Bölüm 2-(1. Hafta okuma ödevi)

  • Published on
    20-Jun-2015

  • View
    1.847

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

SRDRLEBLRLK BALAMINDA METROPOLTEN ALANLARDA PLANLAMA YAKLAIMLARI ve ULAIM DAVRANILARI

Transcript

<ul><li> 1. 1BLM 2.SRDRLEBLRLK BALAMINDAMETROPOLTAN ALANLARDA PLANLAMAYAKLAIMLARI ve ULAIM DAVRANILARI2.1 Srdrlebilir Gelime, SrdrlebilirKentselPlanlama, Srdrlebilir UlamSrdrlebilir gelime ve srdrlebilir kentsel planlama, bir kaynak olarakevrenin tketilmesi ve yitirilmesine nem vermeden kullanmn engellemekamacyla gelitirilen bir planlama anlaydr. Bylece evrenin sadece o dnemkullanclarna hitap eden ve en ok yarar salayan deil, ayn zamanda evreselkaynaklarn gelecek nesiller tarafndan da kullanm hakkn gzeten ada birdeerlendirmedir. Srdrlebilirlik, ekolojik boyutun yan sra ekonomik vetoplumsal boyutlara da sahip bir olgudur.Ulam, ekonomik bymenin etkili aralarndan biridir. Ayn zamanda dadnyadaki enerji ve evre problemlerine olan olumsuz katks da olduka byktr.Son birka on yl iinde, farkl disiplinlerden ok sayda aratrmac ulamnolumsuzetkileriniazaltmaya ynelik almalaryapmaktadrlar.Yaplanalmalarn sonularna gre hem teknolojik yenilikler hem de davransal uyum,srdrlebilir ulam gelitirmenin anahtar olarak ortaya kmaktadr.21. yzylda artk ok daha btncl ve demokratik, toplumdaki insanlarbirbirine yaknlatran, ayn zamanda meknsal olarak kompakt kent tasarmlarnnyaplmas beklenmektedir. Dolaysyla otomobile olan bamll en aza indiren,yaya hareketini ve bisiklet kullanmn artran, hava kirliliini ve enerji harcamalarnen aza indiren gelimi bir toplu ulam modeli ile kolay eriilebilir, her eyi biraraya getiren, endstriyi deil ama konutu ve alma yerlerini, alveri alanlarn,toplumsal, rekreatifve eitimle ilgili ilevleriyaknlatranzmlerbeklenmektedir. Kentsel younluk ile ilgili kararlar alnrken de, doaya ve yeile</li></ul><p> 2. 2olan gereksinim gz ard edilmemelidir. Zira, doa ile btnleme de, ekolojiksrdrlebilirliin en nemli bileenidir.Srdrlebilir kent planlar ise stratejik planlardr. Kentsel, arkeolojik, tarihselkoruma alanlar, doal parklar, doal evre koruma alanlar, verimli tarm topraklar,orman alanlar, akarsu kaynaklar vb. belirlenerek yaayanlarda yaam merkezli bio-centric bir kltr yaratmak zere koruma koullar ve nfus younluklarbelirlenmi yeil ulam sistemli planlardr (Tuner, 2000).Dnyann en nemli ulam sistemleri kentlerde balamakta ve bitmektedir. Busistemler yollar, demiryolu hatlar, havayolu gzerghlar ve telefon hatlar boyuncayaylan hareketlilikten kaynaklanan dm noktalarndan olumaktadr. Gelir dzeyiyksek lkelerin kentleri, otoyollar, banliylerinin demiryolu hatlar ve alverimerkezleri boyunca darya doru yaylmaktadr. Genelde kent merkezleri ise isaatleri dnda yaamamaktadr (Girardet, 2004). Kentsel yaylmann sebeplerindenbiri de otomobilin kiiye salad zgrlktr. Ancak bu zgrlk kentsel evre iintehdit oluturmaktadr. Bu nedenledir ki; birok kentte zel ara kullanmazaltlmaya allmaktadr.2.2. Metropoliten Alanlarda Planlama Politikalar (AkllByme ve Kentsel Yaylma)2.2.1. Akll Byme Akll Byme (smart growth), kentlerin dank geliimini nlemede bir kentselplanlama ve yrnebilir, bisiklet dostu, aktarma odakl ulam, karma kullanmteorisidir. Uzun dnemde etkileri grlecek srdrlebilirlik prensiplerinin kk biralanda daha ksa srede detayl incelemeye alnmas ile oluan bir deerlendirme trolan akll byme; ulam, iyeri ve konut balantlarn zmenin yannda, fayda vemaliyetlerin kentsel meknda eitliki dalmna ve doal kaynaklarn, kltrelmirasn, halk salnn korunmasna kadar birok nokta zerinde hassasiyet gsterenplanlamakararlar iermektedir(USEnvironmental ProtectionAgency,http://www.epa.gov/smartgrowth/about_sg.htm). 3. 3Bymeyi destekleyen gruplar, kentteki mevcut altyapy terk ederek kentmerkezinindaha uzandakinoktalara yerlemenin ekonomik maliyetinisorgulamaktadrlar. Bunun yannda banliylerdeki yeni i alanlar ve kentteki i gcarasndaki uygunsuzluun sosyal maliyetini, bata tarm alan olan ve kenteperlerinde kalan alanlarn yok edilmesini ya da daha uzak mesafelereyerlemelerde hava kalitesininne kadar drleceinide gz nndebulundurmaktadrlar (USEnvironmental Protection Agency,http://www.epa.gov/smartgrowth/about_sg.htm)."Akll byme" hareketini reddetmek, demografik yapdaki deiikliklerezm, gl bir evresel etii, artacak olan mali kayglar ve bymenin ok incedetaylarn karmak anlamna gelmektedir ve sonu her halkarda akll bymeyigerektirecek yeni talepleri ve frsatlar iermektedir. Akll byme hareketininetkileri toplumdan topluma deiiklik gsterse de genelde akll byme toplumsalyaplanmay dzenlemeye, mevcut kent merkezlerine ve eski banliylere canllkgetirmeye zaman, dikkat ve kaynak harcamay ne karmaktadr. Yeni akllbyme rnekleri daha ok kent merkezli, aktarmalar ya da yaya ekseninde ve karmakonut, ticaret, perakende alan kullanmnda kendini gstermektedir. Ayn zamandaak alanlarn ve hayat kolaylatran evresel frsatlarn tmne daha yakn olmayhedeflemektedir.2.2.1.1. Akll Byme Prensipleri1. Konut Edinim Frsatlar ve Seim ansn Arttrmak: Konut inas vegeliimi, toplumlarn bymesinde kritik bir neme sahip ve daha da nemlisi, hanehalknn ulam imknlarna eriimi, ie gidi geli ekilleri, servis ve eitimeeriimde kullandklar ulam tr, enerji ve doal kaynak tketiminde, konut kilitfaktrdr. Bu noktada konut seiminde daha geni bir perspektif sunmay amalayanakll byme yaklam, toplumsal yapnn geliimine bal olarak, evresel maliyetiazaltmak, daha iyi bir i-konut dengesini garantilemek, ticari merkez ve dier servisimknlarna daha yakn bir mesafede konumlanmay hedeflemektedir.Bugnn hane halknn eitlilik gsteren ihtiyalarna cevap verebilecek tek birkonut oluumu olmasa da akll byme yerel topluluklar iin yalnz yeni gelien 4. 