CÂU HỏI LưỢNG GIá

  • Published on
    28-Jan-2017

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>B Y T</p><p>H Ni, thng 01 nm 2015</p><p>NUOI DNG TRE NHOTi liu dng cho Cn b Y t cng tc trong lnh vc</p><p>chm sc sc khe b m - tr em ti cc tuyn(TI LIU HC VIN)</p></li><li><p>Ch o bin son</p><p>V Sc khe B m - Tr em</p><p>Ch bin</p><p>BS. Trng Th Tn</p><p>Tham gia bin son</p><p>GS. o Ngc Din</p><p>ThS. Nguyn Mai Hng</p><p>BS. Nguyn Hng Ng</p><p>TS. Hunh Nam Phng</p><p>BS. Nguyn c Vinh</p></li><li><p>Li gii thiu</p><p>Nui dng tr nh 1</p><p>LI GII THIU</p><p>Nm 2002, Qu Nhi ng Lin hip quc v T chc Y t Th gii xy dng Chin lc toncu v nui dng tr nh nhm nhn mnh vai tr cc thc hnh nui dng i vi tnhtrng dinh dng, s tng trng, pht trin v s sng cn ca tr nh. Ni dung kho hcc xy dng da trn kt lun v khuyn ngh ca cc chuyn gia u ngnh dinh dngv nhi khoa, mc tiu ch yu l bo v, khuyn khch v h tr Nui con bng sa m honton trong 6 thng u, cho tr n b sung an ton v hp l, tip tc cho tr b m n 24thng tui hoc lu hn.</p><p>Hin nay, nhiu tr nh c nui dng khng ng cch. Nhiu b m d bt u cho trb tt nhng cho tr n b sung sm, hoc ch cho b vi tun sau , hoc cho tr b mkhng ng cch. Mt s trng hp, tr pht trin tt trong 6 thng u c nui bng sam nhng li cho tr n b sung qu mun, hoc cho tr n b sung khng hp l. Hu qul tr b suy dinh dng, c bit l suy dinh dng thp ci lm nh hng n s pht trinth lc v tr tu ca tr, mt vn ang gia tng nhiu nc. </p><p>Nguyn nhn ch yu gy suy dinh dng tr em khng phi do thiu thc n m do thiukin thc v thc hnh cho tr b m v n b sung hp l. Kin thc v nui dng tr nhca ngi dn b nh hng bi nim tin, thi quen ca cng ng v li khuyn ca cn by t; mt s thng tin qung co ca cc cng ty sn xut thc n nhn to cho tr nh cngnh hng khng nh ti thc hnh dinh dng ca ngi dn v cn b y t. Cn b y ti khi gp nhiu kh khn trong vic khuyn b m thay i thi quen thc hnh dinh dng,do li khuyn a ra i nghch vi thc hnh theo thi quen v kin thc sn c cangi dn. V vy vic o to, bi dng v cp nht kin thc, k nng cho cn b y t vnui dng tr nh s gip h c k nng c bn v t vn, h tr NCBSM v cho tr nb sung hp l, gp phn thc hin mc tiu gim t l SDD thp ci tr em di nm tuitrong chin lc quc gia v dinh dng giai on 2011-2020 v tm nhn n nm 2030.</p><p>Chng trnh v ti liu o to v nui dng tr nh c bin son nhm p ng nhucu o to cn b y t cng tc trong lnh vc chm sc sc khe b m - tr em ti cctuyn. Sau kha hc, cn b y t s c kh nng t vn v h tr b m, ngi chm sc tr,gia nh v cng ng thc hnh nui dng tr nh t 0 n 24 thng tui ng cch. </p><p>Chng trnh o to c xy dng da trn ti liu o to v nui dng tr nh ca Tchc Y t Th gii, Qu Nhi ng Lin hp quc, D n Alive &amp; Thrive v ph hp vi iukin thc t Vit Nam. Tng khi lng kin thc thit k trong chng trnh l 40 tit, trong 25 tit l thuyt v 15 tit thc hnh. Thi gian t chc kha hc l 5 ngy. Ni dung tptrung vo 2 lnh vc c bn trong nui dng tr nh l: Nui con bng sa m v n bsung theo khuyn co ca T chc Y t Th gii (WHO).</p></li><li><p>Li gii thiu</p><p>Nui dng tr nh 2</p><p>Ti liu o to km theo chng trnh bao gm: Ti liu dng cho hc vin, ti liu hngdn ging vin v b a VCD. Ni dung ti liu cung cp cc kin thc, k nng v nuidng tr nh theo khuyn co ca WHO v iu kin thc t Vit Nam. Phn ph lc gmcc t liu tra cu, minh ha, cc vn bn hin hnh lin quan v nui dng tr nh.