Bezpieczeństwo informacyjne

  • Published on
    01-Dec-2014

  • View
    5.111

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

 

Transcript

<ul><li> 1. Bezpieczestwo informacyjne jako element bezpieczestwa narodowego RP. Sawomir OzdykUniwersytet Szczeciski</li></ul><p> 2. Oglne pragnienie bezpieczestwaPragnienie bycia bezpiecznym i kochanym nie jest tchrzostwem. My bymy si kochali [...], ale nie zapewnilibymy sobie bezpieczestwa. Hutalibymy si na trapezach bez asekuracji. To moe by dobre, gdy jeste mody i nie masz nic do stracenia oprcz swego serca, ale gdy jeste starszy i wiesz, e twoje serce to fragment caoci, wycofujesz si, bo wolisz mie rodzin ni gwiazdk z nieba. Wol lee na ziemi i patrze na gwiazdy, ni prbowa do nich dotrze, majc niewielk szans, e mi si uda 3. Bezpieczestwo jestokreleniem jakiemoemy zastosowau czowieka do stanupewnoci, spokojui braku zagroenia. Jakotakie ma charakterpodmiotowy i wedugA. Maslowa jest drugw hierarchii potrzebludzk. To wanie onpowiedzia, i. dopiero pozaspokojeniu potrzebysytoci,bezpieczestwa, ciepa,przychodzi czas napotrzeb wadzy,szukania prawdy 4. Termin bezpieczestwopochodzi od aciskiegosowa sine cura =securitas (bez pieczy).W potocznym rozumieniubezpieczestwo jestujmowane negatywnie,jako brak zagroe, zaw definicjachsownikowych zazwyczajwystpuje ujciepozytywne utosamiajcebezpieczestwo zpewnoci, jako stanemprzeciwstawnymzagroeniom. 5. W zakresiebezpieczestwajest zaspokojenietakichpodstawowychpotrzeb jak:istnienie,przetrwanie,cao, tosamo(identyczno),niezaleno,spokj,posiadaniei pewnorozwoju.Natomiast jegobrak powodujeu czowiekaniepokji poczuciezagroenia. 6. Ze wzgldu na rdozagroenia w naucewyrnia sibezpieczestwowewntrznei zewntrzne.Bezpieczestwowewntrzne to stabilnoi harmonijno naszegoorganizmu bd podmiotunatomiastbezpieczestwemzewntrznym bdzie brakzagroenia ze stronyinnych podmiotw lubczynnikw zewntrznych 7. Wyrnia si rwnie nastpujce rodzajebezpieczestwa: ze wzgldu na obszar jakie obejmuje bezpieczestwo globalne, bezpieczestwomidzynarodowe, bezpieczestworegionalne, bezpieczestwo narodowe; ze wzgldu stosunek do obszaru pastwa bezpieczestwo zewntrznei bezpieczestwo wewntrzne; ze wzgldu na dziedzin w jakiej wystpuje bezpieczestwo militarne, bezpieczestwopolityczne, bezpieczestwo energetyczne,bezpieczestwo ekologiczne, bezpieczestwoinformatyczne, bezpieczestwo spoeczne,bezpieczestwo kulturowe; bezpieczestwofizyczne i bezpieczestwo socjalne;bezpieczestwo strukturalnei bezpieczestwo personalne 8. Bezpieczestwo jak i jegozagroenie nierozerwalnie size sob wi. S dwomapunktami postrzegania przeznas zjawisk spoecznych,gdy nasze poczuciebezpieczestwa uzalenionejest od wielkoci zagroenia;im ono wiksze tym odczuciebezpieczestwa mniejsze i naodwrt, im wielkozagroenia jest mniejsza tympoczucie bezpieczestwawiksze. 