Anonim Dzieje I krucjaty.pdf

  • Published on
    13-Oct-2015

  • View
    6

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • A N O N I M

    D Z I E J E P I E R W S Z E J K R U C J A T Y a l b o

    C Z Y N Y F R A N K W I P I E L G R Z Y M W J E R O Z O L I M S K I C H

    Edycja komputerowa: www.zrodla.historyczne.prv.pl

    Mail: historian@z.pl

    MMIII

  • OPOWIE PIERWSZA OD POCZTKW WYPRAWY A DO BITWY NAD WARDAREM, CZYLI OD KOCA ROKU 1095 DO LUTEGO

    1097 ROKU

    1. Przygotowania do wyprawy. 2. Wymarsz krzyowcw Piotr Eremita w Konstantynopolu Pierwszy atak Turkw Rze w Kiwotos. 3. Krzyowcy i pielgrzymi Przybycie Gotfryda do Konstantynopola Wojska cesarskie atakuj krzyowcw. 4. Bomund przyjmuje znak krzya Wyprawa pod jego dowdztwem Normanw zwanych take Longobardami z Woch poudniowych Przybycie do Adrianopola Marsz do brzegw Wardaru.

    1. Gdy zbliy si czas, ktry Pan Jezus codziennie wiernym oznajmia w Ewangelii, mwic: Jeli kto chce za mn i, niech sam siebie zaprze i wemie krzy swj a naladuje mnie", uczyni si ruch niemay we wszystkich krainach Galii 1, aby kady czystego serca i myli, ktry pragnie poda wedug wskaza Pana i wiernie za nim nie krzy, nie opni spiesznego ruszenia do witego Grobu.

    Apostolski zatem rzymskiej stolicy zwierzchnik Urban II2 zwoa natychmiast biskupw, opatw 1 Sprawa krucjaty poruszya Francj po soborze w Clermont (listopad 1095), czego autor wyranie nie opisuje. 2 Urban II, papie, panowa od r. 10881099.

  • i ksiy z krajw zaalpejskich, rozpoczynajc z nimi poufne narady i wydajc rozkazy3. Powiedzia te, e ktokolwiek chce zbawienia duszy, nie moe si waha, ale ma kornie i drog Pana, a jeeli popeni grzechy, miosierdzie Boe zmaz je. Doda take apostolski zwierzchnik: Bracia, wiele wypadnie wam cierpie w imi Chrystusa: i ndz, i bied, niewygody, gd, pragnienie i inne tego rodzaju przykroci, jak to Pan powiedzia do swych uczniw: "Nie wahajcie si i przed ludmi;, daj. wam gos i mow a nastpnie otrzymacie sowit odpat".

    Ta mowa rozchodzc si z wolna po wszystkich krainach i prowincjach Galii sprawia, e Frankowie syszc owe sowa zaczli gorliwie nosi na swym prawym ramieniu znak krzya, stwierdzajc, i jednomylnie chc i w lady Chrystusa, aby dziki temu wybawionymi zosta od mocy piekielnych.

    2. I tak Galowie niedugo opucili swe siedziby i powoali trzy oddziay galijskie: jeden ruszy przez Wgry pod Piotrem Eremit 4 i pod ksiciem Gotfrydem 5 i jego bratem Baldwinem6 i z Baldwinem hrabi Monsu 7. Ci znakomici rycerze

    3 Urban II przyby do Burgundii w r. 1095. W listopadzie tego roku zwoano synod w Clermont postanawiajc zorganizowa pierwsz wypraw krzyow na Bliski Wschd.

    4 Piotr Eremita albo Pustelnik, urodzony w Amiens (zmar ok. 1115), na pocztku pierwszej wyprawy krzyowej posiad wielkie znaczenie jako kaznodzieja.

    5 Gotfryd de Bouillon, od r. 1089 ksi Dolnej Lotaryngii, wdz pierwszej krucjaty, ogoszony krlem Jerozolimy w r. 1099.

    6 Baldwin (Baudouin) ksi Edessy, a pniej krl Jerozolimy. 7 Baldwin (Baudouin) z Monsu lub z Monte.

  • i wielu innych nie znanych mi poszli do Konstantynopola drog kiedy wytyczon przez Karola Wielkiego, znakomitego wadc Frankw8.