</p><p>Trong qu trnh xy dng chng trnh v bin son ti liu, nhm tc gi nghin cu vtip thu, chnh sa, b sung v hon thin trn c s cc kin ng gp ca Hi ng thmnh chuyn mn, Vin Dinh dng, cc chuyn gia trong lnh vc nhi khoa, sn khoa, ccchuyn gia ca T chc Y t Th gii, Qu Nhi ng Lin hp quc, i din cc cn b y tang cng tc trong lnh vc chm sc sc khe b m - tr em cc tuyn trong c nc,s h tr v chuyn mn v ti chnh ca D n Alive &amp; Thrive.</p><p>Chng trnh v ti liu o to Nui dng tr nh ln u tin c B Y t thm nh vban hnh ti Quyt nh s 5063/Q-BYT ngy 05/12/2014 thng nht s dng o tocho cn b y t cng tc trong cc lnh vc chm sc sc khe b m - tr em cc tuyn.Trong qu trnh s dng, B Y t rt mong nhn c kin ng gp ca cc t chc, cnhn ti liu tip tc c cp nht v hon thin hn.</p><p>Nhn dp ny, V Sc khe B m - Tr em, B Y t xin trn trng cm n D n Alive &amp;Thrive, T chc Y t Th gii, Qu Nhi ng Lin hp quc hp tc cht ch cng V Sckhe b m - tr em trong cng tc bo v, chm sc v ci thin tnh trng sc khe, dinhdng ca b m, tr em ni chung cng nh h tr v k thut v ti chnh hon thinChng trnh v ti liu o to Nui dng tr nh.</p><p>Trn trng cm n!</p></li><li><p>DANH MC T VIT TT</p><p>ABS n b sung</p><p>ARV Thuc khng vi rt HIV</p><p>BTT Biu tng trng</p><p>BVBHTE Bnh vin bn hu tr em</p><p>CBYT Cn b y t</p><p>CSYT C s y t</p><p>CSSKTE Chm sc sc khe tr em</p><p>HIV Vi rt gy suy gim min dch</p><p>HS H sinh</p><p>L Lao ng</p><p>NCBSM Nui con bng sa m</p><p>NCNLKN Nhu cu nng lng khuyn ngh</p><p>TTCP Th tng Chnh ph</p><p>TTDD Tnh trng dinh dng</p><p>UNICEF Qu Nhi ng Lin hp quc</p><p>WHO T chc Y t Th gii</p><p>Danh mc t vit tt</p><p>Nui dng tr nh 3</p></li><li><p>Mc lc</p><p>Nui dng tr nh 4</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh ................................................................................6</p><p>Bi 2. Tm quan trng ca nui con bng sa m...............................................................14</p><p>Bi 3. C ch tit sa ...........................................................................................................27</p><p>Bi 4. Hng dn b m cho tr b ng.............................................................................36</p><p>Bi 5. Cch vt sa v bo qun sa m.............................................................................51</p><p>Bi 6. Thc hnh 10 iu kin nui con bng sa m ti cc c s y t.............................59</p><p>Bi 7. Cc kh khn thng gp khi nui con bng sa m................................................69</p><p>Bi 8. Nui con bng sa m trong trng hp tr sinh thp cn .......................................89</p><p>Bi 9. Chm sc dinh dng v sc khe b m thi k mang thai v NCBSM .................96</p><p>Bi 10. Gii thiu Lut Quc t v Lut Quc gia v kinh doanh cc sn phm dinh dng cho tr nh ..........................................................................................104</p><p>Bi 11. K nng t vn trc tip..........................................................................................108</p><p>Bi 12. Cc bc t vn c nhn v t vn nhm .............................................................119</p><p>Bi 13. Thc hnh bnh vin v t vn v hng dn nui con bng sa m..................133</p><p>Bi 14. Tm quan trng ca n b sung .............................................................................136</p><p>Bi 15. Thc n b sung.....................................................................................................141</p><p>Bi 