Bir yapının do ğuşu - mmf2.ogu.edu. ?· Bir yapının statik-betonarme projeleri aşağıdaki aşamaları…

  • Published on
    04-Jun-2018

  • View
    214

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • Bir yapnn douu

    Mimar, Mimarlar

    Mhendisler:

    naat, Makina, Elektrik,

    Meslek Odalar, Yerel Ynetimler, Yap Denetim Firmas:

    Onay, inaat izni

    Yap sahibi(Yatrmc)

    Yorum:Bu kadar ok ve farkl meslek kesiminin yer Onay, inaat izni

    antiyeciler:

    Yapmc, Yap Denetimi, Yerel Ynetim Fen leri, antiye Mimar ve Mhendisleri, Tekniker, Kalfa, Usta ve iler

    Yerel Ynetimler:

    Kullanm izni

    Kullanclar:

    Satn alan, Kiralayan

    Bu kadar ok ve farkl meslek kesiminin yer ald retimde SIFIR HATA mmkn deildir!

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 21

  • Mimari proje; yapnn

    Yerleim(vaziyet, durum) plannKat planlarnEn az iki dey kesitiniHer cephesinden grnnat plannDetaylar

    ierir.

    Yerleim plan: Yapnn arsadaki konumunu, arsa snrlarndan ve yollardan uzaklngsteren kk lekli(1/200, 1/500, 1/1000 gibi) basit ve ku bak bir izimdir.

    Kat plan: Katn stten ekilmi sanal fotorafdr. Mimar, yapnn deiik her kat iin ayr birkat plan izer. Kata ku bak baklarak izilir. Yap kat deme stnden (pencereseviyesinden) kesilerek aa baklr, grlmesi istenen izilir. Kat plannda akslar, duvarlar,hacimler, merdiven, pencereler, kaplar, yaltm, kaplama tr, ller, eyalarn konumu, plan

    Yerleim plan rnei

    Up

    Balkon6 m2

    Mermer

    Oda21 m2

    Ahap parke

    Giri/hol/merdiven15.8 m2

    Mermer

    1

    2

    3

    4

    5

    6

    3

    3x16.67/30

    000 +50

    aa

    +50

    +5021 3

    12.5

    12.5

    Mimari projeler

    hacimler, merdiven, pencereler, kaplar, yaltm, kaplama tr, ller, eyalarn konumu, planad, lek gsterilir. Genelde 1/50 leklidir.

    Dey kesit: Yukardan aa kesilmi yapnn kardan bakldndaki grnnn izimidir.Kat plannda gsterilemeyen bilgileri ierir. Genelde 1/50 leklidir.

    Grn: Yap tamamlandnda ve kardan bakldnda cephenin nasl grneceinigsteren izimdir. Genelde 1/50 leklidir.

    at plan: atnn eklinin, rtsnn ve tayc elemanlarnn nasl dzenleneceini gsterenizimdir. Genelde 1/50 leklidir.

    Detaylar: Merdiven, kap/pencere, yaltm, kaplama bilgilerinin byk lekli izimidir. lekgenelde 1/1, 1/10, 1/20 dir.

    Mimari projede kolonlar, kiriler, demeler, bunlarn yerleri ve boyutlar (yapnn tayc sistemi)gsterilmez.

    Kolonlarn gsterildii mimar projeler ile karlalmaktadr. Mimar bunu bir mhendise danarak veyamhendisin kolon koyaca muhtemel yerleri belirleyerek yapar. Amac, o noktalara kolon konulmasdurumunda, mimari projenin nasl etkileneceini anlamaktr.

    Mimaride ngrlm kolon veya perdelerin ounluu ou kez, uygun olur. Ancak bu mhendis iinbalayc deildir. Mhendis gerek grrse deitirir.

