Computer για όλους 1/1/1983

  • CategoryDocuments

  • View212

Report
  • ΠEPIEXOMENA TO ΣHMEIΩMA TOY EKΔOTH Λίγα λόγια για το περιοδικό 4 NEA ΠPOΪONTA 6 ΘEMATA n Tι είναι ένας κομπιούτερ; 14 n BASIC: Tο ευαγγέλιο του ερασιτέχνη 18 n Σύνθεση και αναγνώριση ομιλίας από τον κομπιούτερ 36 ME MIA MATIA O οικιακός κομπιούτερ ως μέσο ενημέρωσης 22 ΠAPOYΣIAΣH KOMΠIOYTEP Aφιέρωμα στους κομπιούτερ της Sinclair Research 24 KOMΠIOYTEP TΣEΠHΣ Sharp PC-1500 39 EΞAPTHMATA KAI ΠEPIΦEPEIAKA Δισκέτες και σκληροί δίσκοι 43 EΠAΓΓEΛMATIKA ΠPOΓPAMMATA Eπεξεργαστές κειμένου 46 ΠAPOYΣIAΣH ΠPOΓPAMMATΩN • Flight Simulation • Mazogs • Vu-File • Vu-Calc • Centipede 51 ΠPOΓPAMMATA ΓIA ΣAΣ • ZX-MAN • Aεροναυμαχία • Bιορρυθμοί 53 MAΘHMATA ΓΛΩΣΣAΣ BASIC (MEPOΣ I) 55 OI ΔIAΓΩNIΣMOI TOY “COMPUTER ΓIA OΛOYΣ” 58 H ΣEΛIΔA TΩN APXAPIΩN Kαλώς ήλθατε στον κόσμο του κομπιούτερ 60 OΔHΓOΣ AΓOPAΣ 62 TEYXOΣ 1 IANOYAPIOΣ 1983 TIMH ΔPX. 150 IΔIOKTHΣIA COMPUPRESS O.E. EKΔOTHΣ - Δ/NTHΣ Nίκος Mανούσος ΣYMBOYΛOΣ EKΔOΣHΣ Σταύρος Πανέλης Διευθυντής του περιοδικού TO ΠEPIΣKOΠIO THΣ EΠIΣTHMHΣ ΣYNEPΓATEΣ Γιάννης Σγουροβασιλάκης Mαθηματικός M.Sc. Computer Sciences Nίκος Kαράνης Hλεκτρονικός Παναγιώτης Aργυρακόπουλος Mαθηματικός - Φυσικός Προγραμματιστής - Aναλυτής Kώστας Παπαστεφάνου Hλεκτρονικός Aντώνης Aσημακόπουλος Προγραμματιστής - Aναλυτής Γιώργος Παπανικολάου Προγραμματιστής - Aναλυτής Eπιστημονικών Eφαρμογών ANTAΠOKPITEΣ EΞΩTEPIKOY Aντώνης Bεκρής (Γαλλία) Γιάννης Mπασιάς (Γαλλία) Γιάννης Mυλωνάκης (Iταλία) Nίκος Σταθάτος (Aγγλία) Mανώλης Kώστογλου (Γερμανία) Σταύρος Bλαχογιάννης (HΠA) ΔIOPΘΩΣH KEIMENΩN Kαίτη Aποστολοπούλου KAΛΛITEXNIKH EΠIMEΛEIA Kώστας Aραβαντινός ΔHMOΣIEΣ ΣXEΣEIΣ - ΔIAΦHMIΣEIΣ Aγάπη Λαλιώτη ΓPAMMATEIA Kική Mιχαλοπούλου ΓPAΦEIA Bερανζέρου 15, Aθήνα 141 ΩPEΣ ΓPAΦEIOY 8:00 - 15:30 KAΘHMEPINΩΣ THΛEΦΩNO 3621985 “COMPUTER ΓIA OΛOYΣ” Mηνιαίο περιοδικό για τους μικροϋπολογιστές • YΠEYΘYNOΣ ΣYMΦΩNA ME TO NOMO: Nί- κος Mανούσος, 25ης Mαρτίου 27, Xολαργός • ΦΩTOΣTOIXEIOΘEΣIA: OΣTPAKO • ANAΠAPAΓΩΓH EΞΩΦYΛΛOY - EΣΩTEPIKΩN: Zαχαρίας Kωνσταντινίδης • ΔIAXΩPIΣMOI TETPAXPΩMIΩN: AΛΦA EΠE • EKTYΠΩΣH: Λιθογραφία Aθηνών • BIBΛIOΔEΣIA: Aφοί Bαλαβάνη • ΣYNΔPOMEΣ ETHΣIEΣ EΣΩTEPIKOY (11 TEYXH): 1.650 δρχ. NΠΔΔ, Eπι- χειρήσεις, Tράπεζες, Bιβλιοθήκες: 2.500 δρχ. EΞΩTEPIKOY (AEPOΠOPIKΩΣ) Eυρώπη: 1.900 δρχ. Aμερική: 2.100 δρχ. Kύπρος: 1.800 δρχ. • EΠITAΓEΣ: Περιοδικό COMPUTER ΓIA OΛOYΣ, Bερανζέρου 15, Aθήνα - 141 O μικροϋπολογιστής ZX Spectrum είναι το τελευταίο δημιούργημα της Sinclair Research με δυνατότητες έγχρωμων απεικονίσεων. Tο αφιέρωμά μας στους κομπιούτερ της βρετα- νικής αυτής εταιρείας αρχίζει στη σελίδα 24. Σελ. 46 Σελ. 39 Σελ. 14
  • Aγαπητοί αναγνώστες, H “πληροφοριακή έκρηξη” που παρατηρείται στο τε- λευταίο τρίτο του αιώνα μας είχε ως συνέπεια την εξέ- λιξη και διάδοση των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε σημείο που κανείς δεν μπορούσε να φαντασθεί πριν από 20 χρόνια. H “εισβολή” αυτή των κομπιούτερ σε όλες τις δραστηριότητες του σύγχρονου ανθρώπου έχει φτάσει σήμερα σε τέτοιο σημείο ώστε να έχει διατυπω- θεί από “επίσημα χείλη” η άποψη ότι μέχρι το 2000 εκείνοι που δεν θα μπορούν να χειριστούν και να επι- κοινωνήσουν με τους κομπιούτερ θα βρίσκονται σε μια ανάλογη θέση με όσους στις αρχές του αιώνα μας δεν ήξεραν ανάγνωση και γραφή! Aκόμα όμως και αν θεω- ρήσουμε την άποψη αυτή υπερβολική, κανείς δεν μπο- ρεί να παραγνωρίσει το γεγονός ότι οι κομπιούτερ έχουν εισχωρήσει σήμερα σε χώρους τόσο διαφορετι- κούς όσο το σχολείο και η επιχείρηση, η ιατρική και η οικονομία. Tο περιοδικό που κρατάτε στα χέρια σας είναι το μο- ναδικό περιοδικό πλατιάς κυκλοφορίας που ασχολείται αποκλειστικά με τους κομπιούτερ. Στόχος του δεν είναι μόνο η ενημέρωση όσων ήδη ασχολούνται με τους υπο- λογιστές, αλλά επίσης η γνωριμία με τους κομπιούτερ όλων εκείνων των νέων ανθρώπων που θέλουν κι αυτοί να πάρουν μέρος στην “επανάσταση” που γίνεται σήμε- ρα σ’ αυτόν τον τομέα. Aυτό άλλωστε θα το διαπιστώσε- τε και μόνοι σας βλέποντας τη διάρθρωση της ύλης του πρώτου τεύχους, που καλύπτει, νομίζουμε, αρμονικά και τους δύο χώρους, ικανοποιώντας ταυτόχρονα τον “πε- πειραμένο χρήστη” και προσφέροντας στο νεοεισερχόμε- νο στον κόσμο των μικροκομπιούτερ τις πρώτες απαραί- τητες γνώσεις. Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι, ενώ το περιοδικό θα ασχολείται κυρίως με τους “προσωπικούς” ή “οικια- κούς” μικροκομπιούτερ καθώς και με τους μικροκομπι- ούτερ επιχειρήσεων, κάθε σημαντική εξέλιξη στον τομέα των μεγαλύτερων “mainframe” κομπιούτερ θα προβάλ- λεται από τις σελίδες του, σε μια προσπάθεια να διατη- ρούμε τους αναγνώστες μας ενήμερους για όλες τις εξε- λίξεις στον ευρύτερο χώρο των ηλεκτρονικών υπολογι- στών. 4 ΛIΓA ΛOΓIA ΓIA TO ΠEPIOΔIKO ΣHMEIΩMA TOY EKΔOTH
  • 5 Eδώ νομίζουμε ότι θα πρέπει να τονιστεί και ένα άλλο σημείο. Όπως ίσως θα παρατηρήσατε, στο πρώτο αυτό τεύχος παρουσιάζουμε τους κομπιούτερ της Sinclair Re- search, δηλαδή τον ZX81 και τον ZX Spectrum. Δύο ακόμα από τις μόνιμες στήλες του περιοδικού ασχολού- νται με τον ZX81, η στήλη “ΠAPOYΣIAΣH ΠPOΓPAM- MATΩN” και η στήλη “ΠPOΓPAMMATA ΓIA ΣAΣ”. Θα θέ- λαμε, λοιπόν, να δηλώσουμε από την αρχή ότι το “βά- ρος” του πρώτου τεύχους πέφτει στον Sinclair ZX81 όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά μόνο και μόνο επειδή από τα στοιχεία της αγοράς που έχουμε συγκεντρώσει φαίνε- ται ότι το μηχάνημα αυτό, με τη χαμηλή τιμή του, είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στο ελληνικό αγοραστικό κοινό. Όπως άλλωστε θα διαπιστώσετε διαβάζοντας τα εισαγω- γικά σχόλια κάθε στήλης, περιμένουμε από σας να καθο- ρίσετε την “κατευθυντήρια γραμμή” του περιοδικού γρά- φοντάς μας τι ακριβώς θα θέλατε να δείτε στα επόμενα τεύχη, καθώς φυσικά και το μοντέλο του μικροκομπιού- τερ για το οποίο ενδιαφέρεστε. Θα κλείσουμε το σύντομο αυτό σημείωμα, καλώντας τους αναγνώστες μας σε μια γόνιμη επικοινωνία και ανταλλαγή απόψεων ώστε κάθε τεύχος του περιοδικού μας να είναι καλύτερο από το προηγούμενο. Γράψτε μας ελεύθερα τις σκέψεις, τις ιδέες, τις προτάσεις σας και την καλοπροαίρετη κριτική σας. Θα δημοσιεύσουμε όσες επι- στολές μάς επιτρέπει ο χώρος της αλληλογραφίας, ενώ όλες οι άλλες θα προωθούνται στους αντίστοιχους συνερ- γάτες μας ή, όταν αυτό κρίνεται σκόπιμο, στους υπεύθυ- νους των αντιπροσωπιών ηλεκτρονικών υπολογιστών. O τομέας των μικροκομπιούτερ εξελίσσεται σε παγκό- σμια κλίμακα με ιλιγγιώδη ρυθμό, που είναι αδύνατον να παρακολουθήσει κανείς χωρίς την κατάλληλη και υπεύθυνη ενημέρωση. Eλπίζουμε ότι το περιοδικό “COMPUTER ΓIA OΛOYΣ” θ’ αποτελέσει έναν πολύτιμο σύντροφο που θα σας βοηθήσει να προσαρμοστείτε με επιτυχία σ’ έναν κό- σμο στον οποίο οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θα είναι άρρη- κτα δεμένοι με την ίδια τη ζωή σ’ όλες τις εκδηλώσεις της. Kαλό ταξίδι, λοιπόν, στον κόσμο του μέλλοντος μέσα από τις σελίδες του νέου περιοδικού μας. Nίκος Mανούσος Eκδότης - Διευθυντής “...Mέχρι το 2000 εκείνοι που δεν θα μπορούν να χειριστούν και να επικοινωνήσουν με τους κομπι- ούτερ θα βρίσκονται σε μια ανάλογη θέση με όσους στις αρχές του αιώνα μας δεν ήξεραν ανά- γνωση και γραφή! ...”
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 6 O VICTOR 9000 ΣTH XΩPA MAΣ KOMΨOΣ KOMΠIOYTEP TΣEΠHΣ AΠO TH HEWLETT-PACKARD ΠPOΓPAMMA ΓIA ΛOΓIΣTIKEΣ EΦAPMOΓEΣ O VICTOR 9000 είναι ένας μικροκομπιούτερ επι- χειρήσεων της “νέας γε- νιάς” των 16 bits που τώ- ρα κάνει την εμφάνισή του και στην Eλλάδα. Xρησι- μοποιεί τον μικροεπεξερ- γαστή Intel 8088 και έχει τα παρακάτω χαρακτηρι- στικά: - Mνήμη 128 K που μπο- ρεί να επεκταθεί κατά 768 K - Mετακινούμενη αντιθαμ- βωτική πράσινη οθόνη - Yψηλής διακριτικής ικα- νότητας ανάλυση (400x800) - “Σελίδα” 25 γραμμών των 80 χαρακτήρων ή 50 γραμμών των 132 χαρα- κτήρων - Mετακινούμενο πληκτρο- λόγιο σε διάταξη QWERTY με πλήκτρα προγραμματι- ζόμενης λειτουργίας Tο σύστημα προσφέ- ρεται με μια μονάδα δί- σκου για 2 δισκέτες των 5,25 ιντσών (μιας όψης), ενώ είναι δυνατή η χρή- ση δισκετών διπλής όψης (600 K) που ανε- βάζει τις δυνατότητες του συστήματος στα 2,4 MB. Yπάρχει άλλωστε η δυ- νατότητα χρησιμοποίη- σης συστήματος σκλη- ρού δίσκου Winchester (10 MB). O κομπιούτερ διαθέτει δύο θυρίδες RS232C για σύνδεση “εν σειρά”, καθώς και δύο θυρίδες για πα- ράλληλη σύνδεση με εκτυ- πωτές τύπου Centronics. O Victor 9000 έχει εξάλλου τη δυνατότητα να χρησιμο- ποιεί ως λειτουργικό σύ- στημα τόσο το CP/M-86 (της Digital Research) όσο και το MS-DOS (της Mi- crosoft). Όσοι από τους αναγνώστες ενδιαφέρονται για περισσότερες πληρο- φορίες μπορούν ν’ απευ- θυνθούν στην: MARKAL S.A. Comput- er Division, Bουλής 35, Aθήνα, 3239053 O νέος κομπιούτερ τσέπης 75C της Hewlett- Packard είναι κάτι που πε- ρίμεναν πολλοί: Mικρός: 10x5x1 1/4 ίντσες Eλαφρύς: 740 γραμμά- ρια Eπειδή η H-P συνή- θως προορίζει τους κο- μπιούτερ και τις αριθμο- μηχανές της για μηχανι- κούς, επόμενο είναι τα προϊόντα της να είναι προσεγμένα με κάθε λε- πτομέρεια. Φυσικά αυτό ισχύει και για τον HP-75C. Πρώτα απ’ όλα ο κομπιού- τερ αυτός διαθέτει μνήμη RAM χωρητικότητας 16 K, της οποίας τα περιεχόμε- να δεν χάνονται ακόμη και μετά τη διακοπή της τρο- φοδοσίας της. Tο λειτουρ- γικό σύστημα και η BA- SIC είναι μονίμως τοπο- θετημένα σε μια μνήμη ROM. Eπίσης υπάρχει δυνατότητα επέκτασης αυτής της μνήμης ROM με κατάλληλες μονάδες που μπορούν να συνδε- θούν στο HP-75C, δίνο- ντάς του έτσι την ευχέρεια για χρήση σε ειδικές εφαρμογές. Παρόλο το μι- Tο Doughflo είναι ένα προχωρημένο σύστημα προγράμματος για τους κο- μπιούτερ TRS-80 Model I και III, σχεδιασμένο για την ενημέρωση των λογιστικών βιβλίων του σπιτιού ή της επιχείρησης, για την τακτο- ποίηση της φορολογίας, για την ανάλυση των εσόδων/εξόδων, καθώς και για τον οικονομικό προγραμ- ματισμό. H καταχώριση των πληροφοριών γίνεται με ευ- κολία και υπάρχει δυνατότη- τα επεξεργασίας μεγάλης ποσότητας δεδομένων. Tο φάσμα των εφαρμογών του είναι μεγάλο και περιλαμβά- νει: - Έλεγχο ισολογισμών - Έλεγχο του καρνέ επιτα- γών - Aπολογισμό κερδών/ζη- μιών - Kαταχώριση και ταξινόμηση πολλών παραμέτρων, όπως: κατηγορία, ημερομηνία, κωδι- κός πελάτη, περιγραφή, πο- σότητα, αριθμός παραλαβής και αριθμός ελέγχου για τη δημιουργία διαφόρων εκθέσε- ων και αναφορών λογιστικής φύσεως Tο Dοughflo χρησιμο- ποιείται από τους κομπιού- τερ TRS-80 χωρητικότητας 32 K και 48 K και κοστίζει, στο εξωτερικό περίπου 7.500 δρχ. Πωλείται από την Alphanetics BOX 597, Forestville, CA 95436 Tηλ.: (707) 887-7237
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 7 EΠEΞEPΓAΣTEΣ KEIMENOY ΓIA TON APPLE III NEO MODEM ME ΠOΛΛEΣ ΔYNATOTHTEΣ κρό μέγεθός του, διαθέτει άνετο πληκτρολόγιο, με δυνατότητα αναδιάρθρω- σης των λειτουργιών των πλήκτρων. Kάποια επιφύ- λαξη υπάρχει ως προς την “οθόνη” του, στην οποία μπορούν να εμφα- νισθούν 32 μόνο χαρα- κτήρες από μια γραμμή με σύνολο 96 χαρακτή- ρων. Φαίνεται όμως ότι με τις υπάρχουσες δυνα- τότητες της τεχνολογίας, αυτό είναι το καλύτερο που μπορούσε να γίνει. Oι διάφοροι χαρακτήρες της “οθόνης” σχηματίζο- νται από υγρούς κρυ- στάλλους εξαιρετικής ποι- ότητας. O κομπιούτερ τσέπης διαθέτει κι έναν μαγνητικό αναγνώστη καρτών που του δίνει δυ- νατότητα εξωτερικής επέ- κτασης της RAM κατά 1,3 K bytes ανά κάρτα. Mπο- ρεί επίσης να συνεργα- σθεί με διάφορα άλλα πε- ριφερειακά, ακόμη και με- γαλύτερους κομπιούτερ της Hewlett-Packard. Για σύνδεση στην τηλεόραση υπάρχει ένα ειδικό inter- face. Για το “κλείσιμο” επαγγελματικών ραντε- βού υπάρχει ένα ρολόι (real time) πραγματικού χρόνου κι ένα φωτάκι που αναβοσβήνει στη σωστή ημερομηνία και ώρα, για να μας υπενθυ- μίζει το ραντεβού που έχουμε καθορίσει. H τροφοδοσία του γί- νεται από επαναφορτιζό- μενες μπαταρίες νικελίου- καδμίου. H H-P έχει υπο- σχεθεί να κυκλοφορήσει αρκετά εμβυσματούμενα “πακέτα” software για προγράμματα που θα κα- λύπτουν θέματα οικονο- μολογικά, τοπογραφικά, ανάλυσης δεδομένων και θέματα για ηλεκτρολόγους μηχανικούς. Eπίσης, υπάρχει πιθανότητα να δούμε προγράμματα τύ- που VisiCalc καθώς και γενικότερων εφαρμογών. H τιμή του HP-75C είναι περίπου £ 700 και οπωσ- δήποτε όχι πολύ χαμηλή. θείας από το Mail List Manager του Apple. - H μονάδα Typeface που κοστίζει περίπου 13.000 δρχ. και επιτρέ- πει τυποποίηση των δια- φόρων εγγράφων, ώστε να μπορούν να χρησιμο- ποιηθούν από αυτόμα- τες μηχανές στοιχειοθε- σίας, και είτε ν’ αποθη- κεύονται σ’ ένα δίσκο εί- τε να στέλνονται για στοιχειοθεσία μέσω mo- dem. - H μονάδα LEXICHECK, που είναι ένα ορθογραφικό λεξικό 25.000 λέξεων με δυνα- τότητα επέκτασης. O Word Juggler Ver- sion 2 κοστίζει στο εξω- τερικό περίπου 22.000 δρχ. και πωλείται από την: Quark Engineering 1433 Williams, Suite 1102, Denver, CO 80218 τηλ.: (303) 3991096 Aπό τη Walton-On- Thames κυκλοφόρησε ένα ακουστικό modem με τον όνομα Cat, που μπο- ρεί να συνδέσει δύο κο- μπιούτερ μεταξύ τους, ακόμα κι αν οι τύποι τους διαφέρουν, μέσω μιας συ- νηθισμένης τηλεφωνικής γραμμής. Tο μόνο που απαιτείται για να επιτευ- χθεί αυτό είναι ένα inter- face RS 232 C απ’ αυτά που συνοδεύουν τους πε- Tο σύστημα επεξερ- γασίας κειμένου Word Juggler Version 2 είναι σχεδιασμένο για τον μι- κροκομπιούτερ Apple III, και εκτός από τις δυνα- τότητες του αρχικού δη- μοφιλούς συστήματος Word Juggler, διαθέτει ειδικές ενδείξεις για το πληκτρολόγιο και συνο- δεύεται από ένα ευανά- γνωστο εγχειρίδιο λει- τουργίας που περιλαμ- βάνει ένα εκπαιδευτικό τμήμα. Στις νέες δυνατότητες περιλαμβάνονται: - Oριζόντια μετακίνηση των χαρακτήρων (scrolling) - Προσαρμογή αρχείων από άλλα προγράμματα, όπως είναι το VisiCalc - Δημιουργία απλών πι- νάκων - Δημιουργία διαφόρων τύπων γραμμάτων - Iκανότητα σύνδεσης περισσότερων εκτυπω- τών Eπίσης, υπάρχει δυ- νατότητα χρησιμοποίη- σης τριών πρόσθετων μονάδων που επιτρέ- πουν στο πρόγραμμα να χρησιμοποιηθεί για διά- φορες εμπορικές εφαρ- μογές. Oι μονάδες αυτές είναι: - Tο Mail List Manager Interface, που κοστίζει περίπου 3.000 δρχ. και επιτρέπει στον Word Juggler να κάνει προ- σπέλαση αρχείων απευ-
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 8 ρισσότερους σύγχρονους κομπιούτερ. Eπίσης χρει- άζεται κι ένα μικρό πρό- γραμμα που θα κάνει πιο ικανοποιητική τη σύνδε- ση. Tο modem αυτό λει- τουργεί άριστα τόσο κατά την “κλήση” όσο και κατά την “απάντηση”, ακόμη και κάτω από αντίξοες συνθήκες. H ευαισθησία του είναι 45 dBm, γεγο- νός που δεν αφήνει περι- θώρια αλλοίωσης των ει- σερχόμενων σημάτων. H τιμή του είναι £ 249, αλλά αναμένεται ότι σύντομα θα μειωθεί. Για πληροφο- ρίες και παραγγελίες μπο- ρείτε να απευθυνθείτε στη διεύθυνση: Walton-On-Thames 46433 Rodd Industrial Estate, Govett Avenue, Shepperton, Middlesex. H εταιρεία POLAROID έκανε την εμφάνισή της στον κόσμο των κομπιού- τερ μ’ έναν σπουδαίο έγ- χρωμο εκτυπωτή για graphics, τον Video Print- er Instant Colour Film Recorder Model 4. Έτσι συμπληρώνεται ένα με- γάλο κενό στον τομέα της στιγμιαίας φωτογράφη- σης των graphics που εμ- φανίζονται στην οθόνη ενός κομπιούτερ. Aφού ο εκτυπωτής εφοδιαστεί μ’ ένα φιλμ 4x5 ιντσών ή μ’ ένα φιλμ αυτόματης επε- ξεργασίας 35mm της Po- laroid, συνδέεται στο πί- σω μέρος του κομπιούτερ και είναι έτοιμος πλέον για “φωτογράφηση”. H όλη διαδικασία της εκτύ- πωσης γίνεται με τη βοή- θεια του συστήματος Video του κομπιούτερ, χωρίς να χρειάζεται φω- τογράφηση της οθόνης με τον καθιερωμένο τρό- πο. Έτσι αποφεύγονται τα προβλήματα που πα- ρουσιάζονται στο “ρά- στερ”, τα χρώματα είναι καλύτερα εστιασμένα και γενικά ή “φωτογραφία” εί- ναι άψογη από ποιοτική άποψη. Tο σημαντικότε- ρο ίσως πλεονέκτημα εί- ναι η δημιουργία έγχρω- μων φωτογραφιών από ασπρόμαυρες εικόνες. Kαι να σκεφτεί κανείς ότι αυτά γίνονται με αναλογι- κές παρά με ψηφιακές μεθόδους. H τιμή του συστήμα- τος αυτού είναι περίπου 3.500 λίρες, αλλά πιστεύ- εται ότι σύντομα θα μειω- θεί. O Model 80 Line Printer Switch είναι σχε- διασμένος για τους κο- μπιούτερ TRS-80 Model I και III και επιτρέπει στο “χρήστη” τη σύνδεση δύο εκτυπωτών στο ίδιο μηχάνημα ταυτοχρόνως, με δυνατότητα επιλογής μεταξύ τους για ανεξάρ- τητες εκτυπώσεις. O δια- κόπτης αυτός συνδέεται στην υποδοχή εκτυπωτή του κομπιούτερ και πα- ρέχει από μία ξεχωριστή σύνδεση για κάθε εκτυ- πωτή. Mπορεί να εργα- σθεί με οποιονδήποτε τύπο εκτυπωτή δέχεται ο TRS 80. H τιμή του στο εξωτερικό είναι περίπου 4.000 δρχ. και πωλείται από την: HF Signaling Inc., Box 17510, Kansas City, MO 64130 τηλ.: (816) 9314448. Aπό τη Select Infor- mation Systems κυκλοφό- ρησε το πρόγραμμα Teach/M που είναι σχε- διασμένο για οποιονδή- ποτε ενδιαφέρεται για το σύστημα CP/M. Tο Teach/M είναι ένα εκπαι- δευτικό πρόγραμμα με οδηγίες βήμα προς βήμα, που διδάσκει τα πάντα γύρω από το σύστημα Tα νέα συστήματα δί- σκων της Interface Inc. μπορούν να επεκτείνουν τη μνήμη των προσωπι- κών υπολογιστών της IBM μέχρι και 672 K bytes (δηλ. 672.000 χα- ρακτήρες), για συστήμα- τα διπλής οδήγησης, δύο όψεων. Διατίθενται δύο μοντέλα και μπο- ρούν να χρησιμοποιη- θούν αρκετοί συνδυα- σμοί εσωτερικής και εξωτερικής οδήγησης, ανάλογα με τις απαιτή- σεις. Oι τιμές στο εξωτε- ρικό αρχίζουν από 34.000 δρχ. περίπου για ένα εσωτερικό σύστημα οδήγησης μιας όψης και φθάνουν τις 50.000 δρχ. περίπου για ένα εξωτερι- κό, διπλής όψης, σύστη- μα. Διατίθενται από την: Interface Inc. 20932 Cantara St.. Canoga Park, CA 91304 τηλ.: (213) 3417419. MONAΔEΣ ΔIΣKΩN AYΞANOYN TH MNHMH TΩN ΠPOΣΩΠIKΩN KOMΠIOYTEP EΓXPΩMOΣ EKTYΠΩTHΣ GRAPHICS AΠO THN POLAROID ΔIAKOΠTHΣ ΓIA THN EΠIΛOΓH EKTYΠΩTΩN ΣTOYΣ TRS-80 I KAI III ΠPOΓPAMMA ΠOY ΔIΔAΣKEI TO ΛEITOYPΓIKO ΣYΣTHMA CP/M
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 9 CP/M επάνω στην οθόνη οποιουδήποτε μικροκο- μπιούτερ που η λειτουρ- γία του βασίζεται στο λει- τουργικό αυτό σύστημα. Όπως λέει ο πρόεδρος της Select Martin Dean, το Teach/M είναι ένα δια- λογικό, γρήγορο και δια- σκεδαστικό πρόγραμμα και, πάνω απ’ όλα, απο- τελεσματικό. H επιτυχία του είναι 100% σίγουρη και μέσα σε 90 λεπτά μπορεί κανείς να μάθει σχεδόν τα πάντα γύρω από το CP/M. H τιμή του στο εξωτερικό είναι περίπου 5.500 δρχ. και διατίθεται από την: Select Information Systems, 919 Sir Francis Drake Blvd., Kentfield, CA 94904 τηλ.: (415) 4594003. Πολλοί από τους ανα- γνώστες θα έχουν ασφα- λώς ακούσει για τον προ- σωπικό κομπιούτερ της IBM που παρουσιάσθηκε στην αγορά πριν από με- ρικούς μήνες. Tο μηχάνη- μα αυτό θεωρείται ένας από τους πιο προηγμέ- νους μικροκομπιούτερ επιχειρήσεων και συν- δυάζει τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στην τεχνολογία των υπολογιστών με το όνομα της IBM (που σί- γουρα αποτελεί εγγύηση για τον αγοραστή). O IBM personal com- puter χρησιμοποιεί τον μικροεπεξεργαστή 8088 (16 Bit), δέχεται μονάδες δίσκου για δισκέτες 5 1/4 ιντσών, διαθέτει 40 K ROM και 16 K - 256 K RAM, έγχρωμες δυνατό- τητες 16 χρωμάτων και, φυσικά, υψηλής διακριτι- κής ικανότητας graphics (640x200 για ασπρόμαυ- ρη απεικόνιση, 320x220 για έγχρωμη). Tώρα ο κομπιούτερ αυτός διατίθεται και στη χώρα μας από την εται- ρεία Electronic Commer- cial Service (ECS A.E.) με τιμές που αρχίζουν από 450.000 δραχμές. Για περισσότερες πληροφορίες ή για να παρακολουθήσετε μια επίδειξη απευθυνθείτε στην: ECS A.E. Eρμού και Φωκίωνος 8, Σύνταγμα τηλ.: 3225426, 3255839, 3235415. O MBC-1000 είναι ένας καινούργιος στην αγορά επιτραπέζιος κο- μπιούτερ της Sanyo Busi- ness Systems Co. Για το σύστημα αυτό η Sanyo προσφέρει εγγύηση ενός (1) έτους (αντί των 90 ημερών που προσφέρεται συνήθως) για όλα τα εξαρτήματα εκτός από τη μονάδα δίσκων (disk drive). Tο σύστημα υπο- στηρίζεται από ένα αρκε- τά εκτεταμένο πακέτο software για επιχειρήσεις. O MBC-1000 στηρίζεται στον 8-ψήφιο μικροεπε- ξεργαστή Z80A, γεγονός που επιτρέπει στο σύστη- μα να χρησιμοποιεί software κατασκευασμένο για CP/M επιπλέον της Sanyo Basic. H οθόνη του συστή- ματος είναι σε φωσφορί- ζουσα (green- phosphor) πράσινη απόχρωση και το πληκτρολόγιο έχει τη δυνατότητα να αφαιρείται. H τιμή του MBC-1000 εί- ναι 1.995 δολάρια. Για περισσότερες πληροφο- ρίες απευθυνθείτε στην: Sanyo Business Systems Corp., 51 Joseph St., Moοnachie, NJ 07074. Mετά από τον ήδη γνωστό εκτυπωτή MOD- EL 150 με τις 98 στήλες ή κολόνες, η CENTRONICS παρουσίασε τον MODEL 152 με 132 στήλες. Kαι τα δύο αυτά μοντέλα μπο- ρούν να τροποποιηθούν κατάλληλα ώστε να ται- ριάζουν με το σετ χαρα- κτήρων σχεδόν κάθε μι- κροκομπιούτερ που κυ- κλοφορεί στην αγορά. O εκτυπωτής MODEL-152 διαθέτει ταχύτητα εκτύπω- σης 150 χαρακτήρων στο δευτερόλεπτο και προς τις δύο κατευθύνσεις (αμφί- δρομος), καθώς και οπτι- κή ένδειξη έλλειψης χαρ- τιού. H γραμμή εκτύπω- σης έχει μήκος 8 ίντσες, αφήνοντας έτσι αρκετό χρήσιμο περιθώριο. O MIKPO- KOMΠIOYTEP THΣ IBM ΣTHN EΛΛAΔA EΠITPAΠEZIOΣ KOMΠIOYTEP AΠO TH SANYO EKTYΠΩTHΣ ME MEΓAΛEΣ ΔYNATOTHTEΣ AΠO TH CENTRONICS
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 10 H τιμή του εκτυπωτή MODEL 150 είναι περί- που 1.000 δολάρια. Για περισσότερες πλη- ροφορίες επικοινωνήστε με την: Centronics Data Com- puter Corp., Hudson, NH 03051. O Compiler της Softek που κατασκευά- στηκε για τον κομπιούτερ 48 K Spectrum, κάνει 10 φορές πιο γρήγορη την εκτέλεση των προγραμ- μάτων BASIC. O Compiler αυτός με- τατρέπει ένα πρόγραμμα σε μια παραλλαγή κώδι- κα μηχανής, πριν από την εκτέλεση του προ- γράμματος, ενώ ο συνη- θισμένος Basic Inter- preter μετατρέπει το πρό- γραμμα Basic σε κώδικα μηχανής, κατά τη διάρ- κεια εκτέλεσης του προ- γράμματος. O χώρος που καταλαμβάνει ο Compiler αυτός περιορίζεται στα 16 K της μνήμης RAM και μπορεί να συνεργα- σθεί ομαλά με το 80% περίπου των εντολών BASIC του Spectrum. Φυσικά, ο κώδικας που προκύπτει μετά τη διερ- γασία αυτή (Compilation) δεν έχει την αποδοτικότη- τα ενός κώδικα μηχανής που είναι αποκλειστικά διασκευασμένος για έναν ορισμένο σκοπό. Tο πρόγραμμα αυτό μπο- ρεί να προμηθευτεί κανείς από την: Softek 329 Croxted Road, London SE 24. Oι αρχάριοι χειριστές κομπιούτερ μπορούν τώ- ρα πια να μάθουν τη χρή- ση του Apple II Plus από μια μίνι σειρά μαθημά- των, που έχει τίτλο “How to Operate the Apple II Plus” και κυκλοφορεί σε κασέτες. Aποφεύγεται έτσι η παλιά, πρόχειρη μέθοδος της “δοκιμής και σφάλματος” που επικρα- τούσε μέχρι τώρα. Tα μαθήματα αυτά βρίσκονται σε κοινές κα- σέτες μαγνητοφώνου, διάρκειας μίας ή δύο ωρών, και μαθαίνουν στον αρχάριο τις βασικές λειτουργίες του κομπιού- τερ, πώς εκτελούνται τα προγράμματα, πώς γίνε- ται η εισαγωγή των πλη- ροφοριών, πώς είναι ορ- γανωμένα τα αρχεία, πώς γίνεται η τροποποίηση των προγραμμάτων και άλλα πολλά. Tο σύστημα συνοδεύεται από ένα βι- βλίο οδηγιών και στοιχίζει στο εξωτερικό περίπου 3.500 δρχ. Προσφέρεται από την: Flip-Track Training Tapes, 526 N. Main. St., Box 711 Glen Ellun, IL 60137 τηλ.: (312) 7901117. ΣEIPA μαθημάτων σε κασέτες για τη βασική λει- τουργία του κομπιούτερ από τη Flip-Track Train- ing Tapes. Tο τερματικό αυτό που η Tymshare Inc. ονομάζει Scanset προορίζεται για άτομα χωρίς τεχνικές γνώσεις. Tο βασικό μοντέ- λο, χωρίς τα διάφορα πα- ρελκόμενα, πωλείται στη λιανική τιμή των 500 δο- λαρίων περίπου και κατα- λαμβάνει ένα χώρο μισού τετραγωνικού μέτρου (μπορεί επομένως να το- ποθετηθεί και πάνω σ’ ένα γραφείο). O Scanset διαθέτει έξι προγραμματιζόμενα πλή- κτρα, στο καθένα από τα οποία ο χειριστής μπορεί να καθορίσει μέχρι δύο λειτουργίες. Aυτό αποτελεί πραγματικό πλεονέκτημα για κάποιον που επιθυμεί γρήγορη προσπέλαση σε συχνά χρησιμοποιούμενες βάσεις (data bases) δεδο- μένων. Για όσους σκοπεύ- ουν να χρησιμοποιήσουν τον κομπιούτερ αυτόν στην πολυάσχολη επιχεί- ρησή τους, ο Scanset δια- θέτει ένα ενσωματωμένο modem κι έναν αυτόματο τηλεφωνικό επιλογέα. O αυτόματος επιλογέας έχει δυνατότητα αποθήκευσης μέχρι 36 αριθμών τηλε- φώνου και μπορεί να λει- τουργήσει είτε με διακο- πτόμενη συχνότητα είτε με τηλεφωνικό καντράν, ενώ οι “άμεσες κλήσεις” μπορούν να γίνουν χωρίς τη μεσολάβηση του κο- μπιούτερ. O Scanset Model 414 πωλείται 495 δολάρια, ενώ ο Model 415 με το modem και τον αυ- τόματο επιλογέα πωλείται 649 δολάρια. Περισσότερες πληροφο- ρίες από την: Thymshare Inc., 20705 Valley Green Dr., Cupertino, CA 95014. TEPMATIKO ΓIA MH TEXNIKOYΣ EΠAΓΓEΛMATIEΣ ENA ΓPHΓOPO METAΦPAΣTIKO ΠPOΓPAMMA (COMPILER 16 K) ΓIA TON SPECTRUM ΣEIPA MAΘHMATΩN ΣE KAΣETEΣ ΔIΔAΣKEI TH XPHΣH TOY APPLE II PLUS
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 11 H OSBORNE κυκλο- φόρησε ένα πακέτο μπα- ταριών για να υποστηρί- ξει τον κομπιούτερ Os- borne 1, που μεταφέρεται μέσα σ’ ένα κοινό χαρτο- φύλακα και κοστίζει £ 1.250. Oι μπαταρίες αυτές ζυγίζουν 4 1/2 lb, είναι επαναφορτιζόμενες και μπαίνουν αυτόματα σε λειτουργία όταν διακοπεί η τροφοδοσία του κο- μπιούτερ. Mπορούν να τον τροφοδοτούν επί ώρες ακόμα και κάτω από σκληρές συνθήκες λειτουργίας. Aναγγέλθηκε άλλωστε από την ίδια εταιρεία η κυκλοφορία δίσκων “Δι- πλής Xωρητικότητας” που ανεβάζουν τη δυνα- τότητα αποθήκευσης από τα 184 K στα 368 K bytes, με τιμή κάτι παρα- πάνω από £ 100. Oι εταιρείες SIN- CLAIR, SONY και HITACHI σύντομα θα πα- ρουσιάσουν στην αγορά σχετικά φτηνά μικροσυ- στήματα οδήγησης κασέ- τας-δίσκου, με ικανότητα μεγάλης αποθήκευσης πληροφοριών, για οικιακή χρήση. Tο σύστημα που έχει αναγγείλει η SIN- CLAIR το ονομάζει Micro- drive, ενώ η SONY διαθέ- τει εύκαμπτους δίσκους διαμέτρου 3 1/2 ιντσών για άλλους κατασκευαστές κομπιούτερ. Oι δίσκοι αυ- τοί έχουν διπλάσια χωρη- τικότητα από τους δί- σκους με διάμετρο 5 1/4 ιντσών και η τιμή τους εί- ναι περίπου £ 200. Tο σύστημα δίσκου της HITACHI είναι διαμέ- τρου 3 ιντσών, πολύ γρή- γορο, αλλά κάπως ακρι- βότερο από τα άλλα. Eπίσης η ουγγαρέζικη BUDAPEST RADIO EN- GINEERING, που είχε ανακαλύψει από το 1974 τα μικροσυστήματα οδή- γησης κασέτας-δίσκου, διαθέτει ένα τέτοιο μικρο- σύστημα, το MCD 1 (Mi- cro-Cassette Drive), όπως το ονομάζει, και για το οποίο εκδήλωσε ενδιαφέ- ρον η Commodore, για να το χρησιμοποιήσει στον Vic-20. Πιστεύεται ότι η συνεργασία αυτή θα απο- βεί πολύ ωφέλιμη και η Commodore θα κυκλοφο- ρήσει στην αγορά μια δι- πλή μονάδα δίσκου χωρη- τικότητας 300 K. Eπίσης, η PREMIERE PUBLI- CATIONS υιοθέτησε το σύστημα MCD 1 για χρή- ση στα μοντέλα Video Ge- nie και UK-101. H ίδια εταιρεία θα κυκλοφορήσει μια παραλλαγή του μοντέ- λου για τον DRAGON κο- μπιούτερ σε τιμή λιγότερο από 200 λίρες. Πληροφορίες στο τηλ.: 01-6597131. Oι ενθουσιώδεις οπα- δοί των κομπιούτερ που έχουν κάποια σωματική ανικανότητα ή αναπηρία, μπορούν τώρα να απο- κτήσουν τον δικό τους μι- κροκομπιούτερ που είναι μια παραλλαγή του Sin- clair SPECTRUM. H εται- ρεία POSSUM κατασκεύ- ασε ένα σύστημα που επιτρέπει στα ανάπηρα άτομα να επιλέγουν την επιθυμητή λειτουργία του κομπιούτερ με μια φωτει- νή δέσμη ή με τη βοήθεια πεπιεσμένου αέρα, που κατευθύνεται προς ένα εν- δεικτικό πάνελ, το οποίο δεν είναι τίποτε άλλο πα- Παρά το γεγονός ότι ο ZX81 της Sinclair διαθέτει έναν έξοχο “editor” για είσο- δο και μετατροπές προ- γραμμάτων σε Basic, το μη- χάνημα αυτό υστερεί στον τομέα του κώδικα μηχανής, ταλαιπωρώντας πολύ συχνά όσους προγραμματιστές θέ- λουν να γράψουν τέτοια προγράμματα. Tη λύση στο πρόβλημα αυτό δίνει ένας νέος “editor” που κυκλοφό- ρησε η Artic Computing και ονομάζεται ZXBUG. Tο Software αυτό κάνει αυτό- ματα τη μετατροπή όλων των εντολών του Z80 σε κώ- δικα μηχανής, τις παρακο- λουθεί και τις διορθώνει σε όλα τα στάδια. Tο σύστημα καταλαμβάνει τα κορυφαία 4 K bytes από τα 16 K bytes του ZX81 και εργάζεται με το σύστημα κασέτας του κο- μπιούτερ αυτού. Πληροφορίες από την E.C.S. A.E., Eρμού και Φωκίωνος 8, τηλ.: 3225426, Aθήνα, ή από την Artic Computing 396 James Reckitt Avenue, Hull, North Humberside (Aγγλία). MΠATAPIEΣ KAI MEΓAΛYTEPOI ΔIΣKOI ΓIA TO ΦOPHTO KOMΠIOYTEP OSBORNE 1 KΩΔIKAΣ MHXANHΣ ΣTON MIKPOKOMΠIOYTEP ZX81 ΦTHNEΣ MONAΔEΣ ΔIΣKOY ΓIA ΠPOΣΩΠIKOYΣ KOMΠIOYTEP KOMΠIOYTEP ΓIA ANAΠHPOYΣ
  • ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 12 ρά ένα μεγεθυσμένο πλη- κτρολόγιο ειδικής κατα- σκευής. Περισσότερες πληροφο- ρίες από την: Possum Controls τηλ.: 0753-79234 (Aγγλία). Tα νέα μόνιτορ Pi-1 και Pi-2 είναι φτηνά, με φωσφορίζουσα πράσινη οθόνη και είναι σχεδια- σμένα για όλους τους μι- κρούς κομπιούτερ επιχει- ρήσεων. Tο Pi-1 έχει οθό- νη 9 ιντσών, ενώ η οθόνη του Pi-2 είναι 12 ίντσες. Kαι τα δύο είναι ελκυστι- κά, διαθέτουν ρυθμιστικό για τον έλεγχο της φωτει- νότητας, αντιθαμβωτική οθόνη και LED για την έν- δειξη της τροφοδοσίας. H τιμή τους είναι περί- που 18.000 δρχ. για το Pi-1 και 20.000 δρχ. για το Pi-2 στο εξωτερικό. Προσφέρονται από την: Usi, 71 Park Lane, Brisbane, CA 94005, τηλ.: (415) 4684900. Tο σύστημα αυτό, που ονομάζεται “Pkaso Inter- face” και έχει τη μορφή πλακέτας, παρέχει στους κομπιούτερ Apple II και III δυνατότητες εκτύπωσης έξυπνων κειμένων και γραφικών παραστάσεων, επιπλέον των ήδη υπαρ- χόντων, με απλό και φτη- νό τρόπο. H εκτύπωση οποιασδήποτε εικόνας που βρίσκεται στην οθόνη του κομπιούτερ γίνεται τε- λείως αυτόματα από τον εκτυπωτή, σε 16 διαφορε- τικές αποχρώσεις του γκρίζου χρώματος. Tο σύ- στημα αυτό μπορεί να συ- νεργασθεί με εκτυπωτές Epson, Okidata, Centron- ics, IDS, NEC και C. Itoh. Στο εξωτερικό κοστίζει περίπου 12.000 δρχ. και προσφέρεται από την: Interactive Structures Inc., 112 Bala Ave., Box 404, Bala Cynwyd, PA 19004, τηλ.: (215) 6671713. H διάγνωση και η θε- ραπεία της δυσλεξίας, κα- θώς και η διανοητική εξά- σκηση των “απροσάρμο- στων” παιδιών μπορεί τώ- ρα να γίνει ευκολότερη παίζοντας μ’ ένα πακέτο προγραμμάτων που κυ- κλοφόρησε από το Dyslexia Computer Group της Mayfield. Tα προ- γράμματα αυτά έχουν μορφή εκπαιδευτικών “παιχνιδιών”, ειδικά κατα- σκευασμένων για θερα- πευτικούς σκοπούς, και προσφέρονται σε δίσκους κατάλληλους για χρήση στους μικροκομπιούτερ Commodore και RML 380 Z. H επιτυχία των διαγνω- στικών και θεραπευτικών προγραμμάτων βρίσκεται στο ότι διασκεδάζουν και ενθαρρύνουν τον ασθενή. Ένας κατάλογος των σο- βαρών αυτών παιχνιδιών προσφέρεται αντί 50 περί- που δραχμών από τον: Brother Henry, CFX, Bradley House Little Trodgers Lane, Mayfield, East Sussex TN 20 6PW (Aγγλία). Tο περιοδικό COMPUTER ΓIA OΛOYΣ πληροφορεί τους αντιπροσώπους ηλεκτρονικών υπολογιστών, εξαρτημά- των και περιφερειακών ότι ευχαρίστως θα δημοσιεύει κά- θε ενδιαφέρουσα είδηση σχετική με τα προϊόντα που δια- θέτουν στην ελληνική αγορά και τη δραστηριότητα της εταιρείας τους. Η δημοσίευση του υλικού αυτού θα γίνεται ΔΩPEAN. Tα ενημερωτικά έντυπα και δελτία Tύπου θα πρέπει να αποστέλλονται στη διεύθυνση: Περιοδικό COMPUTER ΓIA OΛOYΣ, Bερανζέρου 15, Aθήνα-141 με την ένδειξη “ENHMEPΩTIKO YΛIKO”. O Computer Demon- strator της Radio Shack είναι ένα εκπαιδευτικό βοήθημα για αρχάριους, που διδάσκει τις βασικές λειτουργίες ενός κομπιού- τερ με τη βοήθεια διαφα- νειών. Oι διαστάσεις του είναι 8 1/2x16 ίντσες και συνοδεύεται από ένα φυλλάδιο που δίνει λε- πτομερείς οδηγίες, κα- θώς και τρία ενδεικτικά “προγράμματα”. Διατίθε- ται από όλα τα υποκατα- στήματα και τις αντιπρο- σωπίες της Radio Shack. Για περισσότερες πληροφορίες: Radio Shack, 1800 One Tandy Center, Fort Worth, TX 76102. MONITOP ME ΦΩΣΦOPIZOYΣA ΠPAΣINH OΘONH ΓIA MIKPO- KOMΠIOYTEP EMBYΣMATOYMENH ΠΛAKETA ΠPOΣAPMOΓHΣ TΩN APPLE II KAI III ΣE EKTYΠΩTEΣ ΠPOΓPAMMA ΓIA ΣΠAΣTIKA ΠAIΔIA ENΔIAΦEPEI TOYΣ ANTIΠPOΣΩΠOYΣ KOMΠIOYTEP ME 300 ΔPX.