16. Ch n b sung..................................................................................................150</p><p>Bi 17. Bing n v kn n tr nh..................................................................................162</p><p>Bi 18. Thc hnh t vn v hng dn cho tr n b sung hp l ..................................168</p><p>Bi 19. Nui dng tr nh giai on tr bnh v hi phc, tr c m nhim HIV.............176</p><p>Bi 20. nh gi tnh trng dinh dng ca tr..................................................................184</p><p>MC LC</p></li><li><p>Mc lc</p><p>Nui dng tr nh 5</p><p>PH LC ..........................................................................................................................199</p><p>Ph lc 1. Mt s ch s v khi nim v nui dng tr nh............................................199</p><p>Ph lc 2. Gi mt s thc n n b sung cho tr 6 - 23 thng tui.............................200</p><p>Ph lc 3. Mt s ch s v khi nim v nui dng tr nh............................................206</p><p>Ph lc 3.1. Bng tra cn nng theo tui (Z SCORE).............................................. 206</p><p>3.1.1 Cn nng theo tui (Z SCORE) - Tr trai (0-5 tui) ........................................206</p><p>3.1.2. Cn nng theo tui (Z SCORE) Tr gi (0-5 tui) ......................................208</p><p>Ph lc 3.2. Bng tra chiu di/chiu cao theo tui (Z SCORE)............................. 211</p><p>3.2.1. Chiu di theo tui (Z SCORE) - Tr trai (0-2 tui)........................................211</p><p>3.2.2. Chiu di theo tui (Z SCORE) - Tr gi (0-2 tui)........................................212</p><p>3.2.3. Chiu cao theo tui (Z SCORE) - Tr trai (0-5 tui) ......................................213</p><p>3.2.4. Chiu cao theo tui (Z SCORE) - Tr gi (0-5 tui).......................................214</p><p>Ph lc 3.3. Bng tra cn nng/chiu cao.................................................................216</p><p>Ph lc 4. Tm tt chin lc quc gia v dinh dng giai on 2011-2020 v tm nhn 2030...............................................................................................219</p><p>Ph lc 5. Ngh nh 100/2014/N-CP Quy nh v kinh doanh v s dng sn phm dinh dng dng cho tr nh, bnh b v v ngm nhn to ...........................226</p><p>p n cu hi lng gi .................................................................................................236</p><p>Ti liu tham kho .............................................................................................................262</p></li><li><p> Nhng pht hin quan trng v dinh dng b m - tr em ca tp ch The Lancet nm2013 (Tp ch uy tn v y khoa) cho thy tnh trng dinh dng ca b m v tr nh lmt trong nhng nguyn nhn dn n 3,1 triu/6,9 triu tr di 5 tui t vong v 165triu tr em di 5 tui suy dinh dng th thp ci (nm 2011). S tr b suy dinh dngth thp ci ny v s chu nh hng v s pht trin th cht v tinh thn sau ny.Trn 2/3 trong s t vong tr di 5 tui l tr di 1 tui v thng lin quan n thchnh nui dng tr khng hp l. Suy dinh dng tr di 5 tui nh hng gin tipn kh nng t c cc mc tiu thin nin k v gim t l t vong v bnh tt trem di 5 tui. c tnh dinh dng khng hp l s lm gim t nht 8% kh nng phttrin kinh t ca mt quc gia (do n gy tn tht trc tip ti nng sut lao ng, nhnthc km v kh nng hc tp gim).