Charles Dickens - Gizemli Öyküler

  • Published on
    14-Sep-2015

  • View
    41

  • Download
    13

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Charles Dickens - Gizemli ykler

Transcript

  • D N Y A K L A S K L E R D Z S : 136

    G Z E M L Y K L E R

  • Bu kitap Cumhuriyet Dnya Klasikleri Dizisi iin zel olarak evrilmitir.

    Yayma hazrlayan : Egemen Berkz Dizgi: Yeni Gn Haber Ajans Basn ve Yaynclk A.. Bask: ada Matbaaclk Yaynclk Ltd. ti. Ocak 2001

  • C H A R L E S D I C K E N S

    G Z E M L Y K L E R

    ngilizceden eviren: Saadet Aknc

  • Hmanizma ruhunu anlama ve duymada ilk aama, insan varlnn en somut anlatm olan sanat yaptlarnn benimsenmesidir. Sanat dallan iinde edebiyat, bu anlatmn dnce eleri en zengin olandr. Bunun iindir ki bir ulusun, dier uluslarn edebiyatlarn kendi dilinde, daha dorusu kendi dncesinde yinelemesi; zek ve anlama gcn o yaptlar orannda artrmas, canlandrmas ve yeniden yaratmas demektir. te eviri etkinliini, biz, bu bakmdan nemli ve uygarlk davamz iin etkili saymaktayz. Zeksnn her yzn bu trl yaptlarn her trlsne dndrebilmi uluslarda dncenin en silinmez arac olan yaz ve onun mimarisi demek olan edebiyatn, btn kitlenin ruhuna kadar ileyen ve sinen bir etkisi vardr. Bu etkinin birey ve toplum zerinde ayn olmas, zamanda ve meknda btn snrlar delip aacak bir salamlk ve yaygnl gsterir. Hangi ulusun kitapl bu ynde zenginse o ulus, uygarlk dnyasnda daha yksek bir dnce dzeyinde demektir. Bu bakmdan eviri etkinliini sistemli ve dikkatli bir biimde ynetmek, onun genilemesine, ilerlemesine hizmet etmektir. Bu yolda bilgi ve emeklerini esirgemeyen Trk aydnlarna kran duyuyorum. Onlarn abalaryla be yl iinde, hi deilse, devlet eliyle yz ciltlik, zel giriimlerin abas ve yine devletin yardmyla, onun drt be kat byk olmak zere zengin bir eviri kitaplmz olacaktr. zellikle Trk dilinin bu emeklerden elde edecei byk yaran dnp de imdiden eviri etkinliine yakn ilgi ve sevgi duymamak, hibirTrk okurunun elinde deildir. 23 Haziran 1941.

    Milli Eitim Bakan Hasan li Ycel

    5

  • S U N U

    C u m h u r i y e t ' l e b a l a y a n Trk A y d n l a n m a D e v r i m i ' n d e , d n y a klasiklerinin H a s a n li Ycel n c l n d e dilimize evri lmesinin, kukus u z n e m l i pay vardr.

    C u m h u r i y e t g a z e t e s i o larak, C u m h u r i y e t i mizin 7 5 . ylnda, bu etkinlii y ine leyerek, Trk o k u r u n a bir " A y d n l a n m a Kitapl" k a z a n d r m a k is tedik.

    Bu e r e v e d e , 1940'l y l lardan b a l a y a r a k Milli Eitim B a k a n l ' n c a y a y n l a n a n d n y a klasiklerini okur lar mza s u n m a y a b a l a d k .

    B y k ilgi g r e n bu etkinlii Milli Eitim B a k a n l ' n c a y a y n l a n m a m - a n c a k Aydnl a n m a Devrimi y a r d a k a l m a s a y d y a y n l a n a c a n a kesinlikle inand mz- d n y a klasiklerini d e k a t a r a k s r d r y o r u z .

    C u m h u r i y e t

    7

  • Charles Dickens 1812 ylnda Portsmouth yaknlarnda orta halli bir ailenin ikinci ocuu olarak dnyaya geldi. Baba John Dickens donanmada muhasebeci olarak alyor ve says gittike artan ocuklarna (toplam 8 ocuk) bakmakta zorlanyordu. 1824 ylnda, Charles 12 yandayken, artan borlarn deyemez duruma den babas da Marshalsea Hapishanesi'ndeydi. Geinecek paralan olmadndan, annesi ve kardeleri babalarnn yannda hapishanede yaarken, Charles da bir ayakkab boyas fabrikasnda almaya balamt. Grevi boya ielerine etiket yaptrmakt ve fabrika lojmanlarnda bir at kat odasnda kalyordu.

