Bilişim Teknolojilerinin Eğitime Kaynaştırılması: Önem ... ?· Bilişim Teknolojilerinin Eğitime…

  • Published on
    25-Sep-2018

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • Biliim Teknolojilerinin Eitime Kaynatrlmas: nem,

    Engeller ve lkemizde Gerekletirilen Projeler

    Bar Sezer

    Ankara niversitesi, Eitim Bilimleri Enstits, Ankara

    barissezer13@hotmail.com

    zet: 20. yzyln son eyreinden itibaren teknolojik uygulamalarda nemli gelimeler

    yaanmaya balamtr. Teknoloji gnlk yaantmzn nemli bir paras haline gelmitir ve

    her alanda karmza kmaktadr. Gelien teknoloji ile birlikte endstri, sanayi, ticaret, salk

    gibi birok alanda olduu gibi eitim alannda da deiimler meydana gelmekte, bilginin

    kapsam, bilgiye eriim hz ve yntemi de deimektedir. Eitim kurumlar ise bilgi ya da

    biliim a olarak adlandrabileceimiz bu dnemdeki deiim srecinin tam ortasnda

    bulunmaktadr. Bu srete zellikle okul yneticilerine ve retmenlere olduka nemli

    grevler dmektedir. Artk okuryazar bireyler yetitirmek tek bana yeterli olmamakta,

    teknoloji okuryazar bireyler yetitirilmesi de gerekmektedir. Bu durumun gereklemesinin en

    nemli kouluda, eitim ortamlarna etkin biimde teknolojiyi kaynatrmaktr. Bu balamda

    bu aratrmada, eitim ortamlarna biliim teknolojilerinin kaynatrlmas srecinin nemine

    deinilmi olup, bu srete karlalan engeller ve lkemizde bu amaca ynelik gelitirilen

    projeler sunulmutur.

    Anahtar Szckler: Teknolojik Uygulamalar, Deiim Sreci, Teknoloji Okuryazarl,

    Kaynatrma Sreci.

    Abstract: The important developments have been come into effect in the technological

    applications beginning from the last quarter of the 20th century. Technology becomes an

    important part of our daily life and we encounter with it in every place. Together with the

    developing technology, variations have been taking place in many fields such as industry,

    trade, health and education as well and the scope of information, access speed to information

    and access methods are rapidly changing. Educational institutions stand in the very middle of

    this period of change as we may refer to as information age. Within this period the quite

    important missions fall particularly to the school administrators and teachers. Merely to

    educate literate individuals is not sufficient anymore, but technologically literate individuals

    should also be trained. The most important condition to realize this matter is to integrate

    technology to the educational environment effectively. In this context, we refer to the

    importance of the period of integration of the information technologies to educational

    environment and the impediments encountered during this period and the projects developed

    for the purpose of this aim in our country are presented in this research.

    Key Words: Technological Applications, Period of Change, Technological Literacy,

    Integration Period.

  • 1. Giri

    Gnmzde renci saysnn hzla

    oalmas, retmen saysndaki yetersizlik,

    bilgi miktarnn srekli artmas, bireysel

    farkllklarn neminin artmas ve

    teknolojinin yaamn her alannda karmza

    kmas gibi nedenler, eitim ortamlarnda

    etkili bir biimde biliim teknolojilerinden

    yararlanlmas gereini ortaya karmaktadr

    [1]. 2004de yaymlanan Trkiye 2. Biliim

    uras Eitim alma Grubu Raporunda

    (2004), Mill Eitim Bakanlnn (MEB),

    pek ok okula yeterli olmasa da dzenli

    olarak teknolojik donanm edinmeleri iin

    kaynak salad belirtilmitir. Ancak, okul

    yneticileri ve retmenlerin bu teknolojik

    kaynaklardan yeterli lde yararlanmadklar

    belirlenmi, buna gereke olarak da sunulan

    hizmet-ii eitimlerin yetersiz olmas

    gsterilmitir [2].

