50267143 Pojam i Znacaj Poreza Na Dohodak

  • Published on
    20-Jul-2015

  • View
    141

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>Univerzitet u Sarajevu POJAM I ZNAAJ POREZA NA DOHODAK SEMINARSKI RAD Predmet: Komparativni poreski sistemi Profesor: dr. Sead Kreso Asistent: Lejla L azovi Pita STUDENTI Kahvi Selma Jamakovi Hana emo Irma Jahi Mehmed Sarajevo, mart 2011. godine</p> <p>SADRAJ SADRAJ .......................................................................... ................................................................................ ................ 2 1 2 UVOD..................................................... ................................................................................ ................................... 3 POJAM I ZNAAJ POREZA NA DOHODAK ........... ................................................................................ ........ 4 2.1 CILJEVI I UINCI POREZA NA DOHODAK ................................ ............................................................................. 4 2.1.1 Porez na dohodak kao instrument fiskalne politike ........................ .............................................................. 4 2.1.2 Porez na dohodak kao instrument redistribucijske politike ............................... ........................................... 5 2.1.3 Porez na dohodak kao instrum ent konjukturne politike ....................................................... ......................... 5 2.2 OBLICI POREZA NA DOHODAK ....................... ................................................................................ ..................... 5 2.3 ELEMENTI POREZA NA DOHODAK ......................... ................................................................................ .............. 6 2.3.1 Poreski obveznik ........................................ ................................................................................ ................... 6 2.3.2 Poreska osnovica ................................... ................................................................................ ....................... 6 2.3.3 Poreska stopa................................... ................................................................................ ............................. 6 2.3.4 Poreske olakice ........................... ................................................................................ ................................ 7 2.4 OBILJEJA POREZA NA DOHODAK................ ................................................................................ ....................... 7 2.5 PORESKA SKALA .................................... ................................................................................ ............................ 8 2.6 SISTEMI POREZA NA DOHODAK ................... ................................................................................ ....................... 8 2.7 EKONOMSKI ASPEKTI PORESKIH PRAVINOSTI ............. ................................................................................ ...... 9 3 POREZ NA DOHODAK U SRBIJI ........................................... .......................................................................... 11 3. 1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 4 5 Porez na zarade ...................................... ................................................................................ .................... 11 Porez na prihode od samostalne djelatnosti ............. ................................................................................ .. 11 Porez na kapitalne dobitke................................................ .......................................................................... 12 Go dinji porez na dohodak graana .................................................... ....................................................... 12 POREZ NA DOHODAK U OSTALIM ZEMLJAMA ............................................ ........................................... 13 POREZ NA DOHODAK U BOSNI I HERCEG OVINI .......................................................................... ........... 14 5.1 5.2 REFORMA POREZA NA DOHODAK ............................... ................................................................................ ...... 14 POREZ NA DOHODAK U STRUKTURI JAVNIH PRIHODA .......................... ............................................................. 15 6 ZAKLJUAK ........................................................................ ................................................................................ 18 LITERATURA......................................................................</p> <p>................................................................................ .......... 