ASCII KODLARI - kisi.deu.edu. ?· 1 ASCII KODLARI Bilgisayarda Metin (Text) Türü Bilgilerin Saklanması:…

  • Published on
    12-Sep-2018

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

  • 1

    ASCII KODLARI

    Bilgisayarda Metin (Text) Tr Bilgilerin Saklanmas:

    ir metin bilgisini bilgisayar hafzasnda temsil edebilmek iin, bilgisayar sistemi, her harf yada sembol iin bir saysal deer atar. Hangi sembol iin hangi saynn atanaca kullanlacak kodlama sistemine baldr. Neticede her harf ve

    semboln bir saysal karl ve bu saynn da bilgisayar belleinde veya depolama aygtlarnda saklanan bir ikilik sistem karl vardr.

    ekil 1. Karakterlerin bilgisayarda saklanmas. Sembollerin saysal karlklarn belirleyerek, saysal olmayan ya da alfabetik trdeki bilgiyi bilgisayarda temsil etmek amacyla kullanlan kodlama sistemlerinden en yaygn olarak kullanlan ASCII kodlma sistemidir. ASCII szc American Standart Code For Information Interchange szcklerinin koyu yazlm ilk harflerinden oluan yapay bir szcktr. ASCII kodlama sistemi her sembol iin 8 bit kullanmaktadr. Sekiz bit kullanarak 0 ila 255 rakamlar ile toplam 256 adet sembol temsil edilebilmektedir. ASCII kodlama sistemi 1963 ylnda tanmlanmtr. Tablo 1 ve Tablo 2 de ASCII kodlar ve karl karakterler verilmitir. Onluk sistemdeki (Decimal) ASCII kodlar ve karakter karlklar bu tablolarda grlmektedir. rnein KAR kelimesi 75 , 65 ve 82 nolu ASCII karakterlerdir ve bilgisayarda ikili say sistemi karl olan

    01001011 01000001 01010010 say dizisi ile tutulur. Onluk (Decimal) 75 65 82

    B Klavye

    B

    01000010

    Bilgisayar ortam

    B harfinin ASCII kod karl 66 dr. 66 says bilgisayarda ikilik say sistemindeki karl olan 01000010 ile tutulur.

    K A RKarakter

    kilik

  • 2

    Tablo 1. Standart ASCII kod tablosu.

    Tablo 2. Geniletilmi ASCII kod tablosu.

  • 3

    EKRAN KARTLARI

    kran kartlar bilgisayarda retilen dijital biimdeki grntlerin ekrana (monitr) analog sinyaller olarak

    aktarlmasn salayan bir donanm bileenidir. Bilgisayarda retilen veya sakalanan dijital grnt bilgileri ekran kartlar araclyla monitre anolog sinyaler olarak aktarlrlar ve ekranda grntler oluur. Analog sinyaller elektriksel gerilim gibi sreklilii olan sinyallerdir, dijital sinyaller ise gerek sinyalin bir say dizisi ile temsil edilen eklidir. Dijital sinyallerde iki nemli kavram vardr.

    rnekleme frekans rnekleme derinlii

    rnekleme frekans 1 sn lik bir sinyalin ka adet veri (say) ile temsil edildiini belirten byklktr ve Hertz (1/sn) birimi ile ifade edilir. rnekleme derinlii ise sinyal deerini gsteren skalann hassasiyeti ile ilikilidir.

    ekil 3. Anolog ve Dijital sinyal karlatrmas.

    E

    Analog sinyal

    Dijital (saysallatrlm) sinyal.

    Zaman ekseni

    Sinyal Bykl (Genlii)

    Sinyal genlikleri

    ekil 2. Ekran kart.