    Wspomniany Piotr trzeciego sierpnia doszed pierwszy9 do Konstantynopola, a z nim razem wiksza cz Germanw. Tam zczy si z Longobardami10 i wielu innymi i tym cesarz 11 da opatrzenie, jakie byo moliwe do otrzymania w miecie, i nakaza im: Nie przekraczajcie ramienia Bosforu, zanim nie przyjdzie wikszo wojsk chrzecijaskich, bo nie jestecie tak silni, abycie mogli zwyciy Turkw". Tymczasem owi chrzecijanie prowadzili si le, gdy zburzyli i podpalili paace w miecie, rabowali ow, ktrym kocioy byy pokryte, i sprzedawali go Grekom. A wreszcie cesarz rozgniewany nakaza im przeprawia si poza cienin.

    Gdy przeprawili si, nie przestali popenia wszelkich zbrodni, palc i rabujc domy i kocioy. Nareszcie doszli do Nikodemii12, gdzie rozdzielono Longobardw i Alemanw od Frankw, bo tych rozpieraa pycha. Longobardowie wybrali naczel-

    8 W redniowieczu wierzono, e Karol Wielki zbudowa drog prowadzc z Europy zachodniej a do Konstantynopola.

    9 Inni krzyowcy dotarli jeszcze wczeniej do Konstantynopola. 10 Przez Longobardw (a nie Lombardw) autor rozumia

    Normanw, jacy w swych wyprawach dotarli a do Woch poudniowych i Sycylii i tam osiedli.

    11 Cesarz imperium bizantyskiego Aleksy I z dynastii Kom-menw (10811118).

    12 Nikodemia, obecnie Ismid, miasto w pnocno-zachodniej Turcji nad morzem Marmara.

  • nika zwanego Rajnaldem, Alemani uczynili to samo, wkroczywszy do Rumenii13, przez cztery dni szli ku miastu Nicei14, a doszedszy do zamku zwanego Egzerogorgo, opuszczonego przez zaog, zajli go i znaleli tam do ywnoci, wina, misa i mnstwo rnych zapasw.

    Turcy dowiedziawszy si, e chrzecijanie s w zamku, rozpoczli jego oblenie. Przed bram zamku bya fontanna, a u podstawy zamku rdo czystej wody, i tu wyszed Rajnald na spotkanie oblegajcych. Turcy przybyli w dniu w. Michaa, a dopadszy Rajnalda i jego towarzyszy, wielu z nich zabili. Reszta schronia si do zamku, ktry nastpnie Turcy obiegli odcinajc mu wod. A nasi tak dalece cierpieli z powodu pragnienia, e otwie-rali yy swoich koni i osw, pijc ich krew. Inni wrzucali pasy i pachty do latryn i w ten sposb Wprowadzali wilgo do ust. Inni oddawali mocz w rce drugiego i pili natychmiast. Inni grzebali si w wilgotnej ziemi i pokrywali ziemia piersi, dla zmniejszenia pragnienia. Biskupi i ksia pocieszali naszych i podtrzymywali ich na duchu.

    Te udrki trway dni osiem, a potem naczelnik Alemanw umwi si z Turkami, e odda im swoich towarzyszy. Pod pozorem, e idzie walczy, uciek

    13 Rumeni lub Romani, inaczej Ikoni, nazywali Turcy kraje w rodkowej Azji Mniejszej poddane od r. 1071 sutanowi Rumu. Grecy bizantyscy przejli od nich t nazw, czsto w redniowieczu wywodzon bdnie od Romy Rzymu.

    14 Nicea lub Nicena, obecnie Isnik, miasto na poudnie od Nikodemii.

  • od nich, a z nim wielu innych. Ci wszyscy, ktrzy odmwili zaparcia si Pana, skazani zostali na mier, inni ywcem wzici i podzieleni zostali jak trzoda. Jeszcze inni suyli za cel Turkom, ktrzy strzelali do nich z lukw. Niektrych sprzedano lub rozdarowano jak zwierzta. Jedni zapro-wadzili niewolnikw do swych domw, inni do Korosanu 15, do Antiochii, do Aleppo, wszdzie gdzie mieszkali Turcy. I ci byli pierwsi, ktrzy dostpili mczestwa w imi Chrystusa.