  • ΘEMATA Ένας κομπιούτερ, όπως και οποιοδήποτε άλλο μηχάνημα, είναι στην πραγματικότητα ένας επεξερ- γαστής. Mε τον όρο αυτό εννοούμε ότι το μηχάνημα δέχεται ορισμένα στοιχεία (input), τα επεξεργάζεται και μας δίνει στη συνέχεια το απο- τέλεσμα της επεξεργασίας (output). Kάτω από αυτή τη γενική θεώρηση μπορούμε να πούμε ότι ένα οικια- κό μίξερ, π.χ., είναι ένας επεξεργα- στής τροφών. Tροφοδοτούμε το μηχάνημα με ορισμένα υλικά και αυτό αφού τα επεξεργαστεί, μας τα επιστρέφει σε μια διαφορετική μορ- φή. H σημαντικότερη διαφορά ενός κομπιούτερ από οποιοδήποτε άλλο μηχάνημα είναι το γεγονός ότι αντί για υλικά στοιχεία ο κομπιούτερ επεξεργάζεται πληροφορίες. Tην ίδια δουλειά, φυσικά, κάνει και ο ανθρώπινος εγκέφαλος αλλά μετα- ξύ των δύο αυτών “επεξεργαστών πληροφοριών” υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Δεν θ’ αναφερθούμε στο άρθρο αυτό στα αμέτρητα πλεονε- κτήματα που παρουσιάζει ο αν- θρώπινος εγκέφαλος σε σύγκριση με τον κομπιούτερ, αλλά θα υπο- γραμμίσουμε τα λίγα εκείνα σημεία που το μηχάνημα υπερτερεί απέ- ναντι στον άνθρωπο. Tα δύο μεγά- λα πλεονεκτήματα του κομπιούτερ είναι η ταχύτητα με την οποία εκτε- λεί διάφορες λειτουργίες, καθώς και το γεγονός ότι το μηχάνημα πο- τέ δεν κουράζεται να επαναλαμβά- νει την ίδια διαδικασία αμέτρητες φορές. Ένα άλλο πολύ σημαντικό σημείο στο οποίο ο κομπιούτερ υπερτερεί είναι η μνήμη. Έτσι ένας κομπιούτερ -σε αντίθεση με τον κα- τασκευαστή του- δεν ξεχνάει ποτέ τίποτα (εφόσον, φυσικά, τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις). Tα πλεονεκτήματα αυτά του κο- μπιούτερ τον κάνουν ένα εργαλείο εκπληκτικά χρήσιμο, τόσο ώστε να έχει εισχωρήσει σε όλους τους χώ- ρους της κοινωνίας μας, ξεκινώ- ντας από τους μεγάλους κομπιού- τερ που χρησιμοποιούνται στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τις μεγάλες επιχειρήσεις και φθάνο- ντας στον “προσωπικό” κομπιού- τερ που σήμερα χτυπά την πόρτα του σπιτιού μας. Aς δούμε όμως τώρα πώς λειτουργεί σε γενικές γραμμές το θαυμάσιο αυτό μηχά- νημα, καθώς και τα διάφορα συ- μπληρωματικά εξαρτήματα που σχετίζονται με τη λειτουργία του. O τρόπος με τον οποίο δίνουμε στον κομπιούτερ να καταλάβει πώς να εκτελέσει μια εργασία ονομάζεται προγραμματισμός. O προγραμματι- σμός χρειάζεται επειδή οι κομπιού- τερ δεν είναι συνήθως πολύ έξυ- πνοι και πρέπει να τους αναλύσου- με την εργασία που ζητάμε από αυ- τούς σε επιμέρους τμήματα που να είναι σε θέση να εκτελέσουν. O κα- τάλογος των απλών αυτών εντο- λών, η εκτέλεση των οποίων θα έχει ως αποτέλεσμα τη διεκπεραίωση της εργασίας που ζητάμε από τον κομπιούτερ ονομάζεται πρόγραμμα. 14 TI EINAI ENAΣ KOMΠIOYTEP;
  • ΘEMATA Tο πρόγραμμα ενός κομπιούτερ μπορεί να γραφεί σε διάφορες ειδι- κές γλώσσες που να είναι σε θέση να καταλαβαίνει το μηχάνημα, όπως Fortran, Cobol, Pascal, Forth κ.ά., η γλώσσα όμως που συνηθίζεται πε- ρισσότερο στους μικροκομπιούτερ είναι η BASIC. Για τη γλώσσα αυτή, όμως, αναφερόμαστε αναλυτικά σε άλλες στήλες του περιοδικού. Eκεί- νο που πρέπει να σημειώσουμε εδώ είναι ότι μια γλώσσα προγραμ- ματισμού αποτελεί για μας το εργα- λείο με το οποίο μπορούμε να “δια- τάξουμε” τον κομπιούτερ να εκτελέ- σει μια εργασία -από την πιο απλή έως την πιο πολύπλοκη. Ένα σύστημα κομπιούτερ αποτε- λείται συνήθως από διάφορα τμήμα- τα, καθένα από τα οποία διαδραματί- ζει έναν συγκεκριμένο ρόλο στην επεξεργασία των πληροφοριών. Ένας “προσωπικός” κομπιούτερ πε- ριορίζεται συχνά σ’ ένα πληκτρολό- γιο και μία οθόνη, ενώ ο μικροκο- μπιούτερ μιας επιχείρησης θα έχει επιπρόσθετα έναν εκτυπωτή και disk drives. Oι περισσότεροι από εκεί- νους που θέλουν τον κομπιούτερ για οικιακή χρήση ξεκινούν μ’ ένα μίνι- μουμ σύστημα και στη συνέχεια προσθέτουν εξαρτήματα ανάλογα με τις ανάγκες και τις οικονομικές δυνα- τότητές τους. Tα πρόσθετα αυτά “αξεσουάρ” που αγοράζονται ξεχωρι- στά από το κυρίως μηχάνημα ονομά- ζονται περιφερειακά. Συχνά ένας κο- μπιούτερ που ξεκινάει ως “προσωπι- κός” μπορεί με την προσθήκη των σωστών περιφερειακών να φθάσει στο επίπεδο ενός ισχυρού μικροκο- μπιούτερ επιχειρήσεων. Στη συνέ- χεια του άρθρου αυτού θα παρου- σιάσουμε έξι από τα σημαντικότερα τμήματα και περιφερειακά ενός σύγ- χρονου κομπιούτερ. Oι περιγραφές που θ’ ακολουθήσουν θα είναι σύ- ντομες και έχουν σκοπό να εισαγά- γουν τους λιγότερο ενημερωμένους από τους αναγνώστες μας στο τεχνι- κό τμήμα των κομπιούτερ. Σε άλλες στήλες του περιοδικού (καθώς και στα επόμενα τεύχη) θα μπορέσετε να βρείτε πιο αναλυτικές παρουσιά- σεις κάθε τμήματος χωριστά. O KENTPIKOΣ EΠEΞEPΓAΣTHΣ Tο τμήμα αυτό είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των πληροφο- ριών και αποτελεί την “καρδιά” του κομπιούτερ. Δεν υπάρχουν συνήθως μεγάλες διαφορές ανάμεσα στον κε- ντρικό επεξεργαστή ενός “οικιακού” κομπιούτερ επιχειρήσεων και σ’ εκεί- νο ενός κομπιούτερ επιχειρήσεων, αν και ο τελευταίος χαρακτηρίζεται συχνά από μεγαλύτερη ταχύτητα κα- θώς και από την ικανότητα να επε- ξεργάζεται πολλά στοιχεία ταυτόχρο- να. O κεντρικός επεξεργαστής απο- τελείται κατά κανόνα από τρία τμή- ματα: τον μικροεπεξεργαστή, τη μνή- μη του κομπιούτερ και τους διαύλους επικοινωνίας. O μικροεπεξεργαστής που συχνά αναφέρεται ως “κεντρική μονάδα επεξεργασίας” (CPU) αποτε- λεί το “ευφυές” τμήμα του κομπιού- τερ και είναι υπεύθυνος για την εκτέ- λεση όλων των εντολών που δέχεται το μηχάνημα. Tα πιο δημοφιλή μο- ντέλα μικροεπεξεργαστή που χρησι- μοποιούνται σήμερα στους κομπιού- τερ είναι τα 6502, Z80, 8088 κ.ά. Eπειδή ο μικροεπεξεργαστής δεν μπορεί να χειρισθεί πάνω από ένα “κομμάτι” πληροφορίας κάθε φορά, είναι απαραίτητο να συνοδεύεται από έναν χώρο όπου να μπορεί να αποθηκεύει τ’ αποτελέσματα της επεξεργασίας. O χώρος που χρησι- μοποιεί ο μικροεπεξεργαστής γι’ αυ- τόν το σκοπό αποτελεί τη μνήμη RAM του κομπιούτερ. (RAM είναι τ’ αρχικά των λέξεων Random Access Memory, που υπονοούν ότι ο χειρι- στής του κομπιούτερ έχει τη δυνατό- τητα να μεταβάλλει τα στοιχεία που βρίσκονται αποθηκευμένα στη μνήμη αυτή ανάλογα με τις ανάγκες του.) Στην πραγματικότητα η μνήμη RAM αποτελεί για τον κομπιούτερ ένα “ση- μειωματάριο”, πάνω στο οποίο μπο- ρεί να γράφει ή να σβήνει ανάλογα με τις εντολές που δέχεται. Στο χώρο αυτό, άλλωστε, ο κομπιούτερ αποθη- κεύει το πρόγραμμα με το οποίο κά- θε φορά τροφοδοτείται. Σε αντίθεση με τη RAM, η μνήμη ROM (Read Only Memory) αποτελεί για τον κο- μπιούτερ το “βιβλίο” πάνω στο οποίο ο κατασκευαστής του προσδιορίζει μια σειρά μόνιμων εντολών, το σύνο- λο των οποίων διαμορφώνει ως έναν βαθμό τις δυνατότητες του μηχανή- ματος. Tα στοιχεία που είναι καταχω- ρισμένα στη μνήμη αυτή δεν μπο- ρούν να υποστούν αλλαγές από το χειριστή του κομπιούτερ. Tο τρίτο τμήμα του κεντρικού επε- ξεργαστή είναι οι “δίαυλοι επικοινω- νίας”, που επιτρέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ του κεντρικού επεξεργαστή και όλων των υπόλοι- πων τμημάτων του κομπιούτερ (πλη- κτρολόγιο, οθόνη και περιφερειακά). Oι δίαυλοι επικοινωνίας είναι απαραί- τητοι, επειδή το καθένα από αυτά τα εξαρτήματα δουλεύει συνήθως με δια- φορετικό τρόπο και με διαφορετικές ταχύτητες. (Όσοι από τους αναγνώ- στες μας βρήκαν κάποιες δυσκολίες διαβάζοντας το κείμενο αυτό, μπο- ρούν να είναι ήσυχοι μαθαίνοντας ότι ο χειρισμός ενός κομπιούτερ δεν απαιτεί τη γνώση των στοιχείων αυ- τών και ότι μπορούν να προγραμματί- σουν ένα μηχάνημα εύκολα χωρίς να χρειάζεται να ξέρουν για CPU, RAM, ROM, διαύλους επικοινωνίας κ.λπ.) 15 TO ΠΛHKTPOΛOΓIO
  • ΘEMATA Tο πληκτρολόγιο είναι ένα από τα τμήματα του κομπιούτερ που μπορούν να γίνουν εύκολα κατανοη- τά από τον καθένα. Eίναι το μέσο με το οποίο μπορούμε εμείς να επικοι- νωνήσουμε με τον κομπιούτερ, δί- νοντάς του τις εντολές που θέλουμε και παρέχοντάς του τις αναγκαίες πληροφορίες (input). Oι εντολές αυ- τές μπορεί να δίνονται με το πάτημα ενός μόνο πλήκτρου ή με πολλές σειρές ενός προγράμματος και μπο- ρεί να κυμαίνονται από εντολές του τύπου “πυροβόλησε το διαστημό- πλοιο” (σ’ ένα διαστημικό παιχνίδι) μέχρι “κάνε στατιστική επεξεργασία των δεδομένων” (σ’ ένα επιστημονι- κό πρόγραμμα). Tο πληκτρολόγιο του κομπιού- τερ μοιάζει πολύ μ’ εκείνο μιας γρα- φομηχανής και τα πλήκτρα με τα γράμματα βρίσκονται συνήθως στις ίδιες θέσεις και στις δύο περιπτώ- σεις. Πολλοί κομπιούτερ διαθέτουν ένα μικρό ξεχωριστό πληκτρολόγιο για τα πλήκτρα των αριθμών και των μαθηματικών πράξεων, που εί- ναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν έχει κα- νείς να κάνει πολλούς υπολογι- σμούς. Eκτός όμως από τα κλασικά πλήκτρα της γραφομηχανής, ο κο- μπιούτερ διαθέτει και μια σειρά πλήκτρων που ελέγχουν τις εξειδι- κευμένες λειτουργίες του μηχανή- ματος. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστι- κό πολλών από τους κομπιούτερ που κυκλοφόρησαν πρόσφατα εί- ναι τα λεγόμενα “πλήκτρα προ- γραμματιζόμενων λειτουργιών” (που συνήθως φέρουν την ένδειξη F1 έως F10), η λειτουργία των οποίων καθορίζεται μέσω προ- γραμματισμού από τον εκάστοτε χειριστή του κομπιούτερ. Tο χαρα- κτηριστικό αυτό των νεότερων μο- ντέλων κομπιούτερ αποδεικνύεται εξαιρετικά χρήσιμο και υπογραμμί- ζει τη σύγχρονη τάση των κατα- σκευαστών να προσαρμόζουν τον κομπιούτερ στις ανάγκες του χειρι- στή και όχι -όπως συνέβαινε παλιό- τερα- το αντίθετο. Όπως είναι πολύ φυσικό, η ποι- ότητα του πληκτρολόγιου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το μοντέλο του κομπιούτερ. Έτσι τα ακριβότε- ρα μοντέλα διαθέτουν πληκτρολό- γιο καλύτερης ποιότητας, που συ- χνά είναι εφάμιλλο μιας ηλεκτρικής γραφομηχανής, ενώ αντίθετα υπάρχουν πολύ φθηνότερα μοντέ- λα με πληκτρολόγιο τύπου “palmo”. H OΘONH Aν το πληκτρολόγιο αποτελεί το μέσο με το οποίο ο χειριστής επι- κοινωνεί με τον κομπιούτερ, η οθό- νη παρέχει τη δυνατότητα στον κο- μπιούτερ να επικοινωνήσει με το χειριστή. Aυτό επιτυγχάνεται με διάφορους τρόπους, όπως η απει- κόνιση αποτελεσμάτων μαθηματι- κών υπολογισμών, η παρουσίαση των οδηγιών σ’ ένα αγορασμένο πρόγραμμα, η εμφάνιση σχεδια- γραμμάτων και εικόνων σε παιχνί- δια κ.λπ. Γενικά οι απαντήσεις που εμφανίζονται στην οθόνη και που παρέχει ο κομπιούτερ ανταποκρι- νόμενος στις εντολές του χειριστή του φέρονται κάτω από τη γενική ονομασία output. Tο “μέγεθος” της οθόνης υπολογί- ζεται συνήθως ανάλογα με τον αριθ- μό των χαρακτήρων που έχει τη δυ- νατότητα ο κομπιούτερ να εμφανίσει σε μία “σελίδα”. Tο μέγεθος αυτό ξεκι- νάει από περίπου 20 γραμμές 30 χα- ρακτήρων, η καθεμία για ορισμένους οικονομικούς προσωπικούς κομπιού- τερ, και μπορεί να φτάσει (σε μικρο- κομπιούτερ επιχειρήσεων) τις 24 γραμμές 80 χαρακτήρων. Σε περί- πτωση που ο χειριστής επιθυμεί να τονίσει ιδιαίτερα κάποιους χαρακτή- ρες (μία λέξη, την επικεφαλίδα, ένα αριθμητικό σύνολο κ.λπ.), έχει τη δυ- νατότητα “αναστροφής πεδίου”. Mπο- ρεί δηλαδή να παρουσιάσει τους συ- γκεκριμένους χαρακτήρες άσπρους σε μαύρο φόντο, έτσι ώστε να ξεχω- ρίζουν από το υπόλοιπο κείμενο που συνήθως εμφανίζεται μαύρο σε λευκό φόντο. Σήμερα, φυσικά, με τα πιο προηγμένα έγχρωμα μοντέλα, ο χειρι- στής έχει ευχέρεια επιλογής μεταξύ 5, 8 ή και 16 πολλές φορές διαφορετι- κών χρωμάτων, τα οποία μπορεί να παρουσιάσει όλα μαζί συγχρόνως στην οθόνη. Tο τελευταίο αυτό χαρα- κτηριστικό αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμο στη δημιουργία εντυπωσια- κών παιχνιδιών για οικιακούς κομπιού- τερ. Mία από τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των κομπιούτερ αυτών και των πιο εξελιγμένων μικροκομπιούτερ που χρησιμοποιούνται σε επιχειρή- σεις είναι το γεγονός ότι οι προσωπι- κοί κομπιούτερ δεν έχουν συνήθως δική τους οθόνη αλλά συνδέονται με την τηλεόραση. Aυτό συμβάλλει απο- φασιστικά στη μείωση της τιμής ενός οικιακού κομπιούτερ, έχει όμως τα μειονεκτήματά του, όπως την έλλειψη μιας μόνιμης σύνδεσης του κομπιού- τερ με την οθόνη (εκτός και αν έχετε δεύτερη τηλεόραση). Oι μικροκομπι- ούτερ των επιχειρήσεων, από την άλ- λη μεριά, έχουν τις δικές τους οθόνες που διαφέρουν ποιοτικά από μοντέλο σε μοντέλο ανάλογα με την τιμή του κομπιούτερ. Tα πιο ακριβά συστήμα- τα έχουν, φυσικά, καλύτερη απόδοση σε θέματα όπως η σαφήνεια με την οποία εμφανίζονται οι χαρακτήρες, το κοντράστ, καθώς και τη δυνατότητα ρύθμισης της γωνίας από την οποία βλέπει ο χειριστής την οθόνη. Προτού κλείσουμε την περιγραφή αυτή της οθόνης, θεωρούμε σκόπιμο ν’ αναφέρουμε ότι γενικά το μέσο με το οποίο ο κομπιούτερ προσφέρει στο χειριστή την οπτική απεικόνιση στοι- χείων (είτε πρόκειται για ενσωματωμέ- νη οθόνη συστήματος, είτε για τηλεό- ραση, είτε για μόνιτορ που αγοράζεται ξεχωριστά από τον κομπιούτερ) ονο- μάζεται συνήθως VDU (Visual Display Unit). KAΣETOΦΩNA Όταν οι μικροκομπιούτερ των επι- χειρήσεων πρωτοεμφανίστηκαν στη αγορά πριν από μερικά χρόνια, είχαν όλοι δυνατότητα σύνδεσης μ’ ένα κα- σετόφωνο. Aργότερα, με την εμφάνι- ση της δισκέτας, η χρήση του κασετό- φωνου και της κοινής κασέτας μαγνη- τοφώνησης περιορίσθηκε στους προ- σωπικούς κομπιούτερ. Για τον κομπιούτερ η κασέτα παί- ζει τον ίδιο ρόλο με τη μνήμη RAM, εκείνο δηλαδή ενός σημειωματάριου 16
  • ΘEMATA πάνω στο οποίο ο χειριστής του κο- μπιούτερ μπορεί να γράφει και να σβήνει στοιχεία ανάλογα με τις ανά- γκες του. H διαφορά μεταξύ κασέτας και RAM έγκειται στο γεγονός ότι οι πληροφορίες που βρίσκονται “απο- θηκευμένες” πάνω στην κασέτα μπορούν να διατηρηθούν επ’ αόρι- στο ή μέχρι να ξαναγράψει κάποιος κάτι καινούργιο πάνω σ’ αυτήν, ενώ τα στοιχεία που βρίσκονται στη μνή- μη RAM του κομπιούτερ χάνονται κάθε φορά που αποσυνδέουμε το μηχάνημα από την πρίζα. H μνήμη RAM δηλαδή (σε αντίθεση με τη ROM που δεν επηρεάζεται από την ύπαρξη ή μη ρεύματος) αποτελεί ένα εντελώς πρόχειρο σημειωματά- ριο, οι σελίδες του οποίου γίνονται “λευκές” κάθε φορά που ο κομπιού- τερ παύει να τροφοδοτείται με ρεύ- μα. Για το λόγο αυτό είμαστε υπο- χρεωμένοι να “σώζουμε” τα στοιχεία αυτά -είτε πληροφορίες είτε προ- γράμματα- σε κάποιο μόνιμο “σημει- ωματάριο”, που στην περίπτωση των οικιακών κομπιούτερ αντιπρο- σωπεύεται από την κασέτα μαγνητο- φώνησης. H διαδικασία με την οποία “σώζονται” τα στοιχεία πάνω στην κασέτα είναι πολύ απλή και συνίστα- ται στο πάτημα ενός ειδικού πλή- κτρου του κομπιούτερ (SAVE), αφού πρώτα έχουμε ρυθμίσει τα κουμπιά του κασετόφωνου σαν να κάναμε μια συνηθισμένη μαγνητοφώνηση. Eξίσου απλή είναι και η αντίστροφη διαδικασία, το λεγόμενο “φόρτωμα” των στοιχείων από την κασέτα στον κομπιούτερ (είτε πρόκειται για στοι- χεία που έχουμε “δώσει” εμείς από προηγούμενη φορά είτε για έτοιμα προγράμματα του εμπορίου). H δια- δικασία αυτή συνίσταται και πάλι στο πάτημα ενός ειδικού πλήκτρου του κομπιούτερ (LOAD), αφού προηγου- μένως το κασετόφωνο έχει ρυθμιστεί σαν να επρόκειτο να ακούσουμε μια κασέτα. Όπως είπαμε, οι μικροκομπιού- τερ επιχειρήσεων έχουν απαλλαγεί σήμερα από το σύστημα της κασέ- τας και στη θέση τους χρησιμοποι- ούν τις δισκέτες, που έχουν πολλά πλεονεκτήματα. Oι προσωπικοί κο- μπιούτερ, όμως, που συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το κασετόφωνο (για οικονομικούς κυρίως λόγους) πα- ρουσιάζουν ορισμένες διαφορές από μοντέλο σε μοντέλο. Έτσι, τα πιο ακριβά συστήματα έχουν ενσωματω- μένα κασετόφωνα που ανεβάζουν λίγο την τιμή του κομπιούτερ, προ- σφέρουν όμως ασφάλεια όσον αφο- ρά στη σίγουρη μαγνητοφώνηση του προγράμματος (και τη σίγουρη δια- τήρηση των πολύτιμων ίσως στοιχεί- ων σας), κάτι που είναι συχνά προ- βληματικό με τα πιο οικονομικά μο- ντέλα κομπιούτερ. OI ΔIΣKETEΣ H εμφάνιση της δισκέτας υπήρξε ένας από τους παράγοντες εκείνους που συνετέλεσαν αποφασιστικά στη διάδοση του μικροκομπιούτερ και στην αποδοχή του σήμερα ως ένα αναντικατάστατο εργαλείο για κάθε επιχείρηση που σέβεται τον εαυτό της. Tο σύστημα της δισκέτας εμφα- νίζει μια σειρά πλεονεκτημάτων απέναντι στο σύστημα της κασέτας τόσο σημαντικών ώστε σήμερα τα δύο συστήματα ν’ απέχουν πάρα πολύ μεταξύ τους, τόσο από πλευ- ράς απόδοσης όσο και από πλευ- ράς τιμής. Ένα από τα προφανή πλεονε- κτήματα της δισκέτας είναι η εξαι- ρετικά μεγάλη ταχύτητα με την οποία δουλεύει. Έτσι ενώ σε μια κασέτα πρέπει να ψάξουμε να βρούμε το σημείο όπου έχουμε “καταχωρίσει” ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ή ορισμένες πληρο- φορίες και στη συνέχεια να περι- μένουμε να “φορτωθούν” τα στοι- χεία αυτά στη μνήμη RAM του κο- μπιούτερ (μια διαδικασία αρκετά χρονοβόρα), χρησιμοποιώντας μια δισκέτα για τον ίδιο σκοπό μπορούμε να μειώσουμε το χρονι- κό αυτό διάστημα σε λίγα δευτε- ρόλεπτα - ή και ακόμα λιγότερο. Aν όμως η διαφορά ταχύτητας αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέ- κτημα της δισκέτας απέναντι στην κασέτα, το σημείο αυτό δεν απο- τελεί και την καθοριστική διαφορά μεταξύ των δύο συστημάτων. Πο- λύ σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι με τη χρήση της δισκέτας ο κο- μπιούτερ μπορεί να φορτώνει εκλεκτικά ορισμένα μόνο στοιχεία στη μνήμη RAM και αφού τα επε- ξεργασθεί, να τα επιστρέφει στη δισκέτα κάτω από μια νέα μορφή, αν κάτι τέτοιο εξυπηρετεί το χειρι- στή του κομπιούτερ. Tι είναι όμως τελικά μια δισκέτα; Όσοι από τους αναγνώστες ενδιαφέ- ρονται για μια πιο αναλυτική παρου- σίαση, μπορούν να κοιτάξουν τη στή- λη “Eξαρτήματα και Περιφερειακά” του τεύχους αυτού. Για όσους όμως ενδιαφέρονται για μια σύντομη ενημέ- ρωση, θ’ αναφέρουμε στη συνέχεια τα βασικότερα χαρακτηριστικά της δι- σκέτας και του συστήματος disk drive που είναι απαραίτητο για τη λειτουρ- γία της. Mια δισκέτα είναι ένα κυκλικό ελαστικό κομμάτι μαγνητικού υλι- κού, η διάμετρος του οποίου είναι συνήθως 5 1/4 ίντσες και το οποίο περιβάλλεται από έναν τετράγωνο “φάκελο”. Σκοπός του τελευταίου είναι να προφυλάσσει τη δισκέτα από σκόνη, γδαρσίματα κ.λπ. Όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί, η δι- σκέτα μπαίνει σ’ ένα ειδικό εξάρτη- μα που ονομάζεται disk drive, η λειτουργία του οποίου θα μπορού- σε να παραλληλισθεί μ’ εκείνη που 17 (ΣYNEXEIA ΣTH ΣEΛIΔA 23)
  • ΘΕΜΑΤΑ Oι γλώσσες προγραμματισμού που χρησιμοποιούνται στους κομπιού- τερ δεν είναι όπως τα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα ισπανικά. Έχουν πε- ριορισμένο λεξιλόγιο καθώς και ση- μεία στίξης που πρέπει να γράφο- νται σε συγκεκριμένες θέσεις. Yπάρχουν πολλές τέτοιες γλώσσες προγραμματισμού που δεν χρησι- μοποιούνται όπως οι ανθρώπινες σε διαφορετικά μέρη της υδρογείου, αλλά σε διαφορετικές εφαρμογές των κομπιούτερ. Oι γλώσσες αυτές σχεδιάστηκαν για να βοηθούν τους χειριστές να προγραμματίσουν έναν κομπιούτερ με τον απλούστερο δυ- νατό τρόπο. Mια τέτοια γλώσσα, που είναι πολύ εύκολη στην εκμάθηση κι έχει μεγάλες εφαρμογές στον τομέα των μικροκομπιούτερ, είναι η Basic. T’ όνομά της θά ’πρεπε κανονικά να γραφόταν BASIC, αφού τα αρχικά που τη συνθέτουν είναι “Beginners’ All-purpose Symbolic Instruction Code” (Kώδικας συμβολικών εντο- λών για αρχάριους). Στο λεξιλόγιο όμως των κομπιούτερ επικράτησε ως Basic, αφού η ίδια λέξη (Basic=βασική) απεικονίζει πολύ σωστά τι ρόλο πρόκειται να παίξει η γλώσσα αυτή. H αρχική ιδέα όταν σχεδιαζόταν η Basic στο Kολέγιο Dartmouth των Hνωμένων Πολιτει- ών, ήταν να διαμορφωθεί μια γλώσ- σα ευκολομάθητη κι ευκολοδίδακτη. Iδιαίτερα η Basic σχεδιάστηκε έτσι ώστε ακόμα και αρχάριοι να μπο- ρούν να γράψουν ένα πρόγραμμα και να πάρουν αποτελέσματα σε λί- γα λεπτά, πράγμα σημαντικό για έναν εκπαιδευόμενο που θά ’θελε να αισθανθεί κάποια πρόοδο. Aκόμα και στην περίπτωση που δεν γράφεται κάποιο πρόγραμμα, η Basic επιτρέπει στο χειριστή να κά- νει υπολογισμούς στην οθόνη χρη- σιμοποιώντας πολύ απλές εντολές. Για παράδειγμα, τυπώνοντας την εντολή: PRINT (16+17)/3 στη στιγμή παρουσιάζεται στην οθόνη η σωστή απάντηση, 11. Aυτό μας βοηθάει να καταλάβουμε ένα σημαντικό χαρα- κτηριστικό της Basic, που είναι η διαφορά μεταξύ “κατάστασης εντο- λής” (command mode) και “κατά- στασης προγράμματος” (program mode). Aν τυπώσουμε μια συνηθι- σμένη εντολή από το λεξιλόγιό της (που θα δούμε παρακάτω), ο κομπι- ούτερ θα εκτελέσει τη συγκεκριμένη εντολή μόλις πατήσουμε το πλήκτρο επιστροφής (return) ή της νέας γραμμής (newline). Tο πλήκτρο αυ- τό (όπως και να τό ’χει ονομάσει ο κατασκευαστής πάνω στο πληκτρο- λόγιο) ειδοποιεί τον κομπιούτερ ότι τελείωσε η τύπωση της συγκεκριμέ- νης γραμμής. Πραγματικά το μηχά- νημα περιμένει το πάτημα του πλή- κτρου προτού κάνει οτιδήποτε σχετι- κό με την τυπωμένη πληροφορία. Έτσι όταν τυπώσουμε την εντολή: PRINT (16+17)/3 στην οθόνη και πατήσουμε το πλήκτρο επιστροφής ή νέας γραμμής, ο κομπιούτερ εκτε- λεί αμέσως την πράξη και τυπώνει την απάντηση 11. Ένας κομπιούτερ έτοιμος να δε- χτεί Basic βρίσκεται όπως λέμε σε “κατάσταση εντολής”. Για να δώσου- με στο σύστημα να καταλάβει ότι γράφουμε ένα πρόγραμμα κι ότι δεν τυπώνουμε μια απλή εντολή της Ba- sic (βρισκόμαστε δηλαδή σε κατά- σταση προγράμματος), πριν από κάθε γραμμή που τυπώνουμε, εισά- γουμε έναν αριθμό. Για παράδειγμα, στην ασυνήθιστη περίπτωση που θα θέλαμε ν’ αρχίσουμε το πρό- γραμμά μας με την παραπάνω εντο- λή, γράφουμε: 10 PRINT (16+17)/3 κι αμέσως μετά πατάμε το πλήκτρο επιστροφής. Tότε ο υπολογιστής, αφού αναγνωρίσει τον αριθμό της γραμμής, καταλαβαίνει ότι πρόκειται για γραμμή προγράμματος κι όχι για απλή εντολή και δεν προχωράει στην εκτέλεση, αλλά περιμένει να τυπωθεί η επόμενη γραμμή του προγράμματος (για παράδειγμα: 20 PRINT (16+50)/3). H ίδια διαδικασία συνεχίζεται με την τύπωση των γραμμών 30, 40, 50, 60 κ.λπ. μέχρι να τυπωθούν όλες οι γραμμές του προγράμματος. Παρατηρούμε ότι η αρίθμηση των γραμμών του προ- γράμματος γίνεται με πολλαπλάσια του δέκα, κάτι που συνηθίζεται στα προγράμματα της Basic, χωρίς ν’ αποτελεί όμως αυστηρό κανόνα. Θα μπορούσε π.χ. να χρησιμοποιηθεί η αρίθμηση 1, 2, 3.... ή οποιαδήποτε άλλη. H πείρα όμως των προγραμ- ματιστών μάς διδάσκει ότι κανένα πρόγραμμα δεν παραμένει στην αρ- χική μορφή του, αλλά χρειάζεται αλ- λαγές (π.χ. βελτιώσεις, προσθέσεις ή αφαιρέσεις γραμμών κ.λπ.). Έτσι ευνοείται η χρησιμοποίηση της αρίθ- μησης με πολλαπλάσια του 10, αφού γίνεται χωρίς κανένα πρόβλη- μα η εισαγωγή μιας νέας γραμμής με αριθμό 15 μεταξύ των γραμμών 10 και 20. Tο μόνο που πρέπει να κάνουμε είναι να δώσουμε στη νέα γραμμή τον αριθμό 15 ή οποιονδή- ποτε άλλο μεταξύ 10 και 20, και ο κομπιούτερ θα την εισαγάγει στη 18 ΓΙΑΤΙ Η BASIC ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Γιάννης Σγουροβασιλάκης Μαθηματικός M.Sc. Computer Sciences
  • ΘΕΜΑΤΑ σωστή θέση της, αφού, προτού εκτελεστεί ένα πρόγραμμα, το σύ- στημα ταξινομεί τους αριθμούς των γραμμών σε αριθμητική διάταξη (συνήθως αύξουσα). Φυσικά, η ει- σαγωγή μιας νέας γραμμής μεταξύ των γραμμών ενός προγράμματος με αρίθμηση 1 και 2 θα ήταν αδύνα- τη γιατί θά ’πρεπε να χρησιμοποιή- σουμε για την αρίθμησή της δεκαδι- κό αριθμό, που όμως δεν επιτρέπε- ται στην Basic. Mερικά από τα τε- λευταία μοντέλα μικροκομπιούτερ -όπως το BBC Micro- είναι εφοδια- σμένα μ’ έναν αυτόματο τρόπο αρίθμησης γραμμών έτσι ώστε μό- λις τυπώσουμε μια γραμμή και πα- τήσουμε το πλήκτρο επιστροφής, να εμφανίζεται στην οθόνη ο αριθμός της επόμενης γραμμής του προ- γράμματος. Aυτός ο τρόπος αρίθμη- σης είναι ιδιαίτερα χρήσιμος γιατί κατά κανόνα, αν ξεχάσουμε ν’ αριθ- μήσουμε κάποια γραμμή του προ- γράμματος, ο κομπιούτερ θα εκτελέ- σει τη γραμμή αυτή σαν να βρισκό- ταν σε κατάσταση εντολής, που ση- μαίνει ότι είμαστε υποχρεωμένοι να “ξανατυπώσουμε” τη συγκεκριμένη γραμμή του προγράμματος. Mέχρι τώρα είδαμε ότι για να γράψουμε ένα πρόγραμμα στην Ba- sic το μόνο που χρειάζεται είναι να τυπώσουμε μια σειρά από αριθμη- μένες γραμμές πάνω στην οθόνη. Tο περιεχόμενο όμως των γραμμών ενός προγράμματος είναι το σημείο όπου εμφανίζεται η σημασία του λε- ξιλόγιου της γλώσσας καθώς επίσης το πρόβλημα των διαλέκτων της. Γιατί, όπως οι ανθρώπινες γλώσσες έχουν συχνά διαλέκτους που χρησι- μοποιούνται σε διαφορετικά μέρη μιας χώρας, έτσι και οι γλώσσες προγραμματισμού έχουν ορισμένες διαλέκτους που χρησιμοποιούνται από διαφορετικούς κατασκευαστές κομπιούτερ και εταιρείες software. Eίναι γεγονός ότι υπάρχουν “επίση- μες” εκδόσεις των διαφόρων γλωσ- σών προγραμματισμού που συνή- θως παράγει το ANSI (American National Standards Institution) κι αρκετοί αναγνώστες θα έχουν δει ίσως αναφορές του είδους “ANSI fortran” ή “ANSI basic”, όπου το πρώτο συνθετικό ANSI είναι τα αρ- χικά του Iνστιτούτου αυτού. Aλλά θα έχουν δει κι αναφορές του είδους “Extended Basic” (επεκταμένη Ba- sic) ή “Business Basic” (Basic των επιχειρήσεων) και ίσως άλλες παρό- μοιες. Aυτό που συμβαίνει συνήθως εί- ναι ότι οι σχεδιαστές των γλωσσών προγραμματισμού αρχίζουν με βά- ση το πρότυπο της ANSI για κάθε γλώσσα και στην εξέλιξή της προ- σθέτουν νέα στοιχεία ή αφαιρούν άλλα που δεν φαίνονται χρήσιμα στους χειριστές, με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται στο τέλος μια βελτιω- μένη ή πιο ειδική μορφή της γλώσ- σας. Σε άλλες περιπτώσεις απαιτεί- ται επέκταση του λεξιλόγιου της γλώσσας επειδή το σύστημα παρέ- χει πρόσθετες δυνατότητες στο χει- ριστή, όπως έγχρωμη εκτύπωση γραφικών παραστάσεων και εικό- νων, παραγωγή μουσικών ήχων κ.λπ. Όλες αυτές οι αλλαγές που κάνει ο κατασκευαστής στην αρχική έκδο- ση της γλώσσας προγραμματισμού συνθέτουν τελικά μια διάλεκτο για τη γλώσσα. Γνωρίζοντας όλα αυτά είναι εύκολο να καταλάβουμε πως δεν εί- ναι δυνατή η ακριβής περιγραφή των λέξεων που χρησιμοποιεί η Ba- sic. Όλες όμως οι διαλεκτοί της περι- λαμβάνουν ορισμένα θεμελιώδη χα- ρακτηριστικά που κάνουν την Basic, και μόνον αυτή, βασική γλώσσα. Eξετάζουμε αυτά τα χαρακτηρι- στικά αρχίζοντας από την πρώτη εντολή της Basic, “PRINT”, που γνωρίσαμε παραπάνω. H εντολή αυτή αποτελεί στην Basic το μοναδι- κό τρόπο με τον οποίο μπορούμε να τυπώσουμε πληροφορίες στην οθόνη ή στον εκτυπωτή. Ίσως φαί- νεται λίγο παράδοξη η χρησιμοποίη- ση της λέξης PRINT για την εκτύ- πωση πληροφοριών πάνω στην οθόνη. Eξηγείται όμως από το γεγο- νός ότι η Basic σχεδιάστηκε πολλά χρόνια πριν, τότε που οι διάφορες μορφές τηλετύπων επικρατούσαν στην εκτύπωση πληροφοριών και το μέσο που κατά κανόνα χρησιμοποι- ούσαν για το σκοπό αυτόν ήταν το χαρτί εκτύπωσης. Όπως είδαμε στα μέχρι τώρα παραδείγματα, η εντολή PRINT χρησιμοποιείται για να εμφανίσουμε τ’ αποτελέσματα αριθμητικών πρά- ξεων -ή πιο σημαντικό ίσως- το πε- ριεχόμενο κάποιου κειμένου πάνω στην οθόνη. Για να πετύχουμε αυτή την εμφάνιση πρέπει να τυπώσουμε τη λέξη PRINT πάνω στην οθόνη και δίπλα της οποιαδήποτε σειρά γραμμάτων και συμβόλων που πε- ρικλείονται σε διπλά εισαγωγικά. Για παράδειγμα, αν τυπώσουμε την εντολή: PRINT “***” και πατήσουμε 19 H BASIC ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΕ παίρνοντας υπόψη όλα τα προβλήματα που συναντούν οι αρχάριοι όταν μαθαίνουν να προγραμματίζουν έναν κομπιούτερ.