</p><p>BI 1. TNG QUAN V NUI DNG TR NH</p><p>Mc tiu hc tp</p><p>1. Trnh by c tm quan trng ca nui dng tr nh</p><p>2. Trnh by c mc tiu v ni dung c bn Chin lc ton cu v nui dng tr nh </p><p>1. Tm quan trng ca nui dng tr nh</p><p>1.1. Nui dng tr nh c vai tr rt quan trng i vi sc khe v s phttrin ca tr</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 6</p><p>NUI DNG TR NH L CCH CHM SC DINH DNG TR T 0 - 24 THNG TUI</p><p>Nui dng tr nh hp l Nui dng tr nh khng hp l</p><p>Tr s pht trin ton din v th cht vtinh thn</p><p>Tr s chm pht trin v th cht v tinh thn</p><p>Tr s c cn nng v chiu cao t chun</p><p>Tr s b suy dinh dng, thp ci hoc bo ph</p><p>Tr s khe mnh hn, t b bnh hn, hi phc nhanh hn sau b bnh</p><p>Tr c nguy c mc bnh cao hn, bnh thng nng hn, nguy c t vong</p><p>cng cao hn</p><p>Tr s pht trin tr tu tt hn, thng minh hn</p><p>Tr s chm pht trin tr tu (tr nhn thc km, kh nng hc tp gim)</p></li><li><p> Theo Chin lc ton cu v nui dng tr nh ca T chc Y t Th gii, tnh trngdinh dng v sc khe ca b m v tr s sinh c mi lin h mt thit vi nhau. Dinhdng khng hp l trong 1.000 ngy u tin (tnh t khi b m mang thai n khi tr 24thng tui) l nguyn nhn chnh dn n tnh trng thp ci, bo ph v cc bnh khngly tui trng thnh. V vy, 1000 ngy u tin c gi l giai on ca s c hi d phng suy dinh dng thp ci, cc hu qu chm pht trin v th cht v tinhthn do nui dng tr khng hp l. </p><p> Nghin cu nh hng INCAP, GUATEMALA cho thy chiu cao ca tr 3 tui phn nhchiu cao tng ng khi tr 18 tui. C th d on gn ng chiu cao ca tr trngthnh bng cch cng thm khong 77 - 80 cm vo chiu cao ca tr 3 tui. Nu tr nhc nui dng hp l th chiu cao khi trng thnh s pht trin ti u, nhng nu trb thp ci nng khi cn nh, khi trng thnh tr s khng th pht trin c chiu caonh tr bnh thng. V vy, cn phi tp trung ci thin cc thc hnh v nui dng trnh ngay t khi b m mang thai n khi tr c 24 thng tui, gp phn gim nguy csuy dinh dng thp ci v nhng tc hi lu di n sc khe ca tr sau ny.</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 7</p><p>Hnh 1. T l thp ci theo nhm tui</p></li><li><p>Hnh 2. Tr thp ci - Ngi trng thnh thp ci</p><p>1.2. Giai on Ca s c hi v nhng thi im can thip hiu qu nht trongnui dng tr nh</p><p> Giai on ca s c hi l giai on t khi b m mang thai, tr sinh ra v n khi tr 24thng tui </p><p> Giai on ca s c hi l giai on quan trng tin hnh cc hot ng can thipphng suy dinh dng tr em hiu qu nht. </p><p> Giai on Ca s c hi c chia thnh 3 thi im quan trng tin hnh cc canthip v thng ip truyn thng ph hp. C th nh sau:</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 8</p><p>Ngay t khi b m mang thai (280ngy)</p><p>Khi tr 0 - 6 thng tui (180 ngy)</p><p>Khi tr 6 - 24 thng tui (540 ngy)</p><p>B m c chm sc thai nghn v dinh dng hp l</p><p>Tr c b sa non vb sm ngay sau khi sinh</p><p>Cho tr n b sung hp l theo tng tui</p><p>B m c cung cp kin thc v NCBSM </p><p>thi im 3 thng cui thai k to mt khi u tt </p><p>cho vic NCBSM sau ny</p><p>Tr c b sa m hon ton </p><p>trong 6 thng u i</p><p>Duy tr cho tr b m n 24 thng tui</p></li><li><p>1.3. Thc hnh l tng v nui dng tr nh</p><p> Thc hnh nui con bng sa m v n b sung khng hp l cng vi cc bnh nhimkhun l nhng nguyn nhn hng u dn n suy dinh dng tr em di 2 tui. Do thc hnh nui dng tr nh c vai tr quan trng i vi sc khe v s sng cnca tr. </p><p> Cc thc hnh l tng v nui dng tr nh bao gm:</p><p>1. Cho tr b m sm trong vng 1 gi u sau khi sinh;</p><p>2. Khng