9. Teraniejszo wymusza na naszmodyfikowanie rozumienia zjawiskazagroenia, gdy stwierdzono, iludzie negatywnie wartociujzarwno zjawiska godzce wprzetrwanie, jak i zjawiskastanowice wyzwanie do podjciastosownych dziaa i wymagajcychsformuowania odpowiedzi.Powysze w yciu codziennym,doprowadzio do dwubiegunowegorozumienia pojcia bezpieczestwa;gdy w bardzo wskim tzw.negatywnym ujciu, bezpieczestworozumiane jest jako brak zagroe dlaistotnych wartoci podmiotu, czylibezpieczestwo jestprzeciwstawiestwem zagroenia,natomiast ujcie pozytywne definiujebezpieczestwo jako ksztatowaniepewnoci przetrwania, posiadaniai swobd rozwojowych podmiotu. 10. Wany w badaniu bezpieczestwa jestczynnik czasu, gdy pozwala namprzeledzi zmiany priorytetwbezpieczestwa, poniewabezpieczestwo to nie tylko okrelonystan rzeczy ale te, cige procesyspoeczne, w ramach ktrych podmiotystaraj si na bieco modyfikowamechanizmy zapewniajce im poczuciebezpieczestwa. Takie ujcie pojciabezpieczestwa ma doniose znaczeniedla dziaa praktycznych. Celempodejmowanych dziaa jest zapewnieniebezpieczestwa, a zarazem jest ononastpstwem tych dziaa zgodnie z tezWojciecha Multana bezpieczestwomoe by definiowane nie tylko jakookrelony cel, lecz rwnie jakonastpstwo. Teza ta podkrela fakt, eczsto nie zdajemy sobie sprawy z tego,czym jest bezpieczestwo, dopki niezagraa nam jego utrata 11. Bezpieczestwo narodowe - oczekiwanie naniebezpieczestwo czy poczucie bezpieczestwa Oczekiwanie naniebezpieczestwo jest gorsze ni moment, gdy ono naczowieka spada a poczucie bezpieczestwa,nawet najbardziej usprawiedliwione, jest zymdoradc. 12. Bezpieczestwo narodowe to stan uzyskany w rezultacie odpowiednio zorganizowanej obronyi ochrony przed wszelkimi zagroeniami militarnymi i niemilitarnymi, tak zewntrznymi jak iwewntrznymi, przy uyciu si i rodkw pochodzcych z rnych dziedzin dziaalnoci pastwa 13. Bezpieczestwo narodowe, nazywane jest rwnie bezpieczestwem pastwai moe by te rozumiane jakojedna z podstawowych funkcji kadego pastwa czylibezpieczestwo narodowe tostan, w ktrym nie s zagroone byt, suwerenno, przetrwanie pastwa oraz istniej warunki do realizacji interesw narodowychi osigania celwstrategicznych Rzeczypospolitej Polskiej 14. Pastwo w trosce o wasnebezpieczestwo narodowe ustala zbirwartoci wewntrznych, ktre jegozdaniem powinny by chronione przedzagroeniami.Nale do nich: przetrwanie (biologiczne przeycieludnoci, narodu jako grupy etnicznej orazpastwa jako niezalenej jednostkipolitycznej), integralno terytorialna, niezaleno polityczn (w sensieustrojowym, samowadnoci i swobodyafiliacji), jako ycia, na ktr skadaj si:standard ycia, szczebel rozwojuspoeczno gospodarczego, zakres praw i swobdobywatelskich, system kulturalny, stanrodowiska naturalnego, moliwocii perspektywy dalszego rozwoju 15. realizacja intereswnarodowych orazwynikajcych z nichcelw odbywa siw ramach dziaawewntrznych pastwaoraz w jego relacjachz otoczeniemzewntrznym. ZdolnoPolski do skutecznegodziaania na zewntrz jestuwarunkowana jakociwewntrznego adupolitycznego,gospodarczegoi spoecznego.Strategia BezpieczestwaNarodowegoRzeczypospolitej Polskiej,Interesy narodowe,Warszawa 2008, str.5, 16. Natomiast wybr okrelonej politykibezpieczestwa narodowego okrelaj tzw.czynniki siy lub saboci pastwa, do ktrychFrederick