8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 .8 . 8 .8 .8 .8 .8 .8

  • Published on
    11-Jan-2017

  • View
    235

  • Download
    14

Embed Size (px)

Transcript

  • Raport z badaniaWarszawa, grudzie 2012

    Badanie ZOOM na Uniwersytety Trzeciego Wieku byo realizowane przez Towa-rzystwo Inicjatyw Twrczych . Projekt dofinansowano ze rodkw Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

  • Opracowanie raportu:

    Aleksandra Godysucja KrzyanowskaMonika Stecukasz Ostrowski

    Koordynacja projektu: ucja Krzyanowska Nadzr merytoryczny: Beata Tokarz-Kamiska Konsultacje: Agata NowotnyAsystent koordynatora: Katarzyna BindaBadacze analitycy:

    ukasz Ostrowski ilociowy modu badaniaAgnieszka Pajczkowska analiza semiotyczna materiaw tworzonych przez UTWElbieta widrowska analiza prasy

    Badacze terenowi: Zuzanna Cichowskaukasz DaleckiKatarzyna DbskaAleksandra GodysNatalia Hoffman Adam Kadenaciucja KrzyanowskaEwa MajdeckaMarta Marcjanik

    Paulina MrzMarta SienkiewiczMarta SkowroskaNorbert SosikMonika StecAgnieszka StrzemiskaPaulina Szwed-PiestrzeniewiczPawe WiszomirskiJustyna Witkowska

  • 1. Wprowadzenie ................................................................................................... 1 2. Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce ............................................................. 4 3. Jakimi instytucjami s uniwersytety trzeciego wieku? ...................................... 7 4. Suchacze uniwersytetw trzeciego wieku ........................................................ 16 5. Co robi uniwersytety trzeciego wieku? ............................................................ 21 6. Rnorodno uniwersytetw trzeciego wieku ................................................. 28 7. Czy elitarno uniwersytetw trzeciego wieku moe by zagroeniem? ................................................................................... 33

    8. Potencja uniwersytetw trzeciego wieku w budowaniu kapitau spoecznego .................................................................. 36

    9. Rekomendacje i wyzwania dla rodowiska uniwersytetw trzeciego wieku ......................................................................... 40

    Spis treci

  • 1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    Wprowadzenie1.

    1

  • 1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.W kwietniu 2012 roku rozpoczlimy realizacj projektu badawczego ZOOM na Uniwersytety Trzeciego Wieku finansowanego w ramach programu Obserwatorium Kultury ze rodkw Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt by realizowany we wsppracy naukowej z Instytutem Stosowanych Nauk Spoecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zosta take objty honorowym patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Ireny Lipowicz.

    Uniwersytety trzeciego wieku (UTW) peni rol wanych centrw kulturalno- -edukacyjnych dla osb starszych. Umoliwiaj seniorom nie tylko aktualizacj wiedzy i zdobywanie nowych umiejtnoci, ale take aktywne uczestnictwo w yciu spoecznoci lokalnych. UTW staj si coraz bardziej powszechn form aktywizacji seniorw. W 2012 roku w Polsce dziaao ich okoo 400 i gromadziy blisko 90 tys. suchaczy.

    Pomimo e UTW dziaaj w Polsce ju od 37 lat, cay czas brakuje przekrojowych bada, ktre pozwoliyby pokaza rodowisko UTW w caej jego rnorodnoci, opisa rnicujce je obszary i zastanowi si nad ich rol w spoecznociach lokalnych1. Dlatego postanowilimy podj wyzwanie i przeprowadzi badania UTW.

    Celem, ktry sobie postawilimy, byo blisze przyjrzenie si uniwersytetom trzeciego wieku, lepsze poznanie i pokazanie ich rnorodnoci oraz potencjau dokonanie kompleksowej diagnozy rodowiska UTW. Chcielimy rwnie zastanowi si, przed jakimi wyzwaniami stoj obecnie liderzy UTW, jakie widz potrzeby i kierunki rozwoju. Szukalimy take odpowiedzi na pytania o rol UTW w spoecznociach lokalnych, o to, w jaki sposb buduj kapita spoeczny w swoich spoecznociach i w jakim zakresie, jaka jest ich rola w rozwijaniu wsppracy pomidzy rnorodnymi instytucjami i organizacjami dziaajcymi na poziomie lokalnym i regionalnym, jakimi metodami aktywizuj seniorw i odpowiadaj na ich potrzeby kulturalne. Wierzymy, e badanie nie tylko dostarczy cennych informacji rodowisku UTW, ale te pozwoli stworzy przestrze do publicznej debaty o aktywnoci osb starszych.