    2006'da gerekletirdii aratrmasnda

    Akbaba-Altun, okullardaki bilgisayar

    saysnn yetersizlii, internet balantsnn

    yaval ve ou teknolojik kaynan

    yabanc dilde olmas gibi nedenlerin, eitim

    ortamlarna teknolojinin kaynatrlmas

    srecini olumsuz ynde etkilediini

    bulmutur. Ayn aratrmada, bu srete en

    ok alt yap ve personel gelitirme

    konularnda sorun yaand belirlenmitir.

    Yine bu aratrmann ortaya koyduu

    bulgulara gre, hizmet-ii eitimin niteliinin

    yeterli olmamas, Biliim Teknolojileri (BT)

    snf ortamlarnn uygun olmamas ve

    retim program ieriklerinin rencilerin

    gereksinimlerine uygun hazrlanm

    olmamas teknolojinin eitim ortamlarna

    kaynatrlmas srecinde yaanan nemli

    sorunlardan bazlardr [3].

    1992'de Kearsley ve Lynch tarafndan

    gerekletirilen bir aratrmada, eitim

    ortamlarnda teknoloji kullanm srecinde

    belirlenen sorunlardan bazlar yledir [4]:

    Teknolojinin etkili biimde nasl kullanlaca konusundaki bilgisizlik,

    Teknolojiyi kullanmak iin yeterli zaman ya da kaynan olmamas,

    Eitim ortamndan kaynaklanan snrl kullanm,

    Teknolojinin belirlenen amalar dnda kullanlmas,

    retmenlerin ve yneticilerin teknolojiye kar olumsuz tutumlara

    sahip olmalardr.

    Teknolojileri, rencilerin verilerle

    etkileimde bulunmalarna, ibirlii ierisinde

    bilgi retmelerine ve iletiim kurmalarna

    olanak salamaktadr. Eitim ortamlarnda

    teknolojik kaynaklarn yaygnlamas

    nemlidir. Ancak, eitim kurumlarnn

    baarl teknoloji ktlarna ulaabilmeleri;

    bu kaynaklarn eit eriime olanak salayacak

    biimde konumlandrlmas, teknik destek

    salanmas, teknolojik hedef belirlenmesi,

    retmenlerin ve yneticilerin yeni rollerine

    uyum salamalar, meslek geliim iin

    olanak salanmas, farkl dzeyde teknoloji

    yeterliine sahip retmenlere destek

    olunmas ve bteden teknolojiye ilikin

    gereken payn ayrlmas koullarna bal

    grlmektedir [5],[6],[7].

    2. Biliim Teknolojilerinin Eitim

    Ortamlarna Kaynatrlmas

    2003'te Flanagan ve Jacobsen, ou okulun

    teknolojik adan yeterli donanma sahip

    olmasna ramen, eitim ktlarnda ve

    teknolojiye bal deiimler konusunda

    baarsz olduunu bulmulardr [8]. Benzer

    bir biimde 2002'de Brooks-Youngn

    aratrmasnda, okullarn teknolojik kaynak

    edinmek iin byk miktarda para harcad,

    ancak bu kaynaklardan etkili biimde

    yararlanamadklar belirlenmitir [9].

    te yandan, okul yneticilerinin liderlik

    zellikleri, okullardaki deiim srecini

    dorudan etkilemektedir [10]. 2004'de

    Akbaba-Altun, eitim ortamlarnda teknolojik

    kaynaklardan zellikle BT snflarndan etkili

    biimde yararlanlmas iin okul

    yneticilerinden beklenen rollerin

    benimsenme dzeyini aratrmtr.

    Aratrmada, MEB tarafndan bu srete okul

    yneticilerinden liderlik, iletiim, planlama,

    ynetim, etik ve halkla ilikilere ynelik

  • rolleri yerine getirmeleri beklendii

    belirtilmitir. Ancak, okul yneticilerinin bu

    rollerden yalnzca iletiim roln benimsedii

    saptanmtr [11].