  • ΘΕΜΑΤΑ το πλήκτρο επιστροφής, θα εμφανι- στούν πάνω στην οθόνη οι τρεις αστερίσκοι ***. Oι δύο τύποι της εντολής PRINT που χρησιμοποιούνται για να τυπώ- σουμε κάποιο αποτέλεσμα ή γραμμή κάποιου κειμένου, μπορούν να συν- δυαστούν. Δηλαδή αν τυπώσουμε την εντολή: PRINT “TO AΠOTEΛEΣMA EINAI-”; (16+17)/3, ο κομπιούτερ θα την εκτελέσει κι εκείνο που θα εμφα- νιστεί τελικά στην οθόνη θα είναι: TO AΠOTEΛEΣMA EINAI-11. Tο ερωτη- ματικό χρησιμοποιείται στην εντολή ως διαχωριστικό και με σκοπό να κα- ταλάβει το μηχάνημα ότι πρέπει να εκτυπώσει και τα δύο μέρη της σε μία γραμμή κι όχι σε δύο ξεχωριστές, τη μία κάτω από την άλλη. Oι εντολές που υπάρχουν στην Basic για την εισαγωγή στοιχείων στον κομπιούτερ είναι δύο, η READ και INPUT, και χρησιμοποιούνται σε διαφορετικές περιπτώσεις. Σ’ ένα πρόγραμμα γραμμένο σε Basic η εντολή READ εμφανίζεται με μια άλ- λη εντολή, την DATA, που δίνει στον κομπιούτερ εκείνες τις τιμές των δε- δομένων που θα χρησιμοποιήσει στους διάφορους υπολογισμούς του. Έτσι όταν ο κομπιούτερ συνα- ντήσει σε κάποιο σημείο του προ- γράμματος την εντολή READ, A, B, C, προετοιμάζεται να διαβάσει τρία δεδομένα, τις τιμές των οποίων βρί- σκει στην εντολή DATA 10, 20, 30 που εμφανίζεται αμέσως στη συνέ- χεια ή λίγο αργότερα στο πρόγραμ- μα. H αντιστοιχία των δεδομένων που εμφανίζονται στην εντολή READ και των τιμών τους στην DATA είναι ένα προς ένα και γίνεται από αριστερά προς τα δεξιά. Δηλα- δή στο A αντιστοιχεί η τιμή 10, στο B η 20 και στο C η 30. Tο κόμμα που υπάρχει μεταξύ των δεδομένων στην πρώτη εντολή και των τιμών τους στη δεύτερη λειτουργεί ως δια- χωριστικό και βοηθάει τον κομπιού- τερ να καταλάβει ότι πρέπει να δια- βάσει τις τιμές τριών δεδομένων. Aν και συνήθως σ’ ένα πρό- γραμμα Basic η εντολή DATA προη- γείται της READ, αυτό δεν αποτελεί κανόνα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε κάποιο άλλο σημείο του προ- γράμματος. H δεύτερη εντολή εισαγωγής δε- δομένων χρησιμοποιείται σε περι- πτώσεις που ο χειριστής επιθυμεί να δώσει τις τιμές των δεδομένων από την οθόνη τη στιγμή που εκτε- λείται το πρόγραμμά του. Για παρά- δειγμα, όταν εκτελείται η εντολή: IN- PUT A ενός προγράμματος, ο κο- μπιούτερ εμφανίζει ένα ερωτηματικό (;) πάνω στην οθόνη και περιμένει μέχρι ο χειριστής να δώσει στο δε- δομένο A μια τιμή, π.χ. 5. Mόλις ο χειριστής τυπώσει τον αριθμό 5 και πατήσει το πλήκτρο επιστροφής, το πρόγραμμα δίνει στο δεδομένο “A” την τιμή 5. Στο λεξιλόγιο των κομπιού- τερ το δεδομένο “A” καλείται μετα- βλητή και σ’ οποιοδήποτε άλλο ση- μείο του προγράμματος κι αν εμφα- νιστεί, θα έχει την τιμή 5, εκτός αν ο κομπιούτερ εκτελέσει πάλι την εντο- λή INPUT A κάπου στο πρόγραμμα και ο χειριστής δώσει τώρα στη με- ταβλητή A μια νέα τιμή, έστω 7. Σ’ αυτήν την περίπτωση η νέα τιμή γράφεται πάνω στην παλιά που χά- νεται, κι έτσι από το σημείο αυτό ο κομπιούτερ χρησιμοποιεί στους υπολογισμούς του το A με την τε- λευταία τιμή του, π.χ. 7. Mε τον ίδιο τρόπο μπορούμε επίσης να χρησι- μοποιήσουμε την εντολή INPUT για να εισαγάγουμε από την οθόνη κά- ποια γραμμή ή κομμάτι κειμένου. H Basic είναι επίσης εφοδιασμέ- νη μ’ όλες τις γνωστές μαθηματικές πράξεις και τα αντίστοιχα σύμβολά τους. Oι αριθμητικές πράξεις της πρόσθεσης, της αφαίρεσης, του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης πραγματοποιούνται με τη χρησιμο- ποίηση των συμβόλων “+”, “-”, “*”, “/” αντίστοιχα. H εξαγωγή τετραγω- νικής ρίζας γίνεται με τη χρησιμο- ποίηση της εντολής “SQR” και η ύψωση ενός αριθμού σε κάποια δύ- ναμη χρησιμοποιώντας το σύμβολο “**” ή “Λ” ή “↑”. Tέλος, για να βρού- με το δεκαδικό λογάριθμο ενός αριθμού καθώς και το συνημίτονο, ημίτονο και την εφαπτόμενη κάποι- ας γωνίας, χρησιμοποιούμε τις εντο- λές του “LOG”, “COS”, “SIN”, “TAN” αντίστοιχα. Φυσικά, σε εμπορικές εφαρμογές οι πράξεις που χρησιμο- ποιούνται περισσότερο είναι οι 4 βασικές αριθμητικές πράξεις. Για ν’ αντιμετωπίσει η Basic τις απαιτήσεις των προγραμματιστών για συγκεκριμένους ελέγχους μέσα στο πρόγραμμά τους ή επαναλή- ψεις εντολών ή διαδικασιών για πε- ρισσότερες από μία φορά, είναι εφοδιασμένη με μια σειρά ειδικών εντολών. Aυτές οι εντολές είναι κοι- νές σ’ όλες τις γλώσσες προγραμ- ματισμού και διαφέρουν μόνο στον τρόπο επινόησής τους. Oι σχετικές εντολές της BASIC είναι κατά σειρά “IF...THEN...” “FOR...NEXT”, “GOSUB” και “RETURN”. H χρήση της πρώτης εντολής είναι φανερή. Για παράδειγμα, στην εντολή “IF X=0 THEN GOTO 200” ελέγχεται πρώτα αν η συνθήκη X=0 είναι αληθινή, αν δηλαδή η τιμή της μετα- βλητής X είναι μηδέν, και αν είναι, τότε ο έλεγχος του προγράμματος μεταβιβάζεται στη γραμμή 200 χω- ρίς να εκτελεστεί καμία από τις εν- διάμεσες γραμμές, διαφορετικά ο έλεγχος μεταβιβάζεται στην αμέσως επόμενη γραμμή του προγράμμα- τος. Φυσικά, η εμφάνιση της εντο- λής GOTO μετά τη λέξη THEN δεν είναι υποχρεωτική. Στη θέση της μπορούσε να ήταν μια άλλη εντολή της Basic (π.χ. η γνωστή μας PRINT) ή μια αριθμητική πράξη, που βέβαια θα εκτελούνταν μόνο στην περίπτωση που η συνθήκη X=0 είναι αληθινή. H εντολή “FOR...NEXT” παρέχει στον προγραμματιστή τη δυνατότη- τα να επαναλάβει την εκτέλεση ενός συγκεκριμένου συνόλου γραμ- μών του προγράμματός του όσες φορές κρίνει αναγκαίο. Tο παρακά- τω πρόγραμμα, για παράδειγμα, παράγει στη σειρά μια ακολουθία των πρώτων δέκα δυνάμεων του τέσσερα. 10 FOR X=1 TO 10 20 PRINT 4**X 30 NEXT X Στην πρώτη γραμμή του προ- γράμματος ο κομπιούτερ δίνει στη μεταβλητή X την αρχική τιμή 1. Στη συνέχεια εκτελεί την επόμενη -ή επόμενες αν υπάρχουν- γραμμή μέχρι να συναντήσει τη γραμμή με την εντολή NEXT. H ύπαρξη της εντολής αυτής σημαίνει για τον υπολογιστή ότι πρέπει ν’ αυξήσει την τιμή της μεταβλητής X κατά ένα και να επαναλάβει την ίδια διαδικα- σία μέχρι που η τιμή της μεταβλη- τής X να γίνει μεγαλύτερη του 10. Mετά απ’ αυτό ο υπολογιστής σταματά, όπως στο παράδειγμά μας, ή συνεχίζει την εκτέλεση των εντολών που τυχόν υπάρχουν μετά τη NEXT. 20
  • ΘΕΜΑΤΑ H εντολή “GOSUB” δίνει τελικά άλλον έναν επαναληπτικό τρόπο εκτέλεσης των ίδιων γραμμών του προγράμματος για όσες φορές θέ- λουμε. H GOSUB είναι μια σύντμη- ση της πρότασης “go to sub- routine” (πήγαινε στο υποπρόγραμ- μα), όπου με τη λέξη sub-routine εννοούμε ένα σύνολο εντολών προγράμματος που γράφτηκαν για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, π.χ.: 30 GOSUB 1000 40 PRINT “HERE YOU ARE” . . . . 1000 FOR X=0 TO 10 STEP 2 1010 PRINT 4**X 1020 NEXT X 1030 RETURN Σ’ αυτό το πρόγραμμα ο υπολο- γιστής το εκτελεί κανονικά μέχρι που φτάνει στη γραμμή 30. Eκτελεί τη γραμμή αυτή και “πηδάει” μετά στη γραμμή 1000, συνεχίζοντας πά- λι κανονικά την εκτέλεση του προ- γράμματος μέχρι να φτάσει στην εντολή RETURN. H εντολή αυτή οδηγεί τον κομπιούτερ πίσω στη γραμμή 40, απ’ όπου συνεχίζει κα- νονικά να εκτελεί το υπόλοιπο πρό- γραμμα. H νέα λέξη STEP που εμ- φανίζεται στην εντολή “FOR...NEXT” (γραμμή 1000) κι ακολουθείται απ’ τον αριθμό 2 μας δείχνει το βήμα με το οποίο η μετα- βλητή X θα μεταβάλλεται. Δηλαδή η αρχική τιμή για το X θά ’ναι 2, η δεύτερη 4 κ.λπ. μέχρι η μεταβλητή X να πάρει τιμή μεγαλύτερη του 10, οπότε το πρόγραμμα συνεχίζει κα- νονικά κι εκτελεί την επόμενη εντο- λή “RETURN”. Tα “υποπρογράμμα- τα” διευκολύνουν τους προγραμμα- τιστές επειδή τους παρέχουν τη δυ- νατότητα να χρησιμοποιήσουν ένα συγκεκριμένο τμήμα του προγράμ- ματος πολλές φορές. Για να έχουμε τελικά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της Basic στη σύντομη αυτή περιγραφή, αναφέ- ρουμε δύο πολύ σημαντικές εντο- λές. H πρώτη είναι η “RUN”, που αποτελεί το πράσινο φως για ν’ αρ- χίσει ο κομπιούτερ να εκτελεί το πρόγραμμα που βρίσκεται στη μνή- μη του. Eίναι μια εντολή που δίνεται στον κομπιούτερ όχι από κάποια γραμμή του προγράμματος, αλλά όταν αυτός βρίσκεται σε “κατάστα- ση εντολής”. H δεύτερη εντολή είναι η “LIST” και η εκτέλεσή της μας δί- νει μια ολοκληρωμένη εμφάνιση των γραμμών κάποιου προγράμμα- τος πάνω στην οθόνη. Σε περίπτω- ση που μετά την εκτέλεση του προ- γράμματος ο κομπιούτερ μάς δίνει ένα μήνυμα λάθους, για τη γραμμή 200 π.χ., και θέλουμε να δούμε πού ακριβώς είναι το λάθος, πρέπει να τυπώσουμε “LIST 200” και η αντί- στοιχη γραμμή του προγράμματος θα εμφανιστεί πάνω στην οθόνη για να μπορέσουμε να κάνουμε κάποια διόρθωση. Eίναι πιθανόν ορισμένοι από τους αναγνώστες μας να προβλημα- τίστηκαν με τους πολλούς καινούρ- γιους όρους που συνάντησαν στη σύντομη αυτή παρουσίαση της Ba- sic. Tους διαβεβαιώνουμε όμως ότι η γλώσσα αυτή είναι στην πραγματι- κότητα εξαιρετικά απλή και (παρά τις πιθανές αδυναμίες της) παραμένει ο συντομότερος δρόμος για να μάθει κάποιος προγραμματισμό. Γι’ αυτόν άλλωστε το λόγο θα ακολουθήσει μια σειρά μαθημάτων Basic που με απλά λόγια και παραδείγματα θα αποτελέσει ένα ανεκτίμητο βοήθημα για όλους εκείνους που ενδιαφέρο- νται να “μιλάνε” μ’ έναν κομπιούτερ και να είναι σύντομα σε θέση να επωφεληθούν από τα αποτελέσματα της πληροφορικής έκρηξης που ση- μαδεύει το τελευταίο τέταρτο του αι- ώνα μας. !! 21 ME TH XPHΣH THΣ BASIC ακόμα κι ένας αρχάριος μπορεί να γράψει ένα πρό- γραμμα για τον κομπιούτερ σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
  • ME MIA MATIA Σήμερα αποτελεί κοινή διαπίστω- ση το γεγονός ότι πολλοί από τους λαούς της Δυτικής Eυρώπης όπως και της Aμερικής έχουν συνειδητοποι- ήσει πια το μέγεθος και τις επιπτώ- σεις της λεγόμενης “πληροφοριακής έκρηξης”. Ως αποτέλεσμα έχουν δημι- ουργηθεί τα τελευταία χρόνια οργανι- σμοί που αναλαμβάνουν να μετατρέ- ψουν τον προσωπικό κομπιούτερ σας (ή και την απλή τηλεόραση) σε πηγές πληροφοριακής ενημέρωσης, παρέχοντας μια τεράστια ποικιλία εκλογών. Tέτοιες “εταιρείες πώλησης πληροφοριών” υπάρχουν σήμερα στις HΠA, στην Aγγλία και τη Γαλλία, αλλάς ως συνήθως οι Aμερικανοί πα- ρουσιάζονται περισσότερο οργανω- μένοι και στον τομέα αυτό. Oι δύο σημαντικότερες αμερι- κανικές εταιρείες που ασχολούνται σήμερα με την “ηλεκτρονική παρο- χή πληροφοριών” είναι η “Com- puserve” και η “The Source”. Kαι οι δύο αυτές εταιρείες ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο χρόνια και σήμερα το επίπεδο της οργάνωσής τους όπως και η ποιοτική στάθμη των υπηρεσιών που προσφέρουν κρίνονται αρκετά ικανοποιητικά. Aπαραίτητη προϋπόθεση για να επωφεληθεί κανείς από τις υπηρε- σίες αυτές είναι να διαθέτει έναν προσωπικό κομπιούτερ στο σπίτι ή στο γραφείο και να τον συνδέσει μ’ ένα από τα δύο δίκτυα. Aς ρίξουμε όμως μια ματιά στις πληροφορίες που μπορεί να πάρει κανείς μέσω της Source ή της Compuserve. H Source προσφέρει έναν πλή- ρη κατάλογο όλων των αεροπορι- κών πτήσεων (εσωτερικού και εξω- τερικού) των HΠA με αριθμούς πτή- σης, ώρα αναχώρησης και άφιξης, το είδος του φαγητού που προσφέ- ρεται κατά τη διάρκεια της πτήσης και άλλες λεπτομέρειες που συνή- θως γνωρίζουν μόνο τα τουριστικά γραφεία. Eπίσης προσφέρει έναν οδηγό εστιατορίων για σχεδόν όλες τις μεγάλες πόλεις της Aμερικής. Στον εκπαιδευτικό τομέα η Source προσφέρει μαθήματα ξένων γλωσ- σών, γεωγραφίας και μαθηματικών, ενώ η Compuserve διαθέτει έναν οδηγό όλων των κολεγίων των HΠA με επεξηγηματικά στοιχεία όσον αφορά στη διαδικασία που απαιτεί κάθε κολέγιο για εγγραφές, πληρω- μές, εξετάσεις κ.λπ. H Source, εξάλλου, προσφέρει έναν εβδομαδι- αίο κατάλογο βιβλίων best-seller, καθώς και μία λίστα με κριτικές των κινηματογραφικών έργων που παί- ζονται στην Aμερική. H Com- puserve, αντίθετα, συμπεριλαμβάνει τέτοιου είδους πληροφορίες στην καθημερινή έκδοση “ηλεκτρονικής εφημερίδας” που διαθέτει. Kαι τα δύο δίκτυα προσφέρουν ειδήσεις (που είναι τέλεια ενημερωμένες όσον αφορά στις πιο πρόσφατες εξελίξεις σε όλους τους τομείς), κα- θώς και δελτία καιρού. H Com- puserve χρησιμοποιεί ως πηγή πληροφοριών το Associated Press, ενώ η Source το United Press Inter- national. H Compuserve διαθέτει επίσης μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, που όμως είναι ακόμα αρκετά πε- ριορισμένου μεγέθους. Άλλες υπηρεσίες που προσφέ- ρουν οι δύο αυτοί οργανισμοί είναι οι τραπεζικές συναλλαγές από το σπίτι (κάτι που αυτή τη στιγμή δια- θέτει μόνο η Compuserve), καθώς και η δυνατότητα να κάνει κανείς τα ψώνια του μέσω του κομπιούτερ (με πιστωτικές κάρτες). Kαι τα δύο δί- κτυα άλλωστε προσφέρουν δυνατό- τητες “ηλεκτρονικού ταχυδρομείου”, μέσω του οποίου ένας κάτοχος προ- σωπικού κομπιούτερ μπορεί να στέλνει μηνύματα σε έναν άλλο ή και σε πολλούς μαζί. Yπάρχει μάλιστα η δυνατότητα κωδικοποίησης των μηνυμάτων αυ- τών ώστε ο αποστολέας να είναι ήσυχος ότι μόνο ο παραλήπτης θα διαβάσει το μήνυμά του. Kαι οι δύο εταιρείες προσφέρουν έτοιμα προ- γράμματα για κομπιούτερ και επι- πλέον η Compuserve παρέχει τη δυνατότητα να παίζει κάποιος σκάκι ή μπριτζ με αντιπάλους από εντε- λώς διαφορετικές πόλεις (αρκεί φυ- σικά να διαθέτουν όλοι προσωπι- κούς κομπιούτερ και να είναι “συν- δρομητές” του οργανισμού). Tα στοιχεία που αναφέραμε πιο πάνω δεν καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα δραστηριοτήτων των οργανι- σμών αυτών, επειδή όμως η στήλη δεν έχει στόχο την ανάλυση σε βά- θος των διαφόρων θεμάτων που παρουσιάζει, θα αρκεστούμε στα δειγματοληπτικά αυτά στοιχεία με την επιφύλαξη σε επόμενο τεύχος του περιοδικού (και σε άλλη στήλη) ν’ αναφερθούμε εκτενέστερα στο θέ- μα. Προτού όμως κλείσουμε τη σύ- ντομη παρουσίαση, ας δούμε πόσο έχει εξελιχθεί ο τομέας αυτός σε άλ- λες χώρες της Δυτικής Eυρώπης. Στην Aγγλία το BBC εφαρμόζει ένα σύστημα “teletext” που χρησι- μοποιώντας συχνά κοινές τηλεορά- σεις που έχουν υποστεί μικρές δια- φοροποιήσεις, επιτρέπει τη μετάδο- ση διαφόρων πληροφοριών στους συνδρομητές. Πολλοί Άγγλοι εκπαι- δευτικοί πιστεύουν ότι μ’ ένα τέτοιο σύστημα είναι δυνατή η μετατόπιση της βασικής εκπαίδευσης από το σχολείο στο σπίτι. Aπό το 1982 άλ- λωστε, στο πλαίσιο του προγράμμα- τος “Eκπαίδευση και Telesoftware”, η Πολυτεχνική Σχολή του Brighton O OIKIAKOΣ KOMΠIOYTEP ΣAN MEΣO ENHMEPΩΣHΣ 22
  • ME MIA MATIA μεταδίδει με το σύστημα teletext προγράμματα προσωπικών κομπιού- τερ σε 9 σχολεία της Aγγλίας. Στη Γαλλία, από την άλλη μεριά, υπάρχει σήμερα το Teletel 3V, που εφαρμόζει πειραματικά τις αρχές της ηλεκτρονικής πληροφοριακής ενημέ- ρωσης σε περίπου 2.500 συνδρομη- τές. Tο σύστημα Teletel είναι ακόμα πολύ περιορισμένο και προσφέρει πληροφορίες όσον αφορά στο χρονο- διάγραμμα 1.500 τραίνων, στοιχεία για διάφορες εμπορικές και άλλες εταιρείες σε πολλές μεγάλες πόλεις της Γαλλίας, καθώς και μια πολύ ενη- μερωμένη λίστα για τα διάφορα βρα- δινά κέντρα του Παρισιού. Όπως βλέπουμε, η πληροφορια- κή ενημέρωση μέσω του προσωπι- κού κομπιούτερ παρουσιάζει τα τε- λευταία χρόνια μια εντυπωσιακή εξέ- λιξη τόσο στον αριθμό των συνδρο- μητών όσο και στην ποιότητα των στοιχείων που προσφέρει. Δεν θα ήταν συνεπώς άτοπο αν λέγαμε ότι δεν αποκλείεται ένα τέτοιο σύστημα να εμφανισθεί και στην Eλλάδα σε μερικά χρόνια, μεταφέροντας έτσι τις συνέπειες της πληροφοριακής έκρη- ξης και στη χώρα μας. ! προσφέρει ένα κασετόφωνο σε μια κασέτα, και που είναι απαραίτητο για την περιστροφή της δισκέτας και τη μεταβίβαση πληροφοριών από αυτήν στον κομπιούτερ ή το αντίστροφο. Oι περισσότεροι μι- κροκομπιούτερ επιχειρήσεων έχουν ενσωματωμένο ένα διπλό σύστημα disk drive, ώστε οι πληροφορίες να μπορούν να καταγράφονται σε δύο δισκέτες ταυτόχρονα και να υπάρ- χει έτσι ένα αντίγραφο σε περίπτω- ση που η μια δισκέτα καταστραφεί. Eνώ οι δισκέτες είναι σχετικά φτη- νές, τα disk drives είναι πολύ ακρι- βότερα και ξεκινούν από ένα κατώ- τατο όριο 50.000 δραχμών περί- που. Έτσι η πρόσφατη ανακοίνωση της εταιρείας Sinclair Research, σύμφωνα με την οποία ο τελευταί- ος κομπιούτερ της (ZX Spectrum) θα έχει σύντομα τη δυνατότητα σύνδεσης με μικρο-disk drives που θα κοστίζουν 5.000 μόνο δραχμές, προκάλεσε, όπως είναι φυσικό, μια αναστάτωση στην αγορά και σήμε- ρα όλος ο κόσμος περιμένει με ανάμικτα συναισθήματα την εμφά- νιση του επαναστατικού σε τιμή εξαρτήματος που επινόησε η εται- ρεία του Clive Sinclair. OI EKTYΠΩTEΣ H οθόνη του κομπιούτερ χρησι- μεύει όπως είπαμε για την παρου- σίαση στοιχείων από το μηχάνημα προς το χειριστή. Πολλές φορές, όμως, εκτός από την ανάγνωση των στοιχείων είναι απαραίτητο και ένα αντίγραφο σε χαρτί (hard copy). Tη δουλειά αυτή αναλαμβάνει ο εκτυπωτής του κομπιούτερ, που συνήθως έχει τη δυνατότητα ν’ ανα- παράγει σε χαρτί οτιδήποτε εμφανί- ζεται στην οθόνη (γράμματα, αριθ- μούς, γραφικές παραστάσεις, σκί- τσα κ.λπ.). Yπάρχουν διάφορες κατηγορίες εκτυπωτών που διαφέρουν μεταξύ τους όσον αφορά στην ταχύτητα εκτύπωσης, την ποιότητα των χα- ρακτήρων, τη δυνατότητα παραγω- γής έγχρωμων αντιγράφων κ.λπ. Όπως είναι φυσικό, όσο περισσότε- ρο κοστίζει ένας εκτυπωτής τόσο καλύτερη θα είναι τελικά η ποιότητα του αντιγράφου που θα έχει στα χέ- ρια του ο χειριστής του κομπιούτερ. Oι τιμές, πάντως, των εκτυπωτών ξεκινούν από περίπου 10.000 δραχμές και υπερβαίνουν συχνά τις 200.000. (Όσοι από τους αναγνώ- στες μας ενδιαφέρονται ν’ αγορά- σουν εκτυπωτή, ας παρακολουθούν τη στήλη “Eξαρτήματα και Περιφε- ρειακά” όπου σε επόμενο τεύχος μας θα κάνουμε μια πληρέστερη παρουσίαση του θέματος). ! 23 TI EINAI ENAΣ KOMΠIOYTEP; (ΣYNEXEIA ΑΠΟ TH ΣEΛIΔA 17)
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ Στο υποθετικό ερώτημα “Ποια εί- ναι η μεγαλύτερη εταιρεία κομπιού- τερ σήμερα;” είμαι βέβαιος ότι η με- γάλη πλειονότητα των αναγνωστών θα απαντούσε χωρίς δισταγμό “H IBM”. Ίσως ορισμένοι ανέφεραν την Apple ή τη Radio Shack, αν το μυα- λό τους πήγαινε στους μικροκομπιού- τερ, και χωρίς αμφιβολία καμιά από τις απαντήσεις αυτές δεν απέχει πο- λύ από την πραγματικότητα. Aν όμως η ερώτηση διατυπωνό- ταν λίγο διαφορετικά, αν ήταν, “Ποια εταιρεία πουλάει σήμερα τους πε- ρισσότερους κομπιούτερ;”, τότε οι προηγούμενες απαντήσεις θα ήταν όλες άστοχες! Kι αυτό γιατί η εται- ρεία που έχει το μεγαλύτερο αριθμό πωλήσεων κομπιούτερ σήμερα είναι μια μικρή ομάδα 20 περίπου ατό- μων που στερείται βιομηχανικών εγκαταστάσεων και πωλητών και που έχει ως έδρα το Cambridge της Aγγλίας. H εταιρεία αυτή ονομάζεται Sin- clair Research και τα τελευταία δύο χρόνια έχει πουλήσει περισσότε- ρους από 500.000 μικροκομπιούτερ σε ολόκληρο τον κόσμο. O κυριότε- ρος συντελεστής της επιτυχίας αυ- τής είναι ο ίδιος ο διευθυντής της εταιρείας Clive Sinclair (γνωστός και ως “θείος Clive” στους συμπατριώ- τες του), οι ιδιαίτερες ικανότητες του οποίου προώθησαν την εταιρεία στη θέση που βρίσκεται σήμερα. Tο μυ- στικό της επιτυχίας του έγκειται σ’ αυτό που ο ίδιος ονομάζει “προηγ- μένη τεχνολογία”, που σε συνδυα- σμό με την ευρείας κλίμακας βιομη- χανική παραγωγή έκανε τους κομπιού- τερ της Sinclair Research προσιτούς σε ανθρώπους που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα τολμούσαν να ονειρευτούν ότι μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν έναν προσωπικό κο- μπιούτερ. Πριν από περίπου δύο χρόνια ο Sinclair έβαλε μια “βόμβα” στη βρε- τανική αγορά παρουσιάζοντας τον πρώτο μικροκομπιούτερ της εταιρεί- ας του, τον ZX80. Το μηχάνημα αυτό ήταν ο πρώτος προσωπικός κομπιού- τερ που έσπασε το φράγμα των 24 ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΥΣ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΗΣ SINCLAIR RESEARCH ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Νίκος Μανούσος
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ 10.000 δραχμών (στην Aγγλία, φυσι- κά), επιτρέποντας έτσι σ’ οποιονδή- ποτε να αποκτήσει έναν - πολύ πε- ριορισμένων δυνατοτήτων - μικροκο- μπιούτερ. Ένα χρόνο αργότερα, ο Sinclair κατέπληξε όλο τον κόσμο παρουσιάζοντας τη φορά αυτή τον ZX81 (ένα μηχάνημα πολύ ανώτερο από τον προκάτοχό του) και πουλώ- ντας τον φθηνότερα απ’ ό,τι τον ZX80! Πριν από λίγους μήνες ο Sin- clair παρουσίασε ένα καινούργιο μη- χάνημα, το ZX Spectrum, που διαθέ- τει έγχρωμες δυνατότητες, υψηλής διακριτικής ικανότητα graphics, 16 K ή 48 K μνήμης RAM και, το σημαντι- κότερο, τη δυνατότητα χρησιμοποίη- σης των νέων microdrives για δισκέ- τες 3 ιντσών που επινόησε η ίδια η εταιρεία του Sinclair. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι σε αντίθεση με τον ZX81, που αντικατέστησε τον ZX80, ο ZX Spectrum δεν αντικαθι- στά τον ZX81, που παραμένει σή- μερα το ιδανικό μηχάνημα για τον αρχάριο που θέλει να μάθει προ- γραμματισμό και να εισαχθεί στον κόσμο των μικροκομπιούτερ. Στη χώρα μας, εξάλλου, ο ZX Spectrum δεν θ’ αρχίσει να διατίθεται στην αγορά πριν από την άνοιξη του 1983, ενώ ο ZX81 συνεχίζει να δια- τίθεται κανονικά από την εταιρεία που έχει την αντιπροσωπία της Sin- clair Research για την Eλλάδα (E.C.S. A.E.). Aς προχωρήσουμε όμως στην παρουσίαση των δύο αυτών μηχανη- μάτων, η εμφάνιση των οποίων επέ- δρασε καταλυτικά στην εξέλιξη της βιομηχανίας των μικροκομπιούτερ. Ί σως ορισμένοι από τους ανα-γνώστες μας αναρωτηθούν για- τί στο πρώτο κιόλας τεύχος του πε- ριοδικού παρουσιάζουμε τον ZX81 της Sinclair Research, αφού ο κο- μπιούτερ αυτός κυκλοφορεί στο εξωτερικό εδώ και έναν περίπου χρόνο και η συγκεκριμένη εταιρεία έχει ήδη παρουσιάσει ένα νεότερο μοντέλο (το ZX Spectrum). Oι λόγοι για την προτίμησή μας αυτή είναι δύο: πρώτα γιατί ο ZX81 είναι ακό- μα σήμερα ένας από τους δημοφι- λέστερους κομπιούτερ τόσο στο εξωτερικό όσο και στη χώρα μας (όπου έχουν ήδη πουληθεί περισ- σότερα από 1.000 κομμάτια) και ύστερα γιατί αποτελεί το ιδανικό μηχάνημα για κάποιον που ενδια- φέρεται για τους κομπιούτερ αλλά που οι γνώσεις του στον τομέα αυ- τό είναι πολύ περιορισμένες. Eίναι γεγονός άλλωστε ότι η εμ- φάνιση του ZX81 στην αγορά προ- κάλεσε κάποια αναστάτωση και υπήρξε ο προάγγελος για τις μεγά- λες ανακατατάξεις που επρόκειτο ν’ ακολουθήσουν στο χώρο των μι- κροκομπιούτερ και για τη στροφή των κατασκευαστών σε φθηνά μο- ντέλα προσιτά στον καθένα. (H τιμή του ZX81 είναι σήμερα περίπου 7.000 δραχμές στην Aγγλία και 12.900 στην Eλλάδα.) Παρόλα αυτά υπήρξαν πολλοί που ισχυρίσθηκαν ότι ο ZX81 είναι περισσότερο ένα παιχνίδι παρά ένας κομπιούτερ. Πόσο άδικο είχαν αποδείχθηκε από τις πωλήσεις του (πάνω από 500.000 κομμάτια έχουν πουληθεί μέχρι σήμερα), καθώς και από την τεράστια γκάμα περιφερειακών που παρουσιάσθηκαν στη συνέχεια από διάφορες εταιρείες και αύξησαν τις δυνατότητες του ZX81 σε εξαιρετι- κά μεγάλο βαθμό. Aς προχωρή- σουμε όμως στην παρουσίαση του ασυνήθιστα οικονομικού αυτού κο- μπιούτερ που έχει κατακτήσει τις αγορές της Eυρώπης και της Aμε- ρικής. O ZX81 έχει διαστάσεις περίπου 17x16x3 cm και βάρος 370 gr. Συν- δέεται με την τηλεόρασή σας (εφό- σον αυτή είναι UHF) και χρησιμο- ποιώντας ένα κασετόφωνο και κοι- νές κασέτες μπορείτε να καταγράφε- τε τα προγράμματά σας για μελλο- ντική χρήση ή να φορτώνετε έτοιμα προγράμματα που διατίθενται στην αγορά. Aντί για την τηλεόραση μπο- 25 SINCLAIR ZX81
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ρείτε να χρησιμοποιήσετε το ειδικό μόνιτορ M 170 Z που κατασκευάζει η εταιρεία B+H και προσφέρει ση- μαντικά πλεονεκτήματα (ειδικά αν δεν έχετε δεύτερη συσκευή τηλεό- ρασης). Σήμερα άλλωστε υπάρχει στην αγορά ένας τεράστιος αριθμός έτοιμων προγραμμάτων που κυμαί- νονται από παιχνίδια του τύπου “εξωγήινοι εισβολείς” έως επαγγελ- ματικά προγράμματα όπως το “Vu- Calc”. (Για περισσότερες λεπτομέ- ρειες μπορείτε να δείτε τη στήλη που ασχολείται με την παρουσίαση Software). O ZX81 δεν διαθέτει έγ- χρωμες δυνατότητες, αφού ο Sin- clair κράτησε το χαρακτηριστικό αυ- τό για το πιο προηγμένο μοντέλο του, το Spectrum. Στην έγχρωμη τη- λεόραση, πάντως, οι χαρακτήρες παρουσιάζονται μαύροι πάνω σ’ ένα ευχάριστο πράσινο φόντο. H “σελί- δα” που εμφανίζεται στην οθόνη αποτελείται από 24 γραμμές, καθε- μία από τις οποίες περιέχει 32 χα- ρακτήρες. O κομπιούτερ διαθέτει και χαμηλής διακριτικής ικανότητας graphics, χωρίζοντας την οθόνη σε 64x44 τετράγωνα. O ZX81 συνοδεύεται από ένα εγχειρίδιο που εξηγεί αναλυτικά τις βασικές αρχές του προγραμματι- σμού και τη γλώσσα που χρησιμο- ποιεί ο κομπιούτερ αυτός. Aν οι γνώσεις αγγλικών που έχετε είναι περιορισμένες, μπορείτε πάντα να προμηθευτείτε ένα αντίστοιχο βι- βλιαράκι που εξέδωσε στα ελληνικά η εταιρεία που έχει σήμερα την αντι- προσωπία του ZX81 στη χώρα μας. Όταν αργότερα θελήσετε περισσότε- ρα βοηθήματα ή αν σας δημιουργη- θεί η επιθυμία να διερευνήσετε σε μεγαλύτερο βάθος τις δυνατότητες του κομπιούτερ σας, κυκλοφορούν και στην Eλλάδα πολλά ξένα βιβλία πάνω στο θέμα αυτό, τα καλύτερα από τα οποία θα παρουσιάσουμε σε επόμενα τεύχη του περιοδικού. Tο πληκτρολόγιο του ZX81 απο- τελείται από μια πλαστική μεμβρά- νη, πάνω στην οποία είναι τυπωμέ- να τα “πλήκτρα” τα οποία αρκεί να ακουμπήσει κανείς για να ενεργο- ποιηθούν. Yπάρχουν 40 συνολικά πλήκτρα αλλά συνδυάζοντας δύο, τρία ή και τέσσερα πολλές φορές μεταξύ τους, επιτυγχάνει κανείς πά- νω από 100 διαφορετικά αποτελέ- σματα. Yπάρχει ειδικό πλήκτρο που παρέχει τη δυνατότητα χρησιμοποί- ησης προκαθορισμένων graphics, καθώς και τη δυνατότητα γραφής λευκών χαρακτήρων σε μαύρο φό- ντο (inverse video), πλήκτρο FAST που επιτρέπει στον κομπιούτερ να κάνει υπολογισμούς με μια ταχύτητα 4 περίπου φορές μεγαλύτερη από την κανονική (στο διάστημα αυτό όμως η εικόνα χάνεται από την οθό- νη), πλήκτρο PAUSE που σας δίνει τη δυνατότητα να εισαγάγετε τον παράγοντα “χρόνο” στα προγράμ- ματα σας, καθώς και πλήκτρα για την εκτύπωση στοιχείων σε χαρτί μέσω του ειδικού θερμικού εκτυπω- τή της Sinclair. Yπάρχουν επίσης τα ειδικά πλήκτρα RAND και RND που χρησιμοποιούμενα σε συνδυασμό επιτρέπουν τη δημιουργία “τυχαίων” παραμέτρων, όπως το ρίξιμο ενός ζαριού, καθώς και το πλήκτρο SCROLL η χρήση του οποίου εξα- φανίζει την πρώτη σειρά χαρακτή- ρων από την οθόνη, δημιουργώντας έτσι κενή σειρά στο κάτω μέρος όταν η “σελίδα” γεμίσει. Aπό πλευράς μαθηματικών υπολογισμών ο κομπιούτερ κάνει φυσικά τις 4 πράξεις, διαθέτει πλή- κτρο για τετραγωνική ρίζα, ύψωση σε δύναμη, τριγωνομετρικούς αριθ- μούς, π και άλλα. Θα πρέπει, πά- ντως, να σημειωθεί ότι ενώ ο ZX81 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μια απλή αριθμομηχανή, τα αποτελέ- σματα που δίνει είναι μικρότερης ακρίβειας από εκείνα μιας κοινής αριθμομηχανής της ίδιας χρηματι- κής αξίας. Aυτό είναι πολύ φυσικό, αφού ο ZX81 είναι ένας κομπιούτερ γενικής χρήσης, ενώ η αριθμομηχα- νή είναι εξειδικευμένη σ’ έναν απο- κλειστικά τομέα. Tο μεγαλύτερο πλεονέκτημα του ZX81 - τουλάχιστον όσον αφορά στους αρχάριους - είναι η τροποποι- ημένη γλώσσα BASIC που χρησιμο- ποιεί, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οποίας επιτρέπουν σε οποιον- δήποτε να φτιάχνει τα δικά του απλά προγράμματα εύκολα, γρήγο- ρα και χωρίς σφάλματα. Έτσι, σε αντίθεση με άλλους κομπιούτερ, κά- θε εντολή απαιτεί το πάτημα ενός μόνο πλήκτρου (π.χ. η εντολή PRINT δίνεται πατώντας το ειδικό πλήκτρο με την ένδειξη “PRINT” και όχι τυπώνοντας ολόκληρη τη λέξη με 5 διαφορετικά πλήκτρα). Tα κενά διαστήματα μεταξύ των λέξεων, άλ- λωστε, μπαίνουν αυτόματα, ενώ εξαιρετικά σημαντικό είναι το γεγο- νός ότι ο κομπιούτερ αναγνωρίζει αμέσως μια λανθασμένη γραμμή προγράμματος και δεν τη δέχεται, επιτρέποντας έτσι την άμεση διόρ- θωσή της. Όλα αυτά τα χαρακτηρι- 26
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ στικά, σε συνδυασμό με τη χαμηλή τιμή του, καθιστούν τον ZX81 τον ιδανικό κομπιούτερ για οποιονδήπο- τε θέλει να μάθει BASIC και να απο- κτήσει πείρα στον προγραμματισμό εύκολα και οικονομικά. Tι γίνεται όμως από εκεί και ύστερα; Eίναι γεγονός ότι η μνήμη RAM του ZX81 είναι εξαιρετικά μι- κρή (1 K). Tόσο μικρή ώστε δεν επι- τρέπει να χρησιμοποιηθεί ο κομπιού- τερ ούτε καν για ένα πολύπλοκο παιχνίδι (πολύ περισσότερο για επαγγελματικούς σκοπούς). H λύση στο πρόβλημα αυτό είναι φυσικά η αγορά πρόσθετης μνήμης - είτε της 16 K RAM της Sinclair είτε της αντί- στοιχης άλλων εταιρειών, όπως η Bug Byte ή η Memotech. Eδώ θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η 16 K της Sinclair έχει το μειονέκτημα της χαλαρής σύνδεσης με τον κο- μπιούτερ, γεγονός που έχει προκα- λέσει αρκετά προβλήματα, αφού αποσυνδέεται σχετικά εύκολα. Aντί- θετα η πρόσθετη μνήμη της Memo- tech συνδέεται μ’ έναν πολύ πιο σο- φό τρόπο, περιορίζοντας τέτοιους κινδύνους στο ελάχιστο. Σε περί- πτωση άλλωστε που χρειάζεστε πε- ρισσότερη μνήμη, υπάρχει πάντα η 64 K RAM της εταιρείας αυτής, που είναι αρκετή σχεδόν για οποιονδή- ποτε σκοπό. Eκτός όμως από την πρόσθετη μνήμη RAM, μια εντυπωσιακή σει- ρά περιφερειακών και “αξεσουάρ” για τον ZX81 έχει εμφανισθεί τα τε- λευταία χρόνια. Έτσι η Memotech διαθέτει πρόσθετα εξαρτήματα που μετατρέπουν τη χαμηλής διακριτι- κής ικανότητας ανάλυση (64x44) του ZX81 σε ανάλυση υψηλής δια- κριτικής ικανότητας, ενώ υπάρχουν και δύο interfaces της εταιρείας αυ- τής (RS232 και Centronics) που επιτρέπουν τη σύνδεση του κομπιού- τερ με τους κλασικούς μεγάλους εκτυπωτές. Eκτός από τη Memo- tech, όμως, η Basiae Micro System διαθέτει επίσης μια ολόκληρη σειρά περιφερειακών για τον ZX81, που εκτός από μνήμη 16 K RAM και in- terface συμπεριλαμβάνει και ένα εξάρτημα (DROM) που προφυλάσ- σει τον κομπιούτερ σας από τις πτώσεις τάσης και τις διακοπές ρεύματος, οι οποίες συχνά γίνονται αιτία να χαθούν προγράμματα και στοιχεία που αντιπροσώπευαν πολ- λές ώρες δουλειάς. Επειδή το πληκτρολόγιο τύπου “palmo” δεν αρέσει σε όλους, η Kempston Microelectronics και άλ- λες εταιρείες έχουν κατασκευάσει κανονικά πληκτρολόγια, που μπορoύν να συνδεθούν με τον ZX81. H Artic Computing εξάλλου προχώρησε ένα ακόμα βήμα, δίνο- ντας τη δυνατότητα στους πεπειρα- μένους ν’ αλλάξουν εντελώς τη 27 Tο M 170 Z MONITOP της εταιρείας B+H που απεικονίζεται εδώ παρέχει ορι- σμένα πλεονεκτήματα, όπως τη δυνατότητα μόνιμης εγκατάστασης του ZX81, το πράσινο χρώμα της οθόνης, καθώς και το γεγονός ότι όλες οι συνδέσεις με περιφερειακά και άλλα εξαρτήματα μπορούν να γίνουν από το πίσω μέρος του μόνιτορ. H MEMOTECH είναι μία από τις εταιρείες που παράγουν πρόσθε- τα εξαρτήματα για τον ZX81. Eδώ βλέπουμε τον τρόπο με τον οποίο τα “αξεσουάρ” αυτά συνδέονται με τον κομπιούτερ, αποφεύγοντας έτσι τον κίνδυνο αποσύνδεσης που παρατηρείται με την 16 K RAM της Sinclair.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ γλώσσα του κομπιούτερ. H εταιρεία αυτή παρουσίασε πρόσφατα στην αγορά ένα ROM chip που επιτρέπει τον προγραμματισμό του ZX81 στη γλώσσα FORTH (μια ταχύτατη γλώσσα στην οποία οι εντολές “κα- τασκευάζονται” ανάλογα με τις προ- σωπικές προτιμήσεις κάθε προ- γραμματιστή). Συνεχίζοντας την παρουσίαση των περιφερειακών του κομπιούτερ, φτάνουμε στο ZX-99 της Data- As- sette, ένα εξάρτημα που δίνει τη δυ- νατότητα στον ZX-81 να συνδεθεί ταυτόχρονα με 4 κασετόφωνα και (μέσω ενός RS 232 interface) με ένα μεγάλο εκτυπωτή. H τιμή, πά- ντως, του περιφερειακού αυτού είναι αρκετά ακριβή και δεν νομίζουμε ότι θα δικαιολογήσει το κόστος του πα- ρά μόνο αν χρησιμοποιηθεί για επαγγελματικούς σκοπούς. Aφήσαμε μερικά από τα εντυπω- σιακότερα περιφερειακά τελευταία για “επιδόρπιο”. Έτσι, μπορούμε τώ- ρα να σας αποκαλύψουμε ότι ο ZX81 έχει επίσης δυνατότητες πα- ραγωγής ήχου και ομιλίας! Tο πρώ- 28 ME TA ΔIAΦOPA INTERFACES που κατασκευάζουν πολλές εταιρείες ειδικά για τον ZX81 είναι δυνατή η σύνδεση του κομπιούτερ με μεγάλους εκτυπωτές, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία. MIA AΠO TIΣ ETAIPEIEΣ που κατασκευάζουν πολύ κομψά αξεσουάρ για τον ZX81 είναι η Basicare Micro system. Στη φωτογραφία φαίνονται ορισμένα από τα εξαρτήματα αυτά, καθώς και ο τρόπος σύνδεσης μεταξύ τους και με τον κομπι- ούτερ (16 K RAM, DROM, centronics interface).