    Uwaamy, e tematyka dotyczca uniwersytetw trzeciego wieku jest wana z kilku powodw. Po pierwsze, polskie spoeczestwo starzeje si i konieczna jest dyskusja o metodach aktywizacji osb starszych, a UTW s wanie jedn z form owej aktywizacji. Po drugie, rok 2012 ogoszony zosta Europejskim Rokiem Aktywnoci Osb Starszych i Solidarnoci Midzypokoleniowej, a w Polsce obchodzony jest take jako Rok Uniwersytetw Trzeciego Wieku. Jest to wic idealny moment na rozpoczcie dyskusji o UTW. Po trzecie, wan motywacj bya dla nas rwnie dotychczasowa wsppraca Towarzystwa Inicjatyw Twrczych z seniorami i rodowiskiem UTW.

    O projekcie

    1 Wczeniejsze analizy dotyczce UTW mona znale m.in. w: - Beata Zibiska, Uniwersytety Trzeciego Wieku jako instytucje przeciwdziaajce marginalizacji osb starszych, Katowice 2007;- Marta Lenart, Raport z diagnozy uniwersytetw trzeciego wieku w Polsce, Nowy Scz 2009. 2

  • 1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.1.

    Metodologia projektuAby mc odpowiedzie na postawione pytania i zrealizowa zakadane cele, postanowilimy przyjrze si uniwersytetom trzeciego wieku z bardzo rnych perspektyw. Dlatego w naszym badaniu wykorzystalimy rne metody i techniki badawcze.

    W ramach projektu zorganizowane zostay take dwa panele eksperckie z udziaem specjalistw, ktrzy w rny sposb zajmuj si kwestiami zwizanymi z seniorami, prac ze spoecznoci lokaln, animacj kultury oraz kapitaem spoecznym. Pierwszy panel odby si w kwietniu 2012 roku i by powicony przygotowaniu ankiety internetowej. Drugi zorganizowano w grudniu 2012 roku - by powicony dyskusji nad gwnymi wnioskami pyncymi z badania.

    Powoana zostaa take Rada Konsultacyjna, w skad ktrej weszli przedstawiciele UTW oraz Oglnopolskiego Porozumienia UTW i Oglnopolskiej Federacji Stowarzysze UTW.3

    Ankieta internetowa na prbie 282 UTW Do udziau w badaniu zaprosilimy 372 UTW, ktre znalazy si na licie opracowanej przez Oglnopolskie Porozumienie UTW i Oglnopolsk Federacj Stowarzysze UTW przed Kongresem Uniwersytetw Trzeciego Wieku. Lista ta zostaa uzupeniona o placwki, o ktrych informacje posiada Towarzystwo ze wzgldu na swoj wieloletni wspprac z UTW. Wyniki badania przedstawiono w raporcie umieszczonym na stronie internetowej projektu: www.zoomnautw.pl.

    Kompleksowa analiza wizerunku UTW w prasie na podstawie analizy 200 artykuw (100 z 2012 i 100 z 2011 roku) wybranych z prasy oglnopolskiej i regionalnej w proporcji 3:1. Wyniki badania przedstawiono w raporcie, ktry znale mona na stronie internetowej projektu: www.zoomnautw.pl.

    Studia przypadkw w 12 celowo wybranych UTW. Jesieni sze trzyosobowych zespow zoonych z jednego dowiadczonego badacza i dwch studentw odwiedzio 12 uniwersytetw trzeciego wieku w caej Polsce. Uniwersytety zostay wybrane w taki sposb, eby zapewni jak najwiksz rnorodno badanych instytucji. Badacze rozmawiali z okoo 300 osobami w rny sposb zwizanymi z UTW.

    Analiza semiotyczna (zwizana z teori znakw i komunikowania) materiaw i wydawnictw przygotowywanych przez UTW. Stosujc t technik badawcz, moglimy dotrze do kontekstu kulturowego, w ktrym formuowane s komunikaty. Analiza semiotyczna pozwolia take na analiz wizerunku organizacji, w tym na rekonstrukcj stosunku do uczestnikw i otoczenia. Wyniki badania przedstawiono w raporcie, ktry znale mona na stronie internetowej projektu: www.zoomnautw.pl.

    Metoda

  • 2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.

    2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.2.