  • 4

    rnek: rnekleme frekans 2 KHz (Kilo Hertz) olan bir sinyal, 1 sn lik blm iin 2000 adet say ile ifade edilmektedir. rnekleme derinlii n bit olan bir sinyal iin sinyal bykl (genlii) 0 ila 2n -1 deerleri arasndaki bir skala ile ifade edilmektedir. rnek olarak rnekleme derinlii 8 bit (1 Byte) olan bir dijital sinyal iin sinyal bykl 0 ila 255 rakamlar arasndaki bir deer ile ifade edilir. rnekleme derinlii 16 bit (2 Byte) olan bir sinyal iin sinyal bykl 0 ila 65535 rakamlar arasndaki bir deer ile temsil edilebilir. Dijital sinyale ait rnekleme frekans ve rnekleme derinlii arttka sinyalin hassasiyeti (Gerek sinyale yaknl) artmaktadr, fakat sinyalin saklanmas iin disk zerinde gerekli olan alan ihtiyac artmaktadr. Bu kavramlar ile ilgili olarak ses kartlar konusunda detayl olarak durulacak ve ek rnekler verilecektir. Gnmz bilgisayarlarnda deiik monitrler kullanlmaktadr, CRT (Cathod Ray Tube), LCD (Liquid Cyristal Display) ve Plasma. Hangi tip monitr kullanlrsa kullanlsn bilgisayar ekrannda grnt oluturmak iin bir grafik kartndan yararlanlr. Grafik kartlar zerinde, mevcut grnty saklamak zere kendilerine ait video hafzalar (VRAM) bulunmaktadr veya baz bilgisayarlarda olduu gibi grafik kart sistem hafzasnn belirli bir blmn de kullanabilir. Hangi ekilde olursa olsun ekranda grdmz grntler, ekran znrlne (resolution) ve renk derinliine (color depth) bal olarak belirli bir yer kaplarlar (Byte cinsinden). Ekran znrl kavram bilgisayar ekranndaki grntlerin ekranda stn ve satr adedi olarak ka adet pixel ile (grnty oluturan alt blmler) oluturulduunun bir lsdr. rnein 600x480 (Genilik x Ykseklik) znrle sahip bir ekranda mevcut grntler toplam 288000 adet kk blm (pixel) ile oluturulmaktadr. Bilgisayar ekrannn yansra ekran kartlar iinde ayn znrlk kavram geerlidir ve bir bilgisayarda elde edilebilecek en byk ekran znrlkleri ekran ve ekran kart tarafndan birlikte belirlenir. Aada gnmzde kullanlan ekranlar iin ekran znrlkleri listelenmitir.

    Tablo 3. Ekran znrlkleri.

  • 5

    Bilgisayar ekranlarnda elde edilen grntlerde grnt kalitesini belirleyen temel zelliklerden birisi de renk derinlii kavramdr. Renk derinlii kavram tek bir pixel deki grnty oluturur iken kullanlan renk adedi saysdr. Aada verilen renk derinliine ait tabloda, renk adedine bal olarak gereksinim duyulan bit adetleri verilmitir. Dikkat edilir ise renk derinlii ve dijital sinyaller iin tanmlanan rnekleme derinlii kavramlar arasnda yakn bir iliki mevcuttur.

    Tablo 4. Renk derinlikleri.

    Tablo 3 ve Tablo 4 de verilen deerlerden yola karak ekran kartlarna ait baz hesaplamalar yapmak mmkndr. Bit derinlii ile renk says arasndaki ilikinin ikili say sistemi ile dorudan balantl olduuna dikkat ediniz. rnek 1: 640x480 znrle ve 256 renk seeneine sahip bir ekran grnts iin ekran kart hafzas ka Kbyte olmaldr. zm 1: 256 renk 8 bitlik (1 Byte) renk derinlii ile elde edilebilir. Ekranda grnty oluturan herbir pixel iin 1 Byte hafza gerekmektedir. Buna gre gerekli toplam hafza miktar; 640x480x8= 2457600 Bit =2457600/8= 307200 Byte = 307200/1024 = 300 Kbyte. rnek 2: 1600x1200 znrle ve True color SVGA (Sper VGA, 16777216) renk seeneine sahip bir ekran grnts elde edebilmek iin ekran kart hafzasnn en az ka Mbyte olmas gereklidir.

  • 6

    zm 2: Ekranda True color SVGA grnt elde edebilmek iin herbir pixel iin 24 bitlik (3 Byte) hafzaya ihtiya vardr. Buna gre toplam hafza ihtiyac Mbyte cinsinden, 1600x1200x24= 46080000 Bit= 46080000/8= 5760000 Byte= 5760000/1024=5625 Kbyte= 5625/1024= 5.493 Mbyte dr. Not: 1600x1200 ekran znrl elde etmek iin hem kullanlan monitrn, hemde kullanlan ekran kartnn bu znrl desteklemesi gerekmektedir. Bu bileenlerden sadece birinin bu znrl desteklemesi yeterli deildir.