    Tayc sistemi belirlemek mhendisin grevidir, sorumlu olan mimar deil mhendistir. Kat plan rnei

    200 260 cm 170

    Koridor5.3 m2

    Mermer

    15

    6

    7

    8

    9

    11

    12

    13

    14

    90 412.5

    +50

    +50

    DCA B

    1

    70210

    80210

    Zemin Kat Plan 1/50

    630 cm

    2

    182.5

    60,0 cm x60,0 cm

    WC/du2 m2

    Mermer

    aa

    12.5

    12.5

    12.5

    12.5

    12.5

    12.5

    5

    5

    90130

    22Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

  • Balkon6 m2

    Mermer

    +320

    Oda21 m2

    Ahap parke

    Merdiven/sahanlk15.8 m2

    Mermer

    1

    2

    3

    4

    5

    6

    7

    8

    9 92.5 412.5

    a a+320

    3

    90130

    9012.5

    12.5

    55 12.5

    12.5

    12.5

    12.5

    Dey kesitlerden: Yapnn kat says Kat demelerinin kotlar, kat ykseklikleri Deme tipi, deme boluklar, dk demeler, deme kaplamas Merdiven Dolgu duvar tr at yaltm, asma tavan D yaltm, cephe kaplamas

    gibi bilgiler okunur.

    Kat plan rnei

    200 260 cm 170

    Koridor5.3 m2

    Mermer

    15

    10

    11

    12

    13

    14

    DCA B

    1

    2

    70210

    80210

    1. Kat Plan 1/50

    630 cm

    600,0 mm x600,0 mm

    +320 WC/du2 m2

    Mermer+320

    12.5

    12.5

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 23

  • Betonarme tayc elemanlar:

    Deme: Kirileri ve kolonlar birbirine balar. Genelde kalnl az, byk yzeyli ve yataydr.Kendi arln, zerindeki eya, depolanm malzeme ve insan ykn tar ve bu yklerikirilere aktarr.

    Kiri:

    Betonarme tayc sistem:

    Yapya dey(deme, kiri, kolon, eya, insan, kar, arlklar) ve yatay (deprem, rzgar kuvveti, toprak ve sv basnc) gibiykler etkir. Tayc sistem bu kuvvetleri zemine ulatran ve yapy ayakta tutan betonarme iskelettir. Betonarme taycsistem deme, kiri kolon, perde ve temel elemanlarndan oluur. Kap, pencere, duvar, sva, kaplama gibi mimari elemanlariermez.

    Betonarme tayc sistem trleri:

    Salt ereveli sistem(kolon+kiri+deme)Salt perdeli sistem(perde+deme)Perde-ereveli sistem (Kolon+perde+kiri+deme). Karma sistem de denir.Kemerkabuk(erisel yzeyli tayc)

    Kiri

    Konsol deme (Balkon demesi)

    Deme

    Kirili demeKirisiz demeDili(nervrl) demeAsmolen demeKaset(zgara)-kiri deme

    Betonarme tayc sistem

    Kolon

    Temel (yeraltnda)

    Betonarme tayc sistem

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

    Kiri: Kolonlar birbirine balar. Genelde yataydr. Kendi ykn, duvar ykn ve demelerdengelen yk tar, bu ykleri oturduu kolonlara aktarr.

    Kolon/perde: Genelde deydir. Kirilerden gelen yk, rzgr ve deprem gibi yatay ykleri tar,bu ykleri kolondan-kolona ve sonuta temele aktarr.

    Temel: En alt kolonlarn oturduu, kolonlardan gelen yk zemine aktaran betonarme sistemdir.

    Dikdrtgen, tablal,I, kutu kesitli kiriler

    Duvaralt temeliTekil temelSrekli TemellerRadye temeller

    Dikdrtgen, daire, sekizgen, halka, kutu, L, I, T, C kesitli kolon/perde

    kolo

    n

    deme

    Radye temel

    Plak

    Betonarme tayc sistem

    24

  • Bir yapnn statik-betonarme projeleri aadaki aamalar ierir:

    1.n hazrlk:Mimari proje incelenir, yap kavranr. lek dikkate alnarak; ller, kotlar, kontrol edilir. naatnyaplaca arsann temel-zemin etd raporu ve arsaya gidilerek zemin incelenir. Tayc zemin, depremblgesi ve kar blgesi hakknda bilgiler toplanr. Yapnn tayc sistemine (salt ereveli sistem, saltperdeli sistem, Perde-ereveli sistem gibi) karar verilir. Malzeme seilir (Beton ve elik snf). Statik vebetonarme hesaplar iin hangi aralarn kullanlacana (ilgili ynetmelikler, kaynaklar, el hesaplar,tablolar, bilgisayar yazlmlar) karar verilir. Projenin kk yada byklne bal olarak uygun ekipoluturulur. Projenin zamannda tamamlanp teslim edilmesi ok nemlidir. Gecikmeler byk maliyetlereneden olabilir. Bu nedenle i program yaplr ve uyulur.