4alanlarda arazi kullanm modellerini oluturmada deil ayn zamanda var olankomuluk birimleri ierisinde mevcut altyapy deerlendirerek de konut sunumuyapma frsat tanmaktadr. Yeni konut geliimlerinde tekil ve oklu aile yaplarnentegre etmekte bylelikle farkl trden ve ya grubundan nfusun geliimini ve hergelir grubuna mensup hanehalk yelerinin blgede daha eitliki dalmnsalamann yannda konut birimlerini var olan komuluk nitelerine eklenmekte,younluk art dk olan toplumlarda kentsel alanda radikal deiiklikleregitmeden frsatlar sunmaktadr. Yeni konut inas gn iinde hareketli olan ancakhafta sonlar ya da geceleri mteri yoksunluu eken mevcut ticari merkezler iinekonomik anlamda tevik edici bir unsur olabilmektedir. nemli bir dier nokta da,akll bymeyi benimsemi topluluklarda daha geni bir konut seimi imknsunmaya, istedikleri yaam alannn ne olduu anlamadaki -bir apartman dairesi, sraev ya da geleneksel banliy tarz yaam- ve yeni koullara uyum salamadaki artaayn andacevap veriyorolmasdr (Principlesof Smart Growth,http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=3). 2. Yrnebilir Komuluk niteleri Oluturmak: Yaayan ve alan nfusunistedii, dzenli, kolay ve gvenilir yollardan yaama, alma alanlarna vehizmetlere (okul, ktphane vb.) eriebilmektir. Yryerek eriimin mmkn olduukentsel mekanlar kullanclara daha rahat ulam balantlar ve daha iyi bir sokakpeyzaj eliinde hareket etme imkan tanrken yrnebilirlii yaygnlatrmak iingvenli, kullanm tevik edici biimde yaplm yaya koridorlarna ihtiyaduyulmaktadr. Yaya dostu topluluklarda salanan kiisel ve sosyal faydalar arasndadaha dk ulam maliyetleri, daha fazla sosyal etkileim, gelitirilmi bireysel veevresel salk ve yine geniletilmi tketici tercihi gibi avantajlar saylrken, bunlarzel ve kamusal alanda yrnebilir mekanlarn yaratlmasn da kolaylatracakgirdiler salamaktadr (Principles of Smart Growth, http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=4) 3. Toplum yeleri ve Dier Tm Paydalar Arasndaki BirliiniGlendirmek: Topluluklarn farkl ihtiya ya da talepleri olacandan bazlarndafarkl akll byme kriterlerinin n plana kmas gereklilii bu noktada nemkazanmaktadr. rnein ok salam bir ekonomik dzene geite konut tercih ansnarttrmaya ynelik yatrm yapmak ya da yeni yatrm ekmeden kendi iinde dzene 5. 5girmek istemek, yeni oluan topluluklarn karma kullanma adanm kent merkezlerioluturmadaki arzusu, bir ksmnn ise ok dk dzeydeki hava kalitesiniiyiletirmek zere ulam balantlarn hafifletme srar gibi durumlar ortayakabilir. Her birindeki ortak zellik ise kendilerini yaam ve alma koullarnda eniyi konuma getirebilme gdsdr. Kentsel katlm birok toplulukta halen zamankayb, boa aba gibi grlse de bu noktada tm toplum yelerinin ve ad geen herpaydan yaratclk, hzl zm retme, toplumsal farkndalkta daha bilinli halegelme ve iyi planlama ve yatrmn nemini kavramada bir birliktelik sunmaktadr.Akll byme plan ve politikalar; kentsel mekanda gcn ynlendiriciliine balkalmad gibi, salksz, bilinsiz kentsel mekan ve toplumsal yap geliiminde gsahibi aktrlerin etkisi altnda kalarak da ileri adm atmaktan da kanmaz. Srecetoplumdaki her aktr dahil etmek hem akll bymenin amacna ulamasnda hertopluluk iin farkllk gsterecek ihtiyalarn karlanaca, kamusal faydannyaratlaca stratejilerin gelitirilmesinde nem tamaktadr. (Principles of SmartGrowth, http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=10)4. Mekna Duyarll Yakalam ekici Topluluklar Oluturmak: Akllbyme, topluluklarda mimari zenginlik ve ayrdediciliin olumasna ynelikgelitirme, inaat aamalarna ilikin