    SES KARTLARI

    ilgisayarlarda ses kayd yapabilmek veya mevcut ses kaytlarn dinleyebilmek amac ile Ses kart

    (Sound Card) ad verilen donanm bileenleri kullanlmaktadr. Bu bileenler zellikle multi-medya uygulamalarnn vazgeilmez bir kullanm olduu gnmzde bir bilgisayar iin vazgeilmez paralardr. Ses sinyalleri esas itibaryle, titreen cisimlerin yzeyleri ile temas halinde bulunan hava partikllerini titretirmesi ve bu hareketin komu partikllerede iletilmesiyle elde edilen bir dalga hareketidir. nsan kulanda bulunan kulak zar dalga formunda ilerleyen havadaki bu titreimleri alglayarak i kulakta bulunan mekanizma sayesinde iitme sinirlerine birer sinyal olarak aktarr. Bu mekanizma incelendiinde sinyallerin tamam ile analog sinyaller olduu gzlemlenebilir. Analog bir yaps olan ses sinyallerinin bilgisayar ortamnda kayt edilebilmesi, ilenebilmesi ve tekrar dinlenebilmesi iin dijital hale evrilmeleri gerekmektedir. Bu ilemin baarlabilmesi iin ses kart ad verilen bileenler kullanlmaktadr. Analog haldeki ses bilgilerinin dijital hale kaydedilmesi esnasnda ses sinyalinin orjinal halinden uzaklamamas arzu edilmektedir. Bu durum analog bir sinyalin dijital hale evrilmesi srasndaki rnekleme frekans ve rnekleme derinlii ile dorudan ilikilidir. Daha evvel de tanmland gibi, rnekleme frekans bir analog sinyalin dijital hale dntrlmesi esnasnda bir saniyede kaydedilen rnek says olarak tanmlanmaktadr. rnekleme derinlii ise analog sinyalin dijital hale dntrlmesi esnasnda kullanlan skalann hassasiyetidir. Aada rnekleme frekans ve rnekleme derinlii ekiller ile aklanmtr.

    B

    ekil 4. Ses kart.

  • 7

    ekil 5. Analog ses sinyali.

    ekil 5de analog formdaki bir ses sinyali grlmektedir. Bu sinyal bu hali ile bilgisayar ortam iin bir anlam ifade etmemektedir. Bu sinyalin bilgisayarda ilenebilmesi iin dijital hale dntrlmesi (rneklenmesi) gerekmektedir. Bu ilem bu sinyalin genlik deerlerinin belirli zaman aralklar ile bir say dizisi ierisine kaydedilmesi ile yaplabilir. ekil 5 de yatay eksende grlen herbir aral 1/1000 sn olarak kabul edelim. Bu durumda bu sinyali aadaki gibi rnekleyelim. (saniyenin 1/1000inde rnek alnmas durumunda rnekleme frekans 1000 Hz olmaktadr).

    ekil 6. Dijital ses sinyali. Bu sinyali 1000 Hz ile rneklediimizde krmz eri (analog sinyal) rneklediimiz deerler arasnda ak bir fark olduu grlmektedir. Bu durum bilgisayara kaydedilen ses sinyalinin bozularak kaydedilmesi, yani orjinal ses bilgisinde bir kayp olaca sonucunu ortaya karmaktadr. Bu olumsuzluu ortadan kaldrmak iin rnekleme frekansn

    Zaman (sn)

    Genlik (miliVolt)

    Dijital sinyal Zaman(sn) Genlik

    0 7 0.01 8 0.02 9 0.03 5 0.04 3 0.05 4 0.06 0 0.07 3 0.08 6 0.09 4

    ekil 7. Analog-dijital sinyal arasnda oluan fark.