    2009'da Macaulay, okul yneticilerini;

    'biliim teknolojilerinin eitim ortamlarnda

    etkili bir biimde kullanlmasn salamalar

    bakmndan denetim yapan, teknoloji

    kullanmn destekleyen ya da engelleyen

    kiiler' olarak tanmlamtr. Ayrca

    aratrmasnda, teknoloji uygulamalarnn

    baarl olduu okullardaki yneticilerin

    bilgili ve destekleyici yneticiler olduunu

    belirlemitir [12]

    2003'te Flanagan ve Jacobsen, teknolojinin

    eitime kaynatrlmas srecinde ortaya

    kabilecek temel engelleri yle

    aklamlardr [8]:

    Pedagojik engeller: Biliim teknolojileri ile

    donatlan okullarda, retmen ve

    yneticilerin teknolojik yeterliklere sahip

    olmalar gerekmektedir. Okul yneticileri, bu

    srete retmenlerin karlat sorunlara

    zm nerileri getirebilmelidirler.

    Eit eriime ilikin engeller: Pek ok okulda,

    renciler sosyo-ekonomik durum, akademik

    baar ve cinsiyet gibi deikenler

    bakmndan teknolojik kaynaklara eit bir

    biimde eriememektedir. Okul ortamnda

    teknolojik kaynaklara eriimde oluabilecek

    eriim engelleri ortadan kaldrlmaldr.

    Yetersiz meslek geliim: Teknolojinin

    eitime kaynatrlmas srecinin baars,

    retmenlerin meslek geliim frsatlarndan

    yararlanmas ile yakndan ilikilidir. Bu

    srete, retmenlerin gereksinimlerine yant

    verecek meslek geliim frsatlar

    salanmaldr.

    Liderlik eksiklii: ou okul yneticisi

    teknoloji liderlii rolne uygun biimde

    yetitirilmemitir. Buna bal olarak da okul

    yneticileri, teknolojik kaynaklar iyi bir

    biimde ynetememektedir. Teknolojiyi

    kaynatrma srecinde okul yneticilerinden

    beklenen grevler, yalnzca teknolojik

    kaynaklar satn alma, laboratuar dzenleme

    ve internet eriimini salama deil, rgtsel

    ve kltrel deiimlere liderlik yapma, model

    olma, cesaret verme ve destek olmalar

    ynndedir.

    1997'de Bailey ve Lumley, biliim

    teknolojilerinin eitim ortamlarna

    kaynatrlmas srecinde daha etkin rol

    almak isteyen okul yneticileri iin bir sistem

    gelitirmilerdir. Bu sistemin paralar; (1)

    deiim srecini ynetebilme, (2) teknoloji

    iin planlama ve bte ayrma, (3) meslek

    geliim frsatlar salama, (4) teknoloji

    altyaps oluturma, (5) teknik destek

    salama, (6) teknoloji ile eitim ve retim

    uygulamalarn destekleme, (7) retim

    programna teknolojinin kaynatrlmas ve

    (8) teknoloji liderliinden olumaktadr [13].

    Bu bilgiler nda, okul yneticilerinin

    biliim andaki en nemli rolleri eitim

    ortamlarndaki deiim srecini

    ynetebilmeleri olduu sylenebilir. Okul

    yneticileri, bu deiim srecinde

    retmenlere meslek geliim frsatlar

    salamal, destek olmal, ksacas teknoloji

    liderlii yapmaldrlar.

    4. Trkiyede Biliim Teknolojileri

    Kullanmna likin Yrtlen lk

    almalar

    Trkiyede eitimde teknolojinin

    kullanmyla ilgili tartmalar 1970li yllarda

    balamtr. Bu yllarda MEB tarafndan,

    okullarn teknolojik kaynak eksikliklerine

    ynelik deerlendirmeler yaplmtr. te

    yandan, 1989 ylnda eitim niteliinin

    ykseltilmesini salamak amacyla hazrlanan

    Altnc Be Yllk Kalknma Plan ve 1996

    ylnda hazrlanan Yedinci Be Yllk

    Kalknma Plan kapsamnda, bilim ve

    teknolojideki gelimeler nda retim

    programlarnn gncellenmesi gereklilii

    belirtilmitir. MEB tarafndan biliim an

    yakalamak, bilgi ve teknoloji toplumu olmak

    iin evrensel dnen ve ulusal dnen

    insan yetitirmek, insanmzn ve

    toplumumuzun rekabet gcn srekli

    artrmak iin eitim sistemimizin her

    kademesini teknolojiyle donatmak biiminde

  • belirlenen hedef dorultusunda birok proje

    uygulamaya konulmutur. Teknoloji

    kullanmna ilikin gelitirilen bu ilk

    projelerden bazlarna aada yer verilmitir.