H. Hartmann zalicza:- czynnik demograficzny (liczba ludnoci pastwa, struktura demograficzna i tendencje demograficzne wzrost lub spadek liczby ludnoci);- czynnik geograficzny (pooenie przestrzenne, rozmiary terytorium, uksztatowanie terenu, klimat);- czynnik ekonomiczny (zasoby surowcowe, potrzeby i braki, obecny i zakadany poziom wzrostu gospodarczego);- czynnik historyczno-psychologiczno- socjologiczny (dowiadczenia, stosunek do ycia, spjno spoeczestwa);- czynnik organizacyjno-administracyjny (forma rzdw, stosunek spoeczestwa do wadzy, efektywno jej dziaania);- czynnik militarny (sposb organizacji i stan efektywnoci si zbrojnych, ich rozmiary w stosunku do liczby ludnoci w wieku poborowym). 17. Ewolucja treci bezpieczestwa narodowego -na jak dugo bylimy tym razem bezpieczni?Na jak dugobylimy tym razem bezpieczni? Na jedngodzin, jedn noc czy moe na cay tydzie? M.Valentiner , U-38, Rozdzia 16, Rozstanie z U-38 18. w wyniku dynamicznychzmian zachodzcychw wiecie istotabezpieczestwa pastwa ulegajednak przeobraeniu. Donajwaniejszych czynnikw,ktre miay wpyw na tzmian naley zaliczy:rewolucj naukowo-techniczn,delegalizacj wojnynapastniczej i midzynarodowkontrole zbroje, wzrost roli iznaczenia podmiotwpozarzdowych, oraz wzrostwspzalenocimidzynarodowych 19. Wydaje si, e zagroenia w XXwieku i wczeniej byo atwiejokrela. Wycig zbroje, konfliktyzbrojne czy napicia wewntrzpastw bloku wschodniego byywicej ni odczuwalne. Z kolei wXXI wieku wydaje si, edominuje komponent subiektywnyzagroenia. Mieszkacy globuobawiaj si wydarze, wktrych trudno okreli wroga(terroryzm, kryzysyekonomiczne,katastrofy ekologiczne). Naleyzwrci uwag, edotychczasowe niebezpieczestwanie znikny, ale obok nichpojawiy si zupenie nowe, np.cyberterroryzm czy zagroeniaekologiczne. 20. do najwaniejszych czynnikwstwarzajcych zagroenie dlabezpieczestwa pastwa i jegospoeczestwa zalicza si nie tylezagroenia militarne z zewntrz, co:destabilizacj systemu politycznego, lefunkcjonujce mechanizmy gospodarczei spoeczne, masowe naruszanie prawczowieka, zuboenie spoeczestwa,konflikty spoeczne, ktrych wadzepastwowe nie s w stanie rozwiza,akcje masowych ruchw spoecznych (np.strajki); degradacja rodowiska i klskiywioowe (np. powodzie, susze,trzsienia ziemi, tsunami, huragany);degradacj rodowiska naturalnego;nielegalne migracje; przestpczozorganizowan; terroryzm, zagroeniainformatyczne (cybernetyczne). Takieujcie zagroe wskazuje na ciswspzaleno bezpieczestwanarodowego z rozwojem spoeczno-gospodarczym kraju. 21. Generalnie mona stwierdzi, ewspzaleno midzybezpieczestwem a rozwojemspoeczno-gospodarczym jestwynikiem okolicznoci. Po pierwsze,zmieniajcej si natury zagroe dlabezpieczestwa, ktre coraz czciejmaj charakter spoeczny orazekonomiczny i w wikszocipowstaj w ramach pastwa. Podrugie, rozwj gospodarczy,a take doskonalenie sprawnocipastwa dostarczaj zasobwi instrumentw do eliminowaniapowstajcych zagroe. Po trzecie,rozwj umoliwia pozytywneksztatowanie pewnoci wartocichronionych przez narodowpolityk bezpieczestwa 22. W rezultacie