cho tr n hoc ung g trc khi cho b m;</p><p>3. Cho tr b theo nhu cu, c ngy v m;</p><p>4. Cho tr b m hon ton trong 6 thng u;</p><p>5. Khng cho tr n bng bnh b vi nm v nhn to;</p><p>6. Cho tr b ko di n 24 thng hoc lu hn;</p><p>7. Bt u cho tr n b sung khi tr trn 6 thng tui ( 180 ngy);</p><p>8. Cho tr n s ba theo khuyn ngh;</p><p>9. Cho tr n p ng yu cu v nng lng hng ngy theo khuyn ngh;</p><p>10. Cho tr n thc phm giu nng lng v cc cht dinh dng;</p><p>11. Cho tr n a dng cc loi thc phm hng ngy, vi t nht l 4 trong 8 loi thcphm theo khuyn co;</p><p>12. Cho tr n thc phm giu st hng ngy;</p><p>13. Cho tr n tht, c hng ngy;</p><p>14. H tr v cho tr n no trong cc ba n.</p><p>2. Chin lc ton cu v nui dng tr nh2.1. Mc tiu:</p><p>Nhn mnh vai tr ca cc thc hnh nui dng i vi tnh trng dinh dng, s tngtrng, pht trin v s sng cn ca tr nh. </p><p>2.2. Ni dung:</p><p>2.2.1. Chin lc ton cu v Nui dng tr nh c xy dng nm 2002 trn c sca nhng vn bn c t trc nh: Lut Quc t v kinh doanh v s dng cc snphm thay th sa m (1981); Tuyn b Innocenti (1990) v Sng kin Bnh vin bn hutr em (1991).</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 9</p></li><li><p>2.2.2. m bo cc c s y t thc hin trch nhim bo v, khuyn khch v h trNCBSM hon ton trong 6 thng u, tip tc cho tr b m n 2 tui hoc lu hn vhng dn cc b m n cc c s y t khi h cn.</p><p> Hu ht cc b m u c th cho tr b m hon ton trong 6 thng u nu c kinthc y , c s h tr ca gia nh v cng ng.</p><p> Cc b m cn tip cn vi cn b t vn NCBSM c h tr xy dng nim tin, cithin thc hnh, phng nga hoc gii quyt nhng kh khn v NCBSM.</p><p>2.2.3. Cho tr n b sung ng thi gian, y , an ton, ph hp v tip tc chob m.</p><p> Sau 6 thng tui tr cn c n b sung, tr vn tip tc c b m n 24 thng tuihoc lu hn.</p><p> Tnh trng sc kho ca tr rt d b nh hng trong giai on chuyn tip t b msang n b sung. cung cp dinh dng p ng nhu cu cho tr, thc n b sung cnm bo cc yu cu sau:</p><p> ng thi gian: Khi sa m khng cn p ng nhu cu dinh dng ca tr;</p><p> y : Cung cp nng lng, protein, vitamin v vi cht p ng nhu cu dinhdng cho s pht trin ca tr;</p><p> An ton: Thc n phi c bo qun tt, nu chn. Dng cc, tha v cc dng csch cho tr n. Khng dng bnh b, nm v nhn to cho tr n. Ra tay schkhi cho tr n;</p><p> Cch cho n hp l: Cho tr n khi tr c biu hin i v i n. S ba v cchcho n cn ph hp vi tui ca tr.</p><p>2.2.4. Hng dn nui dng tr nh trong nhng trng hp c bit:</p><p> Tnh trng cp cu;</p><p> Tr suy dinh dng;</p><p> Tr nh cn;</p><p> Tr c m nhim HIV.</p><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 10</p></li><li><p>Bi 1. Tng quan v nui dng tr nh</p><p>Nui dng tr nh 11</p><p>TM TT NI DUNG HOT NGCHIN LC TON CU V NUI DNG TR NH</p><p>Cn thc y cc Quc gia trn th gii thc hin cc hot ng chnh sau:A. Tip tc phn u v mc tiu ca Tuyn b Innocenti:</p><p>1. Ch nh mt iu phi vin quc gia v NCBSM c cng v thch hp, thnh lpBan iu hnh quc gia NCBSM vi s tham gia ca cc ban, ngnh;</p><p>2. m bo tt c cc c s c cung cp dch v chm sc sc kho b m thchin y 10 iu kin NCBSM thnh cng do WHO v UNICEF xy dng;</p><p>3. Thc hin Lut Quc t v kinh doanh v s dng cc sn phm thay thsa m;</p><p>4. a ra qui ch bo v quyn NCBSM i vi b m phi i lm v to iu kincho h c NCBSM.</p><p>B. a ra 5 ni dung hot ng mi:1. Xy dng, trin khai, gim st v nh gi chnh sch ton din v Nui dng</p><p>tr nh;</p><p>2. m bo cc c s y t v cc c s khc c trc...</p></li></ul>