    Wreszcie Turcy dowiedzieli si, e Piotr Eremita i Walter Bez Mienia16 przebywaj w Kiwotos lecym w gr od miasta Nicei. Tam wic udali si z wielk radoci, aby ich zabi i wszystkich, co z nimi byli. Podczas gdy oni szli, dowiedzia si Walter wraz z towarzyszami, e bd rycho zamordowani przez Turkw. Co do Piotra Eremity, to zawrci on do Konstantynopola, nie bdc w stanie opanowa tej rnorodnej gromady, ktra nie chciaa kogokolwiek sucha. Napadli na nich Turcy i jednych znaleli picych, innych nagich, a wszystkich zabijali. Pewien ksidz odprawiajcy wanie msz umczony zosta przy otarzu. Ci, ktrym udao si zbiec, schronili si do Kiwotos. Niektrzy woleli rzuci si do morza, inni schro-

    15 Korosan w pnocnym Iranie by wanym orodkiem si tureckich, zdobytym przez nich okoo r. 1040. Jednake pod t nazw rozumia autor oglnie kraje i sutanaty wschodnie.

    16 Gautery lub Walter bez Mienia pochodzi z Nadrenii i by awanturniczym przywdc bandy pielgrzymw, ktrzy doszli do Konstantynopola przed Piotrem Eremit.

  • nili si do lasw i w gry. Ale Turcy wpdzali ich do zamku i gromadzili drzewo, by spali ich wraz z miastem.

    Tymczasem chrzecijanie mieszkajcy w miecie rzucili ogie na stosy drzewa, a pomienie zwrciy si przeciw Turkom palc niektrych, a naszych Bg ocali od poogi. W kocu Turcy wzili wszystkich ywcem, podzielili ich, jak to ju poprzednio zrobili, rozrzucajc ich na rne kraje, jednych do Korosanu, innych do Persji. Te wypadki zdarzyy si w padzierniku.

    Na wiadomo, e Turcy rozbili naszych, cesarz okaza niemae zadowolenie wydajc rozkaz, by mogli wrci przez Bosfor. Gdy skoczy si odwrt, odebra irn ca ich bro.

    3. Druga cz wojsk przesza Slawoni17 pod wodz Rajmunda z krainy w. Idziego18 oraz pod Ademarem biskupem podeskim 19. Trzecia za cz wojska posza staroytn drog na Rzym20. Tu byli Bomund 21 i Ryszard z pryncypatu Saler-

    17 Dzisiejsza Chorwacja, a take Serbia byy lennami Bizancjum. Sawonia (Sclavinia) to cz Chorwacji, kraj midzy Saw i Draw, ktry nalea od koca XI w. do Wgrw.

    18 Rajmund z hrabstwa w. Idziego (na poudniu Francji, koo Nimes) panowa w Tuluzie jako udzielny hrabia.

    19 Ademar z Monteuil by biskupem Puy; by mianowany legatem przez papiea Urbana II.

    20 Przez Rzym, a potem Morzem rdziemnym, wioda tradycyjna droga pielgrzymw do Ziemi w.

    21 Bomund by synem Roberta Giskarda i jego pierwszej ony i ksiciem Tarentu. Nasz autor znajdowa si w jego armii i by do niego, jako do swego dowdcy, szczeglnie przywizany. Wymarsz jego oddziau opisuje dalej.

  • na22 i tamtejszy hrabia, Robert z Flandrii 23, Robert z Normandii24, Hugo zwany Wielkim25, Erard z Pusaty26, Aszard z Monmertlu27, Izard z Muzonu 28 i wielu innych. Przybyli z kolei do Brindisi, do Bari lub do Otrantu 29.

    Hugo Wielki i Wilhelm syn markiza, zwany Dobrym30, wsiedli na okrt W Bari i przepynli morzem do Durazzo, a wtedy gubernator tamtejszy dowiedziawszy si, e obaj ci zacni mowie odpywaj, powzi w swym sercu zy zamys. Uwizi ich i wysa do Konstantynopola przed oblicze cesarza, aby zaprzysigli mu wierno.

    Tymczasem ksi Gotfryd, wdz wszystkich rycerzy, przyby do Konstantynopola z wielk armi na dwa dni przed Boym Narodzeniem (1096). Rozoy si obozem pod miastem, a wtedy zdradziecki cesarz kaza umieci go na jednym

    22 Robert z Flandrii, kuzyn Bomunda, syn Wilhelma Zdobywcy obj hrabstwo Salerna na poudniu Woch. Uywa tytuu hrabiego Pryncypatu.

    23 Robert II, syn Roberta, hrabia Flandrii od r. 1093. 24 Robert, hrabia Normandii od r. 1087. 28 Hugo zwany Wielkim by bratem krla Francji Filipa I. 26 Erard, pan na Pu