    Bilgisayar Deneme Okulu (BDO) ve

    Bilgisayar Laboratuar Okulu (BLO)

    Projeleri

    Dnya Bankas destei ile yrtlen Mill

    Eitimi Gelitirme Projesi kapsamnda,

    bilgisayar destekli eitimin ve bilgisayar

    eitiminin yaygnlatrlmas amacyla iki alt

    proje gerekletirilmitir.

    Bilgisayar Deneme Okulu Projesi (BDO)

    kapsamnda; 14 Genel Lise, 24 Sper Lise ve

    15 Anadolu Lisesine, Bilgisayar Laboratuar

    Okulu Projesi (BLO) kapsamnda ise;

    lkretim, Ortaretim ve retmen

    Yetitirme ve Eitimi Genel Mdrlne

    bal okullara bilgisayar laboratuarlar

    kurulmutur. Proje okullarnda bilgisayar

    laboratuarlarnn kullanm, haftada 20 saat

    bilgisayar eitimi, 10 saat bilgisayar destekli

    eitim, 10 saat ise serbest kullanm olarak

    belirlenmitir. Projenin yrtld okullarda

    grevli olan retmenler bilgisayar

    okuryazarlk eitimine alnmtr. Her

    okuldan bir ya da iki retmene bilgisayar

    formatrlk eitimi verilmitir. Ayrca ders

    saatleri dnda okulda bilgisayar

    okuryazarl kurslarnn verilmesinin

    salanmas amacyla, gerekli planlamay

    yapmalar iin okul yneticileri

    grevlendirilmitir [14].

    Mfredat Laboratuar Okullar (MLO)

    Projesi

    Mfredat Laboratuar Okullar (MLO),

    gelitirilen retim programlarnn, yeni

    eitim-retim ve ynetim yaklamlarnn

    sistem geneline yaygnlatrlmasndan nce

    denendii ve teknolojik gelimelerin eitime

    yanstld okullar olarak tanmlanmtr. Bu

    proje kapsamnda, 23 ilde her trl teknoloji

    olanana sahip mfredat laboratuar okullar

    almtr. Bu okullarn 147 tanesi lkretim

    Okulu, 53 tanesi Anadolu Lisesi ve Genel

    Lise, 8 tanesi ise Anadolu retmen

    Lisesidir. Bu okullara bir bilgisayar

    laboratuar kurulmu olup, gereksinimler

    dorultusunda teknolojik kaynaklar da

    salanmtr [15].

    World Links Projesi

    World Links Projesi, biliim teknolojilerinin

    eitim ortamlarnda kullanmn

    yaygnlatrmak amacyla MEB Eitim

    Teknolojileri Genel Mdrl ve Dnya

    Bankas Ekonomik Gelime Kurumu (EDI)

    ortaklnda, Dnya Balantlar Geliim

    Program erevesinde, Bilgi Sistemleri

    Ynetimi Daire Bakanl nternet

    Hizmetleri ubesi tarafndan

    gerekletirilmitir. 1998 ylndan itibaren 15

    ildeki 22 okulda pilot uygulama olarak

    balatlan, lkemizin de iinde yer ald 25

    lkenin katld uluslararas bu projede, her

    ilden birer proje merkezi okulu seilmi olup,

    evre okullarn da bu okullara bal karde

    okul olarak yer alarak, proje kapsamndaki

    okul saysnn hzla arttrlmas

    hedeflenmitir. Bu proje araclyla

    retmen ve rencilere; projeye dayal

    renme, interneti kullanarak ibirlikli

    renme ve dier okullarla birlikte ortak

    internet projeleri gerekletirme yollarnn

    retilmesi hedeflenmitir [14]. Bu proje,

    dnyann eitli lkelerindeki retmen ve

    rencileri internet ortamnda buluturarak,

    ibirliine dayal renci merkezli renme

    etkinliklerini gerekletirmeye almtr.

