Aralin 3 likas yaman

  • Published on
    18-Jun-2015

  • View
    3.991

  • Download
    16

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li> 1. Aralin 3 Likas Yaman Inihanda ni: Arnel O. Rivera </li></ul> <p> 2. Balik-aral: Ang ekonomiks ay nakatuon sa pinakamahusay na paggamit ng pinagkukunang-yaman sa kabila ng walang katapusang kagustuhan at pangangailangan ng tao. 3. Ano ang Pinagkukunang-Yaman? Anumang bagay, may buhay man o wala, ay nagiging pinagkukunang-yaman (resources) sa sandaling malaman ng tao ang pakinabang nito upang mapunan ang kanyang pangangailangang ekonomiko. Ano mang bagay na ginagamit ng tao upang tugunan ang kanyang pangangailangan at kagustuhan. 4. Ano ang Pinagkukunang-Yaman? Walang hanggan ang pagtuklas sa ibat ibang pinagkukunang yaman. Siya ay patuloy na nakalilikha ng paraan upang magamit ang mga bagay sa kanyang paligid para sa ikabubuti ng kanyang kalagayan. 5. Uri ng Pinagkukunang-Yaman Likas-Yaman Yamang Tao Yamang Kapital 6. Likas Yaman Lahat ng bagay na may pakinabang sa tao na mula sa kalikasan. Pinakagamit sa lahat ng uri ng pinagkukunang-yaman. 7. Uri ng Likas Yaman Yamang Lupa Yamang Mineral Yamang Tubig 8. Yamang Lupa Ang Pilipinas ay biniyayaan ng ibat ibang anyong lupa. Mula rito nagmumula ang ibat ibang mga yamang likas na ginagamit sa pang araw-araw na pamumuhay. Ang mga lupain sa bansa ay nauuri bilang alienable and disposable, lupaing kagubatan at pampublikong lupain. 9. Alienable and Disposable Land Tumutukoy sa mga lupaing may titulo ay maaring ariin at ipagbili upang pagtamnan, pagtayuan ng bahay o gusali o gamitin sa iba pang layunin. Tinatayang 47% ng lupain sa bansa ay kabilang sa ganitong uri. Ito ay nauuri bilang residensyal, komersyal, industryal at agrikutural. 10. Pampublikong Lupain Tumutukoy sa mga lupaing pag-aari ng pamahalaan at hindi maaring angkinin o ipagbili. Kabilang dito ang mga lupaing sakop ng kalsada, daungan, pampublikong gusali, parke at iba pa. 11. Lupaing Kagubatan Tumutukoy sa mga lupaing natatakpan ng kagubatan. Ito hindi maaring angkinin ng pribadong tao o samahan ngunit maaring pakinabangan ng sinuman kung may pahintulot ng pamahalaan. Tinatayang 18% ng mga lupain ng bansa ay kabilang sa ganitong uri. Malaking bahagi nito ay matatagpuan sa MIMAROPA, Lambak ng Cagayan, Davao Region, CARAGA at CAR. 12. Yamang Tubig Ang bansa ay may 220 milyong ektarya ng katubigang teritoryal (territorial waters), 12% ay katubigang baybayin (coastal waters) at 88% ay katubigang karagatan (oceanic waters). Maliban dito, ang Pilipinas ay nagtataglay rin ng 132 malalaking ilog (river basin) at 59 lawa (inland water). 13. Break Muna! Ano ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas at saang rehiyon ito matatagpuan? Saang lalawigan ang may pinakamaraming sakop na lawa? Anu-ano ang pakinabang na naidudulot ng mga anyong tubig sa tao? 14. Yamang Mineral Ang mga mineral ay itinuturing na yamng hindi napapalitan (non-renewable). Ang mga deposito nito at nauubos pagdating ng panahon. Ang industriya ng magmimina ay pinagmumulan ng malaking kita ng bansa (48 bilyong piso, 2005). Ang yamang mineral sa bansa ay nahahati sa dalawang uri: metal at di-metal. 