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ το από τα εξαρτήματα που επιτρέ- πουν τέτοιες λειτουργίες είναι το ZON X-81 που κατασκευάζεται από την BiPak και παρέχει (χρησιμοποι- ώντας εντολές της BASIC) τη δυνα- τότητα σύνθεσης διαφόρων ήχων, όπως ελικοπτέρου, πυραύλων κ.λπ., κάτι που βοηθάει στη δημιουργία πολύ πιο ρεαλιστικών παιχνιδιών. H DCP Microdevelopments, εξάλλου, παρουσίασε πρόσφατα στην αγορά το τελευταίο δημιούργημά της: ένα περιφερειακό σύνθεσης ομιλίας για τον ZX81. Tο εξάρτημα αυτό παρά- γει ολόκληρες λέξεις (στα αγγλικά), αλλά και πάρα πολλούς φθόγγους, ο συνδυασμός των οποίων (μέσω προγραμματισμού) οδηγεί στη σύν- θεση οποιασδήποτε λέξης επιθυμεί- τε (παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα ομιλίας και στα ελληνικά). Kαι για να κλείσουμε τη λίστα των εξαρτημάτων και περιφερεια- κών του ZX81, η Computex cases κατασκεύασε ένα ειδικό βαλιτσάκι που διαθέτει θήκες για το κομπιού- τερ, την 16 K RAM, τον εκτυπωτή 29 TO ΠΛHKTPOΛOΓIO TOY ZX81 είναι τύπου palmo. Για όσους θέλουν κανονικά πλήκτρα, διάφορες εταιρείες έχουν κα- τασκευάσει πληκτρολόγια όπως αυτά της φωτογραφίας, που μπορούν είτε να τοποθετηθούν πάνω από το συνηθισμένο πληκτρολόγιο είτε να συνδεθούν με τον κομπιούτερ παρέχοντας έτσι ένα δεύτερο πληκτρολόγιο. TO ZX-99 EINAI ENA IΣXYPO ΠPOΣΘETO EΞAPTHMA για τον ZX81 που, όπως βλέπουμε στη φωτογραφία, μπορεί να συνδέσει τον κομπιούτερ με 4 κασετόφωνα συγχρόνως. Tο εξάρτημα αυτό διαθέτει επίσης interface RS 232, επιτρέ- ποντας έτσι τη σύνδεση με μεγάλους εκτυπωτές.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ της Sinclair, ένα κασετόφωνο και 5 κασέτες, φροντίζοντας έτσι ώστε όπου και αν βρίσκεστε, να έχετε πάντα μαζί σας τον προσωπικό κο- μπιούτερ σας. Aνακεφαλαιώνοντας, μπορούμε να πούμε ότι παρά την εμφάνιση του ZX Spectrum, ο ZX81 παραμέ- νει το μηχάνημα εκλογής για εκείνον που ενώ ενδιαφέρεται για τους κο- μπιούτερ, έχει πολύ περιορισμένες ή και καθόλου γνώσεις προγραμμα- τισμού. Aκόμα ο ZX81 με την προ- σθήκη της 16 K RAM μπορεί να βοηθήσει και τον πεπειραμένο να περάσει πολλές ευχάριστες ώρες παίζοντας παιχνίδια ή ακόμα (ως έναν ορισμένο βαθμό) και στις επαγγελματικές ασχολίες του. Tο μεγαλύτερο ίσως μειονέκτημα του κομπιούτερ αυτού είναι η αδυναμία αρχειοθέτησης που τον χαρακτηρί- ζει, περιορίζοντας έτσι ένα πιθανό αρχείο που θα θέλατε ίσως να φτιά- ξετε σε 50 ή 100 άτομα. Oι αριθμοί αυτοί είναι αρκετοί για το προσωπι- κό ηλεκτρονικό τηλεφωνικό ευρετή- ριό σας, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν θα ικανοποιήσουν κάποιον που σκέπτεται για επαγγελματική αρχειο- θέτηση. Eίναι προφανές τελικά ότι ο ZX81 δεν μπορεί να παραβληθεί με κομπιούτερ όπως ο Apple, ο Atari, ο TRS-80 ή VIC-20. Aπό την άλλη με- ριά, αρκεί να συγκρίνει κανείς τις τι- μές των συστημάτων αυτών με την εξευτελιστικά χαμηλή τιμή του ZX81 και να κάνει την επιλογή του με βά- ση τις ανάγκες του και τις οικονομι- κές δυνατότητές του. 30 ΔYO AΠO TA ENTYΠΩΣIAKOTEPA περιφερειακά του ZX81 είναι το ZON X-81 της Bi-Pak και το DCP Speech της DCP Microdevelopments που απεικονίζονται στη φωτογραφία. Tο πρώτο επιτρέπει τη σύνθεση διαφόρων ήχων από τον κομπιούτερ, ενώ το δεύτερο μπορεί να προγραμματισθεί έτσι ώστε ο ZX81 ν’ αποκτήσει ικανότητα ομιλίας. Binary Operations + - * / ** = >< = Statements (all except INPUT may be used as commands) CLEAR CLS CONT COPY DIM FAST FOR. TO.. (STEP) GOSUB GOTO IF. .THEN INPUT LET LIST LLIST LOAD LPRINT NEW NEXT PAUSE PLOT POKE PRINT (TAB) (AT) RAND REM RETURN RUN SAVE SCROLL SLOW STOP UNPLOT Functions ABS ACS AND ASN ATN CHRS CODE COS EXP INKEYS INT LEN LN NOT OR PEEK PI RND SGN SIN SQR STRS TAN USR VAL CPU NEC Z80A, 3,5 MHz MNHMH 1 K RAM, με δυνατότητες αύξησης σε 16 K, 32 K, 64 K ΠΛHKTPOΛOΓIO Mεμβράνη, με δυνατότητες πρόσθεσης κανονικού OΘONH Tηλεόραση UHF ή μόνιτορ M170Z KAΣETEΣ Kοινές κασέτες μαγνητοφώνησης FIRMWARE 8 K ROM που περιέχουν την Basic και το λειτουργικό σύστημα του κομπιούτερ SINCLAIR ZX81
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ O ZX Spectrum είναι ένα κομψόμαύρο μηχάνημα με διαστάσεις 21,5x13x2,5 cm (αρκετά μεγαλύτερο δηλαδή από έναν “κομπιούτερ τσέ- πης”, αλλά και αρκετά μικρό ώστε να χωράει άνετα σε μια σχολική τσάντα). Όπως και ο ZX81, συνδέε- ται με οποιαδήποτε τηλεόραση UHF, μαυρόασπρη ή έγχρωμη, αλλά φυ- σικά οι περισσότεροι από όσους αγοράσουν το μηχάνημα θα το χρη- σιμοποιήσουν με μια έγχρωμη τηλε- όραση ώστε να επωφεληθούν από τις ανάλογες δυνατότητες του. Tο πληκτρολόγιο του Spectrum - σε αντίθεση με εκείνο του ZX81 - έχει 40 κανονικά πλήκτρα, που με διάφορους συνδυασμούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για 191 διαφο- ρετικές λειτουργίες. Στο εσωτερικό υπάρχουν 14 chips μεταξύ των οποίων ο μικροεπεξεργαστής Z80A με 16 K ROM (λειτουργικό σύστημα και μεταφραστής της BASIC) και 16 K RAM. O Spectrum κυκλοφορεί και σε μοντέλο 48 K RAM, στο οποίο τα πρόσθετα 32 K βρίσκονται στο μη- χάνημα, αποφεύγοντας έτσι τα προ- βλήματα σύνδεσης που παρουσιά- ζονται ορισμένες φορές με την 16 K RAM του ZX81. Mε τον Spectrum η οθόνη της τηλεόρασης έχει δυνατότητες απει- κόνισης 24 γραμμών των 32 χαρα- κτήρων, επιτυγχάνεται δε υψηλής διακριτικής ικανότητας ανάλυση (256x192). Tο μηχάνημα διαθέτει ακόμα όλους τους χαρακτήρες του ASCII (American Standard Code for Information Interchange) συμπερι- λαμβανομένων μικρών και κεφαλαί- ων γραμμάτων, καθώς και 16 προ- σχηματισμένα graphics, ενώ υπάρ- χει η δυνατότητα για άλλα 21 graph- ics που θα καθορισθούν από το χει- ριστή. Όλα αυτά φυσικά στα 8 χρώ- ματα που διαθέτει ο Spectrum. O κομπιούτερ αυτός έχει και (πε- ριορισμένες) ηχητικές δυνατότητες, που επιτυγχάνονται μέσω του πλή- κτρου BEEP. O ήχος μεταδίδεται από ένα πολύ μικρό ενσωματωμένο μεγάφωνο και σίγουρα δεν είναι hi- fi. Παρά το γεγονός ότι καλύπτει δέ- κα οκτάβες, ο ήχος που επιτυγχάνε- ται μέσω του Spectrum ανταποκρί- νεται πλήρως στο όνομα που έχει το αντίστοιχο πλήκτρο και δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα απλό “beep”. 31 SINCLAIR ZX SPECTRUM EΔΩ BΛEΠOYME TO TEΛEYTAIO ΔHMIOYPΓHMA THΣ COMPUTEX CASES, ένα βαλιτσάκι κατασκευασμένο ειδικά για τον ZX81, που σας επιτρέπει να μεταφέρετε άνετα και με ασφάλεια τον κομπιούτερ σας όπου και αν βρίσκεσθε.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ Mέχρι στιγμής η αποθήκευση πληροφοριών και προγραμμάτων περιορίζεται σ’ ένα σύστημα κασετό- φωνου παρόμοιο με εκείνο που εξυ- πηρετεί τον ZX81. O Spectrum όμως διαθέτει το πλεονέκτημα ότι “επαλη- θεύει” εάν η αποθήκευση των πλη- ροφοριών στην κασέτα έγινε κανονι- κά. H αποθήκευση αυτή, εξάλλου, καθώς και το “φόρτωμα” του προ- γράμματος από την κασέτα στον κο- μπιούτερ γίνεται με έναν ρυθμό 1.500 bits ανά δευτερόλεπτο. Ένα από τα τεράστια πλεονεκτήματα του Spectrum είναι το γεγονός ότι πολύ σύντομα θα μπορέσει να απαλλαγεί από το σύστημα του κασετόφωνου και να ανέβει στο επίπεδο της δισκέ- τας. O Sinclair έχει ήδη ανακοινώσει ότι τα νέα ZX Microdrives για δισκέ- τες 3 ιντσών θα είναι πολύ σύντομα έτοιμα και ότι η τιμή τους (στην Aγγλία, φυσικά) θα είναι περίπου 50 λίρες. Kαθεμία από αυτές τις μικρο- σκοπικές δισκέτες θα έχει δυνατότη- τα αποθήκευσης 100 K bytes. Eκτός όμως από τα επαναστατι- κά αυτά microdrives, ο Sinclair έχει προβλέψει για τη σύνδεση του Spectrum με διάφορα άλλα περιφε- ρειακά. Έτσι ο κομπιούτερ διαθέτει μια θυρίδα εισόδου/εξόδου για ένα RS232C interface που, χρησιμοποι- ώντας προγράμματα που ήδη υπάρχουν στην 16 K ROM του Spectrum, θα επιτρέπει τη σύνδεση με διάφορα περιφερειακά (εκτυπω- τές, modems, τερματικά και άλλα), καθώς και τη σύνδεση πολλών Spectrum σ’ ένα δίκτυο. Tο ειδικό RS232C interface για τον Spectrum δεν υπάρχει ακόμα στην αγορά - ο Sinclair, πάντως, έχει προαναγγείλει ότι η τιμή του (στην Aγγλία πάντα) θα είναι περίπου 20 λίρες. H γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Spectrum είναι η Sinclair BASIC, μία “διάλεκτος” δηλαδή της BASIC της οποίας ένα τμήμα θα γνωρίζουν ήδη οι κάτοχοι του ZX81. Tο μεγάλο πλεονέκτημα της γλώσσας αυτής εί- ναι και πάλι η δυνατότητα που πα- ρέχει στο χειριστή να δίνει εντολές στον κομπιούτερ πατώντας ένα μό- νο πλήκτρο, η αυτόματη τοποθέτη- ση των διαστημάτων, καθώς και το γεγονός ότι ο μεταφραστής της ROM ελέγχει αμέσως τη σύνταξη της εντολής και δεν τη δέχεται αν υπάρχει λάθος. Aς δούμε τώρα την “έγχρωμη πλευρά” του Spectrum. Όπως ήδη αναφέραμε, ο κομπιούτερ έχει δυνα- τότητες παραγωγής 8 χρωμάτων, τα οποία είναι τα μπλε, κόκκινο, ματζέ- ντα, πράσινο, κίτρινο, άσπρο και μαύρο. Tα πλήκτρα του Spectrum που προσδιορίζουν τον τρόπο απει- κόνισης των χρωμάτων στην οθόνη είναι επτά. Mε το πλήκτρο που φέ- ρει την ένδειξη BORDER προσδιο- ρίζεται το χρώμα του “περιθωρίου” της οθόνης (το τμήμα εκείνο της οθόνης που ο κομπιούτερ δεν χρη- σιμοποιεί για απεικόνιση χαρακτή- ρων). H εντολή INK αναφέρεται στο χρώμα με το οποίο γράφεται ένας χαρακτήρας, ενώ η εντολή PAPER στο “φόντο” πάνω στο οποίο γράφε- ται ο χαρακτήρας. Tα χρώματα αυτά μπορούν ν’ αλλάξουν αμοιβαία χρη- σιμοποιώντας το πλήκτρο IN- VERSE, ενώ με το πλήκτρο OVER μπορούμε να γράψουμε ένα χαρα- κτήρα πάνω από έναν άλλο που ήδη υπάρχει στην οθόνη. Yπάρχουν δύο ακόμα πλήκτρα που επηρεά- ζουν τα χρώματα του Spectrum: το FLASHING και το BRIGHTNESS. Oι γραφικές δυνατότητες του Spec- trum περιλαμβάνουν τις εντολές DRAW, CIRCLE, PLOT και POINT, με τις οποίες μπορούν να σχεδιασθούν πάνω στην οθόνη ημικύκλια, τόξα, ευ- θείες γραμμές και κύκλοι. Xρησιμοποι- ώντας άλλωστε το πλήκτρο BIN, ο κα- θένας μπορεί να σχεδιάσει τα δικά του graphics ή να επινοήσει ένα δικό του σετ χαρακτήρων. H τελευταία αυτή δυ- νατότητα είναι εξαιρετικά χρήσιμη, αφού έτσι μπορούμε να “αυξήσουμε” τον αριθμό χαρακτήρων ανά γραμμή της οθόνης από 32 σε 40 ή ακόμα να “κατασκευάσουμε” χαρακτήρες του ελ- ληνικού αλφαβήτου. (Eπειδή το τελευ- ταίο αυτό σημείο νομίζουμε πως είναι πολύ σημαντικό, σε επόμενο τεύχος μας θα δημοσιεύσουμε ως προσφορά προς τους αναγνώστες ένα πρόγραμ- μα με το οποίο θα είναι δυνατό να “κα- τασκευασθεί” ολόκληρο το ελληνικό αλφάβητο ώστε να μπορεί ο Spectrum να “επικοινωνεί” με το χειριστή του στα ελληνικά.) Oι διαδικασίες της “αποθήκευ- σης” και “φόρτωσης” προγραμμάτων και πληροφοριών χρησιμοποιώντας το κασετόφωνο είναι πολύ απλές, αλλά ο Sinclair φρόντισε να υπάρ- χουν πρόσθετες δυνατότητες, όπως να είναι δυνατή η αυτόματη εκτέλεση ενός προγράμματος από οποιοδή- ποτε σημείο μόλις αυτό “φορτωθεί” από την κασέτα στον κομπιούτερ. H διαδικασία απεικόνισης των εντολών ενός προγράμματος (LISTING) έχει επίσης υποστεί ορισμένες τροποποι- ήσεις προς το καλύτερο, ώστε μόλις η οθόνη γεμίσει, ο κομπιούτερ να ρωτά αυτόματα SCROLL? Στην πε- ρίπτωση αυτή οποιοδήποτε πλήκτρο και αν πατήσει ο χειριστής (με εξαί- ρεση το BREAK) θα φέρει στην οθό- νη την επόμενη “σελίδα” εντολών. O 32 TA EΠANAΣTATIKA microdrives που σύντομα θ’ αρχίσουν να παρά- γονται σε βιομηχανική κλίμακα θ’ αυξήσουν σημαντικά τις δυνατότη- τες του ZX Spectrum, επιτρέποντάς του να εξελιχθεί ίσως σε ένα επαγ- γελματικό μηχάνημα κατάλληλο για μικρές επιχειρήσεις. O EKTYΠΩTHΣ ZX της Sinclair Research είναι ήδη γνωστός στους κατόχους του ZX81. Tο ίδιο περιφε- ρειακό θα χρησιμοποιηθεί και με τον ZX Spectrum, προσφέροντας φθηνά μαυρόασπρα αντίγραφα.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ χειρισμός άλλωστε του εκτυπωτή ZX Printer δεν παρουσιάζει προβλήματα και όπως και στον ZX81 είναι δυνα- τόν να εκτυπωθεί οποιαδήποτε γρα- φική απεικόνιση χωρίς δυσκολίες. Eννοείται, φυσικά, ότι το αντί- γραφο θα είναι μαυρόασπρο. Eξάλ- λου όταν εμφανισθεί στην αγορά το RS232C interface του Sinclair, θα είναι δυνατή η σύνδεση του Spec- trum και με μεγάλους εκτυπωτές. Παρά το γεγονός ότι τα micro- drives δεν έχουν κυκλοφορήσει ακό- μα σε βιομηχανική κλίμακα, το πλη- κτρολόγιο του Spectrum περιλαμβά- νει μια σειρά πλήκτρων επιφορτι- σμένων με την εκτέλεση διαφόρων λειτουργιών που θα σχετίζονται με τα επαναστατικά αυτά περιφερειακά. Έτσι υπάρχουν οι εντολές OPEN, CLOSE, ERASE, FORMAT, CAT και MOVE που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα των απαραίτητων λειτουρ- γιών. Oι μαθηματικές ικανότητες του Sinclair είναι παρόμοιες με εκείνες του ZX81, ενώ μια σειρά πρόσθε- των πλήκτρων που διαθέτει μόνο ο Spectrum είναι τα READ, DATA και RESTORE, καθώς και το πλήκτρο 33 Spectrum Basic Functions ABS ACS AND ASN ATN ATTR BIN CHRS CODE COS EXP FN IN INKEYS INT LEN LN NOT OR PEEK PI POINT RND SCREENS SGN SIN SQR STRS TAN USR VAL VALS Operations + - * / =>< = < > Statements BEEP DATA GO TO LOAD..DATA OVER RETURN BORDER DEF FN IF.THEN LOAD..CODE PAPER RUN BRIGHT DELETE INK LOAD..SCREENS PAUSE SAVE CAT DIM INPUT LPRINT PLOT SAVE.LINE CIRCLE DRAW INVERSE MERGE POKE SAVE..DATA CLEAR ERASE LET MOVE PRINT SAVE..CODE CLOSE FLASH LIST NEW RANDOMIZE SAVE..SCREENS CLS FOR..TO..STEP NEXT READ STOP CONTINUE FORMAT LLIST OPEN# REM VERIFY COPY GOSUB LOAD OUT RESTORE NOMIZOYME ότι εδώ δεν χρειάζο- νται σχόλια. H φωτογραφία μιλάει μόνη της. H YΨHΛHΣ διακριτικής ικανότη- τας ανάλυση της οθόνης (192x256) που χαρακτηρίζει τον ZX Spectrum δίνει τη δυνατότητα για έγχρωμες απεικονίσεις ποιό- τητας, όπως βλέπουμε στη φωτο- γραφία αυτή. CPU Z80A, 3,5 MHz MNHMH 16 K RAM ή 48 K RAM ΠΛHKTPOΛOΓIO 40 κανονικά πλήκτρα, δυνατότητα “αυτόματης επανάληψης” OΘONH Έγχρωμη ή μαυρόασπρη τηλεόραση UHF KAΣETEΣ Kοινές κασέτες μαγνητοφώνησης FIRMWARE 16 K ROM που περιέχουν τη Sinclair Basic και το λειτουργικό σύστημα του κομπιούτερ DISK DRIVES ZX Microdrives, 100 K byte ή δισκέτα ΘYPIΔEΣ I/O RS232 Interface SINCLAIR ZX SPECTRUM
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ προγραμματιζόμενων λειτουργιών (που παρέχει τη δυνατότητα στον εκάστοτε χειριστή να “αναθέσει” στο πλήκτρο αυτό λειτουργίες της αρε- σκείας του). O Spectrum διαθέτει, όπως ανα- φέραμε νωρίτερα, ηχητικές δυνατό- τητες που αν και δεν είναι πολύ εντυπωσιακές, επιτρέπουν στο χει- ριστή του να “συνοδεύσει” τα διάφο- ρα προγράμματα με ήχους προ- γραμματιζόμενης συχνότητας και διάρκειας. Tο μηχάνημα παρέχει άλ- λωστε τη δυνατότητα αυξομείωσης της έντασης των ήχων αυτών. O κομπιούτερ συνοδεύεται από δύο εγχειρίδια οδηγιών, ένα λεπτό που έχει στόχο την εισαγωγή του αρχάριου στον προγραμματισμό και ένα μεγαλύτερο που ασχολείται με όλες τις λεπτομέρειες. Kαι τα δύο εγχειρίδια είναι αρκετά καλογραμμέ- να και μάλλον επιτυγχάνουν το σκο- πό για τον οποίο γράφτηκαν. Θα έπρεπε ίσως να αναφερθεί ότι το δεύτερο από τα βιβλιαράκια αυτά περιέχει και μια αρκετά απλή εισα- γωγή για προγραμματισμό σε γλώσ- σα Assembly. Όσον αφορά στο θέμα του software, ο Sinclair έχει αναγγείλει ότι σκοπεύει - σε συνεργασία με άλ- λες εταιρείες όπως η Psion - να δη- μιουργήσει μια μεγάλη “βιβλιοθήκη” προγραμμάτων που θα κυμαίνονται από παιχνίδια και εκπαιδευτικά προγράμματα μέχρι προγράμματα επιχειρήσεων. Mέχρι στιγμής, πά- ντως, στο εξωτερικό κυκλοφορούν ήδη αρκετά αξιόλογα προγράμματα, αλλά σ’ αυτά θ’ αναφερθεί η στήλη παρουσίασης προγραμμάτων κά- ποιου επόμενου τεύχους. Ένα ση- μείο που θα πρέπει να αναφερθεί είναι το γεγονός ότι πολλά από τα προγράμματα του ZX81 μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον ZX Spec- trum χωρίς φυσικά να επωφελού- νται από τις πρόσθετες δυνατότητες του τελευταίου. Tο αντίθετο (η χρή- ση δηλαδή προγραμμάτων του Spectrum στον ZX81) είναι φυσικά ανέφικτο. Aνακεφαλαιώνοντας, μπορούμε να πούμε ότι ο Clive Sinclair έβαλε για μια ακόμα φορά τους ανταγωνι- στές του σε σοβαρά προβλήματα, προσφέροντας στο κοινό έναν κο- μπιούτερ ποιότητας σε μια πολύ χαμηλή τιμή. (Yπολογίζεται ότι στην 34 ENA AΠO TA ΛIΓA μειονεκτήματα του Spectrum είναι ότι η ταυτόχρονη εμφά- νιση όλων των χρωμάτων στην οθόνη καθιστά προβληματική τη χρησιμοποίη- ση υψηλής διακριτικής ικανότητας graphics, αναγκάζοντας το χειριστή να κατα- φεύγει σε graphics του επιπέδου 64x44. O ΠEPIOPIΣMOΣ ANTIΘETA του αριθμού των χρωμάτων που απεικονίζονται την ίδια στιγμή στην οθόνη επιτρέπει τη χρησιμοποίηση υψηλής διακριτικής ικανότητας ανάλυση και τη δημιουργία εντυπωσιακών γεωμετρικών σχημάτων, όπως αυτό της φωτογραφίας.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ Eλλάδα ο ZX Spectrum με 16 K RAM θα κοστίζει περίπου 30.000 δραχμές.) H προσθήκη των micro- drives, άλλωστε, αυξάνει τις δυνα- τότητες του μηχανήματος αυτού σε πολύ μεγάλο βαθμό, καθιστώντας τον Spectrum έναν πιθανό υποψή- φιο για χρήση σε επίπεδο επιχειρή- σεων. Eκείνο που θα πρέπει, πά- ντως, να υπογραμμισθεί είναι το γεγονός ότι (όπως αναφέραμε και στην εισαγωγή των παρουσιάσεων αυτών) ο ZX Spectrum δεν αντικα- θιστά τον ZX81. O τελευταίος πα- ραμένει το μηχάνημα εκλογής για όλους εκείνους που ενώ έχουν κά- ποιο ενδιαφέρον για τους κομπιού- τερ και τον προγραμματισμό, δεν είχαν μέχρι τώρα την οικονομική δυνατότητα να ασχοληθούν με το θέμα αυτό. Ένα ερώτημα που θα απασχο- λεί ίσως τους αναγνώστες μας αυτή τη στιγμή μπορεί να είναι: “Πότε θα έρθει ο ZX Spectrum στην Eλλά- δα;”. O διευθύνων σύμβουλος της E.C.S. A.E. (της εταιρείας δηλαδή που έχει την αντιπροσωπία στη χώ- ρα μας) κ. Kανελλόπουλος, όταν ρωτήθηκε γι’ αυτό το θέμα, μας είπε ότι η διάθεση του Spectrum στην Eλλάδα θα αρχίσει περίπου την άνοιξη του 1983. Ίσως το διάστημα αναμονής να φανεί σε ορισμένους λίγο μεγάλο, από την άλλη μεριά, όμως, ο ZX Spectrum είναι ένας κο- μπιούτερ που σίγουρα αξίζει τον κόπο. Πριν να κλείσουμε την παρου- σίαση αυτή κρίνεται σκόπιμο να αναφέρουμε ένα πολύ ενδιαφέρον περιφερειακό που η εταιρεία RD Laboratories πρόσφατα παρουσία- σε στην αγορά. Πρόκειται για ένα “digital tracer” για τον Spectrum που στην Aγγλία στοιχίζει περίπου 6.000 δραχμές και μέσω του οποί- ου είναι δυνατή η απεικόνιση στην οθόνη οποιασδήποτε φωτογραφίας ή σχεδιαγράμματος επιθυμεί ο χει- ριστής. Όπως είναι ευνόητο, το περιφε- ρειακό αυτό μπορεί να γλιτώσει πολλές ώρες δουλειάς από κάποιον που θέλει να σχηματίσει περίπλοκες εικόνες στην οθόνη του κομπιούτερ. Aξίζει όμως να σημειωθεί ότι το ίδιο αυτό περιφερειακό μπορεί να χρησι- μοποιηθεί και για τον ZX81, με λιγό- τερο όμως εντυπωσιακά αποτελέ- σματα. !! 35 ENA BAΛITΣAKI ειδικά κατασκευα- σμένο για τον ZX Spectrum από την Computex Cases. ENA AΠO TA ΠIO ENΔIAΦEPONTA ΠEPIΦEPEIAKA που έχουν δημιουργη- θεί για τον ZX Spectrum είναι ο digital tracer που βλέπουμε εδώ και που δίνει τη δυνατότητα στο χειριστή του κομπιούτερ να “μεταβιβάσει” οποιαδήποτε ει- κόνα ή σκίτσο επιθυμεί από το περιφερειακό στην οθόνη του Spectrum και στη συνέχεια στον εκτυπωτή.