    Analog

    Dijital

  • 8

    arttrmamz gerekmektedir, ayrca ses sinyalinin genliini ifade eden skalada daha fazla blnt kullanmamz gerek sinyal deerlerini yakalamamza yardmc olacaktr. Bu durum aadaki rnekler ile aklanmtr. ekil 8. Ses sinyalinin dijitalletirilmesi, rnekleme frekans 2000 Hz,

    rnekleme derinlii iki kat arttrlm. ekil 9. Ses sinyalinin dijitalletirilmesi, rnekleme frekans 4000 Hz,

    rnekleme derinlii drt kat arttrlm. ekil 8 ve ekil 9dan grld gibi dijital sinyale ait rnekleme frekans ve rnekleme derinlii arttrldnda orjinal (analog) sinyale benzerlii de o oranda artmaktadr. Bilgisayara kaydedilen ses bilgilerinde ve bilgisayarda retilen seslerde ses kalitesinin yksek olmas iin Ses kartlarnn rnekleme frekans ve rnekleme derinlii deerlerinin uygun deerlerde olmas gerekmektedir. rnekleme derinlii 8 bit (1 Byte) olan bir ses kartnda ses sinyalinin genlik deerleri 0 ila 255 rakamlar arasnda ifade edilebilir, fakat rnekleme derinlii 16 bit (2 Byte) olan bir ses kart ses sinyali genliklerini 0 ila 65535 deerleri arasnda ifade edilebilmektedir. Ayn bykln daha geni bir skala ile gsterilmesi ile daha hassas bir rnekleme yaplaca belirgindir. rnekleme frekans deerinin bir ses sinyalinin ierdii frekans bileenleri asndan da nemi vardr, bu konuya burada deinilmeyecektir.

  • 9

    Ses kartlar analog sinyalleri dijital hale (ADC), dijital sinyalleri de analog hale (DAC) eviren donanm bileenleridir. Bir ses sinyali dijital hale evrilip bilgisayar ortamnda aktarldnda bilgisayarda (Hard disk, floppy disk, CD, vs. ) belirli bir yer kaplar. Bir ses sinyalinin bilgisayarda kaplad yeri hesaplamak iin ses kayd srasnda kullanlan ses kartnn rnekleme frekans, rnekleme derinlii ve kayt sresinin bilinmesi gereklidir. rnein 16 bit (2 byte) rnekleme derinliine (Her rnek iin 2 Byte kullanlmakta) ve 8 KHz rnekleme frekansna sahip (1 saniyede 8000 adet rnek almakta) bir ses kart ile yaplm olan 3 dakikalk ses kayd iin gerekli depolama alan nedir sorusuna cevap u ekilde verilebilir.

    16x8000x3x60=23040000 Bit=23040000/8=2880000 Byte=2880000/1024= 2812.5 KByte=2812.5/1024=2.746 MByte.

    Bu deer ses kaydnn mono (tek kanall olarak yaplmas durumu iin geerlidir). Kaliteli ses kaytlar stereo (ift kanall) olarak yaplmaktadr. Ses kaydnn Stereo (ift kanall) yaplmas durumunda her iki kanal iin ayr ses kayd gereksinimi olduu iin bu deeri iki ile (kanal says) arpmak gerekmektedir. Yani yukardaki rnekdeki ses kaydnn stereo olmas durumunda

    16x8000x3x60x2=46080000 Bit=46080000/8=5760000 Byte=5760000/1024= 5625 Kbyte=5.493 MByte.

    lk bir kayt alanna ihtiya vardr. Dijial kaytlar ile ilgili baka bir rnek inceleyelim. 16 bit rnekleme derinliinde (Her rnek iin 2 Byte kullanlyor) ve 44100 Hz rnekleme frekansnda (1 saniyede 44100 adet rnek mevcut) rneklenerek kaydedilmi 74 dakikalk bir stereo ses datas ka Mbyte yer kaplar?

    16 x 44100 x 74 x 60 x 2 = 6265728000 Bit = 6265728000/8 =783216000 Byte = 783216000 /1024= 764859.375KByte =764859.375/1024= 746.933 Mbyte

    Bilgisayarda Dijital olarak bulunan ses sinyalleri Ses Kartlar tarafndan Analog hale dntrlerek aadaki ekilde grlen hoparlrlere iletilir ve titreen hoparlr diyafram elektriksel sinyalleri duyulabilen ses dalgalar haline dntrr.

    Bir tek data iin gerekli alan (Bit)

    1 saniye ierisindeki rnek says

    Toplam kayt sresi (sn) Kanal says

    ekil 10. Bir hoparlr i yaps.

Recommended

View more >