Co farmaceuta powinien wiedzieć o przewlekłej obturacyjnej ... ?· konsekwencjach ogólnoustrojowych…

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

35

FA R M AC J A W S P C Z E S N A 2010; 3: 35-38

Co farmaceuta powinien wiedzie o przewlekej obturacyjnej chorobie puc (POChP)?

What a pharmacist should know about chronic obstructive pulmonary disease?

Anna Skouda1, Artur Cielewicz1, Pawe Bogdaski2, Anna Jabecka11ZakadFarmakologiiKlinicznejKatedryKardiologii,UniwersytetMedycznywPoznaniu2KlinikaChorbWewntrznych,ZaburzeMetabolicznychiNadcinieniaTtniczego,UniwersytetMedycznywPoznaniu

Streszczenie

W artykule opisano podstawowe informacje dotyczce patogenezy i leczenia POCHP. (Farm Wsp 2010; 3: 35-38)

Sowa kluczowe: przewleka obturacyjna choroba puc, leczenie

Summary

The article presents the important information about pathophysiology and treatment of chronic obstructive pulmonary disease. (Farm Wsp 2010; 3: 35-38)

Keywords: chronic obstructive pulmonary disease, treatment

ARTYKU POGLDOWY/REVIEW PAPEROtrzymano/Submitted:12.02.2010Poprawiono/Corrected:26.02.2010Zaakceptowano/Accepted:03.03.2010

Przewleka obturacyjna choroba puc (POChP) (ac. Morbus obturativus pulmonum chronicum) jest najczstsz chorob ukadu oddechowego, bar-dzo powan i niestety do czsto wystpujc. Powszechnie traktowana jest jako zesp chorobowy charakteryzujcy si postpujcym, w niewielkim tylko stopniu odwracalnym ograniczeniem prze-pywu powietrza przez drogi oddechowe, ktremu towarzysz zwykle kliniczne objawy przewlekego zapalenia oskrzeli i/lub rozedmy puc. Czsto wzespole tym stwierdza si take nieswoist nadreaktywno oskrzeli [1].

Za gwny czynnik ryzyka POChP uwaa si palenie tytoniu. Dlatego zaprzestanie palenia tytoniu stanowi jedyn metod istotnego ograniczenia progre-sji choroby i/lub remisji.

Prawie 90% chorych na POCHP to wieloletni palacze tytoniu. Znaczenie maj take inne czynniki

ryzyka rozwoju choroby. S to czynniki genetyczne (w tym niedobr alfa-1 antytrypsyny), nawracajce zakaenia drg oddechowych, zanieczyszczenia powie-trza (np. rodowiska pracy, bierne palenie), wiek, pe, nadreaktywno oskrzeli, warunki socjalno-bytowe, niska waga urodzeniowa, a take powane infekcje drg oddechowych przebyte wdziecistwie [1,2].

Kliniczne objawy POChP to kaszel ze skpym wykrztuszaniem plwociny oraz narastajca wczasie duszno wysikowa. Duszno wysikowa uznawana jest przez wikszo lekarzy za jeden ztypowych obja-ww tego zespou. Duszno wpocztkowej fazie jest obecna tylko przy wikszym wysiku, wmiar postpu choroby narasta i wystpuje w spoczynku. Mog jej towarzyszy wiszczcy oddech, uczucie ucisku wklatce piersiowej oraz uporczywy produktywny lub bezproduktywny kaszel o charakterze przewlekym [1,2].

Akademia Medycyny

36

FA R M AC J A W S P C Z E S N A 2010; 3: 35-38

podowym, po urodzeniu iwdziecistwie, ktre praw-dopodobnie indukuj pojawienie si objaww POChP. Takimi czynnikami mog by: zaburzenia dojrzewania puc podu, niska masa urodzeniow oraz przebyte w dziecistwie gwnie wirusowe zakaenia ukadu oddechowego [2,5].

Pewn rol wrozwoju POChP przypisuje si stre-sowi oksydacyjnemu, ktremu sprzyja niewaciwe odywianie oraz niska zawarto w diecie witamin o waciwociach antyoksydacyjnych (witaminy A, C, E) [1].

Rozpoznanie POCHP ustala zawsze lekarz si na podstawie badania spirometrycznego. Badanie to okre-lane jako zoty standard pozwala na wczesne wykry-cie, oszacowanie stopnia zaawansowania, sprawdzenie odpowiedzi na leki rozszerzajce oskrzela oraz przewi-dywanie postpu choroby [1,4]. Spirometri wykonuje si ukadego pacjenta zpodejrzeniem POChP.

Wedug najnowszego opracowania GOLD z2008 roku (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Diseasae) POChP mona rozpozna, gdy tzw. wska-nik Tiffenau (wskanik okrelajcy stosunek FEV1 do FVC - natona pojemno yciowa) wynosi poniej 0,7 po przyjciu leku rozkurczowego. Natomiast na ocen nasilenia choroby pozwala sam parametr FEV1 wskojarzeniu zobjawami klinicznymi.

Obecnie wyrnia si cztery stadia POChP [4]:

I- stadium agodne - FEV1 80% wartoci nale-nej; wskanik Tiffenau poniej 0,7.

Objawy kliniczne: przewleky kaszel, odpluwanie plwociny, niewiadomo choroby.

II - stadium umiarkowane - FEV1 50%-80% wartoci nalenej; wskanik Tiffenau poniej 0,7.