19 2</p> <p>1 UVOD 1 pravni entitet mora plaati dravi ili funkcionalnom ekvivalentu dravi (npr. plemena) . Predstavljaju Porez predstavlja finansijsku naplatu ili drugi nametnutu obavezu, koju svaki poj edinac ili najvanije i najizdanije dijelove javnih prihoda. Bitno je napomenuti da se radi o optem, prinudnom i bez protivnaknade davanju u novcu, koje se utvruje prema poresk oj snazi obaveznika, a ija sredstva se koriste od strane drave radi pokria optih pot reba i interesa i bez njih drava ne bi mogla normalno da funkcionie. Postoje razlii te vrste poreza koji se mogu kvalifikovati prema razliitim kriterijama. Treba vod iti rauna o poreznoj snazi i drugim subjektivnim okolnostima. Porezi se dijele na subjektivne (porez na dohodak pojedinca ili obitelji) i objektivne (porez na ne ki dio imovine). Porezni sistemi se razlikuju od zemlje do zemlje, no meutim post oji nekoliko poreznih oblika, koji imaju presudnu ulogu u poreznim sistemima svi h zemalja, a to su: porez na dohodak, porez na dobit, porez na dodatu vrijednost, porez na promet i porez na imovinu. 1 B. Rajievi ; Javne finansije; Beograd (2005.). 3</p> <p>2 POJAM I ZNAAJ POREZA NA DOHODAK Da bismo definisali porez na dohodak, moramo prvo objasniti ta zapravo jeste doho dak. Polazei od teorijske definicije, fiskalnog stanovita, dohodak se definie kao zb ir svih neto prihoda koje je poreski obveznik ostvario u datom periodu (prihodi iz radnog odnosa lina primanja, prihodi od samostalne djelatnosti, prihodi od kam ata i dividendi i dr.). 2 Prihod predstavlja vrijednost realizovanih uinaka 3 (pro izvoda i usluga) na tritu. Rije je o svakom poveanju obaveznikovih sredstava bez oba veze naknadnog vraanja. Porez na dohodak predstavlja vrstu poreza kojim se oporezu je dohodak fizikih i pravnih osoba i jedan je od najznaajnijih poreskih oblika sva ke savremene drave 4. Karakteriu ga finansijska izdanost, elastinost i predvidivost, pa je pogodan za ostvarivanje mnogih ciljeva ekonomske i socijalne politike. Prv i oblik poreza na dohodak uveden je u 18. vijeku kada je William Pitt mlai uveo c edularni oblik poreza na dohodak jer su mu trebala sredstva zbog ratovanja Velik e Britanije sa Francuskom. Nakon prestanka ratne opasnosti on je ukinut, ali je kasnije u vie navrata bio ponovo uvoen. 1842. godine je poslednji put uveden u Eng leskoj i nakon toga je ostao sve do dananjih dana. Porez na dohodak moe biti progr esivan, degresivan i proprocionalan, u zavisnosti od propisa u dravnom zakonodavs tvu i predstavlja vaan poreski oblik. 2.1 Ciljevi i uinci poreza na dohodak U savremenim poreskim sistemima porezu na dohodak ima zadatak da: 2.1.1 poslui ka o izdaan instrument prikupljanja prihoda u budet, ispuni oekivanja na podruju politi ke redistribucije dohotka, poslui kao instrument konjukturne politike 5. Porez na dohodak kao instrument fiskalne politike Primjena poreza na dohodak omoguuje prilagoavanje ekonomskim prilikama osoba od ko jih se ubire i to putem progresivne tarife. Potrebno je odrediti poresku sposobn ost obveznika da iz ostvarenog dohotka izdvaja novana sredstva za potrebe drave. J edno od moguih ogranienja izdanosti poreza na dohodak je u tome to se njime ne smiju naruiti pretpostavke ostvarivanja poreza. Likvidnost ovog poreza je mnogo vea, ne go kod npr. poreza na imovinu ili nasljedstvo. Visok stepen prilagodljivosti por eza na dohodak moe takoer biti i uzrok poveanog obima i vrste poslova, pa i trokova i na strani drave i na strani poreskog obveznika. Finansijska izdanost poreza na d ohodak je ograniena na nain da moe dovesti do smanjenja elje za ostvarivanjem dohotk a iznad odreene visine, i mogu se praviti poreenja mogueg ili realnog poreskog opte reenja sa drugim obveznicima, koji po njegovom miljenju ulau znatno 2 3 Brmmerhoff D., Javne financije, 7. izdanje, Mate, Zagreb 2000., str. 287-328 Keetovi I., Reforme poreskog sistema, Privredna tampa d.o.o., Sarajevo, 2004., stranica 95 4 http://bs.wikipedia.org/wiki/Porez 5 Keetovi I., Reforme poreskog sistema, Privred na tampa d.o.o., Sarajevo, 2004., stranice 98 4</p> <p>manje napora za sticanje dohotka. 2.1.2 Porez na dohodak kao instrument redistri bucijske politike Porez na dohodak je jedan od uspjenijih poreza pomou kojeg se djelotvorno moe utica ti na redistribucije neto dohotka. Redistributivni efekat poreza na dohodak moe s e vidjeti u kompenzacijskoj ulozi u odnosu na potrone poreze. Poreski obveznici s a niim dohocima nose znatno vei teret, pa progresivnom porezu na dohodak je dodije ljena zadaa postizanja proporcionalnosti poreskog optereenja. U prilog redistribuc ijskoj funkciji ide i argument da porezni obveznici koji raspolau viom ekonomskom snagom mogu vie sredstava izdvojiti za tednju i na taj nain nabaviti vie imovine. Ta koer, imaju realnu ansu za sticanje uveanog dohotka. Raspodjela dohotka zasnovana n a naelu potreba, koriguje raspodjelu nastalu na osnovu djelovanja trita i manifestu je se na podruju socijalne politike. I taj princip zahtjeva da se BDP raspodijeli privatnim domainstvima prema potrebama koje ima. Meutim, zbog subjektivne kompone nte, kao to je broj lanova porodice, samo drava ili neka druga mjerodavna instituci ja moe utvrditi koje e i kolike individualne potrebe drutvo priznati. 