15. Uri ng Yamang Mineral METAL DI-METAL Precious Metals Gold, Silver Base Metals Copper, Iron, Nickel Fuels Natural Gas, Coal Non-Fuels Limestone, Silica Sand 16. Pagpapahalaga sa mga Likas Yaman 17. Artikulo XII, Saligang Batas ng Pilipinas Ang lahat na likas na yaman ng bansa ay pag-aari ng estado. Ang paggamit, paggalugad at pagpapaunlad nito ay nasa ilalim ng kontrol at superbisyon ng estado. Maaaring magkatuwang sa pakikipagsapalaran sa mga gawaing ito ang mga Pilipino at korporasyon na 60 bahagdan ng pamumuhunan ay pag-aari ng estado. 18. Kahalagahan ng Pangangalaga sa Kalikasan Konserbasyon maingat at makatwirang paggamit ng ibat ibang yaman ng bansa Halimbawa ng mga Suliraning Pangkalikasan Landslide Mine tailings Red tide at fish kill 19. Likas-kayang paggamit (sustainable use) Tumutukoy sa paggamit ng mga yamang likas sa paraang makapagbibigay ang mga ito ng lubos na kapakinabangan ngunit hindi manganganib na maubos Biological resource Biological diversity 20. World Conservation Union isang pandaigdigang organisasyon na nagpapahayag ng pagkilala na ang kultura, ekonomiya at kapakanan ng tao ay nakadepende sa kalikasan Pangunahing layunin nito na mahikayat at matulungan ang ibat ibang bansa na mapangalagaan ang kalikasan sa pamamagitan ng likas-kayang paggamit o sustainable use 21. Mga Batas Pangkapaligiran Republic Act 9003 (Ecolological Solid Wastes Management Act) nagtatakda sa pagbuo ng isang solid wastes management program Republic Act 6969 (Toxic Substances, Hazardous and Nuclear Wastes Control Act) nagtatakda ng pagpigil sa pagtatapon ng mga nakalalasong bagay lalo na ang mga tinatawag na nuclear wastes 22. Mga Batas Pangkapaligiran Presidential Decree 1160 direktang nagbibigay ng kapangyarihan sa mga kapitan ng barangay na mahigpit na ipatupad ang pollution and environmental control laws Presidential Decree 1067 (Water Code Act) dikretong nagtatakda ng water code, nagsasaayos ng batas hinggil sa pagmamay-ari ng tubig na ginagamit sa mga tahanan, pampubliko at pangkomersyo, at nagbibigay ng proteksyon sa yamang tubig ng bansa 23. Mga Batas Pangkapaligiran Republic Act 8749 (Clean Air Act) nagtatakda ng isang komprehensibong air pollution control policy Republic Act 8550 (Philippine Fisheries Act) nagtatadhana ng pagpapaunlad, pamamhala at konserbasyon ng pangisdaan at lamang dagat DENR Administrative Order, Series of 2000 pagtatakda ng tamang pag-aani at paggamit ng produktong kagubatan sa loob ng community-based forest management areas 24. Republic Act 9147 (Wildlife Resource Conservation and Protection Act) nagtatakda ng pamantayan at proteksyon sa mga Philippine Wildlife Resource Executive Order No. 15 Lumikha ng Philippine Council for Sustainable Development isang multi-sectoral body na naatasang gampanan at isakatuparan ang pangako ng Pilipinas sa United Nations Conference on Environment Development Executive Order 370 Nagpalakas sa Philippine Council for Sustainable Development 25. Anong layunin ng likas-kayang paggamit ang sa iyong palagay ay dapat higit na pagtuunan ng pansin? Ano ang mahalagang papel ng pamahalaan upang mapangalagaan ang pinagkukunang-yaman ng bansa. PAGPAPAHALAGA 26. References: Chua, Johannes L., Panahon, Kasaysayan at Lipunan (Ekonomiks) Ikalawang Edisyon, DIWA Publishing House Nolasco, Libertty I. et. Al. , Ekonomiks: Mga Konsepto, Applikasyon at Isyu, VPHI Mateo, Grace Estela C. et. al., Ekonomiks Mga Konsepto at Aplikasyon (2012), VPHI www.WikiPinas.com </p>