    2.Kat kalp planlar:Kat kalp plan; kalp skldkten sonra, kata alttan bakldnda grlmesi istenen brt betonun sanalfotorafdr. Kolon/perde, kiri ve deme gibi tayc elemanlarn yerlerine, adlarna ve boyutlarna aitbilgileri ierir. Duvar, kap, pencere, kaplama gibi mimari bilgileri iermez. Mimarisi farkl olan her katiin, genelde 1/50 lekli, ayr bir kat kalp plan izilir. Her kat kalp plannda, anlalmasnkolaylatrmak iin, en az iki kesit verilir. Kat kalp plannn tamamlanmas ile yapnn tayc sistemiseilmi olur. Bu nedenle projenin en nemli aamasdr. yi yada kt seim yapnn geleceini iyi yadakt olarak belirler. Kt bir seim sonras ince hesaplarn hibir anlam yoktur. Kt bir tayc sistemiolan yapy hibir ince hesap kurtaramaz.

    Statik ve betonarme projeler, proje aamalar

    S106500/250

    S101250/500

    S103250/500

    S107250/500

    S108500/250

    S104500/250

    S105500/250

    S109250/700

    S102250/500

    900 775 4125

    2000 4300

    200

    975 4300

    +3200a-a

    1025

    K103 250/500

    K102 250/500K101 250/500

    K105 250/500K104 250/500

    +3200

    +3200

    +3200

    50

    200

    125 200 50

    a a

    1

    120

    380300

    D103h=120

    D101h=200

    D102h=100

    D104h=150

    125125 125

    2a

    3

    A B D+3200 Kotu (1. Kat) Kalp Plan 1/50

    +3200

    125

    125

    125

    125

    2

    6300 mm

    Kat kalp plan rnei

    3.Deme hesaplar:Normal yaplarda deme yknn dzgn yayl olduu, depremin demede moment oluturmadvarsaylr. Yk analizi yaplarak deme karakteristik ykleri (g sabit, q hareketli) belirlenir. atdemelerinde kar yk, duvar tayan demelerde duvar yk dikkate alnr. Merdiven yk sahanlkplaklarna, veya varsa sahanlk kirilerine aktarlr. Pd=1.4g+1.6q tasarm yknden her demedeoluan i kuvvetler (momentler) belirlenir. Deme betonarme hesaplar yaplarak belirlenen donatlarilgili kat kalp plan zerine izilir.

    4.Kiri ykleri:Kiriin kendi arl, varsa zerindeki duvarn arl, demelerden kirie gelen yk ve varsa kiriesaplanan baka kiriten gelen tekil yk kiri yk olarak alnr. Sabit ve hareketli ykler ayr ayr belirlenir,toplanmazlar (dey, deprem ve dier yk etkilerinin birleimlerinin yaplabilmesi iin).

    5.Kiri ve kolonlarn dey ykler altnda statik hesaplar:Tayc sistem uzay veya dzlem ereve olarak modellenir. Gnmzde bu amala kullanlan yazlmlar boyutlu modelleme yapmaktadr. Kiri, kolon ve perdelerin karakteristik i kuvvetleri (moment, kesme,normal kuvvet, ...) hesaplanr. Hesaplar karakteristik sabit ykler ve hareketli ykler iin ayr ayr yaplr.

    6.Kiri ve kolonlarn yatay ykler altnda statik hesaplar:Deprem ve rzgar gibi yatay yklerden kolon ve perdelerde oluan karakteristik i kuvvetler belirlenir.

    Plan 1/50

    Deme donatlar izilmi kat kalp plan rnei

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 25

  • 7.Kirilerin betonarme hesaplar ve izimleri:Yk katsaylar ve birleimleri dikkate alnarak, tasarm kuvvetleri (moment, kesme) iin, her kiriin boyuna ve enine (etriye) donatlar belirlenir. Her kiriin 1/20 lekli detayizimi yaplr. Kiri boyuna ve enine kesitinde boyuna donatlarn ve etriyelerin almlar, ap, adet, aralk, boy ve sarlma blgesi uzunluklar gsterilir.