2.1.3 Porez n a dohodak kao instrument konjukturne politike Porez na dohodak treba biti izgraen i prilagoen razvojnoj politici primjenom aktiv nog i pasivnog instrumentarija, a da pri tom ne utie negativno na politiku rasta i ciljeve koji se ele postii. Pasivna fleksibilnost utie na to da se prihodi od por eza smanjuju pri padu dohotka, a pri poveavanju dohotka poveavaju vie nego proporci onalno. To znai da porez na dohodak u privredi automatski djeluje stabilizirajue. 2.2 Oblici poreza na dohodak Osnovni oblici poreza na dohodak 6 su: engleski (britanski) oblik poreza na doho dak, romanski oblik i germanski oblik poreza na dohodak Kod engleskog tipa poreza na dohodak najprije se oporezuju primjenom proporciona lnog opteg poreza na dohodak (income tax) pojedini dijelovi dohotka, a potom se d ohoci koji prelaze utvreni iznos oporezuju primjenom dodatnog progresivnog poreza (surtax). Income tax se ubire od porezu podlonih prihoda, cedula, koje su dijelo m podijeljene na cases, s tim da se za cedule i cases primjenjuju posebne odredb e pri utvrivanju oporezivog iznosa pojedinog prihoda. Romanski oblik poreza na do hodak jo se uvijek oslanja na cedule kao sastavni dio postupka oporezivanja dohot ka. Germanski tip poreza na dohodak odlikuje se time to se ukupni dohodak oporezu je primjenom jednog jedinstvenog progresivnog poreza na dohodak, s tim da se u o bzir uzimaju lina svojstva poreznog obaveznika. 6 Brmmerhoff D., Javne financije, 7 izdanje, Mate, Zagreb, 2000, stranice 287-328 5</p> <p>Porez na dohodak treba razlikovati od poreza na dobit, jer se prvim oporezuje uk upan prihod (veinom lini dohodak graana), dok se porezom na dobit oporezuju profiti preduzea. 2.3 Elementi poreza na dohodak Pri definisanju poreza na dohodak moramo objasniti sljedee elemente 7: 2.3.1 pore ski obveznik, poreska osnovica, poreske olakice i poreske stope Poreski obveznik U veini savremenih drava poreskim obveznikom se smatra pojedinac (fiziko lice), dok je u nekim poreskim sistemima to porodica, jer se smatra da se na taj nain vri op orezivanje prema ekonomskoj snazi i izbegava poreska evazija. Kada se za poresko g obveznika uzme fiziko lice, vano je utvrditi principe oporezivanja: princip neog raniene poreske obaveze, teritorijalni princip i princip dravljanstva. Princip neograniene poreske obaveze u centar panje stavlja prebivalite. Prema ovom principu oporezuju se svi prihodi jednog lica koje ima prebivalite u zemlji, neza visno od toga da li su prihodi ostvareni u zemlji ili inostranstvu, i nezavisno od dravljanstva poreskog obveznika. Teritorijalni princip podrazumijeva da poresk a obaveza tereti samo prihode ostvarene u zemlji, pa su na plaanje poreza obavezn a i lica koja nemaju prebivalite u zemlji. Princip dravljanstva poreski tereti drav ljanina jedne zemlje koji ima prebivalite u drugoj zemlji tako to plaa na pojedine prihode ostvarene u inostranstvu porez zemalja iji je dravljanin. 2.3.2 Poreska os novica Poreska osnovica sa teorijskog aspekta shvaena je kao dohodak svih izvora i odreen a je vrstom prihoda, kao to su: plate, svi oblici naknada koje imaju karakter lini h primanja a vezani su za obavljanje poslovne aktivnosti, dohoci od obavljanja p oljoprivredne aktivnosti, dohoci od samostalne djelatnosti svih oblika proizvodn e i neproizvodne aktivnosti, dohoci po osnovu zakupa imovine, porast vrijednosti imovine (kapitalni dobici), kamate i dividende. U zavisnosti od zakona, stopa p oreza moe se razlikovati od vrste dohotka. Kapitalni dohoci mogu biti oporezovani kada se ostvare (pri prodaji dionica) ili kada se upiu (kada im se trina vrijednos t povea). U nekim zakonodavstvima, odreene vrste dohodaka mogu biti potpuno osloboe ne ovog poreza, na primjer, stipendije ili penzije, ili mogu biti osloboene do od reenog iznosa. 2.3.3 Poreska stopa Stope poreza na dohodak su progresivne i imaju funkciju da bolje zahvate ekonoms ku snagu obveznika i neutraliu regresivna dejstva posrednih poreza i da omogui rav nomjernu raspodjelu 7 Brmmerhoff D., Javne financije, 7 izdanje, Mate, Zagreb, 2000, stranice 287-328 6</p> <p>poreskog tereta meu poreskim obveznicima. Prednosti koje ima progresivno oporeziv anje ogleda se u ostvarivanju socijalno-politikih ciljeva oporezivanja, budui da v ri znaajnu redistribuciju dohotka i imovine poreskih obveznika. Ovakva vrsta pores kih stopa podstie pojedinca na produktivniji rad, jer veim radom se eli kompezirati umanjenje dohotka plaanjem poreza. Meutim postoje i neki nedostaci progresivnih p oreskih stopa. Prije svega, destimulativno djeluje na privrednu aktivnost poresk ih obveznika jer viim stopama nagativno utie na zalaganje na radu, veu produktivnos t i slino. 2.3.4 Poreske olakice Poreske olakice se sastoje od: poreskih odbitaka, poreskih izuzea i odbitaka od po reske obaveze. Poreski odbici najee obuhvataju: dobrotvorne priloge, trokove obrazovanja, doprinose penzionom osiguranju, premije ivotnog osiguranja, kamate na stambene kredite, iz datke za zdravstvene usluge i gubitke usljed nesrea i kraa. Poreska izuzea uvode se na osnovu broja lanova porodice, uz razliit sistem obrauna za izdravane lanove. Npr. prvo dijete koje je izdrav...</p>

Recommended

View more >