vizyon getirilmesine ve standartlarnbelirlenmesine konut politikalar ve ulam kriterlerine gsterdii kadar destekvermektedir. Farkllklarnn farknda olan ve bunlar koruyan, tekilliinikaybetmeden geliime ayak uyduran topluluklar yaratma amacyla hareket eden akllbyme, tm toplumsal deerlerin, kltrel elerin korunduu ve birbiri ile uyumgsterdii toplumsal dokunun muhafazasn, insan eliyle zaman iinde belirlenmikomuluk snrlarnn ve/veya kentsel nirengi noktalarnn dahi kentte/blgedetanml hale gelmesini salamaktadr .5. Geliim Kararlarn ngrebilmek, Daha Adil ve Makul SeviyeyeGetirebilmek: Akll bymede baar yakalamay isteyen topluluklarn zel sektrile de ilikilerini gelitirmi olmas gerekmektedir. Bu tr gelime rneklerindeihtiya duyulan finansal destei salayan zel sermaye piyasalarna dahil yatmclar,bankalar, gelitiriciler, mteahhitler projelerin hayata gemesinde nem tarlar.Bunu yannda devletin de akll bymeyi oluturmada zel yatrmc vegelitiricilere sunduu kolaylklar yadsnamaz. Doru altyap yatrm ve dzenleyici 6. 6nlemler gelitiren devlet, kentsel meknda adil, ihtiyalar ngrebilen, efektifmaliyetli akll bymeyenayak olur (Principles of Smart Growth,http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=9).6. Karma Alan Kullanmlar Yaratmak: Akll byme, daha yaanabilirmeknlarn yaratlmasnda karma kullanmn nemini de ortaya koyar. Farklkullanmlar birbiri ile yakn mesafelerde konumlandrarak ara ile eriime alternatifolacak bisiklet ve yaya kullanmn olanakl klar. Karma mekn kullanmlar bununyannda eitlilik gsteren ve sayca ok olan nfusun yaam alan kadar ticari tabanada eitli kamusal eriim imknlar tayin eder. Bylelikle sokaklarn hareketlilikkazanmas ve farkna varlmas kolaylarken, kamusal alanlarda bir kez dahainsanlarn karlat, yayalar kendine eken ve toplumsal yaam destekleyenbiraradal getiren etkiler yaratlm olur. Karma alan kullanm, ekonomik yararlarda salamaktadr. Konut blgelerine yakn alanlardaki ticari kullanm alanlarna ise,genelde daha yksek deer biilmektedir ve bu da, yerel vergilerin ykselmesinisalamaktadr. Bu alanlarn daha fazla kullancy kendine ektiini fark edenyatrmclar ise, bir alanda alveri yapan insan says arttka o alann ekonomikaktivitesinin de arttnn bilincinde. Bugnn hizmet ekonomisinde, alann deeriniykseltmenin zm, karma kullanmda aranmaktadr. Akll byme, blgelerelke genelinde yasa d olarak yaylan karma kullanm alanlarn ieren planlamakonseptlerini dzenlemeyi salayan bir ara sunmaktadr (Principles of SmartGrowth, http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=1).7. Ak Alan Kullanmnda Hassasiyet: Akll byme terminolojisinde akalan, doal evre, bitki ve hayvanlar iin uygun habitat, rekreasyonel frsatlarbarndran mekn, tarm alan ve otlak gibi doal gzelliklerin yan sra, sulak alanlargibi kritik evresel alanlar da kapsamaktadr. Ak alanlarn korunmasndan kast,akll bymenin yerel ekonomiyi desteklemesi, kritik evresel alanlar korumas,topluluklarn yaam kalitesinin arttrlmas ve yeni gelimelere bunlar dikkate alankorumac yaklamla yn vermesidir. Ak alanlarn eriilebilirliinin evre kalitesive sala ynelik nemli faydalar sunduunun bilincinde olan akll byme, akalanlarn korunmasnda, hava kirliininazaltlmasnda,ses kirliliininhafifletilmesinde, rzgr kontrolnde, yeralt su kaynaklarnn temizlenmesinde ve 7. 