Objawy kliniczne: duszno wysikowa, kaszel, odksztuszanie plwociny. Chory zwykle zgasza si do lekarza.

III - stadium cikie FEV1 30%-50% wartoci nalenej; wskanik Tiffenau poniej 0,7.

Objawy kliniczne: nasilenie dusznoci, mniejsza wydolno, nawracajce zaostrzenia.

IV - stadium bardzo cikie - FEV1

37

FA R M AC J A W S P C Z E S N A 2010; 3: 35-38

38

FA R M AC J A W S P C Z E S N A 2010; 3: 35-38

wany przez przynajmniej 15 godzin dziennie [4,9].Wwybranych przypadkach rozwaa si leczenie

operacyjne, ktre obejmuje chirurgiczne usunicie pcherzy rozedmowych (bullectomi), zabieg opera-cyjny zmniejszajcy objto puc oraz transplantacj puc [2].

Chorzy z zaostrzeniem POChP zawsze powinni by leczeni w szpitalu. Zawsze podaje si choremu tlen iwykonuje gazometri krwi ttniczej [10]. Wcelu szybkiego rozszerzenia oskrzeli stosuje si krtko dziaajce, wziewne beta2-mimetyki. Brak pozytywnej odpowiedzi warunkuje zastosowanie leku drugiego rzutu, tj. leku przeciwcholinergicznego (bromek ipra-tropium) [1,4,11]. Jeeli po podaniu tych specyfikw nie uzyskuje si klinicznej poprawy, naley rozway podanie doylne metyloksantyn (aminofilina, teofi-lina). Lekami zalecanymi wzaostrzeniach POChP s take doustne lub doylne glikokortykosteroidy oraz antybiotykoterapia, szczeglnie uchorych, uktrych nasileniu dusznoci towarzyszyo odkrztuszanie duej iloci ropnej plwociny [2,5].

Chorzy z POCHP stanowi grup pacjentw wymagajcych zintegrowanej opieki ileczenia. Dlatego wane jest utworzenie systemu wsppracy lekarza rodzinnego, pielgniarki rodowiskowej, lekarza pul-monologa ifarmaceuty. Rola farmaceuty obejmowa powinna edukacj prozdrowotn, ze szczeglnym

uwzgldnieniem zmotywowania pacjenta do zaprze-stania palenia tytoniu i/lub usunicia znajbliszego otoczenia chorego tych czynnikw, o ktrych wia-domo, e wpywaj negatywnie na przebieg POChP. Farmaceuta powinien udziela porad dotyczcych lekw oraz stale podkrela znaczenie waciwego stylu ycia wtej chorobie.

Wan kwesti jest take informowanie pacjenta opotrzebie rehabilitacji oglnej ioddechowej iszcze-pieniach przeciw grypie.

Bardzo wan kwesti decydujc opowodzeniu terapii jest waciwa edukacja nie tylko chorego, ale take jego rodziny. Wiedza ochorobie pomoe cho-remu ijego otoczeniu radzi sobie zPOChP wcodzien-nym yciu.

POChP to przewleka choroba utrudniajca ycie chorego kadego dnia. Naley zca moc podkreli, e wczesne jej wykrycie oraz przede wszystkim porzu-cenie naogu palenia tytoniu umoliwia cakowity powrt chorego do penego zdrowia.

Adres do korespondencji:Anna SkoudaZakad Farmakologii Klinicznej Katedry KardiologiiUniwersytet Medyczny w PoznaniuTel.: (+48 61) 853 31 61E-mail: skoludaanna@gmail.com

Pimiennictwo

1. Grzelewska-Rzymowska I. Standardy leczenia przewlekej obturacyjnej choroby puc. Alergia Astma Immunologia 2006;11:188-194. 2. Jabecka A. Standardy opieki farmaceutycznej w przewlekej obturacyjnej chorobie puc. W: Apteka plus pacjent. Farmaceuta jako

profesjonalny doradca. Red. Prowadzcy: Jerzy Brandys. Warszawa: Dr Josef Raabe (aktual. 2009) art. 2.16 (s. 1-19) bibliogr. 3. Polkey M, Moxham J. Jak przerwa spiral zaburze w przebiegu POChP? Medycyna po Dyplomie 2007;16:121-7. 4. wiatowa strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji przewlekej obturacyjnej choroby puc. Aktualizacja (2005) skrconej wersji

Raportu GOLD. Medycyna Prakt 2005;11-12;55-106. 5. Devereux G. ABC of chronic obstructive pulmonary disease. Definition, epidemiology, and risk factors. BMJ 2006;13:332. 6. Chapman KR et al. Epidemiology and costs of chronic obstructive pulmonary disease. Eur Resp J 2006;1:188-207. 7. Feghali-Bostwick CA et al. Autoantibodies in patients with chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med

2007;15:156-63. 8. Alfageme I et al. Clinical efficacy of anti-pneumococcal vaccination in patients with COPD. Thorax 2006;3:189-91. 9. Weitzenblum E et al. Long-term oxygen therapy can reverse the progression of pulmonary hypertension in patients with chronic

obstructive pulmonary disease. Am Rev Respir Dis 1985;4:493-8. 10. Szczeklik A. Choroby wewntrzne. Krakw: Medycyna Praktyczna. str. 522-30. 11. Calverley PM et al. Salmeterol and fluticasone propionate and survival in chronic obstructive pulmonary disease. N Engl J Med

2007;356:775-89.