szybko dokonujcego sipostpu naukowo-technicznegow zakresie rozwoju technikteleinformatycznych i dynamicznejglobalizacji ju w ostatniej dekadzieXX wieku powsta nowy typ zagroedla bezpieczestwa pastw ibezpieczestwa midzynarodowego zagroenia informatyczne, nazywanetake zagroeniami cybernetycznymi.Stwarzaj one niebezpieczestwowykradania, z wykorzystaniemnowoczesnej technologii, danychteleinformatycznych lub ograniczaniainnym aktorom (jednostkom,korporacjom transnarodowym,instytucjom pastwowym lubmidzynarodowym) dostpu dowasnych danych lub sieci globalnej.Ich gwnymi formami s:cyberprzestpczo orazcyberterroryzm. 23. Przez praktykw, bardzo czsto bezpieczestwo informacyjnerozumiane jest jako ochrona informacji przed niepodanym (przypadkowym lub wiadomym) ujawnieniem, modyfikacj,zniszczeniem lub uniemoliwieniem jej przetwarzania, gdzie rodki bezpieczestwa podejmowane s w celu zapewnienia poufnoci,integralnoci i dostpnoci informacji. Ich celem jest wyeliminowanie zagroenia dla informacji. 24. W wskim rozumieniu bezpieczestwo teleinformatyczne i telekomunikacyjne jest uwaane za zbir zagadnie z dziedziny informatyki, dotyczcy oceny i kontroli ryzyka zwizanego z korzystaniem z komputerw i sieci komputerowych, rozpatrywany z perspektywy poufnoci, integralnoci i dostpnoci danych. 25. Na potrzeby niniejszego opracowania, w celu pokazania zwizku pomidzyomawianymi zagadnieniami a bezpieczestwem pastwa, naleaoby jednakprzyj zdecydowanie szersz definicj. Zakadajc, i musimy bra pod uwag dziaania z wielu dziedzin, obejmujce zarwno ochron posiadanych informacji i sposobw ich przekazywania, jak i metody pozyskiwania danych z zewntrz, zoono tak opisanego zjawiska najlepiej oddaje tzw. wojna informacyjna, gdzie moe ona przybiera zarwno ofensywny, jaki defensywny charakter. 26. W literaturze przedmiotu podaje si, e wojna informacyjna to operacje informacyjne prowadzone podczas kryzysu lub konfliktu w celu osignicia lub poparcia konkretnych celw w odniesieniu do konkretnychprzeciwnikw lub przeciwnika. Natomiast operacje informacyjne to dziaania podjte w celuwywarcia wpywu na informacje i systemy informacyjne przeciwnika przy jednoczesnej obronie wasnych informacji i systemw informacyjnych. 27. Na tak okrelon wojn skadaj si ofensywne i defensywne dziaania, skierowane przeciw zasobom informacyjnym. S to dziaania o charakterze sukces-poraka. Wojn prowadzi si, dlatego e te zasoby maj dla ludzi warto. Dziaania ofensywne maj na celu zwikszenie wartoci dla stronyatakujcej i zmniejszenie jej dla strony atakowanej. Operacje defensywne zaprowadzi si po to, by zapobiec potencjalnej utracie tej wartoci. 28. W miar intelektualnego rozwojui politechnizacji ycia informacje zaczynabiera coraz wikszych wartoci. Ichposiadanie stao si warunkiem lepszeji bezpieczniejszej egzystencji. Na tym te tlepojawia si konkurencja. Informacje zacztocoraz bardziej chroni jako dobro materialne.Gwnym przejawem dziaa o charakterzeobronnym jest budowanie bezpiecznychsystemw ochronyi przekazywania informacji. Prawdziwiebezpieczny system jest definiowanyw zasadzie jako mechanizm wyidealizowany,praktycznie niemoliwy do osignicia, ktrypoprawnie i w caoci realizuje tylkoi wycznie cele zgodne z intencjami osobynim si posugujcej. Zapewnieniebezpieczestwa sprowadza si w praktyce dozarzdzania ryzykiem. 