    Hapisten kan baba Dickens Charles' okula gnde-rebilmek iin dn para bulunca iini brakan Charles gittii okulda da pek mutlu olamad. Eiticiler fazla sert, eitim kalitesi dkt. On be yanda yeniden i yaamna dnmek zorunda kalan Charles nce bir hukuk brosunda i buldu, sonra serbest adliye muhabiri olarak drt yl boyunca miras davalaryla ilgili yazlar yazd, daha sonra da bir sre Parlamento muhabiri olarak alt. Yazarlk

    9

    D I C K E N S Z E R N E B R K A S Z

  • yaamna, Londra'dki yaam zerine'denemeler yazarak balad. "Boz" takma adyla dergilerde yaynlanan bu denemeleri muhabir olarak alt dnemlerde edindii deneyimden yararlanarak yazyordu. 1836-37 yllarnda yazd "PickwickPapers " (Pickwick'in Servenleri) adl izgi roman dizisi, daha yirmili yalarnda yazar olarak n kazanmasn salad ve yazarl meslek semesine yardmc oldu.

    1837'deyazd "OliverTwist'''ve 1865'detamamlad "Our Mutual Friend" (Ortak Dostumuz) yazarlktan ald zevki maddi olanaklarla da destekleyince eitli dergilerde editrlk yapmaya yneldi ve bunlardan birinde ksa ykleri yaynlanmaya balad.

    1836 ylnda Catherine Hogarth ile evlendi ve 9 ocuu oldu. 1858 ylnda ondan ayrlmasna neden olan Ellen Ternan adndaki tiyatro oyuncusuyla ilikisini lnceye kadar srdrd.

    1856 ylnda Rochester, Kent'de ald iftlik evinin keyfini karamadan, 1870 ylnda fazla almanm neden olduu bir kalp krizi sonucu ld.

    Halkm kitaplarndan yararlanabilmesi iin dzenledii halka ak okuma gezilerinde (o dnemde okuma yazma oran ok dk olduu iin halk topluluklarna eitli yerlerde kendi kitaplarn yksek sesle okuyordu) ok yoruluyor ve yaad stres kalbini fazlasyla yoruyordu. 56 yanda lmesiyle dolu dolu yaanm bir hayat Westminister Abbey'de airler Kesi'ndeki mezarda noktalanm oldu.

    Yukarda anlanlarn dnda; "The Old Curiosity

    10

  • Shop" (AntikacDkkn), "DavidCopperfield", "Hard Times" (Zor Yllar), "BleakHouse" (KasvetliEv), "Little Dorrit" (Kk Dorrit), "A Tale of Two Cities " (tki Ken-tin yks), "Great Expectations " (Byk Umutlar) adl romanlar nemlidir.

    11

  • G Z E M L Y K L E R

    13

  • ASILMI ADAMIN GELN

    Ev, kakmal ve oymal panellerin ssledii modas gemi dekorasyonu, hl yepyeni grnml merdivenleri ve oymal maun parmaklklar olan st balkonuyla gerekten tarihi bir deer tamaktayd. Gece olduu zaman gizemli k oyunlarnn oymal tahta paneller zerinde oluturduu glgecikler bir zamanlar bu aalara can veren su birikintilerinin zerindeki dalgacklara gemiten gelecee yansmas gibiydi.

    Bay Goodchild (Gudayld) ve Bay idle (Aydl) evin nnde arabadan inip, tarihi gzellii kasvetli bir havayla birleen evin holne girince koyu renkli giysileriyle birbirinin tpatp ayn, yarm dzine sessiz, yal adam tarafndan karlandlar. Ev sahibi ve kahyas konuklan oturma odasna alrken alt yal adam ayak altnda dolamamaya zen gstererek sessizce saa sola kap evin kasvetli karanlnda yok oldular. Parlak gn nn doldurduu otunna odasna girdikleri ve kap arkalanndan kapand zaman, Goodchild arkadana "Sence o yal adamlar kimdi ?" diye sordu. Fakat daha sonraki giri klannda o yal adamlara bir daha Taslamadlar.

    ki arkada evde bir gece geirmiler, odalanna girip

    15

  • kmlar, koridorlardan gemiler, kap aralarndan bakmlar, fakat yal adamlarn varln gsteren en ufak bir ize raslamamlard. Dahas, ev sahipleri de bu adamlarla ilgili hibir ey sylememi, varlklarnn veya yokluklarnn duyumsandyla ilgili hibir konuma olmamt.