    C20/25-B 420C 1/20

    Kiri izimi rnei(Kiri alm)

    8.Kolon/perde betonarme hesaplar ve izimleri:Yk katsaylar ve birleimleri dikkate alnarak, tasarmkuvvetleri (moment, kesme, eksenel kuvvet, burulma)iin, her kolon ve perdenin boyuna ve enine (etriye,fret, iroz) donats belirlenir. Kolon yerleimfret, iroz) donats belirlenir. Kolon yerleim(aplikasyon) planlar deiiklik arz eden her kat iinizilir. Aplikasyon plannda akslar 1/50,kolonlar/perdeler 1/20 lekli izilir. Her kolon veperdenin ad, boyutlar, akslardan kaklklar, boyunadonatlar, etriye ve irozlarn almlar kolon yerleimplan zerinde gsterilir. Byk boyutlu kolon veperdeler izildiklerinde bazen kesiir, izim detaylarst ste derler. Bu durumlarda, bu kolon ve perdelersembolik olarak d izgileri ile leksiz olarakgsterilir, poz numaras verilir ve detay 1/20 leindepaftann ayr bir yerine izilir. Ayrca, farkl kesit vedonatl her kolon ve perdenin dey kesiti izilerekboyuna donat, enine donat, ek blgeleri, bindirmeboylar ve sarlma blgeleri gsterilir.

    Kolon yerleim plan rnei(Kolon aplikasyon plan)

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 26

  • 9.Temel kalp plan, statik-betonarme hesaplar ve izimleri:Temel tipi seilir, 1/50 lekli kalp plan izilir, statik ve betonarme hesaplar yaplr, 1/20 lekli gerekli detay izimler yaplr.

    10.Merdiven hesaplar ve izimleri:Merdiven kalp plan, statik-betonarme hesaplar ve detay izimleri hazrlanr.Yazlm imkan tanyorsa merdiven yap ile bir bir btn olarak modellenmelidir.

    Temel kalp plan rnei(Srekli temel)

    Tekil temel

    Temel kalp plan rnei(Tekil ve srekli)

    Ba kirii

    5675 mm

    15003780125270

    K2 250/5002

    Srekli temel

    11.Betonarme uygulama projesi izimlerine ilikin kurallar (Deprem Ynetmelii 2007, madde 3.13):Beton ve elik snf her paftada gsterilir.Etkin yer ivmesi katsays (A0), Bina nem katsays (I), Yerel zemin snf (Z1-Z4) ve tayc sistem davran katsays (R) tm kalp planlarnda gsterilir.Her kiri iin boyuna ve enine kesitler izilerek donat alm ve detaylar gsterilir.Her kolon ve perdenin enkesit detay (boyutlar, eksenlerden kaklklar, boyuna ve enine donatlar) kolon yerleim plannda gsterilir. Her farkl kolon ve perde iinboyuna kesit detaylar izilir, sarlma blgeleri gsterilir.

    12.Yap ile ilgili belgeler iin baknz: TS500-2000, Sayfa 9.

    13. Kontrol: Tamamlanan proje 2. adma dnlerek srayla kontrol edilir, gerekirse dzeltmeler yaplr.

    Merdiven kalp plan rnei

    a1 2 14 1513

    15X18/27

    K1 250/500

    D1h=150 mm

    +2700

    3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

    a

    8/300

    8/300

    8/3008/300

    /330

    /330

    /400

    /400

    /330

    (alt ve ste)

    /170

    /200

    +2700

    D2h=150 mm

    Merdiven detay 1/50 C25/30-B420C

    1

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 27

  • Tayc sistem seimi

    naat Mhendisinin grevi, kendisine verilen mimari projeye gre tayc sistemi oluturmaktr. Bu nedenle, iyi bir tayc sistemin ilk art iyi bir mimaridir.Kt mimarisi olan bir yapy Mhendisin ince hesaplarla ayakta tutmas mmkn deildir. Mimar ve Mhendis, mimari projenin hazrlama aamasndanbalayarak, tayc sistem kararlatrlncaya kadar beraber almaldr. lkemizde bunun yapldn sylemek mmkn deildir.