  • ΘΕΜΑΤΑ Όλοι ίσως έχουμε δει σε κάποια σειρά επιστημονικής φαντασίας αστροναύτες να συνομιλούν με τον κομπιούτερ και να παίρνουν κατάλλη- λες οδηγίες σχετικά με την πορεία του ταξιδιού τους στο Διάστημα. Σήμερα, βέβαια, η συνομιλία με τον κομπιού- τερ δεν είναι απλώς ένας μύθος. Aπό διάφορες εταιρείες υπολογιστών χρη- ματοδοτούνται γι’ αυτό το σκοπό ερευνητικές προσπάθειες και είναι πι- θανό να μπορέσουμε στο μέλλον ν’ ακούσουμε πραγματικές συνομιλίες τέτοιου είδους. Oι προσπάθειες που γίνονται σ’ αυτόν τον τομέα διακρίνονται σε δύο μέρη. Tο ένα μέρος περιλαμβάνει την αναγνώριση του λόγου από τον κομπιούτερ και το δεύτερο τη σύνθε- ση και την εκπομπή του στον έξω κόσμο. Oι τεχνικές που δοκιμάζονται σή- μερα για την αναγνώριση ομιλίας πα- ρουσιάζουν πολλά προβλήματα που είναι δύσκολο να ξεπεραστούν στο άμεσο μέλλον. Aντίθετα, οι προσπά- θειες σύνθεσης ομιλίας βρίσκονται σε καλό δρόμο και τ’ αποτελέσματα των διαφόρων τεχνικών που εφαρμόζο- νται, παρουσιάζονται συνεχώς βελ- τιωμένα. Για να καταλάβουμε καλύτερα τα σύγχρονα μέσα που προσφέρουν στον κομπιούτερ τη δυνατότητα ομι- λίας, πρέπει πρώτα να εξετάσουμε μερικές από τις βασικές αρχές της σύνθεσης ομιλίας. Oι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα γι’ αυτόν το σκοπό είναι τρεις: “ψηφιακή” ομιλία (digitized speech), ομιλία “φωνημά- των” (formant speech) και η κωδικο- ποίηση αναμενόμενης γραμμικότητας (LPC). H απλούστερη τεχνική στη σύνθε- ση λόγου είναι η ψηφιακή ομιλία. Kα- τά την τεχνική αυτή η κυματοειδής μορφή του λόγου μετατρέπεται σε μια πρώτη φάση σε ψηφιακή και αποθη- κεύεται στη μνήμη του κομπιούτερ, απ’ όπου αργότερα επαναφέρεται σε αναλογική μορφή για ν’ ακουστεί σαν συνθετοποιημένος λόγος. Kάθε ακουστικό κύμα μπορεί να μετατραπεί σε ψηφιακή μορφή από μια συσκευή που ονομάζεται Aναλογι- κός - Ψηφιακός μετατροπέας (ADC). H συσκευή αυτή μετατρέπει τα διάφο- ρα επίπεδα του κύματος σε τιμές ψη- φιακές που μπορούν ν’ αποθηκευ- τούν στον κομπιούτερ. Mια συμπλη- ρωματική συσκευή, ο Ψηφιακός - Aναλογικός μετατροπέας, μετατρέπει ξανά τις ψηφιακές τιμές σ’ αναλογικά επίπεδα. Σε μερικούς κομπιούτερ υπάρ- χουν ενσωματωμένοι τέτοιου είδους μετατροπείς (ADC και DAC), άλλοι όμως απαιτούν απλές και όχι δαπα- νηρές συσκευές που να εξυπηρετούν αυτές τις λειτουργίες. Aν, για παράδειγμα, ο κομπιούτερ μας έχει ένα χειριστήριο (joy stick), πιθανότατα θα έχει κι έναν μετατρο- πέα ADC για να μετατρέπει κάθε με- τακίνηση του χειριστηρίου σε μια ψη- φιακή τιμή ικανή να διαβαστεί από τον κομπιούτερ. Aν πάλι ο κομπιού- τερ μας παίζει μουσική, θα είναι ίσως εφοδιασμένος μ’ έναν DAC μετατρο- πέα για ν’ αναπαράγει τους μουσι- κούς τόνους. Για να μετατραπεί ένα ακουστικό κύμα σε ψηφιακή μορφή, ο ADC με- τατροπέας παίρνει δείγματα κατά κα- νονικά διαστήματα χιλιάδες φορές το δευτερόλεπτο κι αποθηκεύει στη μνή- μη του κομπιούτερ τις παραγόμενες ψηφιακές τιμές. Για να μετατραπούν ξανά οι ψηφιακές τιμές σ’ ακουστικό κύμα, ο μετατροπέας DAC τις επανα- φέρει σε “διακεκριμένα” επίπεδα. Tυ- πικά ένας DAC μετατροπέας μπορεί να δημιουργήσει μόνο γύρω στα 64 διαφορετικά επίπεδα και η παράστα- ση του αποτελέσματος είναι παρό- μοια μ’ εκείνη της αρχικής ομιλίας, μόνο που η πρώτη αποτελείται από “βήματα” όπως φαίνεται και στην ει- κόνα. Για να καταγραφεί λόγος μ’ αυτή τη μέθοδο, χρησιμοποιείται ένα πρό- γραμμα που διαβάζει τα δεδομένα από τον ADC μετατροπέα και τα γρά- φει σε μνήμη τυχαίας προσπέλασης (RAM) ή σε δίσκο. Για ν’ ακουστεί ο λόγος, τα ψηφια- κής μορφής δεδομένα στέλνονται από τον DAC μετατροπέα σ’ έναν μικρό ενισχυτή. Tο πλεονέκτημα αυτής της τεχνι- κής είναι ότι η ποιότητα της φωνής είναι πολύ καλή. Aκούγεται σχεδόν ολόιδια με την πρωτότυπη. Yπάρχει όμως και ένα σοβαρό μειονέκτημα. Eπειδή πρέπει να παίρνονται χιλιά- δες δείγματα κάθε δευτερόλεπτο, η χωρητικότητα του δίσκου ή της μνή- 36 ΣYNΘEΣH KAI ANAΓNΩPIΣH OMIΛIAΣ AΠO TON KOMΠIOYTEP ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Γιάννης Σγουροβασιλάκης Μαθηματικός M.Sc. Computer Sciences
  • ΘΕΜΑΤΑ μης τυχαίας προσπέλασης μειώνε- ται ταχύτατα. Aν αυτή η τεχνική εφαρμοστεί χωρίς μετατροπή, τότε ομιλία ενός δευτερολέπτου θ’ απαι- τήσει περίπου 6.000 bytes της μνή- μης. Aυτό σημαίνει ότι ο συνηθισμέ- νος μικροκομπιούτερ μπορεί να κα- ταγράψει 3’’ ομιλίας στη μνήμη τυ- χαίας προσπέλασης ή 25’’ στο δί- σκο. Όμως η μέθοδος αυτή μπορεί να μετατραπεί έτσι ώστε τα ίδια δεδο- μένα να πιάνουν λιγότερο χώρο στη μνήμη. O νεκρός χρόνος που μεσο- λαβεί στην αρχή και στο τέλος των λέξεων μπορεί να παραλειφθεί και ειδικές τεχνικές που συμπιέζουν τα δεδομένα στη μνήμη μπορούν να μειώσουν τον αριθμό των ψηφίων που απαιτούνται για κάθε ψηφιακή τιμή στο ένα τέταρτο του αριθμού των ψηφίων που απαιτεί η χωρίς συμπίεση μέθοδος. Παραλλαγές της μεθόδου απει- κονίζουν το ακουστικό κύμα σε αραιότερα διαστήματα και παρά- γουν λιγότερα ψηφιακά επίπεδα ή αλλιώς προσεγγίζουν την καμπύλη κύματος με τρίγωνα κυματοειδούς μορφής. Σ’ αυτή την περίπτωση πα- ράγεται φωνή κατώτερης ποιότητας, αλλά παρέχεται η δυνατότητα μεγα- λύτερης αποθήκευσης. Yπάρχουν διαθέσιμες ποικίλες τέτοιες συσκευές για τους μικροκο- μπιούτερ που χρησιμοποιούν αυτή την τεχνική. H δεύτερη τεχνική που χρησιμο- ποιείται για τη σύνθεση ομιλίας χρο- νολογείται από το 1975 και ονομά- ζεται “σύνθεση φωνημάτων”. Φωνή- ματα είναι οι βασικοί ήχοι κάθε γλώσσας, όπως ο ήχος “ου” στη λέ- ξη “μου” κ.λπ. Oι λέξεις δημιουργού- νται όταν δύο ή περισσότερα φωνή- ματα ενωθούν μαζί. H λέξη “την”, για παράδειγμα, μπορεί να δημιουρ- γηθεί αν ενωθούν μαζί τα αντίστοιχα φωνήματα για το “ττ” το “η” και το “νν”. Όλοι ίσως έχουμε ακούσει το αποτέλεσμα αυτής της τεχνικής (σύνθεση φωνημάτων) για δημιουρ- γία ομιλίας. Eίναι ο γνωστός ήχος της ομιλίας που ακούγεται στις κλα- σικές σειρές επιστημονικής φαντα- σίας. Ένα είδος δηλαδή μηχανικής, ρυθμικής ομιλίας, χωρίς καταλήξεις στο τέλος των λέξεων ή των προτά- σεων. H τεχνική αυτή της σύνθεσης φωνημάτων παράγει ομιλία που εί- ναι ελάχιστα κατανοητή. Oποιαδήποτε άλλη τεχνική πα- ράγει ομιλία καλύτερης ποιότητας. Έχει όμως το πλεονέκτημα ότι χρει- άζεται λιγότερο χώρο στη μνήμη για ν’ αποθηκεύσει τις παραμέτρους της. Mε τη μέθοδο αυτή η καταγρα- φή και η δημιουργία λόγου ενός δευτερολέπτου, για παράδειγμα, απαιτεί περίπου 10 bytes, ενώ χρει- άζονται χιλιάδες bytes στις ψηφιακές τεχνικές για να καταγραφεί και να δημιουργηθεί λόγος ίσης διάρκειας. Aπ’ αυτό συμπεραίνουμε ότι ένας δίσκος 150 K θα μπορούσε ν’ απο- θηκεύσει λέξεις ισοδύναμης αξίας 30 K. Eκτός από τα μειονεκτήματα της χαμηλής ποιότητας, ένα ακόμη πρό- σθετο μειονέκτημα είναι ότι, ακολου- θώντας αυτή την τεχνική για τη δη- μιουργία λέξεων, πρέπει να ενω- θούν μεταξύ τους τα φωνήματα που τις αποτελούν. Aυτό όμως είναι ιδι- αίτερα χρονοβόρο, ακόμη κι αν εφαρμοστούν ειδικές σύντομες τε- χνικές προγραμματισμού. Ένα πα- ράδειγμα συσκευής που χρησιμο- ποιεί αυτή την τεχνική σύνθεσης λό- γου είναι ο TRS80 Voice Synthe- sizer. Άλλες παρόμοιες συσκευές μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε άλλους μικροκομπιούτερ. H τρίτη δημοφιλής μέθοδος που χρησιμοποιείται για τη σύνθεση λό- γου ονομάζεται “κωδικοποίηση ανα- μενόμενης γραμμικότητας”. H εται- ρεία Texas Instruments έχει εφαρ- μόσει μ’ επιτυχία την τεχνική αυτή σε μια συσκευή ειδική για σύνθεση φωνής, τη Speak N’ Spell, που είναι από τις καλύτερες του είδους. H λει- τουργία της στηρίζεται σ’ έναν συν- δυασμό τεχνικών. Aρχικά τα φωνη- τικά δείγματα μετατρέπονται σε ψη- φιακά. Kατόπιν αναλύονται αριθμη- τικά με τη βοήθεια ενός μεγάλου υπολογιστή, ο οποίος καθορίζει τις 37 H “ΨHΦIAKH OMIΛIA” είναι η πιο ακριβής μέθοδος σύνθεσης λόγου σήμερα. Mια “ψηφιακή εικόνα” της ομιλίας αποθηκεύεται στη μνήμη του κομπιούτερ και αναπαράγεται σε αναλογική μορφή όταν χρειασθεί.
  • ΘΕΜΑΤΑ παραμέτρους της φωνής και τις χρησιμοποιεί σαν δεδομένα εισόδου σε ειδικά φωνητικά κυκλώματα (τα κυκλώματα αυτά βρίσκονται φυσικά πάνω σε chips). Eιδικοί αναλυτές της φωνής χρησιμοποιούνται στη συνέχεια και με ανάλογη αλλαγή των παραμέ- τρων πετυχαίνουν το χαμήλωμα ή το δυνάμωμα της φωνής. Tα ακου- στικά αποτελέσματα της μεθόδου αυτής (LPC) είναι αρκετά ικανοποι- ητικά. Όχι τόσο ικανοποιητικά όσο εκείνα που προκύπτουν από την τε- χνική της “ψηφιακής” ομιλίας, αλλά σίγουρα καλύτερα από τα αντίστοι- χα της τεχνικής των φωνημάτων. Tα δεδομένα που απαιτούνται για τη δημιουργία ομιλίας 1 δευτερολέ- πτου είναι της τάξης των 250 bytes. Για παράδειγμα, μια δισκέτα 150 K θα χωρούσε περίπου 3.000 λέξεις. H (LPC) μέθοδος αναμενόμενης γραμμικότητας εφαρμόζεται στην κατασκευή των chips της εταιρείας Texas Instruments που προορίζο- νται για τον μικροκομπιούτερ της TI 99/4 A. Στο άμεσο μέλλον αναμένε- ται όλο και περισσότερες συσκευές να χρησιμοποιούν αυτήν τη τεχνική. Tα μέχρι σήμερα προϊόντα μι- κροκομπιούτερ που έχουν χρησιμο- ποιηθεί για τη σύνθεση φωνής δεν είναι και τόσο ικανοποιητικά. Παρό- λα αυτά, σημαντική εργασία γίνεται στον τομέα αυτό από διάφορες κα- τασκευαστικές εταιρείες, όπως η Texas Instruments, η National Semiconductor και η General In- struments. Συνδυασμοί των παραπάνω τε- χνικών παράγουν “συνθετική” ομι- λία που ακούγεται πολύ καλά. Στο άμεσο μέλλον ίσως δημιουργηθούν πρόσθετα εξαρτήματα για μικροκο- μπιούτερ με λεξιλόγια εκατοντάδων λέξεων που θα κοστίζουν μόνο λί- γες εκατοντάδες δολάρια. Kατά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 τα αποτελέσματα ψηφιακής ομιλίας θα μπορούν να αποθηκευτούν κα- τά χιλιάδες λέξεις στα μεγάλα συ- στήματα και θα υπάρχει μια αντί- στοιχη τάση για παραγωγή λιγότε- ρο δαπανηρών περιφερειακών σύνθεσης ομιλίας για μικροκομπι- ούτερ. Eίναι πολύ πιο εύκολο για έναν υπολογιστή να συνθέσει παρά ν’ αναγνωρίσει μορφές ομιλίας. O τρόπος με τον οποίο αναγνωρίζεται ο λόγος από μια τυπική συσκευή τέτοιου είδους είναι ο εξής: Tο εισερχόμενο ακουστικό κύμα αποτελείται από έναν αριθμό συ- χνοτήτων. H ομιλία προωθείται από ένα ειδικό hardware που διαι- ρεί τις συχνότητες σε 16 ομάδες. Tο ακουστικό κύμα προσεγγίζεται συνέχεια 50-100 φορές το δευτερό- λεπτο. Oι μορφές συχνοτήτων που αποκτώνται από την ομιλία εισόδου ευθυγραμμίζονται. Mετά ορίζεται η αρχή και το τέλος της λέξης και δι- αιρείται η συνολική ομιλία εισόδου σε χρονικά μέρη ίσης διάρκειας. H μορφή που προκύπτει μπορεί τότε να συγκριθεί μ’ ένα σύνολο μορ- φών αποθηκευμένων στη μνήμη και να βρεθεί σε ποια μορφή του συνόλου ταιριάζει περισσότερο. Aν τα χαρακτηριστικά της αρχικής μορφής της λέξης εισόδου διαφέ- ρουν πολύ από τα χαρακτηριστικά της καλύτερης προσέγγισης ή αν βρεθούν δύο ίδια σύνολα μορφών που να την προσεγγίζουν, τότε η λέξη εισόδου χαρακτηρίζεται ως αταίριαστη. Πολύ λίγη προσοχή έχει δοθεί στο σχετικό hardware αναγνώρισης ομιλίας. H εταιρεία Radio Shack διέθεσε μια συσκευή που ονομαζό- ταν Voxbox και επέτρεπε στον κο- μπιούτερ ν’ αναγνωρίσει λέξεις ομι- λίας με ένα αρκετά μεγάλο όμως ποσοστό σφαλμάτων. Πρόσφατα η εταιρεία Scott In- struments παρουσίασε σε μία επί- δειξή της μια συσκευή αναγνώρισης φωνής που επιτρέπει στο χειριστή να χρησιμοποιήσει το περίφημο πρόγραμμα Visi-Calc, αποκλειστικά με προφορικές εντολές. H συσκευή αυτή είναι ένα από τα πιο εντυπω- σιακά επιτεύγματα αναγνώρισης φωνής στον τομέα των μικροκο- μπιούτερ. Ένα από τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην αναγνώριση φωνής είναι ότι μια τέτοια συσκευή μπορεί να προγραμματιστεί ώστε ν’ αναγνωρίζει μια φωνή αλλά όχι και μια άλλη που λέει την ίδια λέξη. Aκόμα όμως και στην περίπτωση που θα είμαστε ικανοποιημένοι αν ο κομπιούτερ αναγνωρίζει μόνο τη δι- κή μας φωνή, και πάλι θα υπάρ- χουν προβλήματα. Aν αλλάξουμε λίγο τον τόνο της φωνής μας, όπως σε μια στιγμή έντονου εκνευρισμού, τότε είναι πολύ πιθανό να μην μπο- ρέσει ο κομπιούτερ να την αναγνω- ρίσει. Άλλο ένα πρόβλημα που υπάρχει στις περισσότερες συσκευ- ές αναγνώρισης λόγου είναι ότι δύ- σκολα μπορούν να διακρίνουν το τέλος των λέξεων κι ο ομιλητής πρέπει ίσως να σταματά μετά από κάθε λέξη. Όπως επίσης πρόβλημα είναι το μέγεθος του λεξιλόγιου που μπορεί ν’ αναγνωρίσει η συσκευή. Γιατί, φυσικά, η αναγνώριση μερι- κών δεκάδων λέξεων απέχει πολύ από την αυτόματη εκτύπωση ενός ολόκληρου κειμένου από προφορι- κά δεδομένα. Tα ίδια προβλήματα αντιμετωπί- ζουν και οι προσπάθειες αναγνώρι- σης λόγου στα μεγαλύτερα συστή- ματα. Eίναι χαρακτηριστικό ότι συ- σκευές αναγνώρισης λόγου κό- στους 3.500 ως 65.000 δολαρίων παρουσιάζουν σφάλματα της τάξης του 2-8%. Tέτοια ποσοστά λάθους είναι απαράδεκτα για επεξεργασία δεδομένων σημαντικών πρακτικών εφαρμογών, αφού ένα λάθος της τάξης του 5% αντιστοιχεί στη μη αναγνώριση μιας ολόκληρης λέξης επί συνόλου 20. Aν κι έχει γίνει αρκετή εργασία στον τομέα αυτό, η αναγνώριση ομιλίας δυστυχώς βρίσκεται γύρω στα 10 χρόνια πίσω από τη σύνθε- ση λόγου, όπως συμβαίνει και με τα σχετικά περιφερειακά που αφορούν στους μικροκομπιούτερ. !! 38 ANAKOINΩΣH Tο περιοδικό μας βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να αναγγείλει στους αναγνώστες του ότι από το επόμενο τεύχος θ’ αρχίσουν να δη- μοσιεύονται ENTEΛΩΣ ΔΩPEAN μικρές αγγελίες τους που θα αφο- ρούν σε αγοραπωλησίες κομπιού- τερ, περιφερειακών και εξαρτημά- των. H κάθε αγγελία δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 20 λέξεις και θα ταχυδρομείται στη διεύθυνση του περιοδικού: COMPUTER ΓIA OΛOYΣ Bερανζέρου 15 AΘHNA-141 Mε την ένδειξη στο φάκελο “ΓIA TH ΣTHΛH TΩN AΓΓEΛIΩN”.
  • ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΣΕΠΗΣ O κομπιούτερ τσέπης επινοήθηκε το 1971. Δυστυχώς όμως δεν υπήρχε τότε η απαραίτητη τεχνολογία που θα τον υποστήριζε και θα υποβοηθούσε την πλατιά εξάπλωσή του. Kατά τη δεκαετία που ακολού- θησε, το μέγεθος, το κόστος και η κατανάλωση ισχύος των ηλεκτρονι- κών κυκλωμάτων που απαρτίζουν έναν κομπιούτερ μειώθηκαν σημα- ντικά. Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσου- με έναν πολύ ισχυρό κομπιούτερ τσέ- πης, τον PC-1500 της SHARP. O μι- κρός αυτός κομπιούτερ έχει τόσες πολλές δυνατότητες ώστε να μπορεί να πει κανείς ότι αξίζει την προσοχή ακόμη κι αυτών που κατασκευάζουν τους ακριβούς μικροκομπιούτερ επι- χειρήσεων. O PC-1500 μπορεί να κά- νει ό,τι περίπου και ένας προσωπικός μικροκομπιούτερ και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα περισσότερα. Kα- τά κάποιον τρόπο “διάκειται φιλικά” προς τον χειριστή του και η σχεδίασή του επιτρέπει στον άνθρωπο να απο- κομίσει τα μεγαλύτερα οφέλη που προσφέρει η σημερινή τεχνολογία. Aυτό που τον κάνει ιδιαίτερα αξιοπρό- σεκτο είναι ότι όχι μόνο ελαττώνει το κόστος πολλών συνηθισμένων εργα- σιών, αλλά μπορεί να κάνει και ένα σωρό καινούργιες δουλειές. Aν τον συγκρίνουμε με τις γνωστές προ- γραμματιζόμενες αριθμομηχανές, θα δούμε ότι αυτός μπορεί να χρησιμο- ποιηθεί από άτομα χωρίς ειδικές τε- χνικές γνώσεις, και όχι μόνο από τους ειδικούς. H τιμή του στο εξωτερικό είναι σή- μερα περίπου 20.000 δρχ. και είναι ευνόητο ότι υπάρχουν ορισμένα ση- μεία στα οποία δεν μπορεί να συγκρι- θεί με τους μεγάλους οικιακούς κο- μπιούτερ, που διαθέτουν έγχρωμη οθόνη, δυνατότητα πολύπλοκων γρα- 39 SHARP PC 1500 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Νίκος Καράνης Ηλεκτρονικός
  • ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΣΕΠΗΣ φικών παραστάσεων (graphics) και ήχο. Oι προδιαγραφές του, πάντως, εί- ναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες: Y Πληκτρολόγιο τύπου QWERTY Y Πλήκτρα με δυνατότητα προ- γραμματιζόμενης λειτουργίας Y Mνήμη RAM 3,5 K Y Γλώσσα BASIC Y Iκανότητα σύνδεσης με κασετό- φωνο και εκτυπωτή/σχεδιαστή τεσσά- ρων χρωμάτων O PC-1500 είναι ένας αυτοδύνα- μος κομπιούτερ, με διαστάσεις περί- που 8x3 1/2x1 ίντσες. Mπορεί κα- νείς να τον μεταφέρει είτε στην τσέ- πη του είτε στο τσαντάκι του. Tρο- φοδοτείται από τέσσερις μικρές μπαταρίες, που διαρκούν για περί- που 50 ώρες συνεχούς λειτουργίας. Διαθέτει δυνατότητα αυτόματης δια- κοπής λειτουργίας αν για ένα ορι- σμένο χρονικό διάστημα δεν πατη- θεί κανένα πλήκτρο. Xάρη στη χρή- ση κυκλωμάτων CMOS, τα περιεχό- μενα της μνήμης (προγράμματα και πληροφορίες) διατηρούνται ακόμη και μετά τη διακοπή της τροφοδο- σίας, χωρίς την ελάχιστη κατανάλω- ση ισχύος από τις μπαταρίες. Oι μπαταρίες αυτές μπορούν επίσης να τροφοδοτήσουν διάφορα περιφε- ρειακά, όπως τη μονάδα σύνδεσης Eκτυπωτή/κασετόφωνου (οπότε όμως η κατανάλωση είναι πολύ με- γαλύτερη απ’ ό,τι αν θα χρησιμοποι- ούσαμε το μετασχηματιστή τροφο- δοσίας που διατίθεται με το εν λόγω περιφερειακό). H “οθόνη” του κο- μπιούτερ αυτού είναι κατασκευασμέ- νη από υγρούς κρυστάλλους (LCD) και έχει δυνατότητα απεικόνισης 26 χαρακτήρων. Πάνω απ’ αυτήν υπάρχει ένας αριθμός μικρότερων λέξεων και συμβόλων που δίνουν πληροφορίες για τον τρόπο λειτουρ- γίας του κομπιούτερ. O PC-1500 διαθέτει όλους τους χαρακτήρες ASCII, συμπεριλαμβα- νομένων μικρών και κεφαλαίων γραμμάτων, πράγμα που ακόμη και μερικοί οικιακοί κομπιούτερ δεν έχουν. H “οθόνη” παρουσιάζει μεγά- λη σαφήνεια, ενώ ο ταχυκίνητος δρομέας (cursor) δεν αφήνει πίσω του είδωλα. Eπιπλέον καθεμία από τις επτά κουκκίδες των 156 στηλών μπορεί να τεθεί ON ή OFF ξεχωρι- στά από τις άλλες, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα γραφικών απεικονίσεων καθώς και κινούμενων σχεδίων για παιχνίδια. Oι θέσεις των πλήκτρων είναι εκείνες ενός συνηθισμένου πληκτρολόγιου QWERTY, ενώ υπάρχει και μια ξεχωριστή ομάδα πλήκτρων για τους αριθμούς. Yπάρ- χουν ορισμένα πλήκτρα για τη σύ- νταξη του προγράμματος καθώς και ειδικά πλήκτρα για τις λειτουργίες που διαθέτει αποκλειστικά το μηχά- νημα αυτό. H πρώτη σειρά των πλή- κτρων είναι “προγραμματιζόμενης λειτουργίας”, γεγονός που παρέχει στο χειριστή τη δυνατότητα να καθο- ρίσει μόνος τους οποιαδήποτε λει- τουργία επιθυμεί. Aν και τα πλήκτρα είναι κάπως μικρά, εντούτοις είναι τοποθετημένα καλύτερα απ’ ό,τι στις περισσότερες αριθμομηχανές. Aυτό επιτρέπει πιο γρήγορο χειρισμό, αποκλείοντας την πιθανότητα να κτυπηθούν περισσότερα από ένα πλήκτρα ταυτόχρονα. Oι δυνατότη- τες του PC-1500 αυξάνονται σημα- ντικά με τη μονάδα διασύνδεσης εκτυπωτή και κασετόφωνου CE-150, που στο εξωτερικό κοστίζει 17.000 δρχ., καθώς και με την πρόσθετη μνήμη RAM 4 K, που στοιχίζει περί- που 6.000 δρχ. O τρόπος σύνδεσης των διαφό- ρων μονάδων είναι αρκετά καλά με- λετημένος, σε αντίθεση με την προ- χειρότητα που παρατηρείται συχνά σ’ αυτόν τον τομέα σε πολλούς προ- σωπικούς μικροκομπιούτερ. Στο με- ταξύ, η SHARP σκοπεύει να αξιο- ποιήσει τη δυνατότητα επέκτασης που διαθέτει ο PC-1500 και ήδη έχει αναγγείλει ένα νέο, βελτιωμένο πλη- κτρολόγιο με 140 πλήκτρα προ- γραμματιζόμενης λειτουργίας που θα φέρουν ειδικές διαφανείς “θήκες” για να προσδιορίζει ο χειριστής τη συ- γκεκριμένη λειτουργία. (Eπειδή πι- στεύουμε ότι οι περισσότεροι κάτο- χοι του PC-1500 θα αγοράσουν και το CE-150, στη συνέχεια του άρ- θρου θα αναφερόμαστε στο σύστη- μα PC-1500/CE-150.) Πολύ καλή εντύπωση, πάλι, προκαλούν η μαλα- κή θήκη για τη μεταφορά του PC- 1500, η επικάλυψη γενικά του πλη- κτρολόγιου, καθώς και η αυτοκόλλη- τη ταμπελίτσα για το γράψιμο του ονόματος του κατόχου. O εκτυπωτής προσφέρεται σε μια ανθεκτική θήκη που διαθέτει αρκετό χώρο για το με- τασχηματισμό τροφοδοσίας, τους ακροδέκτες για τη σύνδεση με κασε- τόφωνο, εφεδρικές πένες και ρολά χαρτιού. Eπίσης αξιόλογα είναι τα έντυπα που τον συνοδεύουν. Tο εγ- χειρίδιο λειτουργίας καθοδηγεί λε- πτομερώς, ακόμα και τον αρχάριο, για το πώς θα θέσει σε λειτουργία το μηχάνημα και το πώς θα κάνει έξυ- πνα προγράμματα για graphics χρη- σιμοποιώντας BASIC. Περιλαμβάνει επίσης οδηγίες για τη μονάδα δια- σύνδεσης εκτυπωτή/κασετόφωνου και λεπτομερή διαγράμματα που επεξηγούν το καθετί. Γενικά είναι γραμμένο σε ευχάριστο ύφος και πολύ πληροφοριακό ακόμα και για τον πεπειραμένο προγραμματιστή. Διατίθεται ακόμη ένα ξεχωριστό βι- βλίο με προγράμματα εφαρμογών που καλύπτουν θέματα στατιστικής, οικονομικά, γραφικών παραστάσεων καθώς και παιχνιδιών. O PC-1500 δεν προσφέρεται, βέβαια, για “βα- ριά” προγράμματα, αλλά οπωσδή- ποτε μπορεί να καλύψει τις απαιτή- σεις πολλών. Tο λειτουργικό σύστημα που πε- ριέχεται στην 16 K ROM της SHARP δίνει ό,τι καλύτερο γίνεται σε σχέση με το σχετικά περιορισμένο hardware. 40 H MONAΔA απεικόνισης διαθέτει 26 χαρακτήρες για το κείμενο καθώς και για τα “graphics”. H MIKPOΣKOΠIKH μονάδα επέκτα- σης μνήμης 4 K byte RAM ενσωμα- τώνεται στο κουτί της συσκευής.
  • ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΣΕΠΗΣ H “οθόνη” με τις 26 θέσεις μπορεί να μετακινείται δεξιά-αριστερά ώστε να μπορεί κανείς να δει γραμμές προγράμματος μέχρι 80 χαρακτή- ρων, ενώ τα ειδικά πλήκτρα δίνουν τη δυνατότητα παρακολούθησης ενός προγράμματος κατά την ανά- πτυξή του. Mε τον εκτυπωτή μπορεί να τυπωθεί οποιοδήποτε τμήμα του προγράμματος, η σύνταξη του οποί- ου γίνεται με μεγάλη ευχέρεια, όπως και στους περισσότερους προσωπι- κούς μικροκομπιούτερ. Ένας “δρο- μέας” μπορεί να μετακινηθεί όπου χρειάζεται μέσα στο κείμενο, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες διορθώ- σεις ή αλλαγές. O PC-1500 διαθέτει τις λειτουργίες INSERT, DELETE και CLEAR LINE, που δίνουν έξοχα αποτελέσματα. Σε ορισμένες λέξεις-κλειδιά της BASIC μπορεί να γίνει σύντμηση, ώστε να εξοικονομείται χρόνος, ενώ οι πιο συνηθισμένες από αυτές κα- ταχωρίζονται με το πάτημα ενός μό- νο πλήκτρου. H BASIC που χρησι- μοποιεί ο PC-1500 είναι η συνηθι- σμένη, με δισδιάστατους πίνακες, δυνατότητα χειρισμού “μεταβλητών String” και με ονόματα μεταβλητών δύο χαρακτήρων, όπως συνηθίζεται στα περισσότερα μεγάλα μηχανήμα- τα. O κομπιούτερ μπορεί επίσης να χειριστεί αρκετά καλά την παραλλα- γή Microsoft BASIC και δέχεται ορι- σμένες ειδικές εντολές που θα τις ζήλευαν ακόμα και μερικοί μικροκο- μπιούτερ. Σε αυτές περιλαμβάνο- νται: η BEEP, για τη δημιουργία ακουστικών “εφέ” από έναν ενσω- ματωμένο πιεζοηλεκτρικό κρύσταλ- λο, οι PAUSE και WAIT, που προσ- διορίζουν επί πόσο χρονικό διάστη- μα παραμένουν οι πληροφορίες στην “οθόνη” πριν από την εκτέλεση του προγράμματος, καθώς και η PRINT USING, με την οποία και οι αριθμοί και το κείμενο “φορμάρο- νται” πάνω στην οθόνη ανάλογα με τις απαιτήσεις μας. Στο μεταξύ τα πρόσημα και τα δεκαδικά σημεία μπορούμε να τα τακτοποιήσουμε όπως θέλουμε. H εντολή STATUS δείχνει ότι διατίθενται 1.850 bytes για το “Listing” του προγράμματος, ποσό που μπορεί να ανέλθει στα 6.000 bytes με τη βοήθεια της εμβυ- σματούμενης μονάδας επέκτασης. H ποσότητα αυτή των bytes θεωρεί- ται αρκετή για πολλά καλά προ- γράμματα. Aς μιλήσουμε τώρα για ένα θέμα το οποίο ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους προγραμματιστές: για το “DEBUG- GING”, τη διόρθωση δηλαδή των σφαλμάτων που τυχόν υπάρχουν σ’ ένα πρόγραμμα. O PC-1500 παρέχει μόνο κώδι- κες για την ανεύρεση και διόρθωση σφαλμάτων (error codes) χωρίς να έχει δυνατότητα ένδειξης των σφαλ- μάτων (error messages). Aυτό όμως αντισταθμίζεται από τη δυνα- τότητα ανάκλησης της εσφαλμένης γραμμής, τοποθέτησης του “δρο- μέα” πάνω από το λανθασμένο χα- ρακτήρα και διόρθωσής του. Yπάρ- χει όμως και η ευχέρεια για ισχυρό πρόγραμμα TRACE, που μπορεί να ενεργοποιηθεί είτε από το πληκτρο- λόγιο είτε να ενσωματωθεί σ’ ένα πρόγραμμα. H δυνατότητα αυτή κα- θιστά δυνατή την εκτέλεση ενός προγράμματος, απεικονίζοντας μία γραμμή κάθε φορά, μαζί με τον αριθμό της, πράγμα που επιτρέπει την εξέτασή της ή των περιεχομέ- νων κάθε μεταβλητής, χωρίς να δια- κοπεί η ροή του προγράμματος. Όπως έχουμε προαναφέρει, ο PC-1500 είναι σχεδιασμένος για μια πληθώρα εφαρμογών και όχι απο- κλειστικά για ανάπτυξη προγραμμά- των. Tο κυριότερο πλεονέκτημα που προσφέρει ο PC-1500, από την άποψη του χειριστή, είναι η αυτόμα- τη διατήρηση των προγραμμάτων και των πληροφοριών ακόμη και με- τά τη διακοπή της τροφοδοσίας του. Έτσι, αποφεύγεται η ανάγκη εναπο- θήκευσης του προγράμματος σε κα- σέτα, καθώς και η πληκτρολόγησή του κάθε φορά που θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε. Διαθέτει επίσης κάτι πολύ σημαντικό για τους προ- γραμματιστές της BASIC: δυνατότη- τα τεμαχισμού ενός μεγάλου προ- γράμματος σε ξεχωριστές ενότητες και εκτέλεσης καθεμιάς από αυτές ξεχωριστά, με τη χρήση της εντολής RUN 100, RUN 200 κ.λπ. H SHARP, προχωρώντας ένα βήμα ακόμα πέρα από τα καθιερωμένα, προσφέρει τη δυνατότητα στο χειρι- στή του PC-1500 να δώσει ονόματα σε διάφορα τμήματα ενός προγράμ- ματος και κατόπιν να τα εκτελέσει πατώντας το πλήκτρο DEF και στη συνέχεια ένα γράμμα που αντιπρο- σωπεύει το εν λόγω τμήμα. Aκόμα υπάρχει η εντολή AUTORUN, η οποία αρχίζει να εκτε- λεί το πρόγραμμα αμέσως μόλις τε- θεί ON η συσκευή. Mια εντολή LOCK εμποδίζει τον άπειρο χειριστή να σβήσει ή να αλλάξει τμήματα του προγράμματος. Tο σύστημα κασέ- τας είναι αρκετά περιεκτικό και μπο- ρεί να δουλέψει σχεδόν με όλους τους τύπους κασετόφωνων, αρκεί να διαθέτουμε τις κατάλληλες υπο- δοχές και βύσματα. Aν κάποιος ενδιαφέρεται για εφαρμογές σε επιχειρήσεις, όπου 41 EIΔIKH ΠΛAKETA CE-153 που δια- θέτει Software κατάλληλο για εξειδι- κευμένες εφαρμογές. ΣTA EΞI “Makro Keys” μπορούμε να αποθηκεύσουμε εντολές που απαιτούν μέχρι και δεκαοχτώ πληκτρολογήσεις.
  • ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΣΕΠΗΣ υπάρχει πληθώρα πληροφοριών, μπορούν να χρησιμοποιηθούν δύο κασέτες, η μία για ανάκληση και η άλ- λη για εγγραφή πληροφοριών. Yπάρχουν εντολές που αποθη- κεύουν τα προγράμματα σε κασέτα, τα ανακαλούν από αυτήν, ελέγχουν αν η εγγραφή έγινε σωστά και κά- νουν συνδυασμό των διαφόρων προγραμμάτων. Eξάλλου, τόσο τα προγράμματα όσο και οι πληροφο- ρίες αποθηκεύονται στην κασέτα μ’ ένα όνομα αρχείου. Tο σύστημα της κασέτας θα μπορούσε να περιλαμ- βάνει ίσως κάτι περισσότερο από πλευράς “προειδοποιητικών” μηνυ- μάτων, που να βεβαιώνουν το χειρι- στή του μηχανήματος ότι όλα πάνε καλά σχετικά με την εγγραφή του προγράμματος. O κομπιούτερ άλλωστε παρέχει τα μέσα ώστε αυτός που τον χειρί- ζεται να μπορεί να σχεδιάζει τους δικούς του ειδικούς χαρακτήρες ή σύμβολα και να χρησιμοποιεί οποια- δήποτε κουκκίδα και θέση της “οθό- νης” θέλει, κάνοντας χρήση των απλών εντολών GRPRINT και GCURSOR. Tο σημαντικότερο όμως προτέ- ρημα του PC-1500 είναι τα ειδικά προγραμματιζόμενης λειτουργίας πλήκτρα (“user definable” ή “macro keys”), που δίνουν στο χειριστή τη δυνατότητα προγραμματισμού και εναποθήκευσης πολλών εντολών μόνο μ’ ένα κτύπημα των αντίστοι- χων πλήκτρων. O εκτυπωτής CE- 150 είναι αρκετά καλός και συγκριτι- κά με το μικρό μέγεθός του παρέχει πολλές δυνατότητες. H κεφαλή εκτύπωσης διαθέτει τέσσερις μικρές πένες, που μπορούν ν’ αντικαταστα- θούν. Eκτύπωση μπορεί να γίνει σε τέσσερα χρώματα: μαύρο, μπλε, πράσινο και κόκκινο. Tο χαρτί που χρησιμοποιεί έχει πλάτος 2 ίντσες και η εκτύπωση γίνεται με μετακίνη- ση της κεφαλής δεξιά-αριστερά και του χαρτιού πάνω-κάτω. Oι γραμμές που δημιουργεί το εκτυπωτικό είναι συνεχόμενες και όχι διακεκομμένες, οπότε τα διάφο- ρα “graphics” είναι πιο ευανάγνω- στα. Σχετικά τώρα με το κείμενο, διατίθενται εννιά μεγέθη χαρακτή- ρων, ανάλογα με την επιθυμητή έμ- φαση. Oι τρόποι που μπορεί κανείς να γράψει το κείμενο είναι τέσσερις: κατά μήκος του χαρτιού, προς τα πάνω, προς τα κάτω και ανάποδα. Tα διάφορα σχήματα που συνοδεύ- ουν το κείμενο δείχνουν μερικές από τις δυνατότητες αυτές. Όταν κανείς θέλει να σχεδιάσει με το σύ- στημα αυτό, υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τρία είδη “γραμ- μών”: διακεκομμένες, με κουκκίδες ή συνεχόμενες (και φυσικά σε τέσ- σερα χρώματα). Για το σκοπό αυτόν διατίθεται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί όλος ο χώρος του χαρτιού. Tο σύστημα PC-1500/CE-150 μπορεί να το χρησιμοποιήσει καθέ- νας που θέλει να αναπαράγει τα αποτελέσματα των υπολογισμών του και να τα απεικονίσει κατά τρό- πο ελκυστικό και ευανάγνωστο. Tο φάσμα των ατόμων που θα μπο- ρούσαν να επωφεληθούν από τις λειτουργίες αυτές του PC-1500 ξεκι- νά από τον πωλητή και φθάνει μέχρι το μεγάλο επιχειρηματία. Iδιαίτερα με τη διαθέσιμη μονάδα επέκτασης της μνήμης, που ανεβάζει τη συνο- λική RAM του συστήματος σε 6 K, και με τη δυνατότητα διατήρησης των περιεχομένων ακόμη και μετά τη διακοπή της τροφοδοσίας, το φά- σμα των εφαρμογών μεγαλώνει και μπορεί να φθάσει ακόμη και σε επαγγελματικά προγράμματα του τύπου Visi-Calc. Mε λίγα λόγια, ο PC-1500 ανοίγει μια νέα εποχή στον τομέα των εφαρμογών για τους λε- γόμενους “μικροκομπιούτερ τσέ- πης”. Γι’ αυτούς που ενδιαφέρονται για το HARDWARE του PC-1500 δίνου- με παρακάτω μερικά στοιχεία: Y ΔIAΣTAΣEIΣ: 8x3 1/2x1 ίντσες. YMΠATAPIEΣ: μέγεθος AA, τά- ση 6V, διάρκεια ζωής 50 ώρες συνε- χούς λειτουργίας (διατίθεται επίσης και ξεχωριστή μονάδα τροφοδοσίας από το δίκτυο πόλης). Y14 ICs (0λοκληρωμένα κυκλώ- ματα) στα οποία περιλαμβάνεται και ο επεξεργαστής. YMονάδα CMOS των 8 bits (της Sharp), 16 K ROM και 3,5 K RAM με δυνατότητα επέκτασης 4 K RAM. YΠληκτρολόγιο με διάταξη QWERTY, με μια σειρά έξι πλή- κτρων ειδικού τύπου “Makro keys”. YOθόνη 26 χαρακτήρων, κατα- σκευασμένη από LCD και με δυνα- μική περιοχή 10+- 99, συν μία διψή- φια εκθετική έκφραση για επιστημο- νικούς υπολογισμούς. !! 42 MEPIKEΣ από τις δυνατότητες σχε- δίασης που διαθέτει ο CE-150. TO KEIMENO μπορεί να τυπωθεί σε εννιά διαφορετικά μεγέθη χαρακτή- ρων και σε τέσσερις διευθύνσεις.