29. Jego zasadniczym celem jest zmniejszenie ryzyka wystpujcego w systemie poprzez udzielenie odpowiedzi na nastpujce pytania:- co zego moe si wydarzy?- jakie jest prawdopodobiestwo tego, e si wydarzy? - jakie bdzie to miao konsekwencje dla systemu TI i organizacji? - w jaki sposb i o ile moemy zmniejszy straty?- ile to bdzie kosztowao? 30. Natomiast kluczowyelement procesu zarzdzaniaryzykiem bezpieczestwainformacji w systemachteleinformatycznych stanowianaliza ryzyka (ang. riskanalysis), ktra pozwala naidentyfikacj zasobwsystemu, zlokalizowanieodpowiadajcych impodatnoci i zagroe orazoszacowanieprawdopodobiestwa ichwystpienia i wielkocipotencjalnych strat. Miejsceanalizy ryzyka wzarzdzaniu ryzykiemprzedstawia kolejny rysunek. 31. Zagadnienia bezpieczestwa teleinformatycznego i telekomunikacyjnego s szczeglnie istotne dla tych wszystkich sektorw polityki bezpieczestwapastwa, w ktrych istnieje konieczno wykorzystywania przewagiinformacyjnej i ochrony treci, do ktrych dostp powinien byograniczony. 32. Dotyczy to przede wszystkim:Bezpieczestwa militarnego,gdzie zgodnie z decyzj ministraobrony narodowej zabezpieczestwo teleinformatyczneuznaje si caoksztat przedsiwzizmierzajcych do zapewnieniabezpieczestwa systemw i sieciteleinformatycznych oraz ochronyinformacji wytwarzanej,przetwarzanej, przechowywanej lubprzekazywanej w tych systemach isieciach przed przypadkowym lubcelowym ujawnieniem,modyfikacj, zniszczeniem lubuniemoliwieniem jej przetwarzaniapoprzez zastosowanie w sposbkompleksowy technicznych,programowych, kryptograficznychoraz organizacyjnych rodkwi metod 33. Niezwykle wana jest ochrona teleinformatyczna systemw cznociw trakcie penienia misji zagranicznych przez polskie kontyngenty wojskowe, szczeglnie na obszarach bezporednich dziaa bojowych. W tym wypadku jejskuteczno moe decydowa wprost o yciu czy zdrowiu onierzy i dlategocoraz wikszy nacisk kadzie si na odpowiednie przygotowanie i zabezpieczenie pod tym wzgldem operacji z udziaem polskich si. 34. Bezpieczestwa wewntrznego, gdzie za zagwarantowanie bezpieczestwatelekomunikacyjnego i teleinformatycznego w dziaaniach zwizanych z zapewnieniem bezpieczestwa wewntrznego na poziomie pastwa jest odpowiedzialna AgencjaBezpieczestwa Wewntrznego. Do ustawowych zada Agencji Bezpieczestwa Wewntrznego naley, midzy innymi, zapewnienie bezpieczestwa systemw i sieciteleinformatycznych, w ktrych s wytwarzane, przechowywane, przetwarzane lubprzekazywane informacje niejawne stanowice tajemnic pastwow lub subow. ZadaniaABW w tym zakresie realizuje wyspecjalizowany zesp Departamentu Bezpieczestwa Teleinformatycznego Jednostka Certyfikujca 35. Bezpieczestwa ekonomicznego, gdzie zagadnienia z zakresu teleinformatyki i telekomunikacji stanowi take wany elementzapewnie...</p>