    Ertesi gn garip olaylar srm, kaldklar odann kaps her eyrek saatte bir bazen rkeke, bazen serte, bazen az, bazen sonuna kadar alp kapanm; fakat hi kimse ne kendilerine bir ey sylemi, ne de zr dilemiti. Kap aldnda Goodchild ve idle konumakta, okumakta, yemekte veya uyumakta oluyorlar, kap beklenmedik bir biimde alyor, kafalarn kaldrdklarnda kimseyi gremiyor fakat kapnn kapandna tank oluyorlard. Gnn sonunda bu olay en az ellinci kez yinelendiinde Goodchild arkadana dnerek alayc bir sesle: "O alt yal adamla ilgili garip bir durum var galiba," dedi.

    Yine gece olmu, 24 saattir yazmakta olduklar yazlarn birka sayfas tamamlanm, (u anda okumakta olduunuz yk o notlardan kartlmtr) her ikisi de yazmay brakm ve gzlklerini aralarndaki masann zerine koymulard. Ev sessiz ve sakindi. Thomas idle yatt yerde sigarasn imekte ve havada oluan duman halkalarn izlemekteydi.

    Koltuunda oturmu, ellerini bann arkasna kenetleyip bacak bacak stne atm, dnceli bir sessizlikle oturan Francis Goodchild'm bann zerinde de benzeri duman halkalar k aylalar grnts vermekteydi.

    Alt yal adamn ana konuyu oluturduu minik konumalar ve dnce yrtmeler bu sessizlii zaman zaman bozmaktayd. Her ikisi de dncelere dalm, uykuy-

    16

  • la uyanklk arasnda gidip gelirken Goodchild ani bir davranla saatine bakt ve onu kurmaya balad, idle: "Saat ka ?" diye sordu. "Bir" dedi, Goodchild.

    Sanki bir buyruk alm ve derhal yerine getirilmesi gerekiyormu gibi ( ki o mkemmel otelde tm istedikleri buyruk kabul edilip derhal yerine getiriliyordu ) kap alm ve ak yal adamdan biri kapda belirmiti. eri gir-meyip kapy tutuyor ve bekliyordu. "Tom, alt adamdan biri., en sonunda!" diyen Goodchild aknln fsldayarak bastrmaya almt. "Buyrun" diye seslendi adama.

    "Bir isteiniz mi var, efendim?" dedi, yal adam. "Kimseyi^armadk." "an ald efendim." Yal adamn sesinde, kutsal ki

    lise anndan sz eder gibi bir vurgu vard. "Sanrm dn sizi grme onuruna erimitim," dedi

    Goodchild. "Pek emin deilim efendim." Yal adamn sesinde

    hibir duygu izi yoktu.. "Galiba sen beni grdn, deil mi? " "Grdm m ? Evet sizi grdm. Fakat ben, beni hi

    grmeyen bakalarn da grrm." Soukkanl, arbal ve solgun yzl yal adamn l

    l konumas son derece yava ve zenle seilmi szcklerden oluuyordu. Gzkapaklan kafatasna ivilen-micesine kmltszd, gzleri kr salarnn arasndan dar frlam devinimsiz iki ate topu gibi bakyordu.

    Hava birdenbire soumu gibi geldi Goodchild'a ve titredi.

    "Ruhlar beni yoklad galiba" dedi.

    17

  • "Hayr efendim, grnrde kimse yok" dedi garip yal adam.

    Goodchild arkadana bakt, ama idle hl yatt yerden duman halkalarn izliyordu.

    "Ne demek istiyorsunuz? " dedi Goodchild. "Sizi temin ederim ki ruhlar sizi yoklamad." dedi

    yal adam. Artk ieri girmi, kapy kapatm ve oturmutu. Ba

    ka insanlarn yapt gibi eilerek oturmam, suya dalar-casna dimdik koltua gmlmt.

    "Arkadam, idle " diyerek Goodchild konumaya bir nc kiiyi katmaya alt.

    "Bay idle'm hizmetindeyim," dedi yal adam ona bakmadan.

    "Epeydir bu evde oturuyor olmalsnz," dedi Go