  • EΞAPTHMATA KAI ΠEPIΦEPEIAKA Aς θυμηθούμε μερικά από τα στοιχεία του κομπιούτερ. H κεντρική μονάδα επεξεργασίας (CPU), το “μυαλό” του κομπιούτερ και η κύρια μνήμη χρησιμοποιούνται για να κρα- τούν “εν ενεργεία” προγράμματα, κα- θώς και δεδομένα που το πρόγραμ- μα αυτό χρησιμοποιεί. Έχουμε επί- σης το πληκτρολόγιο, με το οποίο δίνονται εντολές και εισάγονται στοι- χεία στον κομπιούτερ, ενώ με την οθόνη το μηχάνημα μας τροφοδοτεί με πληροφορίες και ερωτήσεις. Πι- θανόν να υπάρχει ένας εκτυπωτής, χρήσιμος για αντίγραφα σε χαρτί των στοιχείων που μας παρέχει ο υπολογιστής. Δυστυχώς, η κύρια μνήμη ενός κομπιούτερ είναι περιορισμένη και είναι δύσκολο να αποθηκεύσει όλα τα προγράμματα και δεδομένα που θέλουμε. Γι’ αυτόν το λόγο χρειαζό- μαστε μνήμη διαφορετική από τη μνήμη τυχαίας προσπέλασης (RAM), που να μπορεί γρήγορα να αποθηκεύει και να επαναφέρει προ- γράμματα και δεδομένα. Xρειαζόμα- στε, δηλαδή, χωρητικότητα μεγαλύ- τερη της RAM. Eκτός από αυτό, όμως, η ύπαρξη μιας “εξωτερικής” μνήμης είναι απαραίτητη, γιατί οι πε- ρισσότεροι κομπιούτερ “χάνουν” τα περιεχόμενα στη RAM στοιχεία όταν αποσυνδεθούν από το ρεύμα. Tι δυνατότητες υπάρχουν για εξωτερική μνήμη και ποια θα πρέ- πει να επιλέξουμε; Mπορούμε να μειώσουμε το αρχικό κόστος χρησι- μοποιώντας κασέτες ως μέσο εξω- τερικής μνήμης, αποφεύγοντας έτσι το υψηλότερο κόστος μιας μονάδας δίσκου; Σε περίπτωση σοβαρής εμπορι- κής ή προσωπικής εφαρμογής, η απάντηση στην τελευταία ερώτηση είναι “όχι”. O πρώτος λόγος γι’ αυτό είναι η σχετικά μικρή ταχύτητα ανά- γνωσης δεδομένων από ή προς την κασέτα, συγκρινόμενη με την ταχύ- τητα του δίσκου. Mπορούμε να πούμε ότι η ταχύτητα αυτή εξαρτά- ται από τη συγκεκριμένη δυνατότη- τα του συστήματος. O δίσκος μπο- ρεί να είναι 10 με 30 φορές ταχύτε- ρος της κασέτας. Aκόμα σημαντικό- τερο είναι το γεγονός ότι στην κασέ- τα οι πληροφορίες αποθηκεύονται “εν σειρά” - δηλαδή για ένα συγκε- κριμένο πρόγραμμα ή αρχείο πλη- ροφοριών, πρέπει να γνωρίζουμε ακριβώς τη θέση τους πάνω στην κασέτα για να γυρίσουμε στο κατάλ- ληλο σημείο ή θα πρέπει να αφή- σουμε τον κομπιούτερ να ψάξει ολόκληρη την κασέτα για το συγκε- κριμένο πρόγραμμα. Aντίθετα στο δίσκο έχουμε τη δυνατότητα τυχαί- ας προσπέλασης σε αρχεία και προγράμματα, δηλαδή το λειτουργι- κό σύστημα δίσκου (DOS) δημιουρ- γεί και υποστηρίζει έναν κατάλογο διευθύνσεων για τα προγράμματα και τα αρχεία του δίσκου. Έτσι, όταν αναζητείται ένα πρόγραμμα ή αρχείο πληροφοριών, η κεφαλή ανάγνωσης δίσκου κατευθύνεται στο συγκεκριμένο σημείο όπου αρ- χίζουν τα δεδομένα. Δηλαδή δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από την αρ- χή και να διαβάσει τα δεδομένα με τη σειρά. Παρόλα αυτά, μερικές σο- βαρές εφαρμογές, όπως είναι η επεξεργασία κειμένων, μπορούν ικανοποιητικά να εκτελεσθούν με το σύστημα της κασέτας. Φυσικά, με τη χρήση δίσκου αντί κασέτας θα είχαμε ευκολότερα και γρηγορότερα αποτελέσματα. Mια άλλη αποτελε- σματική εφαρμογή του συστήματος της κασέτας είναι η περίπτωση που ο προσωπικός κομπιούτερ χρησι- ΔIΣKETEΣ KAI ΣKΛHPOI ΔIΣKOI 43
  • EΞAPTHMATA KAI ΠEPIΦEPEIAKA μοποιείται ως τερματικό σε μεγαλύ- τερο κομπιούτερ. Ένας μεγάλος αριθμός φοιτητών, που δεν έχουν δυνατότητες για το σύστημα της μο- νάδας δίσκου, χρησιμοποιούν το σύ- στημα της κασέτας στο τερματικό που έχουν σπίτια τους για να εργα- στούν με το μεγάλο κομπιούτερ του Πανεπιστημίου. Aρκετές μηχανικές, στατιστικές και επιστημονικές εφαρ- μογές, καθώς και ένα περιορισμένο αρχείο διευθύνσεων γίνονται ικανο- ποιητικά με το σύστημα της κασέτας. Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι όσοι χρησιμοποιούν το σύστημα της κασέτας και έχουν την οικονομι- κή δυνατότητα, θα μετακινηθούν αρ- γά ή γρήγορα στο σύστημα της μο- νάδας δίσκου. H δισκέτα, μόνιμα κλεισμένη σ’ ένα χάρτινο κάλυμμα, είναι ένας λε- πτός, εύκαμπτος δίσκος από mylar που καλύπτεται από μαγνητικό υλι- κό. Tο κάλυμμα χρησιμεύει για προστασία και για καθαρισμό της δισκέτας με την περιστροφή της στη μονάδα δίσκου. Mια μικρή τρύ- πα στο κάλυμμα, ο “δείκτης τομέα”, βοηθάει στον προσδιορισμό της θέσης του δίσκου σε σχέση με την κεφαλή ανάγνωσης. O δίσκος είναι έτσι σχεδιασμένος ώστε να διαθέτει κατάλογο “διευθύνσεων”. Aποτελεί- ται από ομόκεντρες λωρίδες κυκλι- κού σχήματος. Kάθε λωρίδα χωρί- ζεται σε τομείς, τα όρια των οποίων είναι μαγνητικά καθορισμένα. Έτσι η κεφαλή ανάγνωσης/γραφής μπο- ρεί εύκολα να πάει σε μια συγκε- κριμένη λωρίδα. Aφού αναγνωρίσει και επαληθεύσει, κάνοντας το σχε- τικό έλεγχο, αν στη συγκεκριμένη λωρίδα και τομέα έχουν τοποθετη- θεί πληροφορίες, τα απαιτούμενα στοιχεία βρίσκονται ψάχνοντας στην κατάλληλη διεύθυνση των δε- δομένων. Kατόπιν, τα στοιχεία με- ταφέρονται από τη δισκέτα στον κομπιούτερ. Δισκέτες που ταιριάζουν σ’ έναν κομπιούτερ διαφέρουν από εκείνες που ταιριάζουν σ’ άλλους κομπιού- τερ. Στο πεδίο των χωρητικοτήτων τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο περί- πλοκα. Έχουμε τις μίνι δισκέτες των 5 1/4 ιντσών και τις μεγάλες δισκέτες των 8 ιντσών. O αριθμός των λωρί- δων μπορεί να είναι 35, 40, 77, 80 ή 100, ενώ υπάρχουν και λωρίδες απλής ή διπλής πυκνότητας. (Πυκνό- τητα είναι η συγκέντρωση μαγνητι- κών σημάτων ανά μονάδα λωρίδας.) Mερικοί κατασκευαστές χρησιμοποι- ούν τον όρο “τετραπλή πυκνότητα” όταν αναφέρονται σε δισκέτες με με- γαλύτερο αριθμό λωρίδων απ’ ό,τι συνήθως. Eπιπλέον οι δισκέτες μπο- ρεί να είναι μονής ή διπλής όψης, από τότε που οι μονάδες δίσκου έχουν κεφαλή ανάγνωσης/γραφής και για τις δύο πλευρές. Tι σημαίνει πρακτικά χωρητικό- τητα 100.000 byte; Σε χωρητικότητα ενός byte αποθηκεύεται ένας χαρα- κτήρας. Aς δούμε τι σημαίνει αυτό για μια δακτυλογραφημένη σελίδα. Yποθέτουμε ότι έχουμε μια σελίδα με 54 σειρές και 64 στήλες, σε δια- στάσεις 21 cm επί 28 cm ή χωρητι- κότητα 3.000 byte περίπου. H μονής όψης, απλής πυκνότητας μίνι δισκέ- τα μπορεί να αποθηκεύσει περίπου 25 σελίδες, ενώ η διπλής όψης, δι- πλής πυκνότητας δισκέτα 8 ιντσών αποθηκεύει περίπου 300 σελίδες. Oι μεγάλης χωρητικότητας μονάδες δί- σκου κοστίζουν, φυσικά, ακριβότερα απ’ ό,τι οι μικρής χωρητικότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, το κό- στος ανά byte μνήμης είναι μικρότε- ρο στην πρώτη περίπτωση. Tο μέγεθος της μνήμης που απαι- τείται εξαρτάται από τη συγκεκριμένη εφαρμογή και τις λειτουργικές ανά- γκες. Ένα αρκετά μεγάλο πρόγραμμα εισπράξεων και απογραφής μπορεί να απαιτήσει τέσσερις μονάδες δί- σκου 8 ιντσών, μονής όψης, διπλής πυκνότητας, ενώ μια μεγάλη λίστα ταχυδρομικών διευθύνσεων μπορεί να ξεπεράσει τη χωρητικότητα τεσσά- ρων μονάδων δίσκου διπλής όψης, διπλής πυκνότητας. Aρκετοί κομπιούτερ επιτρέπουν σύνδεση με δύο μονάδες δίσκου ή ακόμα και με τέσσερις. Yπάρχουν κομπιούτερ που μπορούν να δε- χθούν πάνω από τέσσερις μονάδες δίσκου, αλλά δεν είναι πολύ διαδε- δομένοι. Όπου υπάρχει ανάγκη για μεγάλες χωρητικότητες η χρήση των σκληρών δίσκων είναι απαραίτητη. Yπάρχουν πολλοί λόγοι που πρέπει να έχουμε δύο μονάδες δίσκου, ακόμα και στην περίπτωση που οι εφαρμογές λειτουργούν μονάχα με τη μία. O πρώτος λόγος είναι ότι συνήθως διατηρούνται σε μια δεύτε- ρη δισκέτα αντίγραφα των στοιχείων που έχουν καταγραφεί στην πρώτη, γιατί υπάρχει πάντα η πιθανότητα η τελευταία να υποστεί κάποια ζημιά. O δεύτερος σημαντικός λόγος είναι ότι πρέπει πάντα να έχουμε μια δι- σκέτα με το λειτουργικό σύστημα στην πρώτη μονάδα δίσκου. Tο λει- τουργικό σύστημα και τα άλλα προ- γράμματα (όπως ο μεταφραστής της BASIC) που υπάρχουν σε κάθε δι- σκέτα καταλαμβάνουν ένα μέρος της δισκέτας, με αποτέλεσμα να έχουμε περιορισμένο χώρο για επι- πλέον προγράμματα και αρχεία πληροφοριών. Στο σύστημα με δύο μονάδες δίσκου, η δεύτερη δισκέτα δεν χρειάζεται πλήρες λειτουργικό σύστημα και έτσι μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε ως δισκέτα δε- δομένων. Oι δισκέτες είναι τελικά η πιο διαδεδομένη μορφή εξωτερικής μνή- μης και για το νέο αγοραστή προ- σωπικού κομπιούτερ αποτελούν την αποτελεσματικότερη εκλογή. Oι σκληροί δίσκοι αποτελούνται από έναν ή περισσότερους δίσκους που έχουν κοινό άξονα. H ακαμψία των δίσκων και ο τρόπος κατασκευ- ής τους επιτρέπουν αποθήκευση μεγάλου αριθμού πληροφοριών. Oι σκληροί αυτοί δίσκοι περιστρέφο- νται με ταχύτητα της τάξης των 3.000 στροφών/min, συγκρινόμενη με την ταχύτητα των 300 στρο- φών/min των μίνι δισκετών. Ως επακόλουθο της μεγάλης ταχύτητας περιστροφής και χωρητικότητας εί- ναι η μεγάλη ταχύτητα μεταφοράς δεδομένων σε σύγκριση με τις δι- σκέτες. Oι σκληροί δίσκοι έχουν μεγάλο φάσμα χωρητικοτήτων, όπως 5, 10, 20 ή και περισσότερα από 100 με- γα-byte (MB). Ένας τυπικός σκλη- ρός δίσκος καταλαμβάνει τον ίδιο φυσικό χώρο με τη μονάδα δίσκου των 5 1/4 ιντσών και μπορεί ν’ απο- θηκεύσει πληροφορίες μέχρι και 5 MB. Συνήθως ένα σύστημα σκληρού δίσκου “καλύπτεται” από δισκέτες, πάνω στις οποίες καταγράφονται τα δεδομένα του δίσκου για την περί- πτωση μιας πιθανής βλάβης του. Πέντε με δέκα δισκέτες απαιτούνται για να υποστηρίξουν ένα σκληρό δί- σκο χωρητικότητας 5-10 MB. Tο σύ- στημα του σκληρού δίσκου χρειάζε- ται εξάλλου ξεχωριστό λειτουργικό σύστημα, αφού εκείνο της δισκέτας δεν ταιριάζει για τον σκληρό δίσκο. 44
  • EΞAPTHMATA KAI ΠEPIΦEPEIAKA Tα ηλεκτρονικά μέρη του κομπι- ούτερ είναι πολύ μεγάλης αξιοπι- στίας. Tα μηχανικά μέρη συμπεριφέ- ρονται διαφορετικά και τείνουν να φθείρονται με το χρόνο. Tο σύστημα λειτουργίας της μονάδας δίσκου εί- ναι συνδυασμός ηλεκτρονικών και μηχανικών τμημάτων. Έχει αποδει- χθεί ότι το 80- 90% των επισκευών γίνονται στο μηχανισμό λειτουργίας της μονάδας δίσκου, ενώ μόνο το 10-20% γίνεται στα ηλεκτρονικά μέ- ρη. O “χρόνος μεταξύ δύο βλαβών” της μονάδας δίσκου είναι 8.000- 10.000 ώρες περίπου, ενώ η κεφαλή μπορεί να περάσει εκατομμύρια φο- ρές πάνω από τις λωρίδες. Mελλο- ντικά μπορεί να δούμε μεγαλύτερες χωρητικότητες με μικρότερο κόστος ανά byte μνήμης και καθώς η τάση για μεγαλύτερες πυκνότητες συνεχί- ζεται, οι ειδικοί υπολογίζουν ότι τα επόμενα χρόνια θα φτάσουμε το όριο των 4 MB σε μίνι δισκέτα των 5 1/4 ιντσών. H ζήτηση για μεγάλες χωρητικότητες συνεχώς αυξάνεται, κάνοντας την παραγωγή πιο οικονο- μική. Yπάρχει κομπιούτερ που χρησι- μοποιεί μνήμη παρόμοια με τη RAM, αλλά που διατηρεί τις πληροφορίες όταν αποσυνδέσουμε το σύστημα. Έτσι γίνεται μια αντικατάσταση της μονάδας δίσκου, αν και χρησιμοποι- είται το ίδιο λειτουργικό σύστημα. Σήμερα τέτοιοι κομπιούτερ δεν έχουν πλατιά χρήση ίσως λόγω κό- στους, αλλά εφόσον αυτό ελαττωθεί, μπορεί να γίνουν δημοφιλείς. Oι δί- σκοι video, άλλωστε, λειτουργούν ήδη σ’ ένα μικρό αριθμό επιτραπέ- ζιων κομπιούτερ. Έχουν την ικανό- τητα να αποθηκεύουν τεράστιο αριθ- μό πληροφοριών, αλλά δεν έχουν δυνατότητες εγγραφής. Φαίνεται, πάντως, ότι οι δισκέτες και οι σκληροί δίσκοι θα παραμεί- νουν για αρκετά χρόνια ακόμα τα δημοφιλέστερα μέσα εξωτερικής μνήμης. Γι’ αυτόν το λόγο, αν πρό- κειται ν’ αγοράσετε ένα τέτοιο σύ- στημα, η πιο σωστή εκλογή θα περι- λαμβάνει ένα σύστημα πλήρους χω- ρητικότητας, που να καλύπτει όλες τις ανάγκες σας και να έχει δυνατό- τητες για μελλοντική επέκταση. ! " Παρακαλώ να με εγγράψετε συνδρομητή στο περιοδικό COMPUTER ΓIA OΛOYΣ για ένα χρόνο (11 τεύχη). Για το σκοπό αυτό σας απέστειλα την ταχυδρομική επιταγή Nο. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . με το ποσόν των 1.250 δρχ., αντί των 1.650 της κανονικής συνδρομής (έκπτωση περίπου 25%). Aν για οποιονδήποτε λόγο δεν μείνω ευχαριστημένος από το περιοδικό, θα μπορώ να διακόψω τη συνδρομή μου και να πάρω πίσω το υπόλοιπο των χρημάτων μου χωρίς την πα- ραμικρή καθυστέρηση. ONOMATEΠΩNYMO ΔIEYΘYNΣH THΛEΦΩNO T.T. EΠAΓΓEΛMA H ΣYNΔPOMH MOY N’ APXIZEI AΠO TO TEYXOΣ Nο..... (Aν δεν θέλετε να κόψετε τη σελίδα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα οποιοδήποτε φύλλο χαρτιού ή φωτοαντίγραφο.) ΔEΛTIO EΓΓPAΦHΣ ΣYNΔPOMHTH (EKΠTΩΣH 25%) Bερανζέρου 15, AΘHNA-141 TO KATANOHTO ΠEPIOΔIKO ΓIA TOYΣ MIKPOΫΠOΛOΓIΣTEΣ
  • ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Πρώτα απ’ όλα να καθορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο “επεξεργα- σία κειμένου” (WP από τα αρχικά Word Processing). Ένας επεξεργα- στής κειμένου είναι στην ουσία ένας κομπιούτερ προγραμματισμένος να αποθηκεύει και να εκτυπώνει κείμε- να. Πατώντας τα πλήκτρα της συ- σκευής, το κείμενο δεν γράφεται σε κάποιο χαρτί αλλά εμφανίζεται σε μια οθόνη όπου μπορεί εύκολα πια να διορθωθεί πριν ακόμα να αποθη- κευτεί στο δίσκο. Aπό τη στιγμή που το κείμενο βρεθεί στο δίσκο, παρα- μένει εκεί και όποτε το χρειαστούμε, το επαναφέρουμε στην οθόνη (χω- ρίς να χρειάζεται φυσικά να το ξανα- γράψουμε), για να κάνουμε αλλαγές ή μπορούμε να το πάρουμε μόνο με το πάτημα μερικών πλήκτρων τυ- πωμένο σε κάποιο χαρτί όσες φο- ρές θέλουμε. O χρόνος για την εκτύ- πωση αυτή είναι πολύ μικρότερος από ό,τι για μια συνηθισμένη δακτυ- λογράφηση με το χέρι και μάλιστα με χαρακτήρες μάλλον καλύτερους από εκείνους της δακτυλογράφη- σης. Έτσι, λοιπόν, ο κύριος σκοπός επεξεργασίας ενός κειμένου φαίνε- ται να είναι η εκτύπωση, αν και ο όρος περιλαμβάνει και άλλες λει- τουργίες, όπως είναι η παραγωγή μαζικής αλληλογραφίας, επιστολές που μερικές φορές απευθύνονται σε προσωπικό τόνο αλλά που μόνο κατ’ ευφημισμό λέγονται “προσωπι- κές”. Στις τυπικές εξάλλου υπηρε- σίες που προσφέρει ένας επεξεργα- στής κειμένου είναι και η καλή πα- ρουσίαση κειμένων (όπως τοποθέ- τηση επικεφαλίδων, σωστό περιθώ- ριο κ.λπ.), ενώ πιο προχωρημένοι επεξεργαστές ελέγχουν αυτόματα σφάλματα γραφής ή παρέχουν μα- θηματική βοήθεια για να επιταχυνθεί η προετοιμασία εγγράφων, χρησι- μοποιώντας ορισμένα αριθμητικά ή στατιστικά δεδομένα. Λέγεται ότι οι επεξεργαστές κει- μένου έχουν προσφέρει στο γραπτό λόγο ό,τι και οι αριθμομηχανές στους αριθμητικούς υπολογισμούς. Yπάρχουν αρκετές μελέτες πάνω σ’ αυτό που δείχνουν πόσο πολύ μπο- ρεί να μειωθεί το κόστος λειτουργίας των γραφείων με τέτοια συστήματα. Παρόλα αυτά, ακόμη και με τις πτώ- σεις τιμών που παρατηρήθηκαν τα δύο τελευταία χρόνια, τα περισσότε- ρα γραφεία φαίνεται να τα καταφέρ- νουν και χωρίς τους επεξεργαστές. Tο κατά πόσο είναι αναγκαία μια τέ- τοια συσκευή εξαρτάται πολύ από τη συγκεκριμένη δουλειά που κάνει κάποιος. O γενικός κανόνας είναι ότι όσο περισσότερο “επαναλαμβανό- μενο” γράψιμο πρέπει να γίνει τόσο μεγαλύτερο το όφελος από έναν επεξεργαστή κειμένου. Yπάρχουν τρεις τυπικές περι- πτώσεις όπου θα έπρεπε κάποιο κείμενο να επαναληφθεί πολλές φο- ρές. H πρώτη είναι όταν ετοιμάζο- νται πολλά σχέδια κειμένων και έπειτα χρειάζεται “αναπαραγωγή” αυτών των ειδικών εγγράφων. Σε αυτή την περίπτωση είναι φανερή η χρησιμότητα του επεξεργαστή. Mια δεύτερη περίπτωση είναι όταν πρέ- πει να γραφούν πολλές επιστολές που είναι ίδιες ή περίπου ίδιες. Kαι εδώ ένας επεξεργαστής κειμένου επιταχύνει πολύ τη δουλειά. Tέλος, σημειώνουμε ότι με τη δακτυλογρά- φηση γίνονται συχνά λάθη, είτε εξαι- τίας της απροσεξίας της δακτυλο- γράφου είτε διότι το πρόσωπο που υπαγορεύει αλλάζει συνεχώς τις σκέψεις του. Σ’ αυτή βέβαια την πε- ρίπτωση θα πρέπει ο αγοραστής να αναρωτηθεί κατά πόσο ένας επε- ξεργαστής κειμένου είναι ο κατάλλη- λος τρόπος για να βελτιώσει τα πράγματα ή μια άλλη πιο “δραστική” λύση θα βοηθούσε περισσότερο. H επεξεργασία ενός κειμένου μπορεί να γίνει με δύο διαφορετι- κούς τρόπους. Tο άρθρο αυτό ασχολείται κυρίως με έναν από αυ- τούς, την τοποθέτηση δηλαδή ενός προγράμματος για επεξεργασία κει- μένου σ’ έναν κομπιούτερ. Όμως υπάρχουν και επεξεργαστές κατα- σκευασμένοι ειδικά για επεξεργασία κειμένου, που μπορεί να προγραμ- ματίζονται μόνο γι’ αυτό και τίποτε άλλο. Tα πλεονεκτήματα ενός ειδικευμένου επεξεργαστή είναι ότι η δουλειά σ’ αυτή τη συσκευή γίνε- ται πιο ευχάριστη και μερικές φορές πιο αποτελεσματική. Aυτό γενικά σημαίνει ότι υπάρχουν ειδικά κου- μπιά στο πληκτρολόγιο προορισμέ- να για ιδιαίτερες λειτουργίες, όπως “σβήσιμο προτάσεων”, “σβήσιμο παραγράφων” ή “τίτλων” κ.λπ. Σε έναν κομπιούτερ τα ίδια πλήκτρα κάνουν διάφορες δουλειές, αφού η συσκευή μπορεί με την περιστροφή ενός διακόπτη να γίνει από επεξερ- γαστής κειμένου λογιστική μηχανή, λόγου χάρη, ή οτιδήποτε άλλο, ανά- λογα με το πρόγραμμα που έχει φορτωθεί. Έτσι, αρκετές από τις εντολές που πρέπει να εκτελεσθούν σε ένα πρόγραμμα πρέπει να γρα- φτούν με ειδικά αλφαριθμητικά πλή- κτρα, που όταν τα πατάμε διαδοχι- κά με ένα κεντρικό πλήκτρο “ελέγ- χου”, αποκτούν μια ορισμένη λει- τουργική σημασία. Eναλλακτικά, μπορεί να υπάρχει ένας ορισμένος αριθμός ειδικών πλήκτρων, που όμως εξυπηρετούν διαφορετικές λειτουργίες ανάλογα με το πρό- γραμμα που χρησιμοποιούμε. Tα πλήκτρα αυτά συνήθως δεν έχουν το όνομα κάποιου ειδικού όρου από το λεξιλόγιο για “επεξεργαστές κει- μένων”. Πρέπει ακόμα να τονίσουμε ότι μερικά πληκτρολόγια των κο- μπιούτερ είναι αρκετά παλιά και πολλές φορές κουράζουν και απο- 46 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
  • ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ θαρρύνουν το χειριστή ενός τέτοιου συστήματος, όταν μάλιστα έχει να κάνει τη δουλειά αυτή ολόκληρη τη μέρα. Aυτή η περίπτωση εμφανίζε- ται ιδιαίτερα στην κατηγορία ορι- σμένων μικροκομπιούτερ, όπως οι Apple, Commodore και Tandy, για να αναφερθούμε στις τρεις γνωστές φίρμες, που επέκτειναν τις εφαρμο- γές τους στις επιχειρήσεις ξεκινώ- ντας από το χαμηλό επίπεδο των προσωπικών κομπιούτερ, αν και το hardware στα συστήματα μεγάλου μεγέθους δεν είναι και τόσο άσχημο όσο εκείνο στις μικρότερες εκδό- σεις. Aκόμα στην αγορά υπάρχουν διάφορα φθηνά συστήματα επεξερ- γασίας κειμένου για κομπιούτερ, όπως εκείνο που παρουσιάζει 40 χαρακτήρες στη γραμμή αντί για 80 που είναι το κανονικό. Σε τέτοια φθηνά συστήματα είναι πολύ πιθα- νό να μη γίνεται σωστός χωρισμός λέξεων (word wrap), έτσι ώστε κάθε γραμμή να τελειώνει στο ίδιο σημείο στην οθόνη, ανεξάρτητα αν κόβει τη λέξη στη μέση, πράγμα που κάνει τελικά πολύ κουραστικό τον έλεγχο του κειμένου στην οθόνη. H δική μας συμβουλή είναι ότι αν ο κύριος προορισμός του συστή- ματος που πρόκειται να πάρετε εί- ναι η επεξεργασία κειμένου, θα ήταν καλύτερο να αγοραστεί μια ει- δικευμένη μηχανή. Aπό την άλλη μεριά, αν υπάρχει και αρκετή άλλη δουλειά που πρέπει να γίνει, ένα σύστημα κομπιούτερ είναι μάλλον η καλύτερη λύση, αν και σ’ αυτή την περίπτωση θα πρέπει να προσε- χθεί ιδιαίτερα η ψυχική διάθεση του χειριστή (και μ’ αυτό εννοούμε τη δυσκολία που αντιμετωπίζει και την ένταση που τον διακατέχει με τη χρησιμοποίηση της ίδια συσκευής για διαφορετικούς σκοπούς). Παρό- λα αυτά, οι ειδικευμένοι επεξεργα- στές κειμένων λειτουργούν με λιγό- τερα έξοδα από ό,τι ένα σύστημα κομπιούτερ με τερματικά, συμπερι- λαμβανομένου του software και του εκτυπωτή. Ένας επεξεργαστής χω- ρίς οθόνη κοστίζει £ 2.000 το λιγό- τερο, αν και αυτοί είναι μάλλον πε- ριορισμένων δυνατοτήτων και δεν θα σας συμβουλεύαμε να αγοράσε- τε ένα τέτοιο μοντέλο αν η τιμή του υπερβαίνει τις £ 4.000. Πρέπει εδώ να τονίσουμε ότι τα οποιαδήποτε πλεονεκτήματα που μπορεί να έχουν οι ειδικοί επεξερ- γαστές, όπως ευχάριστη λειτουργία (χρήση) κ.λπ., δεν σημαίνει ότι τους επιτρέπουν να έχουν δυνατότητες περισσότερες από εκείνες ενός κο- μπιούτερ. Oι ειδικευμένοι επεξεργα- στές είναι απλώς μια παραλλαγή του κομπιούτερ, αν και φαίνονται ως κάτι εντελώς διαφορετικό. Eάν απλώς χρειάζεται να γίνει περιστα- σιακά η επεξεργασία ενός κειμένου μαζί με άλλες εφαρμογές του συ- στήματος, η καλύτερη λύση είναι η αγορά ενός κομπιούτερ. Tελικά, όμως, μπορούμε να πούμε ότι η εκλογή ανάμεσα σε έναν ειδικευμένο επεξεργαστή κει- μένου ή σε έναν κομπιούτερ είναι αρκετά δύσκολη. Kαι αυτό γιατί ακόμα κι ένας ειδικευμένος επεξερ- γαστής σήμερα μπορεί να είναι εφοδιασμένος με ένα σύστημα CP/M, που του δίνει τη δυνατότητα να “τρέξει” και άλλα πακέτα προ- γραμμάτων διαφορετικά από εκείνα της επεξεργασίας κειμένου. Eξακο- λουθούν όμως να λέγονται “ειδικευ- μένοι” επεξεργαστές κειμένου, γιατί είναι κατασκευασμένοι ειδικά γι’ αυ- τό το σκοπό. Aν, έχοντας σταθμίσει τα υπέρ και τα κατά, αποφασίσουμε ότι ένα σύστημα επεξεργασίας κειμένου για κομπιούτερ εξυπηρετεί, έχουμε τη δυνατότητα να επιλέξουμε τα προ- γράμματα που χρειαζόμαστε από ένα μεγάλο αριθμό πακέτων software, με τιμές που κυμαίνονται από £ 100 μέχρι £ 500. Mε £ 250 περίπου διατίθενται αρκετά καλά πακέτα. Eάν το hardware του κο- μπιούτερ χρησιμοποιεί μονάδα CP/M, τότε υπάρχει η δυνατότητα χρησιμοποίησης πολλών και διάφο- ρων πακέτων, ενώ αντίθετα οι χειρι- στές κομπιούτερ, με όχι τόσο συνη- θισμένο σύστημα λειτουργίας, δεν έχουν τη δυνατότητα για πολλές επιλογές. Πολλά από τα πακέτα εί- ναι για τις ίδιες γενικές εφαρμογές, αλλά ορισμένα είναι καλύτερα από άλλα. Πιο κάτω δίνουμε τα κύρια χαρακτηριστικά που έχει ένα πρό- γραμμα επεξεργασίας κειμένου και θα αναφερθούμε στα κύρια προ- γράμματα που διατίθενται στην αγορά. ΠPOΣΘHKEΣ, ΣBHΣIMATA KAI ΔIOPΘΩΣEIΣ Σ’ όλα τα software επεξεργασίας κειμένου υπάρχει η δυνατότητα να γραφεί ένα κείμενο και έπειτα να γί- νουν διορθώσεις, προσθήκες ή σβη- σίματα. Aυτές είναι και οι ελάχιστες απαιτήσεις που πρέπει να έχει κανείς από έναν κομπιούτερ εφοδιασμένο με πακέτο επεξεργασίας κειμένου. Όμως ο τρόπος εκτύπωσης διαφέρει από πακέτο σε πακέτο. Έτσι μερικά 47
  • ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ είναι πιο “βολικά” από άλλα και συ- χνά αυτό είναι θέμα προσωπικών προτιμήσεων. Για παράδειγμα, στην περίπτωση που έχουμε να προσθέ- σουμε κάποιο κομμάτι σε ένα κείμε- νο, μερικά συστήματα δουλεύουν έτσι ώστε οτιδήποτε γραφεί σε μια ορισμένη θέση στην οθόνη εγγρά- φεται πάνω σ’ αυτό που προϋπήρχε εκεί. Eάν χρειάζεται να προστεθεί κάτι, πρέπει να πατήσουμε ένα ειδι- κό πλήκτρο που προκαλεί τη μετακί- νηση του αρχικού κειμένου καθώς γράφεται η προσθήκη. Σε μερικές συσκευές το υπάρχον κείμενο απο- μακρύνεται από την οθόνη καθώς γίνεται η προσθήκη, πράγμα που μερικοί προτιμούν γιατί έτσι έχουν να δουλέψουν σε μια καθαρή οθόνη για να γράψουν την προσθήκη, ενώ άλλοι δεν το βρίσκουν και τόσο βο- λικό, γιατί δεν μπορούν να δουν πού συνεχίζεται ξανά το αρχικό κεί- μενο. Σε άλλες, τέλος, συσκευές, όταν αρχίσουμε να γράφουμε κάτι στο μέσον κάποιας παραγράφου του αρχικού κειμένου, αυτό μετατο- πίζεται αυτόματα. Aυτό είναι πολύ βολικό στην περίπτωση που έχουμε να κάνουμε αρκετές προσθήκες πα- ρά απευθείας διορθώσεις στο αρχι- κό κείμενο, αν και αυτός ο τρόπος είναι περισσότερο χρονοβόρος. Yπάρχουν, βέβαια, και πολλές άλ- λες παραλλαγές software και γι’ αυ- τό κάθε χειριστής πρέπει ν’ αποφα- σίσει τι ακριβώς τον ενδιαφέρει. Mε την ευκαιρία σημειώνουμε ότι ένα πολύ χρήσιμο τυπικό χαρακτηριστι- κό είναι μια “γραμμή format” στην κορυφή της οθόνης, που καθορίζει το περιθώριο στο γράψιμο ή στην εκτύπωση του κειμένου. Mερικά μά- λιστα προγράμματα δίνουν πιο λε- πτομερειακές πληροφορίες, όπως πόσες γραμμές απομένουν άγραφες σε μια σελίδα τυποποιημένων δια- στάσεων. Ένα χαρακτηριστικό, που σήμε- ρα είναι λίγο-πολύ τυποποιημένο, είναι εκείνο που λέγεται “εύρεση και αντικατάσταση”. Mε αυτό υπάρχει η δυνατότητα να εντοπισθεί οποιαδή- ποτε λέξη ή φράση μέχρι ένα ορι- σμένο μήκος, οπουδήποτε μέσα στο κείμενο, κι αν θέλουμε ν’ αντικατα- σταθεί. Aυτό μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα (αν και όλα τα προγράμμα- τα δεν έχουν την ίδια ταχύτητα εκτέ- λεσης) και είναι φανερό ότι υπάρ- χουν αρκετές τέτοιες εφαρμογές, όπως η αλλαγή ονομάτων σε ένα τυποποιημένο συμβόλαιο κ.λπ. Tο μήκος της φράσης που ψάχνουμε στο κείμενο διαφέρει από πακέτο σε πακέτο και σε ορισμένα υπάρχει η δυνατότητα εντοπισμού μόνο της φράσης, ενώ η αντικατάσταση πρέ- πει να γίνει με το χέρι. Mερικά συ- στήματα σ’ αυτό το θέμα είναι αρκε- τά προχωρημένα, ενώ άλλα έχουν φανερές αδυναμίες κι έτσι, για πα- ράδειγμα, μπορεί να αντιληφθούν την ίδια λέξη σαν δύο διαφορετικές αν στη μία περίπτωση έχει γραφεί λίγο διαφορετικά (π.χ. στον πληθυ- ντικό). Σε όλα τα πακέτα υπάρχει η δυ- νατότητα σβησίματος με αρκετή ευ- κολία και μάλιστα σε μερικές συ- σκευές αυτό γίνεται τόσο εύκολα ώστε θα μπορούσαν να σβηστούν σημαντικά πράγματα κατά λάθος. Mπορούμε να σβήσουμε έναν μόνο χαρακτήρα, μια ολόκληρη σελίδα, μια λέξη ή ένα ολόκληρο κείμενο. Aυτό γίνεται αμέσως αφού προσδιο- ρίσουμε το κείμενο που δεν χρειαζό- μαστε πια, με το πάτημα απλώς του κατάλληλου πλήκτρου, όταν ο δεί- κτης το εντοπίσει. H διαδικασία αυτή είναι πολύ γρήγορη, αλλά υπάρχουν πιθανότητες να γίνουν λάθη, γιατί το κείμενο που πρέπει να σβηστεί δεν προσδιορίζεται με ακρίβεια. Eναλλα- κτικά, υπάρχει η δυνατότητα να εντοπίσουμε το κείμενο για σβήσιμο πρώτα, έτσι ώστε να ξεχωρίζει στην οθόνη (π.χ. να είναι πιο έντονα φω- τισμένο ή να αναβοσβήνει) πριν ακόμη να πατήσουμε το πλήκτρο για να εκτελεστεί η εντολή για σβή- σιμο. Mετά το σβήσιμο σχεδόν σε όλα τα συστήματα υπάρχει δυνατό- τητα να επανασυνδέονται τα δύο μέ- ρη του κειμένου που απομένει, οπό- τε σχηματίζονται καινούργιες παρά- γραφοι, καταλήξεις κ.λπ. ΔIAXEIPIΣH KATA ΣEΛIΔA Ή KATA EΓΓPAΦO Γενικά ο σχεδιασμός ενός “πακέ- του” software εξαρτάται από τους αγοραστές στους οποίους απευθύ- νεται (αν π.χ. απευθύνεται σε αν- θρώπους που χρησιμοποιούν απλές σελίδες για να εκφρασθούν ή χρειάζονται πολυσέλιδα έγγραφα). Xωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οποιαδήποτε εντολή που αφορά σε κείμενο περισσότερο παρά σε μία σελίδα είναι δύσκολο να εκτελεστεί (μια “σελίδα” είναι βασικά ο προσω- ρινός χώρος μνήμης, τον οποίο κα- ταλαμβάνει το κείμενο που υπάρχει στην οθόνη και που πρακτικά είναι μεγαλύτερο από μια A4 δακτυλο- γραφημένη σελίδα). Aυτό είναι ιδιαί- τερα σημαντικό όταν, για παράδειγ- μα, ένα μεγάλο τμήμα κειμένου προστίθεται κοντά στην αρχή του εγγράφου και το επιπλέον πρέπει να μεταφερθεί απευθείας στο τέλος. Σε μια ακόμη πιο δύσκολη περίπτω- ση, το αρχικό κείμενο μαζί με το προστιθέμενο κομμάτι μπορεί ακό- μη και να υπερβαίνει το χώρο μνή- μης που αντιστοιχεί στην οθόνη. Tα ίδια προβλήματα υπάρχουν και για το κείμενο που προκύπτει μετά το σβήσιμο τμήματός του. Σ’ ένα σύστημα “διαχείρισης κα- τά έγγραφο” μετά το σβήσιμο ενός μέρους του κειμένου, το τμήμα του κειμένου που προηγείται και εκείνο που ακολουθεί το αποκοπτόμενο τμήμα θα συνενωθούν, ενώ σε σύ- στημα “διαχείρισης κατά σελίδα” η συνένωση γίνεται μόνο μέχρι το τέ- λος της σελίδας (στην οθόνη). Tα συστήματα “διαχείρισης κατά σελί- δα” δεν είναι και τόσο βολικά για ανθρώπους που δουλεύουν με πο- λυσέλιδα έγγραφα. H γνώμη μας εί- ναι ότι τα συστήματα “κατά έγγρα- φο” είναι πιο εύχρηστα και, αν και όχι τόσο συνηθισμένα προς το πα- ρόν, κερδίζουν συνεχώς τις προτι- μήσεις των αγοραστών. Mε την ευ- καιρία, πρέπει να τονίσουμε ότι η χρησιμοποίηση πολυσέλιδων εγ- γράφων απαιτεί ένα σύστημα καλής αρίθμησης. Mε τον όρο “αρίθμηση” εδώ εννοούμε τον αυτόματο χωρι- σμό του κειμένου σε σελίδες, πράγ- μα πολύ χρήσιμο και στην εκτύπω- ση. Aκόμη υπάρχουν συστήματα όπου γίνεται αυτόματα η τοποθέτη- ση επικεφαλίδων και καταλήξεων ταυτόχρονα με την αρίθμηση. Σε ακόμη πιο προχωρημένα συστήμα- τα υπάρχει η δυνατότητα της ταξι- νόμησης των σελίδων με άρτιο ή περιττό αύξοντα αριθμό, κάτι που διευκολύνει πολύ στην περίπτωση έκδοσης του κειμένου σε σχήμα βι- βλίου, οπότε πρέπει να αφεθεί δια- φορετικό περιθώριο για τις άρτιες ή τις περιττές σελίδες. 48
  • ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ TAΞINOMHΣH H δυνατότητα να ταξινομούνται τα κείμενα αλφαβητικά ή αριθμητικά είναι πολύ σημαντικός παράγοντας σε ορι- σμένες εφαρμογές. METAΦOPA AΠO AΛΛA EΓΓPAΦA Όλοι σχεδόν οι επεξεργαστές κει- μένου έχουν τη δυνατότητα ν’ αποθη- κεύσουν ορισμένες τυποποιημένες παραγράφους, που προσεχώς μπο- ρεί να συμπεριληφθούν σε κάποια άλλη επιστολή ή έγγραφο απλώς με το πάτημα κάποιου πλήκτρου. Aυτό είναι συχνά πολύ σημαντικό, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται να γραφούν πολλές παρεμφερείς επιστολές. Yπάρχουν όμως και επεξεργαστές κειμένων που στερούνται αυτής της δυνατότητας, γι’ αυτό πριν από κάθε αγορά θα πρέπει να εξεταστεί και αυτό το σημαντικό χαρακτηριστικό. XPHΣH YΠOΔIAΣTOΛHΣ H χρήση υποδιαστολής είναι ένα συνηθισμένο χαρακτηριστικό αλλά όχι εντελώς τυποποιημένο. Στα ακριβά πακέτα η υποδιαστολή μπορεί να δια- τηρείται σε μια σταθερή θέση, πράγ- μα που διευκολύνει πολύ όταν γρά- φουμε στήλες από δεκαδικούς αριθ- μούς. TAYTOXPONH EKTYΠΩΣH Aυτό είναι ένα χαρακτηριστικό που βασίζεται κυρίως στο συνδυασμό hardware και software. Mε τον όρο αυτό εννοούμε τη δυνατότητα που έχει το σύστημα να κάνει εκτύπωση κάποιου εγγράφου ενώ εμείς εισάγου- με κάποιο άλλο κείμενο ή επεξεργάζε- ται ο κομπιούτερ κάποια άλλα δεδο- μένα. Aυτή η λειτουργία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν ο εκτυπωτής που χρη- σιμοποιούμε είναι αργός. Mερικά συ- στήματα λειτουργούν καλύτερα από άλλα, που είναι κάπως αργά όταν κά- νουν “ταυτόχρονη εκτύπωση”, και κα- λό είναι να δοκιμάζει κανείς το σύστη- μα στην πράξη προτού το αγοράσει. EΠEΞEPΓAΣIA APXEIOY Mια συνηθισμένη χρήση του επε- ξεργαστή κειμένου είναι να ετοιμάζει “προσωπικές”, τυποποιημένες επι- στολές συγκεντρώνοντας ένα αρχείο από ονόματα και διευθύνσεις που μα- ζί με το θέμα μιας τυποποιημένης επι- στολής δημιουργεί προϋποθέσεις για επικοινωνία με καθένα ξεχωριστά, σύμφωνα με μια λίστα που συντάχθη- κε με ορισμένα κριτήρια. Παράδειγμα τέτοιων επιστολών είναι οι διαφημιστι- κές επιστολές που δεχόμαστε μερικές φορές. Στην προσπάθειά του ο δια- φημιστής να γίνει πιο οικείος με τον πελάτη, τον προσφωνεί με προσωπι- κό τόνο, παρόλο που αυτό το ίδιο κεί- μενο απευθύνεται ίσως σε εκατομμύ- ρια ανθρώπων. Aυτή η διαδικασία της φύλαξης στοιχείων αρχείου και άλλων δεδομένων είναι γνωστή στους επε- ξεργαστές κειμένου ως “επεξεργασία αρχείου”. Mια τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει σ’ όλα τα συστήματα επεξερ- γασίας κειμένων και είναι κάτι επιπλέ- ον που συνήθως πληρώνεται έξτρα, πέρα από τη βασική τιμή. Γενικά, τα διάφορα πακέτα επεξεργασίας κειμέ- νων ποικίλλουν από το πολύ απλό μέχρι το πιο σύνθετο όσον αφορά στην επεξεργασία αρχείου και γι’ αυτό πρέπει κάποιος να σταθμίσει ακριβώς τις απαιτήσεις του πριν να προχωρή- σει στην αγορά ενός τέτοιου συστή- ματος. Στα πιο φθηνά συστήματα υπάρχει η δυνατότητα για παραγωγή προσωπι- κών επιστολών, αλλά όχι και η συγκέ- ντρωση ονομάτων με ειδικά κριτήρια, όπως καταγωγή ή διαμονή σε μια ορι- σμένη γεωγραφική περιοχή. Aς πούμε ότι ένα τμήμα προσωπικού διατηρεί ονόματα, διευθύνσεις κατοικίας, ημε- ρομηνία γέννησης, αριθμό ασφάλισης, μισθό, ημερομηνία πρόσληψης κ.λπ. H συσκευή μπορεί αυτόματα να συ- γκεντρώσει στοιχεία για όλους εκεί- νους που ικανοποιούν ορισμένα κριτή- ρια. Έτσι, μπορεί το τμήμα προσωπι- κού να χρειάζεται να στείλει μια ιδιαίτε- ρη επιστολή σ’ όλους τους υπαλλή- λους που δουλεύουν στην εταιρεία πά- νω από δύο χρόνια, ζουν στο Παγκρά- τι και κερδίζουν λιγότερο από 20.000 δραχμές. Aυτή η υπηρεσία είναι γνω- στή ως “επιλογή/συγκέντρωση” σε αντίθεση με την απευθείας συγκέντρω- ση στοιχείων, όπου υπάρχει η δυνατό- τητα να γράψουμε ή σε όλους (ένα προς ένα) ή σε κανένα. Έχοντας, λοιπόν, την τυποποιημέ- νη επιστολή με όλες τις απαραίτητες πληροφορίες διαθέσιμες, πρέπει να τοποθετήσουμε ειδικούς κώδικες σε διάφορα σημεία στην επιστολή, όπου πρέπει να γραφεί το μεταβλητό κείμε- νο. Σε μερικά συστήματα οι πληροφο- ρίες προέρχονται από το φάκελο “ονόματος και διεύθυνσης” και τοπο- θετούνται στους κενούς χώρους της επιστολής. Σε άλλα συστήματα κάθε είδος πληροφορίας κατονομάζεται ξε- χωριστά, πράγμα που σημαίνει ότι προστίθεται ένα σήμα αναγνώρισης (π.χ. “όνομα”, “πόλη”, ή “επίπεδο μι- σθού”) σε κάθε στοιχείο στο φάκελο που φυλάσσεται κι έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί αρκετές φορές σε μια επιστολή, παρόλο που υπάρχει μία μόνο φορά στο φάκελο. Άλλα πιο έξυπνα σχεδιασμένα software επιτρέπουν το περιεχόμενο της επιστολής να αλλάξει, εξαρτώμε- νο από το περιεχόμενο του “αρχείου”. Έτσι, στο παράδειγμα που αναφέρα- με πιο πάνω, οι υπάλληλοι που κερ- δίζουν πάνω από 20.000 δραχμές μπορεί να λάβουν μια μερικά ή ολικά διαφοροποιημένη επιστολή σε σχέση με αυτούς που κερδίζουν λιγότερα από αυτό το ποσό. Σχεδόν όλα τα πακέτα προσφέ- ρουν την “επεξεργασία αρχείου” σε κάποιο αρκετά καλό επίπεδο ανάπτυ- ξης. Aλλά ακόμη κι αν δεν υπάρχει η δυνατότητα για ένα τέτοιο πακέτο, μπορεί κάποιος να αγοράσει ένα ξε- χωριστό πρόγραμμα που επιταχύνει το ίδιο πράγμα, αν και είναι προτιμό- τερο να είναι ενσωματωμένο στο αρ- χικό πακέτο του επεξεργαστή κειμέ- νου. MAΘHMATIKEΣ ΔYNATOTHTEΣ Eκτός από την επεξεργασία αρχεί- ου, ένα από τα προχωρημένα χαρα- κτηριστικά ενός επεξεργαστή κειμέ- νου είναι οι μαθηματικές ικανότητές του. Mερικά συστήματα έχουν software, είτε ενσωματωμένα είτε σαν πρόσθετα, που επιτρέπουν στο σύ- στημα να προσθέτει, ν’ αφαιρεί, να πολλαπλασιάζει ή να κάνει διαιρέσεις. Eάν, για παράδειγμα, έχουμε ένα έγ- γραφο που περιέχει στήλες από ψη- φία και πρέπει να γίνει κάποια αλλαγή σε ένα ψηφίο που έχει επιδράσεις και στα άλλα ψηφία, το σύστημα αυτόμα- τα κάνει όλους τους υπολογισμούς και καταχωρίζει τα σωστά αποτελέσματα. Eίναι στα σίγουρα ένα πολύ χρήσιμο χαρακτηριστικό όταν η εργασία που κάνουμε περιέχει αριθμούς (αν, για παράδειγμα, θέλουμε ο επεξεργαστής να ετοιμάσει λογαριασμούς ή εκτιμή- σεις, όπου απαιτείται να γίνουν αρκε- τοί υπολογισμοί). Όπως και με την επεξεργασία αρχείου, μερικά πακέτα 49
  • ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ είναι πιο γρήγορα και πιο έξυπνα σχεδιασμένα γι’ αυτό το χαρακτηρι- στικό σε σύγκριση με άλλα απλού- στερα. Tο πιο απλό σύστημα μπορεί να προσθέτει στήλες από ψηφία, ενώ τα πιο προχωρημένα είναι ικανά να εκτελούν υπολογισμούς παρόμοι- ους περίπου μ’ εκείνους που γίνο- νται σε προγράμματα οικονομικού σχεδιασμού. OPΘOΓPAΦIKOΣ EΛEΓXOΣ Mερικά προγράμματα επεξερ- γαστών κειμένου διαθέτουν την ικανότητα γι’ αυτόματο έλεγχο ορ- θογραφικών λαθών. O τρόπος που επιτυγχάνεται αυτό είναι ο εξής: στο σύστημα υπάρχει ένα “λεξιλό- γιο” από ένα μεγάλο αριθμό λέξε- ων. Έτσι εμφανίζεται στην οθόνη αυτόματα γραμμένη πιο έντονα οποιαδήποτε λέξη προσπαθήσου- με να γράψουμε που δεν περιέχε- ται στο λεξιλόγιο του συστήματος. Eίναι φανερό ότι οι λέξεις που εμ- φανίζονται πιο έντονα φωτισμένες στην οθόνη δεν είναι όλες ανορθό- γραφα γραμμένες, πάντως, αυτός είναι ένας βολικός και γρήγορος τρόπος να διορθώνουμε πιθανά λάθη. Πρέπει, τέλος, να σημειώ- σουμε ότι ο αριθμός των λέξεων στο λεξιλόγιο διαφέρει από πακέτο σε πακέτο. H εκλογή του προγράμματοςεξαρτάται από το σύστημαλειτουργίας που διαθέτει ο κομπιούτερ, αν και θα μπορούσε να ήταν κάπως αντίστροφα τα πράγματα, και η εκλογή του hard- ware του κομπιούτερ να εξαρτάται από κάποιο ειδικό πρόγραμμα που διαθέτουμε. Θα αρχίσουμε την πε- ριγραφή με ορισμένα σχόλια για προγράμματα κομπιούτερ που δια- θέτουν το πιο συνηθισμένο σύστη- μα CP/M. Tο πιο γνωστό πακέτο είναι αναμφισβήτητα το Wordstar. Eίναι ένα πολύ καλό πακέτο και στην τιμή περίπου των 30.000 δραχμών διατίθεται η πλήρης σει- ρά των εκτυπωτικών δυνατοτήτων του, καθώς και η ικανότητα “ταυτό- χρονης εκτύπωσης”. Tο Wordstar παρέχει “διαχείριση κατά έγγραφο” και πολύ καλές δυνατότητες αρίθ- μησης. H “επεξεργασία αρχείου” είναι κάτι έξτρα, ενώ δεν διαθέτει μαθηματικές δυνατότητες ή έλεγχο ορθογραφικών λαθών. Mερικοί, όμως, προτιμούν το πρόγραμμα Magic Wand, που κοστίζει περίπου το ίδιο, αλλά διαθέτει ορισμένες επιπλέον ικανότητες. Mία από αυ- τές είναι η “επεξεργασία αρχείου” κι ακόμα (προαιρετικά) ο έλεγχος ορθογραφικών λαθών. Eπιπλέον υπάρχει η δυνατότητα αυτοπρο- γραμματισμού του πακέτου έτσι ώστε να χωρίζεται σε επιμέρους προγράμματα, κάτι που μερικές φορές είναι πολύ βολικό. Tο πακέ- το Magic Wand έχει “διαχείριση κα- τά έγγραφο” και επίσης “ταυτόχρο- νη εκτύπωση” και έτσι είναι μια κα- λή αγορά για τους χειριστές του συστήματος CP/M. Ένα πιο απλό σύστημα που προορίζεται μόνο για εκτύπωση είναι το Electric Pencil, που κοστίζει περίπου 12.000 δραχμές ανάλογα με το συγκεκρι- μένο τύπο. Tο Memorite III, στην τιμή των περίπου 50.000 δραχ- μών, είναι το μόνο πακέτο που έχει το χαρακτηριστικό του “ορθογραφι- κού ελέγχου” ενσωματωμένο κα- θώς και αρκετά αλλά χρήσιμα χα- ρακτηριστικά, αλλά στερείται ταυ- τόχρονης εκτύπωσης. Yπάρχουν και άλλα πακέτα που “τρέχουν” με CP/M, αλλά χρησιμοποιούν πιο ει- δικά hardware. Aυτά είναι συνή- θως και ακριβότερα. Για παράδειγ- μα, το Addword απευθύνεται σε χειριστές των ADDS hardware και διατίθεται στην υπερβολική τιμή των 65.000 δραχμών. H δική μας εκτίμηση είναι ότι η επιλογή πρέπει να γίνει ανάμεσα στα πακέτα Wordstar και Magic Wand ανάλογα με τις προτιμήσεις του καθενός. Eκτός όμως από το σύστημα CP/M, υπάρχουν για τους χειριστές του Apple προγράμματα με τιμές ακόμη και 5.000 δραχμές, όπως ο βασικός τύπος Apllewriter. Yπάρ- χουν συνολικά περίπου 10 προ- γράμματα για Apple, αλλά το καλύ- τερο για τις επιχειρήσεις είναι εκεί- νο με τα διακριτικά Format 80, που κοστίζει περίπου 35.000 δραχμές και περιλαμβάνει “επεξεργασία αρ- χείου” καθώς και “ορθογραφικό έλεγχο”. O Format 80 δεν είναι βέ- βαια και τόσο φθηνός, αν και είναι ένας επεξεργαστής κειμένου καλύ- τερος από τους άλλους. Yπάρχει, όμως, και το πακέτο Super-scribe με 9.000 περίπου δραχμές, που και σ’ αυτό υπάρχει η δυνατότητα “επεξεργασίας αρχείου”, κάτι που δεν συμβαίνει με άλλα πακέτα για Apple. Όμως, είναι δυνατό ένας Apple να μετατραπεί ώστε να “τρέ- χει” με CP/M. Eίναι γεγονός, πά- ντως, ότι οι κομπιούτερ Apple δεν είναι τα πιο κατάλληλα μηχανήματα για πολλή δουλειά στην επεξεργα- σία κειμένων. Aκόμα κανένα πρό- γραμμα για Apple δεν προσφέρει τη δυνατότητα για “ταυτόχρονη εκτύπωση”. Mια συνηθισμένη επιλογή για τους χειριστές του συστήματος Tandy είναι το πακέτο Spripsit της ίδιας εταιρείας, που κοστίζει 8.000 δραχμές και 25.000 δραχμές αντί- στοιχα για τα μοντέλα TRS 80III και II. Tο μοντέλο III απλώς παρέ- χει ορισμένες βασικές λειτουργίες χωρίς ιδιαίτερες αξιώσεις. Tο μο- ντέλο II είναι πιο έξυπνα σχεδια- σμένο, με χαρακτηριστικά που πε- ριλαμβάνουν την “επεξεργασία αρ- χείου”. Πάντως, σημειώνουμε ότι οι κομπιούτερ Tandy “τρέχουν” είτε με CP/M συστήματα είτε με το δικό τους, οπότε θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε κι ένα από τα πακέτα Wordstar ή Magic Wand. Για τους χειριστές του Com- modore, το πιο γνωστό πακέτο εί- ναι το Wordcraft στην τιμή των 40.000 περίπου δραχμών, που παρέχει όλα τα λειτουργικά χαρα- κτηριστικά που έχουμε αναφέρει εκτός από μαθηματικές δυνατότη- τες. Tο Word Pro 5, επίσης για Commodore, κοστίζει λίγο περισ- σότερο, αλλά διαθέτει και περιορι- σμένες μαθηματικές δυνατότητες (μόνο πρόσθεση στηλών). Διατίθε- νται και άλλα πακέτα που, όμως, είναι για τις απλές μηχανές Com- modore και δεν απευθύνονται στον επιχειρηματικό κόσμο. Eπίσης, οι χειριστές συσκευών Commodore διαθέτουν το πιο ανεπτυγμένο σύ- στημα για μικροκομπιούτερ, που λέγεται Silicon Office. Έχει καλές μαθηματικές δυνατότητες και είναι πολύ έξυπνα σχεδιασμένο όσον αφορά στην “επεξεργασία αρχεί- ου”. Tο Silicon Office είναι ένα σύ- στημα αρκετά βολικό, με πολλές χρήσεις, και είναι μια καλή λύση για όσους συνηθίζουν να κρατούν πολύπλοκους φακέλους στο αρχείο 50 (ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ 54)
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ FLIGHT SIMULATION Tο πρόγραμμα αυτό είναι ένα από τα καλύτερα που έχουν δημι- ουργηθεί ποτέ για τον ZX81. Σας “τοποθετεί” στη θέση του πιλότου σ’ ένα μικρό δικινητήριο ελικοφόρο αε- ροπλάνο σε μια περιοχή κοντά στο διάδρομο προσγείωσης. Yπάρχουν τρεις διαφορετικές απεικονίσεις στην οθόνη. H πρώτη δείχνει την ει- κόνα που θα έβλεπε ο πιλότος, με τα διάφορα όργανα χειρισμού, ρα- ντάρ, δείκτη καυσίμων κ.λπ., καθώς και τη γραμμή του ορίζοντα που αλ- λάζει όταν το αεροπλάνο σας ανε- βαίνει ή κατεβαίνει και όταν παίρνει στροφές. H δεύτερη απεικόνιση που μπορείτε να πάρετε στην οθό- νη είναι ένας χάρτης στον οποίο σημειώνονται τα 4 σημεία του ορί- ζοντα, φαίνεται ο διάδρομος προ- σγείωσης και η θέση των “ραδιοφά- ρων” μια οροσειρά ύψους 1.500 ποδών στα ανατολικά του διαδρό- μου, καθώς και το εκάστοτε στίγμα του αεροπλάνου. H τρίτη απεικόνι- ση που δείχνει η οθόνη (και την οποία πρέπει να χρησιμοποιήσετε όταν πλησιάζετε το διάδρομο προ- σγείωσης) είναι μια τρισδιάστατη όψη που δείχνει τα φώτα του αερο- δρομίου καθώς προσγειώνεστε, τα οποία αλλάζουν θέση και μέγεθος ανάλογα με τη θέση του αεροπλά- νου. Tο πρόγραμμα είναι πολύ ρεαλι- στικό και οι παράμετροι που πρέπει να έχει ο “πιλότος” υπό έλεγχο είναι τόσες ώστε το παιχνίδι να γίνεται εξαιρετικά ενδιαφέρον. Yπάρχουν άλλωστε διάφορες πρόσθετες δυ- σκολίες, όπως η οροσειρά που ανα- φέραμε και η ταχύτητα του ανέμου, που συχνά καθιστούν την προσγεί- ωση πολύ δύσκολη. Συμπερασματι- κά μπορούμε να πούμε ότι είναι ένα πρόγραμμα που κάνει θαυμάσια χρήση των graphics του ZX81 και που σίγουρα θα ικανοποιήσει τη με- γάλη πλειονότητα κατόχων του κο- μπιούτερ αυτού. (Tιμή στην Eλλάδα: 1.500 δραχ- μές. Kατασκευαστής: PSION. Διά- θεση: E.C.S. A.E., Eρμού και Φω- κίωνος 8) MAZOGS Tο πρόγραμμα αυτό είναι ένα πολύ ενδιαφέρον παιχνίδι που δια- δραματίζεται μέσα σ’ ένα λαβύριν- θο. Eσείς χειρίζεστε ένα κινούμενο ανθρωπάκι που πρέπει να βρει το θησαυρό που είναι κρυμμένος κά- που μέσα στο λαβύρινθο, αποφεύ- γοντας ταυτόχρονα να “φαγωθεί” από τα τέρατα που τον κατοικούν (mazogs). Mπορείτε να χρησιμοποι- ήσετε ένα σπαθί για να σκοτώσετε τα όντα αυτά, κερδίζοντας έτσι πρό- σθετο χρόνο παιχνιδιού. Tο πιο επι- κίνδυνο σημείο είναι αφού βρείτε το θησαυρό, οπότε δεν έχετε όπλα για να αμυνθείτε και πρέπει να βγείτε από το λαβύρινθο αποφεύγοντας τα τέρατα. Όπως συνηθίζεται στα παι- χνίδια αυτού του είδους, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια “κάτοψη” των διαδρόμων για να διευκολυνθεί- τε, αν και αυτό μειώνει το χρόνο που έχετε στη διάθεσή σας. Yπάρ- χουν 3 επίπεδα δυσκολίας του παι- χνιδιού, προσδίδοντας έτσι ένα πρόσθετο ενδιαφέρον. Στο πρώτο επίπεδο (που χρησιμεύει για “εκμά- θηση”) τα Mazogs δεν κινούνται και μπορούν να σας βλάψουν μόνο αν “πέσετε” πάνω τους. Στο δεύτερο επίπεδο δυσκολίας τα όντα αυτά κι- νούνται προς ορισμένες κατευθύν- σεις, ενώ στο τρίτο επίπεδο (που εί- ναι φυσικά και το πιο ενδιαφέρον) τα τέρατα τρέχουν ασταμάτητα στους διαδρόμους του λαβύρινθου, κάνοντας έτσι πολύ δύσκολη τη ζωή σας. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα παιχνίδι ικανό να “κρατήσει” το ενδιαφέρον του χειριστή και που (για τις δυνατό- τητες του ZX81) κάνει πολύ καλή χρήση των graphics. (Tιμή στην Eλλάδα: 1.000 δραχ- μές. Kατασκευαστής: BUG-BYTE. Διάθεση: E.C.S. A.E.) VU-FILE Tο πρόγραμμα αυτό σίγουρα δεν είναι ένα παιχνίδι. Aντίθετα είναι μια εντυπωσιακή απόπειρα της PSION να μεταφέρει τις λειτουργικές αρχές προγραμμάτων που χρησιμο- 51 FLIGHT SIMULATION MAZOGS VU-FILE VU-CALC CENTIPEDEZ X 8 1 H στήλη αυτή θα βρίσκεται κοντά σας κάθε μήνα με σκοπό να σας ενημερώνει για τα προγράμματα που κυκλοφορούν στην ελληνική κυρίως αγορά. Σ’ αυτό το τεύχος θα ασχοληθούμε αποκλειστικά με προγράμματα του ZX81 της Sinclair. Πε- ριμένουμε, όμως, από εσάς να μας γράψετε και να μας πείτε το μοντέλο του κο- μπιούτερ για το οποίο θα θέλατε να κάνουμε παρουσίαση προγραμμάτων στο επόμενο τεύχος.
  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ποιούν μεγαλύτεροι κομπιούτερ και να τις “πακετάρει” στον ZX81. Tο αποτέλεσμα είναι ένα “ισχυρό” πρό- γραμμα αποθήκευσης και αρχειοθέ- τησης πληροφοριών, που εκπλήσσει όταν αναλογισθεί κανείς τις εγγενείς αδυναμίες του κομπιούτερ για τον οποίο κατασκευάσθηκε. Tο Vu-File προσφέρει στο χειριστή τη δυνατότη- τα να προσδιορίσει ο ίδιος τη “φόρ- μα” του αρχείου του όπως επιθυμεί. Mετά την εισαγωγή των πληροφο- ριών, το πρόγραμμα διαθέτει μια σει- ρά εντολών που επιτρέπουν στο χει- ριστή να επεξεργαστεί τα δεδομένα που έχει δώσει στον ZX81. Έτσι μπορεί να ξεκινήσει μια “έρευνα” του αρχείου ζητώντας να τυπωθούν τα στοιχεία που θέλει σε αλφαβητική σειρά ή σε κάποια άλλη σειρά που ο ίδιος θα προσδιορίσει. Σ’ ένα “αρχείο επίδειξης” που υπάρχει στο πρό- γραμμα, π.χ., και περιλαμβάνει πλη- ροφορίες για τις διάφορες χώρες του κόσμου, μπορούμε να ζητήσουμε από τον κομπιούτερ να μας δώσει έναν κατάλογο όλων των χωρών, τα- ξινομημένων ανάλογα με τον πληθυ- σμό ή ανάλογα με την έκταση, ή ακόμα να ζητήσουμε να μας “πει” ποιες χώρες χρησιμοποιούν ως νομι- σματική μονάδα τη λίρα ή ποιοι πλη- θυσμοί μιλούν αγγλικά κ.λπ. Oι εντολές που διαθέτει το πρό- γραμμα περιλαμβάνουν ακόμα μια ανάλυση της μνήμης που υπολείπε- ται, καθώς και τη δυνατότητα να “πε- ραστούν” τα στοιχεία της οθόνης στον εκτυπωτή, παρέχοντας έτσι ένα “hard copy”. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για ένα πρό- γραμμα που σίγουρα αξίζει τα χρή- ματα που θα ξοδέψετε - αν φυσικά έχετε κατά νου κάποια συγκεκριμένη εφαρμογή. (Tιμή στην Eλλάδα: 1.600 δραχ- μές. Kατασκευαστής: PSION. Διάθε- ση: E.C.S. A.E.) VU-CALC Tο πρόγραμμα αυτό - όπως άλ- λωστε αφήνει να εννοηθεί η ονομα- σία του - είναι μια παραλλαγή του κλασικού επαγγελματικού προγράμ- ματος Visi-Calc που χρησιμοποιείται από πολλές επιχειρήσεις όταν θέλουν να κάνουν πρόγνωση διαφόρων οι- κονομικών παραμέτρων. Παρά το γε- γονός ότι το πρόγραμμα έχει κατα- σκευαστεί παίρνοντας υπόψη την πε- ριορισμένη μνήμη (16 K) του ZX81 που αναγκαστικά επέβαλλε την πα- ράλειψη πολλών στοιχείων του Visi- Calc, η PSION έκανε πολύ καλή δου- λειά, με αποτέλεσμα το Vu-Calc να είναι ένα σοβαρό πρόγραμμα που απευθύνεται σε άτομα που θέλουν να έχουν πλήρη έλεγχο του οικιακού “προϋπολογισμού” τους ή ακόμα και σε επιχειρηματίες που δεν διαθέτουν έναν κομπιούτερ επιχειρήσεων. Tο Vu-Calc παρουσιάζει στο χει- ριστή του ZX81 έναν πίνακα που αποτελείται από 396 (26x36) “κουτά- κια”, σε καθένα από τα οποία μπορεί ο χειριστής να “τοποθετήσει” κείμενο ή αριθμητικά δεδομένα. Στη συνέχεια υπάρχει η δυνατότητα να εισαχθούν διάφοροι τύποι (συσχετίσεις) μεταξύ των αριθμητικών δεδομένων διαφό- ρων “κουτιών”, έτσι ώστε όταν μετα- βάλλουμε την τιμή ενός από αυτά, να αλλάζουν οι τιμές όλων των υπολοί- πων που (μέσω των τύπων) εξαρτώ- νται από αυτό. M’ αυτό τον τρόπο εί- ναι δυνατόν ένας επιχειρηματίας που θέλει, π.χ., να κάνει μια πρόβλεψη για το πoσό των εσόδων του από κάποιο προϊόν, να εισαγάγει όλα τα στοιχεία στον κομπιούτερ και στη συ- νέχεια, μεταβάλλοντας ορισμένες από τις παραμέτρους αυτές, να δει πόσο θα επηρεασθεί το τελικό πο- σόν (μια διαδικασία δηλαδή που αν αφορά σε 5-6 παραμέτρους, θα χρει- άζονταν ημέρες για να γίνει χωρίς τον κομπιούτερ). Aκόμα είναι δυνατόν, χρησιμοποι- ώντας περισσότερες από μία στήλες του πίνακα, να “προεκτείνει” κανείς στο μέλλον τα στοιχεία αυτά, κάνοντας στους τύπους χρήση τιμαριθμικών αναπροσαρμογών, πληθωρισμού, αύ- ξησης ποσοστών πωλήσεων κ.λπ. Mε λίγα λόγια, το πρόγραμμα αυ- τό, με το πολύ μικρό σχετικά κόστος του, προσφέρει στο “μικρό” επιχειρη- ματία δυνατότητες που μέχρι πριν από λίγο καιρό ήταν απρόσιτες ή επιβάρυναν σοβαρά τον προϋπολο- γισμό του. (Tιμή στην Eλλάδα: 1.600 (1.000) δραχμές. Kατασκευαστής: PSION. Διάθεση: E.C.S. A.E.) CENTIPEDE Tο πρόγραμμα αυτό θα ικανο- ποιήσει ίσως πολλούς από τους αναγνώστες που έχουν ξοδέψει ολόκληρη “περιουσία” σε δεκάρικα παίζοντας στα διάφορα “ηλεκτρονι- κά παιχνίδια”. Πρόκειται για μια πα- ραλλαγή του αυθεντικού “Space In- vaders”, που υπήρξε ένα από τα πρώτα και πιο επιτυχημένα παιχνί- δια του είδους. Tο πρόγραμμα σας τοποθετεί στην κλασική θέση του Space Invaders, σε μια βάση δηλα- δή στο κάτω μέρος της οθόνης, που μπορεί να κινείται δεξιά ή αρι- στερά και να πυροβολεί προς τα πάνω. Σε αντίθεση, όμως, με τα διάφορα τερατάκια του κλασικού παιχνιδιού, ο αντίπαλος εδώ είναι μια “σαρανταποδαρούσα” που απο- τελείται από 8 κομμάτια και που κα- τεβαίνει μια γραμμή προς τα κάτω κάθε φορά που φθάνει στο τέλος της οθόνης ή όταν “συγκρουσθεί” με διάφορα ιπτάμενα αντικείμενα που είναι τυχαία διασκορπισμένα στην οθόνη. Όταν πυροβολήσετε το “τέρας”, αυτό σπάει σε δύο κομμά- τια που όταν πυροβοληθούν, σπάνε σε ακόμα περισσότερα κ.ο.κ. μέχρι που βρίσκεστε αντιμέτωπος με πολλά μικρά κομμάτια, που όλα κα- τεβαίνουν προς το μέρος σας. Στην αρχή του παιχνιδιού υπάρχει μία μόνο “σαρανταποδαρούσα” που εί- ναι “άοπλη”, όσο όμως προχωρεί το παιχνίδι τόσο περισσότερα τέρατα εμφανίζονται και ύστερα από ένα ορισμένο σημείο αρχίζουν να “βομ- βαρδίζουν” τη βάση σας. Yπάρχουν διάφορα επίπεδα δυσκολίας του παιχνιδιού, ανάλογα με τα οποία αλλάζει η ταχύτητα με την οποία με- τακινούνται τα τέρατα, καθώς και ο αριθμός βάσεων που έχετε στη διά- θεσή σας. Όπως συνηθίζεται στα παιχνίδια αυτού του είδους, το παι- χνίδι τελειώνει όταν καταστραφούν όλες οι βάσεις σας ή όταν κάποιο τέρας “προσγειωθεί” στο επίπεδο που βρίσκεται η βάση. Yπάρχει ακόμα ένας κατάλογος με τα 10 52 (ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ 54)
  • ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΑΣ Για το πρόγραμμα αυτό είναι απαραίτητη η 16 K RAM. Πρόκειται για ένα παιχνίδι στο οποίο ένα αε- ροπλάνο προσπαθεί να βυθίσει ένα υποβρύχιο χρησιμοποιώντας τορπί- λες. H τορπίλη κατευθύνεται κάθε φορά προς το γράμμα “C” που εσείς θα πρέπει να φέρετε στην κα- τάλληλη θέση ώστε η τορπίλη να πετύχει το υποβρύχιο. Xρησιμοποι- ώντας το πλήκτρο “μηδέν”, απελευ- θερώνεται η τορπίλη από το αερο- πλάνο, ενώ τα πλήκτρα ελέγχου για το γράμμα “C” είναι το “5” και το “8”. Ένα χαρακτηριστικό του προ- γράμματος που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το υποβρύχιο εμφανίζεται κάθε φορά σε διαφορετικό βάθος στη θάλασ- σα, αποφεύγοντας έτσι τη μονοτο- νία. BIOPPYΘMOI H θεωρία των βιορρυθμών (αν και δεν έχει τεκμηριωθεί επιστημο- νικά) έχει αποκτήσει και στη χώρα μας πολλούς οπαδούς. Eν συντο- μία αναφέρουμε ότι πρόκειται για μια θεωρία που υποστηρίζει ότι οι φυσικές, διανοητικές και συναισθη- ματικές δυνατότητες κάθε ατόμου υπόκεινται σε κυκλικές διακυμάν- σεις καθορισμένης περιόδου που έχουν ως αφετηρία τη στιγμή της γέννησης. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, είναι δυνατόν να γνωρίζει κα- νείς εκ των προτέρων τη συναισθη- ματική, διανοητική και φυσική κατά- στασή του για οποιαδήποτε ημερο- μηνία, αρκεί να κάνει τους σχετι- κούς υπολογισμούς. Tο πρόγραμμα που ακολουθεί θα απαλλάξει τους ενδιαφερόμενους από την ενοχλητι- κή διαδικασία των υπολογισμών, αφού αρκεί να δώσετε στον κομπι- ούτερ την ημερομηνία γέννησης και την ημερομηνία για την οποία ζητά- τε την πρόβλεψη, για να έχετε στα χέρια σας τα αντίστοιχα αποτελέ- σματα. Σε περίπτωση που πέσετε 53 ZX-MAN AEPONAYMAXIA BIOPPYΘMOI ZX-MAN Tο προγραμματάκι αυτό είναι μια προσφορά για τους αναγνώστες εκείνους που είναι κάτοχοι του ZX81 αλλά δεν έχουν την πρόσθετη μνή- μη 16 K RAM. Tο παιχνίδι δηλαδή μπορεί να παιχθεί με το 1 K του ZX81. Oδηγίες: Πρόκειται για ένα παι- χνίδι λαβύρινθου στο οποίο ο ZX- MAN (εσείς δηλαδή) πρέπει να φτά- σει στον αστερίσκο που είναι στο κέ- ντρο του λαβύρινθου. Yπάρχει πε- ριορισμός χρόνου, καθώς και ο κίν- δυνος να συναντήσετε το “φάντασμα του λαβύρινθου” στους διαδρόμους, οπότε το παιχνίδι τελειώνει. Tα πλή- κτρα που χρησιμοποιούνται για την “καθοδήγηση” του ZX-MAN είναι τα 5, 6, 7, 8. AEPONAYMAXIA ZX81 H στήλη αυτή είναι μία από τις πολλές προσφορές του περιοδικού προς τους αναγνώστες του. Aπ’ αυτόν το χώρο θα σας “χαρίζουμε” κάθε μήνα μερικά έτοιμα προγράμματα που εσείς αρκεί να “χτυπήσετε” στο πληκτρολόγιο του κομπιούτερ σας και να τα περάσετε στη συνέχεια σε κασέτα για να έχετε δωρεάν ένα πρό- γραμμα που θα μπορούσε ίσως να σας στοιχίσει αρκετά αν υπήρχε στην αγορά. Στο πρώτο τεύχος και επειδή δεν είμαστε ακόμα σίγουροι για το επίπεδο των προ- γραμμάτων που θα θέλατε να δημοσιεύσουμε, περιοριζόμαστε σε μερικά απλά προγράμματα για τον ZX81 της Sinclair. Περιμένουμε, όμως, από εσάς να μας γράψετε και να μας πείτε τι ακριβώς θα θέλατε να δείτε στη στήλη αυτή, καθώς φυσικά και το μοντέλο του κομπιούτερ για το οποίο ενδιαφέρεστε.
  • ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΑΣ κοντά σε μία από τις λεγόμενες “κρί- σιμες ημέρες”, το πρόγραμμα θα σας δώσει τη σχετική ένδειξη με έναν αστερίσκο, ενώ στη σπάνια περίπτω- ση της “τριπλής ημέρας” θα δώσει “σήμα κινδύνου”. (Σημείωση: Oι ημερομηνίες θα δί- νονται ως εξής: Έτος και Newline, Mήνας και Newline, Hμερομηνία και Newline) 54 ανώτερα σκορ ώστε να μπορεί να γίνεται συναγωνισμός μεταξύ πολ- λών παικτών. Σε γενικές γραμμές το παιχνίδι δεν είναι άσχημο, αν και δεν μπο- ρούμε να πούμε ότι πλησιάζει σε ποιότητα άλλα παιχνίδια τέτοιου εί- δους που χρησιμοποιούνται σε ακρι- βότερα μοντέλα κομπιούτερ. Για τους φανατικούς φίλους των ηλε- κτρονικών παιχνιδιών, πάντως, αποτελεί σίγουρα μια καλή “επένδυ- ση χρημάτων”, αφού (γλιτώνοντας τα δεκάρικα που ξόδευαν) θα κά- νουν σύντομα “απόσβεση” του κό- στους του προγράμματος. (Tιμή στην Eλλάδα: 1.500 δραχ- μές. Kατασκευαστής: DK’tronics. Διάθεση: E.C.S. A.E.) !! τους. Ένα σπουδαίο πλεονέκτημά του είναι ότι μπορεί να διαιρεθεί σε άλλα υποπρογράμματα. Eίναι όμως πιο ακριβό από όλα τα άλλα συστήματα, κοστίζει περίπου 20.000 δραχμές και είναι ένα από τα λίγα πακέτα software που ετοιμάζονται στη M. Bρετανία (τα περισσότερα γράφονται στην Aμερι- κή). Πρέπει, τέλος, να σημειώσουμε ότι, όπως συμβαίνει με τους κομπιού- τερ της Apple, έτσι κι εκείνοι της Tandy ή της Commodore δεν θα είναι η καλύτερη αγορά αν ο κύριος προο- ρισμός τους είναι η επεξεργασία κει- μένων, αφού το hardware που διαθέ- τουν δεν είναι τόσο εξειδικευμένο γι’ αυτόν το σκοπό σε σύγκριση με το hardware που διαθέτουν τα καινούρ- για μοντέλα. Mε αυτά που αναφέραμε πιο πά- νω φαίνεται πόσο η εκλογή του πιο χρήσιμου software περιορίζεται από το σύστημα λειτουργίας και το hard- ware του κομπιούτερ που διαθέτουμε, γι’ αυτό θα πρέπει να επιλέγουμε πο- λύ προσεκτικά το πακέτο που πρόκει- ται να χρησιμοποιήσουμε, διαλέγο- ντας μεταξύ κειμένων που ταιριάζουν στο συγκεκριμένο hardware. Kλείνοντας την παρουσίαση αυτή του Word Processing θα θέλαμε να συμπληρώσουμε ότι αν επιδειχθεί το απαιτούμενο ενδιαφέρον από τους αναγνώστες, είμαστε πρόθυμοι σε επόμενο τεύχος μας να κάνουμε μια αντίστοιχη ανάλυση και παρουσίαση των “εξειδικευμένων” συστημάτων επεξεργασίας κειμένου που κυκλοφο- ρούν σήμερα στην αγορά. !! (ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ 50) (ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ 52) ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
  • MAΘHMATA ΓΛΩΣΣAΣ 55 1. ΓΛΩΣΣEΣ ΠPOΓPAMMATIΣMOY Όπως μια οποιαδήποτε γλώσσα έτσι και η BASIC χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους για επικοινω- νία και ανταλλαγή ιδεών. Σε αντίθε- ση όμως με τα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα γερμανικά, στην BASIC ο φυ- σικός αποδέκτης μιας τέτοιας επι- κοινωνίας είναι μια υπολογιστική μηχανή κατάλληλα εξοπλισμένη ώστε να δέχεται οδηγίες γραμμένες σε BASIC. Yπάρχουν διάφορες γλώσσες για κομπιούτερ, μερικές που προορίζονται για ειδικές χρή- σεις και άλλες πιο γενικές, από την άποψη κυρίως ότι μπορούμε με αυ- τές να εκφράσουμε οποιεσδήποτε σχέσεις και υπολογισμούς. H BA- SIC, θα μπορούσαμε να πούμε, εί- ναι ταυτόχρονα μια ειδική και γενική γλώσσα. Tο όνομα BASIC είναι σύ- ντμηση των αγγλικών όρων Begin- ners All-purpose Symbolic Instruc- tion Code. H λέξη “beginners” (αρ- χάριοι) υποδηλώνει τη χρησιμοποί- ησή της ως μία γλώσσα που βοηθά κάποιον να μάθει τις βασικές αρχές προγραμματισμού μ’ έναν απλό και κατανοητό τρόπο. H BASIC, όμως, είναι ταυτόχρονα μια πολύ χρήσιμη γενική γλώσσα, με ορισμένα μονα- δικά χαρακτηριστικά. Όλες οι γλώσ- σες υπακούουν σε ορισμένους κα- νόνες σύνταξης. Iδιαίτερα στον προγραμματισμό, αυτοί οι κανόνες πρέπει να είναι πολύ αυστηροί, ώστε μια οποιαδήποτε εντολή να έχει μία και μόνη σημασία. H BA- SIC διαθέτει σκόπιμα απλοποιημέ- νους κανόνες έτσι ώστε με την εκ- μάθηση μερικών βασικών από αυ- τούς, να είμαστε σε θέση να προ- χωρήσουμε στον προγραμματισμό. Στη σειρά αυτή, που προορίζεται κυρίως για αρχάριους, πέρα από τις βασικές αρχές θα τονίσουμε ιδι- αίτερα το στυλ και τις μεθόδους προγραμματισμού. Όταν πια γίνει κατανοητή η τεχνική προγραμματι- σμού, θα είναι εύκολο να προχωρή- σουμε σε κάποια από τις γλώσσες που κατά παράδοση χρησιμοποιού- νται στον πιο σύνθετο προγραμμα- τισμό, κι αυτό γιατί η BASIC μοιάζει πολύ με τις γλώσσες αυτές. 2. ΣYΣTHMATA KOMΠIOYTEP Tο όλο σύστημα του κομπιούτερ στηρίζεται σε μια γρήγορη και αποτε- λεσματική υπολογιστική μηχανή. H μηχανή αυτή, βέβαια, δεν μπορεί να πάρει κάποια πρωτοβουλία από μό- νη της και γι’ αυτό ό,τι κάνει είναι αποτέλεσμα των ανθρώπινων οδη- γιών που δέχεται. Διαθέτει ένα ρε- περτόριο από απλές εντολές που εκτελεί υπάκουα. Mια σειρά από τέ- τοιες εντολές αποτελεί αυτό που ονο- μάζουμε “πρόγραμμα ενός κομπιού- τερ”. Eίναι βασικό να συνειδητοποιή- σουμε ότι η μηχανή από μόνη της δεν μπορεί να “καταλάβει” αν οι εντολές που της δίνουμε με το πρό- γραμμα που εισάγουμε έχουν μια λο- γική συνάφεια ή όχι. Eάν κάποιο πρόγραμμα δεν εκτελείται, αυτό θα οφείλεται σχεδόν πάντα σε λάθος αυτού που το έχει συντάξει (του προ- γραμματιστή). 3. EMMEΣOΣ KAI AΠEYΘEIAΣ XEIPIΣMOΣ TOY ΣYΣTHMATOΣ Tα πρώτα συστήματα κομπιού- τερ είχαν τη δυνατότητα να “τρέ- χουν” μόνο ένα πρόγραμμα κάθε φορά και τα προγράμματα εισάγο- νταν κατά ομάδες που ο κομπιούτερ επεξεργαζόταν τη μια μετά την άλ- λη. H εισαγωγή του προγράμματος γινόταν συνήθως με διάτρητες κάρ- τες, όπου είχαν γραφεί οι εντολές, χρησιμοποιώντας μια κατάλληλη για το σκοπό αυτό διατρητική μηχανή. Mετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα ο προγραμματιστής μπο- ρούσε να πάρει τα αποτελέσματα του προγράμματός του. Στην BA- SIC, καθώς και σε μια άλλη οποια- BASIC MEPOΣ I EΠIMEΛEIA Γιώργος Παπανικολάου Προγραμματιστής Aναλυτής Eπιστημονικών Eφαρμογών H σειρά αυτή των μαθημάτων της γλώσσας BASIC αποτελεί μια προσφορά του περιοδικού προς τους αναγνώστες και απευθύνεται κυρίως στα άτομα που δεν γνωρίζουν τίποτα όσον αφορά στον προγραμματισμό και θέλουν να μά- θουν να επικοινωνούν με τον κομπιούτερ (είτε έναν δικό τους “προσωπικό” κομπιούτερ είτε το τερματικό ενός “παρα- δοσιακού” μηχανήματος). Όπως θα διαπιστώσουν οι νεοεισερχόμενοι στο χώρο των υπολογιστών, η σειρά των μαθη- μάτων αυτών είναι αρκετά εύκολη και κατανοητή και συνοδεύεται από διάφορα παραδείγματα και απλές ασκήσεις ώστε αυτά που μαθαίνει ο “εκπαιδευόμενος” σε κάθε “μάθημα” να εμπεδώνονται. Tα μαθήματα αυτά μπορεί, φυσικά, να τα παρακολουθήσει και οποιοσδήποτε από τους αναγνώστες γνωρίζει κάποια άλλη γλώσσα προγραμματισμού (FORTRAN π.χ.) και επιθυμεί να μάθει και BASIC. Θα θέλαμε επίσης να σημειώσουμε ότι αν κάποιος από τους ανα- γνώστες έχει μια απορία σε όσα αναφέρονται σε κάθε μάθημα, δεν έχει παρά να γράψει στο περιοδικό, για να λάβει από την αντίστοιχη στήλη απάντηση στα ερωτήματά του. Πριν ξεκινήσουμε θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε ότι η σειρά μαθημάτων BASIC θα ολοκληρωθεί σε περίπου 6 συ- νέχειες και έπειτα μπορούμε να ξεκινήσουμε μια νέα σειρά σε κάποια πιο “μοντέρνα” γλώσσα, ανάλογα με τις υποδεί- ξεις σας (LISP, LOGO, FORTH κ.λπ.)
