnom bazirao na donacijama, a dostignuti drutveni proizvod ne omoguava razvoj koji obezbjeuje rast zaposlenosti i porast standarda; este su opstrukcije u donoenju elementarnih dravnih odluka, budui da je sistem odluivanja konsenzusom uveden i kod operativnih i ekspertskih pitanja, ime je stvoren prostor za politikantske manipulacije;4

Predsjednitvo BiH je iaeno u sistemu dravne vlasti i stavlja se u poziciju dualizma i paralelnog organa sa Vijeem ministara BiH, uz nepotrebno skup administrativni aparat koji ga usluuje; Bosna i Hercegovina je donekle ula u fazu stabilnosti, ali njena ekonomska samoodrivost i potrebna brzina reformi se svakim danom dovode u pitanje. Na taj nain produbljuje se i produava stanje siromatva i besperspektivnosti i u nedogled odlae ukljuivanje Bosne i Hercegovine u daljnje evropske integracije.

Sve to upuuje na potrebu hitnih i radikalnih ustavnih promjena koje e zaustaviti rastuu opasnost etnike podjele BiH i njene eventualne disolucije i stvaranja uvjeta za razvoj Bosne i Hercegovine u skladu sa njenim unutranjim multietnikim biem i evropskim demokratskim standardima. Osnova za njenu transformaciju u tom pravcu jeste uspostava individualnih i kolektivnih ljudskih prava i sloboda u skladu sa evropskim i svjetskim standardima. Brojnost politikih inicijativa za promjene Ustava BiH koje pokreu ne samo politike stranke nego i nevladine organizacije, kao i upravo donesena rezolucija Vijea Evrope kojom se trai da se pristupi promjenama Ustava BiH i da se u tu aktivnost ukljue sve politike stranke, kao i Venecijanska komisija, nedvojbeno pokazuju da je sazrelo vrijeme da se pristupi dogradnji Ustava BiH. U proceduralno-pravnom smislu nema nikakvih prepreka da se to uini. Svako daljnje odlaganje ustavn