7kimyasal kirlenmenin nne geilmesinde nemli girdiler sunmaktadr (Principles ofSmart Growth, http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=6).8. Ulam Trleri Arasnda Tercih Yapma mkn Sunmak: Akllbymenin kilit ve en bilinen noktalarndan biri de ulamdaki verimlilik. Akllbymede topluluklar ulam plannda daha iyi arazi kullanm artlar ieren yenibalantlar gelitirir, yksek kaliteli ulam hizmetlerinin eriilebilirliini arttrr, yolbalantlarnn aktarma imkanlarn glendirecek alar yaratr ve her trl ulamaktivitesinin birlikteliini korumay n plana alr (Principles of Smart Growth,http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=8).9. Kompakt Geliim Frsatlarn Deerlendirmek: Kompakt tasarm ilkeleritopluma daha geni ak alanlara sahip olmay ve bina inaatlarnn araziyi en verimlibiimde kullanacak ekilde ynlendirmesini salamaktadr. Binalarn yatay deildikey geliimi ve bylelikle yeil alan imknlarnn arttrlmasn tevik etmektedir.Yaplan aratrmalar gsteriyor ki, iyi tasarlanm, kompakt yapl Yeni ehircilikrnekleri, farkl byklkte konut tiplerini geleneksel kentsel geliimlere oranla,metrekare bana daha yksek bir pazar fiyat zerinden deerlendirmektedir(Principles of SmartGrowth, http://www.smartgrowth.org/about/principles/principles.asp?prin=2).2.2.1.2. Akll Byme rnekleriWashington DC Silver SpringWashington DCnin banliylerindeki ilk alveri blgelerinden biri olan SilverSpring, 1950lerde en youn gnlerini yaamtr. Sonralar yerleimin giderekyaylmas nedeniyle yllar boyunca kullanm azalmtr. Bugn Silver Spring kentmerkezi, blgenin kltr ve sanat merkezi olarak dzenlenerek yeniden canlanmtr.Gl bir toplum gr, kamusal yatrmlar, zel sektrle ortaklk, mkemmelyerleim ve ulam seenekleri bir arada uyumla alarak Silver Springi yenidenyaratmtr. Silver Springin ticaret blgesinin girdii ekonomik darboaz,yerleimlerinmerkezine yneliknemli bir dnmfrsat sunmutur 8. 8(www.epa.gov). Bu proje EPA (United States Environmental Protection Agency)tarafndan 2008de Akll Byme Genel Baar dl almtr (ekil 2.1).ekil 2.1 Silver Spring Kent Merkezi Gelitirme Projesi, Silver Spring, Maryland(http://www.epa.gov/dced/case/greentap.htm)Atlanta Metropoliten BlgesiAtlanta Blgesel Komisyonu,AtlantaMetropoliten Blgesi, Georgiazel sektr tevik etmek amacyla kamusal kaynaklar kullanan YaanabilirMerkezler nisiyatifi (LCI), yerleim blgelerine yeni maazalar, ofisleri, konutlarve rekreasyon projelerini kendine ekme konusunda yardmc olmaktadr. Atlantablgesinin belirlenen hava kalitesi hedefine ulaabilmesi amacyla kurulan LCI,ulama ayrlan federal kaynaklar, blgelere var olan merkez ve koridorlarnyenilenmesiyle uyum iinde sren plan gelitirmeleri konusunda yardm etmedekullanyor. Sonu ise, hava kirliliinin daha az olduu ve konutlarn, ulamalarnn, rekreasyon alanlarnn ve istihdam olanaklarnn younlat kentleroluyor. LCInin finanse ettii bir alma sonucunda, Duluth kenti, yeni...</p>