    Okullara nternet Projesi (ADSL)

    MEB ile Ulatrma Bakanl arasnda

    MEBe bal okul ve kurumlara kesintisiz

    internet balantlar kurulmasna ynelik

    Trk Telekom A.. ile 5 Aralk 2003

    tarihinde bir protokol imzalanmtr. Bu

    projenin amac; okullara hzl ve kesintisiz

    internet balants salamak, bu sayede

    okullarn e-devlet uygulamalarna daha kolay

    eriimini salamak, okullarda bulunan

    bilgisayar laboratuarlarnn internete

    balantsn gerekletirerek eitimde kaliteyi

    arttrmaktr. Bu balamda e-burs, e-yurt, e-

    okul, e-tanr mal gibi birok e-dnm

    projesi uygulamaya konulmutur. Her

  • retmene bilgisayar, her okula cretsiz web

    sayfas yaynlama alan ve her retmene

    cretsiz e-posta adresi Bakanln dier

    alma alanlar olmutur [16].

    Temel Eitim Projesi

    Biliim teknolojileri ile ilgili bir dersin

    ilkretim okullar programnda yer almas

    ilk kez 1998 ylnda Temel Eitim Projesi

    kapsamnda olmutur. Balca hedefi; sekiz

    yllk kesintisiz zorunlu eitimi

    yaygnlatrlmas, niteliinin arttrlmas,

    okullarn toplum iin birer renme merkezi

    haline getirilmesi ve retmen ve rencilerin

    bilgisayar okuryazar olmalarnn salanmas

    olan bu projenin birinci faz almalar 1998-

    2003 yllar arasnda gerekletirilmitir.

    Eitim ortamlarna biliim teknolojilerinin

    etkili bir biimde kaynatrlmas amacna

    ilikin belirlenen dier hedefler ise unlardr

    [14]:

    Biliim teknolojisi aralarn kullanarak toplum, okul, retmenler

    ve renciler arasndaki ibirliini

    gelitirmek,

    renme ortamlarn eitsel uygulamalarla destekleyerek

    eitimin niteliini gelitirmek,

    Tm rencilere biliim teknolojilerine eriim olana

    salamak,

    rencilere biliim teknolojisi aralarnn etkili kullanm

    araclyla sorun zme, bilgiye

    ulama, bilginin ilenmesi ve

    sunulmas becerilerini kazandrmak

    ve onlara bu teknolojileri gnlk

    hayatta da etkili bir biimde

    kullanabilmelerini salamak,

    rencileri etkin olmayan renme ortamlarndan kurtarmak,

    rencilerin interneti, izim programlarn, kelime ilemcileri,

    elektronik tablolama ve sunum

    yazlmlar gibi aralar, renme

    srelerinde yardmc aralar olarak

    kullanmalarn salamak,

    retmenlerin ders planlarn hazrlama, derslerini uygulama,

    lme-deerlendirme aralarn

    gelitirme, not verme, eitsel

    materyallerini hazrlama ve kendilerini

    gelitirme almalarnda biliim

    teknolojilerini kullanmalarn

    salamak,

    Biliim teknolojisi aralarnn okul ynetim ilerinde kullanlmasn

    salayarak veri tabanlar, kelime

    ilemci, sunum yazlmlar vb. yoluyla

    idar ilerin kolaylatrlmasn ve daha

    etkin hle getirilmesini salamak,

    l ve ile Mill Eitim Mdrlklerinin ilevlerinin, biliim teknolojileri

    aralar desteiyle yrtlmesi iin bir

    "Ynetim Bilgi Sistemi" kurmaktr.

    Bu projenin 31.12.2003 tarihi itibariyle...

Recommended

View more >