Bachelor Rad

  • Published on
    15-Jul-2015

  • View
    134

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Bachelor rad

1.UVOD 1.1. Cilj istraivanja Cilj ovog rada je da se na jedan cjelovit, saet i razumljiv nain ukae mjesto, ulogu i znaaj standarda u oblasti revizije i raunovodstva kao osnove za meunarodno usaglaavanje profesionalne prakse iz ovih oblasti u smjeru boljeg i uspjenijeg poslovanja i ujedno ukazivanja na vanost, potrebu i neophodnost njihove primjene. Kako bi se izveli ovakvi zakljuci, potrebno je sa teorijskog aspekta upoznati se sa nastankom, istorijom, podjelom i ciljevima revizija. Takoe i etikim kodeksom koji je neophodan za profesiju. Poseban dio rada posvetie se znaaju standardizacije iz oblati interne revizij.

1.2. Predmet istraivanja Predmet istraivanja ovog rada je predstavlja meusobni odnos revizije i raunovodstva, etikih principa i meunarodnih standarda, objanjeno na osnovu prouavanja njihovog nastanka i istorijskog razvoja, kao i znaaj koji imaju za savremeno poslovanje. Revizija predstavlja sistematian pregled poslovnih knjiga i raunovodstvenih izvetaja izvren od strane revizora i eksperata sa ciljem da se izrazi kompetentno, strunost nezavisno miljenje o ispravnosti, istinitosti i tanosti istih. Etiki kodeks je neophodan i prikladan za profesiju revizije i koja se zasniva na povjerenju u objektivnom uvjeravaju u vezi upravljanja rizikom, kontrole i upravljanja. Funkcija meunarodnih standarda je da multinacionalnim kompanijama i investitorima proire trite, uklone nacionalne barijere i omogue da oni u razliitim zemljama posluju i utvruju finansijske rezultate na isti nain, to jest da primjenjuju ista raunovodstvena pravila, bez obzira na zemlju u kojoj se neko od zavisnih preduzee nalazi.

1.3. Metodologija istraivanja Prilikom istraivanja koritena je preteno domaa i strana struna literatura, kao i razni tekstovi dostupni putem internet pretraivanja. U cilju postizanja zakljuaka, analizirani su razliiti struni tekstovi i definisanja tematike, kako bi se u daljem radu i proceni pristupilo problemu i dolo do saimanja podatak i osmiljavanja koncepta. Revizija postoji dugi niz godina i njena primjena je regulisana Zakonom. Postoji mnotvo definicija ove funkcije, koje govore o njenoj znaajnosti u poslovanja svake drutveno ekonomske strukture. Takoe, prouavanja problematike revizije je olakano internacionalizacijom poslovanja, kao posljedice uvoenja Meunarodnih standarda revizije.

2. UVOD U REVIZIJU I RAUNOVODSTVO 2

Bachelor rad

Bitno pitanje koje se moe postaviti glasi: Zato postoji potreba za revizijom? Odgovor na to pitanje moe se nai u ekonomskom odnosu koji postoji unutar odreenih organizacija kao i izmeu tih organizacija i svih onih koji imaju odreen interes u njoj. Odnos izmeu raunovodstva i revizije potrebno je sagledati u istorijskim granicama. Postoje dokazi da su neki oblici raunovodstva i revizije postojali u staroj Grkoj jo oko 500 godine prije nove ere.1 Do kraja osamnaestog i poetka devetnaestog vijeka veina preduzea bila su malena organizovana kao trgovci pojedinci ili partnerstvo. Meutim nastanak modernog raunovodstva i revizije vezan je uz industrijsku revoluciju i nastanak trgovakih drutava, za ta su vezane i narasle potrebe za prikupljanje kapitala potrebnog za finasiranje ekspanzije. Trgovaka su drutva javnosti nudile akcije i obveznice, a takoe su pozajmljivala sredstva i od finansijskih institucija. Takav rast modernog trgovakog drutva doveo je do pojave akcionara (kategorije vlasnika koji nisu prisutni u preduzeu), odnosno od odvajanja funkcije vlasnitva od funkcije upravljanja koju poinju upotrebljavati profesionalni menaderi. Na osnovu toga su menaderi sluili akcionarima kao agenti, te su upravljajui imovinom drutva, obavljali posao za raun akcionira (stewardship). Prirodno je da odnos koji postoji izmeu vlasnika i menadera dovodi do sukoba interesa, sta je rezultat asimetrnosti informacija izmeu menedera i vlasnika koji nije prisutan u preduzeu. Asimetrinost informacija podrazumjeva da menader ima vie informacija o istinitom finasijskom poloaju i rezultatima poslovanja nego sto ima vlasnik koji nije prisutan u preduzeu. Ako se pretpostavi da obe strane ele da maksimiziraju svoje interese logino je da menader nee djelovati u najboljem interesu vlasnika. Primer radi, menader moe da troi sredstva u vlasnitvu preduzea za sticanje dodatnih linih koristi ili da manipulie evidentiranim zaradama i time ostavlja veci dodatak na svoje naknade. Vlasnik moe da se zatiti od takvih djelovanja prilagoavanjem naknade menadera za odredjeni oekivani iznos takvih djelovanja. Takoe menader moe da pristane da se u njegov ugovor o zaposlenju unesu odreene odredbe u nadzoru njegovog djelovanja. Primera radi, dvije strane mogu da se sloe da menader periodino podnosi izvjetaje o tome koliko je dobro upravljao vlasnikovom imovinom. Takvo izvjetavanje vlasnika je utemeljeno na odreenim dogovorenim raunovdstvenim naelima. Ipak budui da je menader odgovoran za izvjetavanje, a vlasnik koji nije prisutan u preduzeu ne moe da motri na njegovo djelovanje, menader moe da manipulie izvjetajem. Vlasnik se titi protiv ovakve mogunosti tako to pretpostavlja da e menader manipulisati izvjetajima za sopstvenu korist i u skladu s tim prilagoava svoje naknade. Imajui to u vidu jasno je zbog ega je vea potreba za revizijom. Ako je menader poten tada je u interesu samog menadera da angauje revizora. Pri tome, uloga revizora je da utvrdi da li su izvjetaji, koje je pripremio menader, u skladu sa odredbama ugovora. Iako je revizija samo jedan od moguih oblika dodatnog praenja, njena znatna prisutnost u ovakvim ugovorima upuuje na to da je revizija relativno jeftino sredstvo.