    Mimarn hedefi: Estetik, Fonksiyonellik EserMhendisin hedefi: Gvenlik Kutu

    Uygulamada mimar mhendisi, mhendis de mimari hemen hi grmez. Nadiren bir araya gelseler de birbirinin derdini pek anlamazlar. Mimar iin estetik,mhendis iin gvenlik n plandadr. Mimar eserinden taviz vermek istemez, mhendis de kutu gibi bina ister.

    Tayc sistem seimi her projenin en nemli aamasdr ve deneyim gerektirir. Deneyim retilemez, grerek-yaanarak zamanla kazanlr. Taze Mhendishemen byk ilere soyunmamal, nce deneyim kazanmaldr. Bir kez grmek, uygulamak bin kez okumak ve dinlemekten daha reticidir. lk byk deneyimilk proje ile kazanlr.

    Mhendis, tayc sistem seiminde kazanlm deneyimlerden yararlanmal, meslektalar ile sistemi tartmal, gerekli zeni gstermeli ve yeterli zamanayrmaldr.

    Mhendis tayc sistemi kararlatrdktan sonra izim ve hesaplar bilgisayarda yazlm ile gerekletirir. Ynetmeliklerin ar koullar ve zaman darl

    Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 28

    Mhendis tayc sistemi kararlatrdktan sonra izim ve hesaplar bilgisayarda yazlm ile gerekletirir. Ynetmeliklerin ar koullar ve zaman darlnedeniyle klasik el hesaplar artk yetersiz ve gereksiz kalmaktadr. Bu nedenle; iyi mimari, mimar-mhendis ibirlii, ynetmelik koullarn yerine getirebilen iyibir yazlm, yazlm tanma, yeterli zaman, iyi davran bilgisi ve deneyim sahibi mhendis, hesap-izim sonras zenli kontrol ve dzeltme iyi bir tayc sistemiin n koul olarak karmza kmaktadr.

    Tayc sistem seiminde temel kural : Dey olsun yatay olsun, ykler en ksa yoldan temele ulamal, yap iinde dolanmamaldr!

    Bunun anlam:Demeler kirilere oturmal

    Kiriler srekli olmalKirilerin her iki ucu kolona oturmal

    Kolon kolona oturmalKiri kolon akslar akmal

    Bir yndeki kiriler birbirine paralel olmalBir yndeki kolonlar birbirine paralel olmal

    Deprem iin yeterli perde bulunmal

  • Kat kalp plan

    Mhendis, mimari projedeki kat palanlarn, kesit vegrnleri inceleyerek mimarn tasarlad yapyanlamaya alr, hayalinde canlandrr.

    Mimari projede kolonlar, kiriler, demeler, bunlarnyerleri ve boyutlar (yani yapnn tayc sistemi) yoktur.Baz mimari projelerde kolon yerleri gsterilmi olabilir.Mhendis mimaride nerilen yerde ve boyutta kolonkoymak zorunda deildir.

    Mhendis nce kat kalp planlarn izer. Yap katseviyesinin altndan kesilerek yukar baklr, grlmesiistenen kiriler, kolonlar/perdeler, demeler, boluklarizilir.

    Mimarn Bak yn(kat plann, kata yukardan aa bakarak izer)

    Mhendisin bak yn

    Mim

    ar

    M

    hen

    dis

    Mim

    ari p

    lan

    vey

    a ka

    lp p

    lan

    iz

    ilece

    k ka

    t

    Kat kalp plannda sadece akslar, ller, betonarmetayc elemanlar (deme, kolon/perde, kiri), bunlarnyerleri, adlar ve boyutlar gsterilir. Duvar, kap,pencere , kaplama, v.s. gsterilmez. Dier bir anlatmla,kat kalp plan kalp alndktan sonra kata alttanbakldnda grlecek olan brt betonun sanalfotorafdr.

    Mhendisin bak yn(kat kalp plann, kata aadan yukar bakarak izer)

    M

    hen

    dis

    Mim

    ari p

    lan

    vey

    a

    Kat Plan: Katn stten ekilmi sanal fotorafKat Kalp Plan: Katn kalp alndktan sonra alttan ekilmi sanal fotoraf

    29Ahmet TOPU, Betonarme II, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http:/...

Recommended

View more >