1

G.J. Costouuros, Auditing in the Athenian State of the Golden Age, (500-300 p.n.e.), The Accounting Historian Journal, Spring 1978, str. 41-50.

3

Bachelor rad

Poslodavci koriste razliite oblike revizije za nadzor zasposlenih. Zaposlenom se moe dati proraun kojim se namerava oganiiti ili kontrolisati njegove radnje. Od takvog zaposlenog se periodino zahtjeva da izvjetava trenutne rezultate koje porede sa predvienim proraunom. Na temelju takvih izvjetaja poslodavac moe da prati aktivnosti zaposlenih kako bi bio siguran da on radi prema oekivanjima. Ovaj opis potrebe za revizijom moe izgledati kao prilino jednostavan prikaz aktuele revizorske prakse. Meutim, ovakav opis zaista prua stvaran prikaz prvobitnog razvoja revizije. Dok su neki dokazivali da je potreba za revizijom proizala iz propisa kao to su Zakon o hartijama od vrjednosti iz 1933. i Zakon o trgovini hartijama od vrjednosti iz 1934., empirijski dokazi ne podravaju takva miljenja. Jedno istraivanje je pokaz da su nezavisni revizori 1926. godine revidirali 82% onih preduzea koja su se kotirala na njujorkoj berzi (NYSE).2 Dodatni dokaz potrebe za revizijom prua i injenica da mnoga preduzea (ona koja se kotiraju na berzi) i ona koja ne spadaju pod gore navedene zakone ugovaraju revizorske usluge. Iako je jednim dijelom potreba za revizijom utemeljena na propisima kao to su gore navedeni zakoni o hartijama od vrijednosti, ipak se ne moe generalizovati i isto rei za cjelokupnu potranju za revizorskim uslugama. Naime, revizorske usluge su traene i zbog toga to revizija igra dragocjenu ulogu u praenju ugovorenih odnosa koji postoje izmeu preduzea i njegovih akcionara, menadera, zaposlenih i zajmodavaca.

2.1. Istorija i razvoj lako je izvjesno da je raunovodstvo i revizija staro koliko i civilizacija, o toj istorijskoj injenici postoji vrlo malo arhivske grae, jer prema nekim istraivanjima raunovodstvo i revizija prethode pronalasku pisanja i to 8.500 godina prije nae ere. Raunovodstvo je staro, maltene, isto koliko i civilizacija. Od najstarijih vremena ljudi su obavljali odreene svrsishodne poslovne aktivnosti i vodili poslovne evidencije o istima. Svrha voenja poslovnih evidencija je bila u polaganju rauna dravi za plaanje poreza. Revizija je veoma blisko povezana sa raunovodstvom ali je neto kasnije nastala. Svrha nastajanja revizije je davanje miljenja o raunovodstvenim (finansijskim) izvetajima. Antropolozi su pronali zapise revizorskih aktivnosti koji se vremenski mogu locirati u vreme ranog Vavilona (oko 3000 godina prije nove ere). Takoe je nesporno da je praktikovana revizorska aktivnost i u drevnoj Kini, Grkoj i Rimu. U latinskom jeziku, re "auditor" je imala znaenje sluaoca koji je sasluavao poreske obveznike o rezultatima njihovog rada da bi im odredio poresko optereenje. U savremenim uslovima revizija (revidere (starolatinski): ponovno vienje) ima drugu funkciju i drugo znaenje. Do promjene je dolo u vreme nastanka industrijske revolucije. U tom periodu, kompanije su naglo nastajale i rasle u svakom pogledu:

2

G.J. Benston, The Value of the SECs Accounting Disclosure Reqirements, The Accounting Review, July 1969, str. 515-532.

4

Bachelor rad

u pogledu tehnologije, saobraaja, komunikacija, menadmenta, itd... Iz tih razloga potreba za kapitalom preduzea je bila sve vea i vea.3 Ekspanzija uloge revizije dakle zapoinje pod uticajem privrede. Od 1884. godine, revizija ja dozvoljena Zakonom o preduzecu Ujedinjenog Kraljevstva, kojim se trailo podnoenje izvjetaja da li godinji bilans daje objektivnu sliku stanja preduzea. Sledeim Zakonom o preduzeu iz 1860. godine, preporuuje se uvoenje revizije, a Zakonom o preduzeu iz 1900. godine postaje obavezno. Naredni korak u razvoju predstavlja davanje kraljevskog ovlatenja Institutu ovlatenih revizora kotske, zatim slijedi Institut u Engleskoj, kao i Institut u Irskoj. Hronolki posmatrano revizija zapoinje sa svojom aktivnou i u ostalim zemljama: Francuskoj (1881.), Australiji (1885.), Holandiji (1895.), Njemakoj (1896.), vedskoj (1899.), Belgiji (1903), Austriji (1904), Danskoj (1909.), Finskoj (1911.), vajcarskoj (1916), i u Japanu (1917. godine).

2.2. Pojam revizije i revizora Revizija moe da se definie kao sistematian pregled poslovnih knjiga i raunovodstvenih izvjetaja izvren od strane revi