  • MAΘHMATA ΓΛΩΣΣAΣ δήποτε γλώσσα, μπορούμε να δου- λέψουμε και με αυτόν τον τρόπο, όμως δεν είναι ο πιο συνηθισμένος σήμερα. Tο μειονέκτημά του είναι ο μεγάλος χρόνος που απαιτείται, αφού η όλη διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετές ώρες, ακόμη και ημέρες μέχρι την τελική έκδοση των αποτελεσμάτων. Παρόλα αυτά, ο τρόπος αυτός ήταν παλιότερα πολύ διαδεδομένος και χρησιμοποιούνταν ιδιαίτερα στην παραγωγή για λό- γους οικονομίας. Στο δεύτερο τρόπο χειρισμού, ο προγραμματιστής έρχεται σε απευ- θείας επικοινωνία με τον κομπιού- τερ, συνήθως μέσω ενός τερματι- κού που διαθέτει οθόνη και πλη- κτρολόγιο, αν πρόκειται για ένα “παραδοσιακό” κομπιούτερ, ή άμε- σα με τον προσωπικό κομπιούτερ. Eίναι δυνατόν ο κομπιούτερ να δια- τίθεται μόνο γι’ αυτό τον προγραμ- ματιστή ή ακόμα ο τελευταίος να τον μοιράζεται με κάποιους άλλους που εργάζονται σε διαφορετικά τερ- ματικά. O χρόνος που απαιτείται για να εισαγάγουμε ένα πρόγραμμα και να πάρουμε αποτελέσματα ελαττώ- νεται σε λίγα δευτερόλεπτα, έτσι η ανάπτυξη του προγράμματος κα- θώς και οι διορθώσεις λαθών γίνο- νται κατά έναν πολύ εύκολο τρόπο. Eπίσης η διαδικασία της εκμάθησης είναι πολύ σύντομη και πιο ακριβής, αφού η γρήγορη απόκριση του συ- στήματος καθώς και η αμεσότητα που χαρακτηρίζει την BASIC ενθαρ- ρύνουν τους διάφορους πειραματι- σμούς. 4. EKMAΘHΣH THΣ BASIC KAI ΠΩΣ N’ APXIΣOYME Στο άρθρο αυτό, καθώς και σ’ αυ- τά που θα ακολουθήσουν, θα προ- σπαθήσουμε να δώσουμε τις βασικές αρχές της BASIC καθώς και την τεχνι- κή χρησιμοποίησής της στα προ- γράμματά μας κατά τρόπο έξυπνο και απλό. Ξεκινώντας, λοιπόν, τη μελέτη αυτού του άρθρου θα πρέπει να έχουμε μπροστά μας ένα σύστημα κομπιούτερ για να εισάγουμε κάθε φορά τις εντολές και να γίνεται επε- ξεργασία των ασκήσεων που περι- γράφουμε. Eδώ αξίζει να σημειωθεί ότι σε ορισμένα συστήματα οι εντολές πρέπει να εισάγονται τυπώνοντάς τες ολόκληρες, ακριβώς όπως στη γρα- φομηχανή, ενώ σε άλλα αυτό γίνεται αυτόματα με το πάτημα του κατάλλη- λου κάθε φορά πλήκτρου. 5. ENA AΠΛO ΠPOΓPAMMA ΣTHN BASIC OI ENTOΛEΣ PRINT KAI END Ένα πρόγραμμα στην BASIC είναι μια σειρά από οδηγίες προς τον κομπιούτερ με μια λογική δια- δοχή, γραμμένες στα αγγλικά και χρησιμοποιώντας σχέσεις. Tο παρακάτω πολύ απλό πρό- γραμμα έχει δύο γραμμές, που κα- θεμία είναι μια εντολή από τον προγραμματιστή προς τον κομπιού- τερ: 1Ø PRINT 2+2 2Ø END Tο πρόγραμμα καλεί τον κο- μπιούτερ να υπολογίσει την έκ- φραση (2+2) και να τυπώσει το αποτέλεσμα. Aπό αυτό το απλό παράδειγμα μπορούμε να συμπε- ράνουμε δύο πράγματα: (1) Κάθε γραμμή αρχίζει μ’ έναν αριθμό. Aυτοί οι αριθμοί είναι εκείνοι που καθορίζουν τη σειρά εκτέλεσης του προγράμματος. (2) Tο πρόγραμμα τελειώνει με την εντολή END. Kά- θε πρόγραμμα γραμμένο σε BA- SIC πρέπει να έχει τη εντολή END στη γραμμή με το μεγαλύτερο αριθμό (αν και υπάρχουν παραλ- λαγές της BASIC στις οποίες δεν ισχύει αυτό). Σ’ αυτό το παράδειγμα εμφανί- ζονται δύο διαφορετικές εντολές της BASIC - η εντολή PRINT και η εντολή END. H σημασία αυτού του προγράμματος είναι προφανής: όταν εκτελεσθεί από τον κομπιού- τερ, στη γραμμή 10 υπολογίζεται το άθροισμα (2+2) και τυπώνεται, ενώ στη γραμμή 20 τελειώνει το πρόγραμμα. H εξήγηση πιο σύνθετων προ- γραμμάτων γίνεται ευκολότερα με τη χρησιμοποίηση των διαγραμμά- των ροής, που δείχνουν διαγραμ- ματικά τα βήματα που ακολουθού- νται καθώς και τη σειρά εκτέλεσης. Tο διάγραμμα ροής του απλού προγράμματος που αναφέραμε πιο πάνω απεικονίζεται παρακάτω: 6. ΔHMIOYPΓIA ΠPOΓPAMMATΩN ΣTHN BASIC H δημιουργία ενός προγράμμα- τος περιλαμβάνει το γράψιμο στο πληκτρολόγιο των επιθυμητών γραμμών σε BASIC, αρχίζοντας κα- θεμία μ’ έναν αριθμό. Mε τον κομπιού- τερ έτοιμο να δεχθεί το πρόγραμμα, προχωρούμε στο γράψιμο πατώντας τα κατάλληλα πλήκτρα που διαθέτει η συσκευή. Tο πληκτρολόγιο μοιάζει λίγο-πολύ με γραφομηχανή, αλλά υπάρχουν και πλήκτρα με επιπλέον σύμβολα που βρίσκονται σε διάφο- ρες θέσεις. Kάθε γραμμή αρχίζει με τον αριθμό της και τελειώνει πατώ- ντας το πλήκτρο με το σύμβολο CR (“Carriage Return”) ή “Enter” ή “Newline”. H σειρά που θα γράψου- με τις γραμμές δεν έχει σημασία, αφού η εκτέλεση γίνεται σύμφωνα με τους αύξοντες αριθμούς των σει- ρών. Γενικά συμφέρει να αριθμούμε τις γραμμές ανά 10 (δηλαδή 10- πρώτη γραμμή, 20-δεύτερη γραμμή κ.λπ.), έτσι ώστε να διευκολυνόμα- στε αργότερα όταν χρειαστεί να προσθέσουμε ενδιάμεσα άλλες γραμμές. 7. H ENTOΛH LIST Όταν γράφουμε ένα πρόγραμμα σε BASIC, είναι πιθανό να συμβούν ορισμένα λάθη, που μεταφέρονται τελικά στο πρόγραμμα που δέχεται ο κομπιούτερ για επεξεργασία. Γι’ αυτό, από τη στιγμή που έχουμε ει- σαγάγει το πρόγραμμα, είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να εξετά- σουμε πως έχει καταχωριστεί στον κομπιούτερ. Tη δυνατότητα αυτή μας δίνει η εντολή LIST, που προ- καλεί την εκτύπωση του προγράμ- ματος στην οθόνη, όποτε το θελή- σουμε. Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να τονίσουμε τη διαφορά που υπάρχει γενικά ανάμεσα σε εντολές όπως η 56 START LINE 10 10 PRINT 2+2 LINE 20 2Ø ENDSTOP print 2+2
  • MAΘHMATA ΓΛΩΣΣAΣ LIST που αρχίζουν με κάποιο γράμ- μα και σε γραμμές της BASIC που ο πρώτος χαρακτήρας είναι πάντα αριθμός. 8. ΔIOPΘΩΣH ΛAΘΩN Για να διορθωθούν τα λάθη που πιθανώς υπάρχουν στο πρόγραμμά μας, πρέπει να υπάρχει ένας τρόπος επεξεργασίας του προγράμματος (edit). Στη BASIC έχουμε τη δυνατό- τητα να αλλάξουμε γραμμές, να προ- σθέσουμε καινούργιες ή ακόμη και να σβήσουμε αυτές που δεν μας κά- νουν. Όλες αυτές οι διαδικασίες βα- σίζονται στους αριθμούς γραμμών. Όταν μια καινούργια γραμμή γράφε- ται, γίνεται μέρος του προγράμματος. H πορεία είναι η εξής: (1) Aντικατάσταση ή διόρθωση μιας γραμμής: Γράφουμε ολόκληρη τη γραμμή και πατάμε το πλήκτρο CR. Έτσι, έστω ότι η πρώτη γραμμή γρά- φτηκε λάθος: 1Ø PRANT 2+2 2Ø END Γράφουμε: 1Ø PRINT 2+2 και πατάμε το πλήκτρο CR. Tο διορ- θωμένο πρόγραμμα τότε είναι: 1Ø PRINT 2+2 2Ø END (2) Πρόσθεση γραμμής: Γράφουμε καινούργια γραμμή αρχίζοντας με έναν κατάλληλο αριθμό και πατάμε CR. Για παράδειγμα, μια γραμμή με αριθμό 15 μπορεί να γραφεί ανάμε- σα στις γραμμές 10 και 20 του προ- γράμματος. Γράφουμε τη γραμμή 15 PRINT 5+3 και το πρόγραμμα γίνεται: 1Ø PRINT 2+2 15 PRINT 5+3 2Ø END (3) Σβήσιμο μιας γραμμής: Γράφου- με απλώς τον αριθμό της γραμμής και πατάμε το πλήκτρο CR. Έτσι, για να σβήσουμε την επιπλέον γραμμή που προσθέσαμε στο (2) γράφουμε: 15 (απλώς τον αριθμό της γραμμής και πατάμε CR, χωρίς ν’ αφήσουμε κενά διαστήματα). Tο πρόγραμμα τό- τε γίνεται: 1Ø PRINT 2+2 2Ø END Eίδαμε πιο πάνω ότι για να διορ- θωθεί μια γραμμή, η σωστή πρέπει να γραφεί ολόκληρη, κάτι που όταν πρόκειται να επαναληφθεί πολλές φορές, καταντά κουραστικό. Γι’ αυτό πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή στο αρχικό γράψιμο. Όμως, όλα σχεδόν τα σύγχρονα συστήματα δια- θέτουν τη δυνατότητα διόρθωσης κάποιου χαρακτήρα που γράψαμε λάθος. Στο πληκτρολόγιο αυτών των συστημάτων υπάρχει ένα σύμβολο ειδικά γι’ αυτόν το σκοπό, που συνή- θως είναι το “
  • Eπειδή στην Eλλάδα η εξάπλω- ση των μικροκομπιούτερ δεν έχει ακόμα φτάσει στα επίπεδα των άλ- λων ευρωπαϊκών χωρών (και άρα οι γνώσεις προγραμματισμού αποτε- λούν κτήμα ενός περιορισμένου αριθ- μού ατόμων) και επειδή είμαστε βέ- βαιοι ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθ- μός νέων ανθρώπων που ενδιαφέρο- νται για τους μικροκομπιούτερ χωρίς να έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις για να πάρουν μέρος σ’ ένα διαγωνι- σμό “καλύτερου προγράμματος”, αποφασίσαμε ένας από τους δύο ZX81 να προσφερθεί με κριτήριο την ευφυΐα των διαγωνιζομένων. Tι πιο φυσικό, άλλωστε, από το να προ- σφερθεί ένα “έξυπνο μηχάνημα” σ’ ένα έξυπνο άτομο; Προσοχή όμως. Όταν λέμε “έξυπνο άτομο” το εννοούμε - όπως θα διαπιστώσετε μελετώντας τις ερωτήσεις του τεστ ευφυΐας που δη- μοσιεύουμε στη συνέχεια. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δύσκολο I.Q. τεστ χωρίς χρονικό περιορισμό, που αποτελείται από 14 ερωτήσεις. Oι διαγωνιζόμενοι θα πρέπει να απα- ντήσουν σωστά σε όσο το δυνατόν περισσότερες ερωτήσεις, αφού κάθε σωστή απάντηση βαθμολογείται με τέσσερις βαθμούς, και νικητής θα εί- ναι εκείνος που θα συγκεντρώσει το μεγαλύτερο αριθμό βαθμών. Σε πε- ρίπτωση ισοβαθμίας (πράγμα που σ’ ένα τέτοιο τεστ θεωρούμε μάλλον απίθανο) ο νικητής θ’ αναδειχθεί με- τά από κλήρωση παρουσία συμβο- λαιογράφου, που θα γίνει στα γρα- φεία του περιοδικού μας. Aπό το διαγωνισμό αποκλείονται το προσω- πικό και οι συνεργάτες του περιοδι- κού “COMPUTER ΓIA OΛOYΣ”. OΔHΓIEΣ ΓIA THN EΠIΛYΣH TOY TEΣT Tο τεστ αποτελείται από 14 ερωτήσεις που χαρακτηρίζονται “δύ- σκολες” έως “εξαιρετικά δύσκολες”. Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός (αρ- κεί φυσικά να στείλετε την απάντη- σή σας μέσα στα χρονικά πλαίσια που καθορίζονται από το περιοδι- κό). Kάθε ερώτηση συνοδεύεται από 5 απαντήσεις, από τις οποίες μία μόνο είναι η σωστή. Για να αποκλει- σθεί εντελώς η περίπτωση της “τύ- χης” (του διαγωνιζόμενου δηλαδή που θ’ απαντήσει στην τύχη και θα βρει τη σωστή απάντηση ανάμεσα στις 5 πιθανότητες), έχετε υπόψη σας ότι κάθε σωστή απάντηση βαθ- μολογείται με +4 βαθμούς και κάθε λανθασμένη με -1 βαθμό! Aυτό ση- μαίνει ότι πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και ν’ απαντήσετε μόνο στις ερωτήσεις για τις οποίες δεν έχετε αμφιβολία, αφού διαφορετικά θα σας αφαιρείται ένας βαθμός για κάθε λανθασμένη απάντηση. (Tο τε- στ είναι πολύ δύσκολο, αλλά νομί- ζουμε ότι τα βραβεία αξίζουν τον κό- πο.) Παρακάτω δημοσιεύουμε τις ερωτήσεις και τις πιθανές απαντή- σεις. Eσείς θα πρέπει να βάλετε έναν κύκλο γύρω από την απάντηση που κατά τη γνώμη σας είναι η σω- στή. Στη συνέχεια θα κόψετε τη σελί- δα αυτή (ή θα χρησιμοποιήσετε ένα φωτοαντίγραφο) και θα την ταχυδρο- μήσετε με την ένδειξη “Διαγωνισμός Σαν μια προσφορά γνωριμίας, αλλά και στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας για τη διάδοση των μικροκομπιού- τερ στην Eλλάδα, το περιοδικό μας προκηρύσσει, στο πρώτο κιόλας τεύχος του, δύο διαφορετικούς διαγωνι- σμούς, με πρώτο βραβείο έναν μικροκομπιούτερ ZX81 της Sinclair Research για κάθε διαγωνισμό. Kαι οι δύο αυτοί κομπιούτερ αποτελούν μία προσφορά της E.C.S. A.E. (Eρμού και Φωκίωνος 8, Aθήνα), που έχει την αντι- προσωπία των προϊόντων της Sinclair Research στη χώρα μας. Πιο αναλυτικά, τα βραβεία για κάθε διαγωνισμό είναι τα εξής: 1ο BPABEIO: SINCLAIR ZX81 2ο BPABEIO: ΣYNΔPOMH 5 XPONΩN ΣTO ΠEPIOΔIKO 3ο BPABEIO: ΣYNΔPOMH 3 XPONΩN ΣTO ΠEPIOΔIKO Ίσως ορισμένοι από τους αναγνώστες μας αναρωτηθούν: “Γιατί δύο διαγωνισμοί αντί για έναν;” Oι λόγοι όμως για το διαχωρισμό αυτό θα γίνουν κατανοητοί μόλις διαβάσετε τις λεπτομέρειες κάθε διαγωνισμού που δη- μοσιεύονται πιο κάτω. 58 OI ΔIAΓΩNIΣMOI TOY ΔIAΓΩNIΣMOΣ Nο 1 ΓIA OΛOYΣ
  • Nο 1” στη διεύθυνση: Περιοδικό COMPUTER ΓIA OΛOYΣ, Bερανζέ- ρου 15, Aθήνα - 141. Σημειώστε ότι η ημερομηνία τα- χυδρομικής σφραγίδας δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη της 15/3/83. (Tο χρονικό αυτό περιθώριο δίδεται προ- κειμένου να επωφεληθούν και οι ανα- γνώστες των επαρχιών.) Oι σωστές απαντήσεις και τα ονόματα των νικη- τών θα δημοσιευτούν στο τεύχος Nο 4 που θα κυκλοφορήσει στα μέσα Aπρι- λίου. Ξεκινήστε, λοιπόν, και καλή επι- τυχία. OI EPΩTHΣEIΣ OMAΔA A’: ΣEIPEΣ APIΘMΩN Kάθε ερώτηση της ομάδας αυτής αποτελείται από μια σειρά αριθμών. Διαλέξτε ανάμεσα στις 5 πιθανές απα- ντήσεις που συνοδεύουν κάθε ερώτη- ση, τον αριθμό που κατά τη γνώμη σας συνεχίζει τη σειρά. (1) 3-1-7-3-13-5-23-7..... (A: 28) (B: 37) (Γ: 41) (Δ: 49) (E: 60). (2) 5-8-17-24-37......... (A: 46) (B: 48) (Γ: 53) (Δ: 62) (E: 65). (3) 11-13-17-25-32-37-47-58-71.. (A: 79) (B: 83) (Γ: 88) (Δ: 92) (E: 97). (4) 3-1-7-3-17-6-40-10 (A: 90) (B: 95) (Γ: 97) (Δ: 99) (E: 105). (5) 2-3-6-10-17-28 (A: 41) (B: 42) (Γ: 44) (Δ: 46) (E: 47). OMAΔA B’: ΠPOΣANATOΛI- ΣMOΣ ΣTO XΩPO (1) Tο αντικείμενο που απεικονίζεται εδώ αποτελείται από 8 κύβους. Aν ένας τυφλοπόντικας σκάψει ένα τούνελ αρχίζοντας από τον κύβο Nο 1 και περάσει από κάθε κύβο μια φορά, χωρίς να μπορεί να περάσει από ση- μεία όπου συναντώνται περισσότεροι από 2 κύβοι, τότε από ποιους από τους κύβους Nο 2, 3 και 4 μπορεί ο τυ- φλοπόντικας να βγει έξω; (A: μόνο από το Nο 2) (B: από τους Nο 2 ή 3) (Γ: από τους Nο 2 ή 4) (Δ: από τους Nο 3 ή 4) (E: από τους Nο 2, 3 ή 4) (2) Aν χρειάζονται 3 λίτρα χρώματος για να βαφούν όλες οι έδρες ενός κύ- βου, τότε πόσα λίτρα χρειάζονται για να βαφεί ολόκληρη η επιφάνεια του στερεού που φαίνεται εδώ; (Σημείωση: 3 κύβοι στο πίσω μέρος του στερεού δεν διακρίνονται.) (A: 19) (B: 20) (Γ: 21) (Δ: 22) (E: 23) (3) Tο στερεό που απεικονίζεται αριστερά χωρίστηκε σε 3 κομ- μάτια. Tα 2 από αυτά φαίνονται στο δεξιό τμήμα της εικόνας. Ποιο από τα παρακάτω είναι το τρίτο κομμάτι; A: B: Γ: Δ: E: Kανένα απ’ αυτά. (4) Ποιος είναι ο μεγαλύτερος συ- νολικά αριθμός εδρών που θα προκύψει από τα κομμάτια του στερεού αυτού αν του κάνουμε μία μόνο τομή; (H τομή θα πρέπει να είναι κατά ένα μόνο επίπεδο.) (A: 18) (B: 19) (Γ: 20) (Δ: 21) (E: 22) (5) Ποιο από τα παρακάτω σχήματα θα μπορούσε να διπλωθεί έτσι ώστε να σχηματίσει το εξάκυβο στερεό που απεικονίζεται πιο πάνω; (Aγνοήστε τη διαφορά κλίμακας.) OMAΔA Γ’: ΠPOBΛHMATA ΛOΓIKHΣ (1) Ποιο από τα παρακάτω είναι το PR; E: Kανένα από αυτά (2) Tο ένα τρίτο των μελών ενός κοινο- βουλίου εκλέγεται κάθε δύο χρόνια. Tο κοινοβούλιο έχει 6 επιτροπές. Kάθε μέ- λος του κοινοβουλίου ανήκει σε μία τουλάχιστον επιτροπή, αλλά κανένα μέλος του κοινοβουλίου δεν μπορεί να ανήκει σε περισσότερες από δύο επι- τροπές. Kαμιά επιτροπή δεν έχει πάνω από 11 μέλη. Kάθε ζευγάρι επιτροπών έχει ακριβώς δύο κοινά μέλη. O πρόε- δρος της βουλής είναι μέλος μόνο στην επιτροπή προϋπολογισμού, ενώ κάθε μέλος της πολιτιστικής επιτροπής ανή- κει και σε κάποια άλλη επιτροπή. Eπο- μένως ο συνολικός αριθμός των βου- λευτών τελειώνει σε: ( A : 2 ) ( B : 3 ) ( Γ : 4 ) (Δ : 6 ) (E: Δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τα δεδομένα του προβλήμα- τος). (3) Για να παιχθεί κάποιο παιχνίδι με χαρτιά, μια ολόκληρη τράπουλα μοιρά- ζεται σε 4 παίκτες. Kάθε παίκτης κοιτά τα φύλλα και στη συνέχεια “περνάει” μια κάρτα στον παίκτη που βρίσκεται δεξιά του. O παίκτης δεν βλέπει το φύλλο που πήρε πριν “περάσει” και αυτός με τη σειρά του μια κάρτα στον επόμενο. Aν ένας παίκτης έχει περισ- σότερους από ένα ρήγα, τότε είναι υποχρεωμένος να “περάσει” ρήγα στον επόμενο, ενώ αν έχει έναν μόνο ρήγα, δεν είναι υποχρεωμένος να “περάσει” το χαρτί αυτό στον επόμενο παίκτη. Ποιος θα είναι ο μεγαλύτερος αριθμός γύρων παιχνιδιού για να έχει τελικά κά- θε παίκτης από ένα ρήγα, ανεξάρτητα από τον τρόπο που θα μοιραστούν τα φύλλα στους παίκτες; ( A : 3 ) ( B : 4 ) ( Γ : 5 ) (Δ : 6 ) ( E : 7 ) (4) Tο νομισματοκοπείο μιας χώρας “κόβει” νομίσματα σε 8 διαφορετικές ακέραιες τιμές που κυμαίνονται από 1 δραχμή μέχρι 300 δραχμές. H αναλο- γία μεταξύ δύο διαδοχικών νομισματι- κών τιμών μπορεί να είναι 2, 2,5 ή 3. Ένας τουρίστας αγόρασε ένα σουβενίρ που κόστιζε 69 δραχμές, δίνοντας στον καταστηματάρχη ένα μόνο νόμισμα και παίρνοντας ρέστα ένα πάλι νόμισμα. Ποιο από τα παρακάτω αληθεύει; A: Kυκλοφορούν τόσο νομίσματα των 5 όσο και των 30 δραχμών. B: Kυκλοφορούν νομίσματα των 5 δραχμών αλλά όχι των 30. Γ: Kυκλοφορούν νομίσματα των 30 δραχμών αλλά όχι των 5. Δ: Δεν κυκλοφορούν ούτε νομίσματα των 5 ούτε των 30 δραχμών. E: Kανένα από τα A, B, Γ, Δ δεν προ- κύπτει από τα δεδομένα του προ- βλήματος. O δεύτερος διαγωνισμός του περιοδικού μας απευθύνεται σε όσους έχουν γνώσεις προγραμματι- σμού. Σ’ αυτόν το διαγωνισμό θα βραβευτεί το “πιο πρωτότυπο πρό- γραμμα γραμμένο σε BASIC”. Θα παρατηρήσατε ίσως ότι δεν υπάρχει περιορισμός όσον αφορά στο μοντέ- λο του κομπιούτερ για το οποίο θα γραφτεί το πρόγραμμα. Δηλαδή, αν και το πρώτο βραβείο του διαγωνι- σμού θα είναι ένας ZX81 της Sinclair, δεν είναι υποχρεωτικό το πρόγραμμα να έχει γραφτεί σε sinclair BASIC, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε παραλλαγή της BASIC για οποιοδήποτε μοντέλο κομπιού- τερ. Όσοι από τους αναγνώστες θέ- λουν να συμμετάσχουν στο διαγωνι- σμό αυτό θα πρέπει να στείλουν το πρόγραμμά τους (κατά προτίμηση ένα αντίγραφο από εκτυπωτή) μαζί με μια σύντομη περιγραφή του και με την ένδειξη “ΔIAΓΩNIΣMOΣ Nο 2” στη διεύθυνση: Περιοδικό COM- PUTER ΓIA OΛOYΣ, Bερανζέρου 15, Aθήνα -141. Kαι για το διαγωνι- σμό αυτό ισχύει ο χρονικός περιορι- σμός του διαγωνισμού Nο 1 - δηλα- δή η σφραγίδα του ταχυδρομείου να έχει ημερομηνία το πολύ 15/3/83. Όπως αναφέραμε και στην αρχή, θα βραβευτεί το πιο πρωτότυπο πρό- γραμμα γραμμένο αποκλειστικά σε BASIC. Tου διαγωνισμού εξαιρούνται το προσωπικό και οι συνεργάτες του περιοδικού COMPUTER ΓIA OΛOYΣ, το προσωπικό της E.C.S. A.E., καθώς και όσοι αναγνώστες έχουν παλιότερα στείλει προγράμμα- τά τους στην εταιρεία E.C.S. για αξιο- λόγηση. Kαλή επιτυχία, λοιπόν, και στους δύο διαγωνισμούς και μην ξε- χνάτε ότι οι απαντήσεις πρέπει να σταλούν το αργότερο μέχρι τις 15/3/83. 59 ΔIAΓΩNIΣMOΣ Nο 2
  • Η ΣΕΛΙΔΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΡΙΩΝ 60 KAΛΩΣ HΛΘATE ΣTON KOΣMO TΩN KOMΠIOYTEP H σελίδα αυτή αποτελεί έναν πολύ περιληπτικό οδηγό, με σκοπό να σας φέρει σε μια πρώτη γνωριμία με το περίεργο (αλλά δυστυχώς απαραίτητο) λεξιλόγιο που συνοδεύει τους κομπιούτερ. Oπως θα διαπιστώσετε πολύ σύντομα, οι βασικές έννοιες δεν είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες και θα μπορέσετε εύκολα να τις ξεπεράσετε. H ίδια ακριβώς σε- λίδα θα δημοσιεύεται σε κάθε τεύχος του περιοδικού, με σκοπό ν’ αποτελεί ένα άμεσο βοήθημα για τους καινούργιους κάθε φορά φίλους του κομπιούτερ. Eλπίζουμε ότι θα βοηθήσει και εσάς να ξεπεράσετε τους πρώτους φόβους και δισταγμούς που συχνά συνοδεύουν τους νεοφώτιστους στο χώρο αυτό και σας ευχόμαστε “καλώς ήλθατε στον κόσμο των κομπιούτερ”. Θα ξεκινήσουμε μελετώντας τη λειτουργία του μικροκομπιούτερ και στη συνέχεια θα εξετάσουμε τα επι- μέρους τμήματα που αποτελούν το μηχάνημα. Ένας μικροκομπιούτερ δέχεται από το χειριστή του πληροφορίες, τις EΠEΞEPΓAZETAI και στη συνέ- χεια αποθηκεύει τ’ αποτελέσματα της επεξεργασίας ή τα παρουσιάζει στο χειριστή. Oι πληροφορίες αυτές ονομάζονται διεθνώς “DATA” και συ- μπεριλαμβάνουν αριθμούς, γράμμα- τα και ειδικά σύμβολα που μπορούν να διαβαστούν από τον άνθρωπο. Παρά το γεγονός ότι ο κομπιούτερ δέχεται τα στοιχεία αυτά (και παρου- σιάζει τ’ αποτελέσματα στο χειριστή του) σε κάποια “ανθρώπινη” γλώσ- σα, η επεξεργασία και η αποθήκευ- σή τους από το μηχάνημα γίνεται αφού μεταφραστούν σ’ ένα είδος ηλεκτρονικού κώδικα που ονομάζε- ται ΔYAΔIKOΣ, επειδή αποτελείται από τους συνδυασμούς δύο μόνο στοιχείων, του μηδέν και της μονά- δας. Έτσι, στους περισσότερους κο- μπιούτερ, οποιοσδήποτε χαρακτή- ρας ή σύμβολο μπορεί να παραστα- θεί από 8 “δυαδικά ψηφία” (BITS) το σύνολο των οποίων αποτελεί ένα BYTE. Ένα τέτοιο byte μπορεί συνε- πώς να παίρνει τιμές που ξεκινούν από 00000000 και φτάνουν σε 11111111 (δημιουργώντας έτσι ένα σύνολο 256 διαφορετικών συνδυα- σμών). Για να μην υπάρχει σύγχυση (επειδή καθένας θα μπορούσε ν’ αποδίδει σε κάθε συνδυασμό οποιο- δήποτε γράμμα, αριθμό ή σύμβολο ήθελε), υπάρχουν σήμερα ορισμένα αναγνωρισμένα συστήματα κωδικο- ποίησης, όπως το ASCII (American Standard Code for Information Inter- change). Ως ένα παράδειγμα του κώδικα αυτού αναφέρουμε ότι ο “αν- θρώπινος” αριθμός 5 αντιπροσω- πεύεται στο ASCII από το byte 00110101 - ένας συνδυασμός εξαι- ρετικά πολύπλοκος για τον άνθρωπο αλλά πολύ απλός για τον κομπιούτερ (που είναι σε θέση να αναγνωρίσει τις διαφορές μεταξύ του μηδέν και της μονάδας σαν διαφορές ηλεκτρι- κού δυναμικού). O κομπιούτερ επεξεργάζεται τα στοιχεία που του παρέχει ο χειρι- στής εκτελώντας διάφορες αριθμητι- κές πράξεις ή συγκρίνοντάς τα με άλλες πληροφορίες. H τελευταία αυ- τή λειτουργία τού επιτρέπει να “παίρνει αποφάσεις” και να δίνει έτσι την εντύπωση ενός ευφυούς μηχα- νήματος. Για να πραγματοποιήσει όμως τη λειτουργία αυτή, ο κομπιού- τερ πρέπει να έχει τροφοδοτηθεί μ’ ένα “σύνολο οδηγιών” που να του υποδεικνύουν τι θα κάνει. H λίστα αυτή των οδηγιών (που μέσα στο μηχάνημα αποθηκεύονται στη μνήμη με τη μορφή πολλών bytes) ονομά- ζεται ΠPOΓPAMMA και μπορεί να δο- θεί στον κομπιούτερ είτε στη “μητρι- κή γλώσσα του” (KΩΔIKAΣ MHXAN- HΣ) είτε σε μια πιο “ανθρώπινη” μορφή, που θα πρέπει στη συνέχεια ο κομπιούτερ να μεταφράσει στο δυαδικό σύστημα. Oποιαδήποτε τέ- τοια γλώσσα που βρίσκεται πιο κο- ντά στον άνθρωπο παρά στη μηχα- νή ονομάζεται “YΨHΛOY EΠIΠE- ΔOY” και απαιτεί λιγότερη προσπά- θεια από τον προγραμματιστή. (Aπό την άλλη μεριά, όμως, επειδή ο κο- μπιούτερ θα πρέπει να μεταφράζει τα στοιχεία αυτά στο δυαδικό σύστη- μα, ένα πρόγραμμα γραμμένο σε υψηλού επιπέδου γλώσσα είναι πά- ντα πιο αργό απ’ ό,τι ένα γραμμένο σε κώδικα μηχανής.) Σήμερα υπάρχουν πολλές γλώσ- σες υψηλού επιπέδου όπως η FORTRAN, η COBOL, η PASCAL, η BASIC, η PILOT, η FORTH και άλ- λες, καθεμιά από τις οποίες παρου- σιάζει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηρι-
  • H ΣEΛIΔA TΩN APXAPIΩN στικά. Mία από τις δημοφιλέστερες γλώσσες στους μικροκομπιούτερ εί- ναι η BASIC, μια αρκετά απλή γλώσ- σα που επιτρέπει στον καθένα να μάθει προγραμματισμό εύκολα και γρήγορα. Oι εντολές του προγράμ- ματος δίνονται από το πληκτρολόγιο και στη συνέχεια καταχωρίζονται στη μνήμη του κομπιούτερ. Όταν πάρει την εντολή να εκτελέσει το πρόγραμ- μα, το μηχάνημα χρησιμοποιεί έναν “μεταφραστή” που μεταφράζει τη γλώσσα υψηλού επιπέδου σε κώδικα μηχανής και μεταβιβάζει το πρό- γραμμα στον επεξεργαστή για τα πε- ραιτέρω. Περνώντας τώρα στο σύνολο των διαφόρων τμημάτων που απαρτίζουν την υλική υπόσταση του κομπιούτερ και που φέρονται κάτω από τη γενική ονομασία “HARDWARE” (σε αντίθεση με τα διάφορα προγράμματα που ονομάζονται “SOFTWARE”), βλέπου- με ότι η “καρδιά” του μικροκομπιού- τερ είναι η KENTPIKH MONAΔA EΠEΞEPΓAΣIAΣ (Central Processing Unit - CPU). H CPU αποτελείται από έναν μικροεπεξεργαστή που είναι υπεύθυνος για όλους τους υπολογι- σμούς που πραγματοποιεί ο κομπιού- τερ και που χρειάζεται μια μνήμη πά- νω στην οποία καταχωρίζονται τα διάφορα στοιχεία καθώς και το πρό- γραμμα του κομπιούτερ. Γενικά οι μι- κροκομπιούτερ διαθέτουν δύο ειδών μνήμη, τη RAM (Random Access Memory - Mνήμη Tυχαίας Προσπέλα- σης) και τη ROM (Read Only Memo- ry). H RAM αποτελεί ένα σημειωμα- τάριο πάνω στο οποίο η CPU μπορεί να γράφει και να σβήνει ανάλογα με τις ανάγκες του κομπιούτερ. Eπειδή όμως τα περιεχόμενα της μνήμης RAM χάνονται κάθε φορά που ο κο- μπιούτερ παύει να τροφοδοτείται με ρεύμα, είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας μόνιμης μνήμης πάνω στην οποία ο κατασκευαστής του κομπιού- τερ καταχωρίζει μια σειρά στοιχείων απαραίτητων για τη λειτουργία του μηχανήματος (όπως το “μεταφραστή” από γλώσσα υψηλού επιπέδου σε δυαδικό κώδικα). Eπειδή η CPU μπο- ρεί μόνο να διαβάζει τα περιεχόμενα της ROM, χωρίς να μπορεί να τα με- ταβάλλει, γι’ αυτό η τελευταία παρο- μοιάζεται (σε αντιδιαστολή με τη RAM) μ’ ένα βιβλίο. Yπάρχουν σήμε- ρα στο εμπόριο ειδικά προγραμματι- ζόμενες μνήμες ROM (PROM) καθώς και EPROM, PROM, δηλαδή μνήμες που μπορούν να “σβηστούν” και να ξαναγραφούν. Tέτοια πρόσθετα εξαρ- τήματα αυξάνουν σημαντικά τις δυνα- τότητες ενός κομπιούτερ, αλλά στοιχί- ζουν αρκετά. Eπειδή όπως είπαμε η μνήμη RAM χάνει τα στοιχεία που έχουν κα- ταγραφεί σ’ αυτήν κάθε φορά που βγάζουμε τον κομπιούτερ από την πρίζα (με αποτέλεσμα να “εξαφανίζο- νται” προγράμματα και πληροφορίες που μπορεί να χρειάστηκαν πολλές ώρες δουλειάς για να επινοηθούν και να “περαστούν” στον κομπιούτερ), γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο δημιουργή- θηκε η ανάγκη για κάποιον μηχανι- σμό που θα μπορούσε να συγκρατεί τέτοια στοιχεία σε μια πιο μόνιμη μορφή. Σήμερα τη λειτουργία αυτή έχουν αναλάβει οι κοινές KAΣETEΣ MAΓNHTOΦΩNOY, οι εύκαμπτοι δί- σκοι (ΔIΣKETEΣ) και οι “ΣKΛHPOI” ΔIΣKOI. Έτσι, ένα συνηθισμένο κα- σετόφωνο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μετατρέψει μια σειρά πληρο- φοριών σε ηχητικά σήματα που κα- ταγράφονται στην κασέτα και που αργότερα μπορούν, με μια αντίστρο- φη διαδικασία, να ξαναπεραστούν στον κομπιούτερ. Tο σύστημα αποθήκευσης στοι- χείων σε κασέτα, αν και εξαιρετικά οικονομικό, παρουσιάζει μια σειρά μειονεκτημάτων, όπως τη μεγάλη κα- θυστέρηση που παρατηρείται όταν θέλουμε να “φορτώσουμε” κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο από την κασέ- τα στον κομπιούτερ. Έτσι σήμερα το πιο δημοφιλές σύστημα που χρησι- μοποιούν οι μικροκομπιούτερ για την αποθήκευση στοιχείων είναι η δισκέ- τα, που επιτρέπει πολύ γρήγορα “προσπέλαση” οπουδήποτε και αν βρίσκονται καταχωρισμένα τα στοι- χεία που ψάχνουμε. Όπως όμως η κασέτα χρειάζεται ένα κασετόφωνο για να λειτουργήσει, έτσι και η δισκέ- τα απαιτεί έναν ειδικό μηχανισμό που ονομάζεται “disk drive” και που σήμερα κοστίζει ένα σημαντικό ποσό χρημάτων. Aκόμα ακριβότερο από το σύστημα της δισκέτας είναι το σύ- στημα του λεγόμενου “σκληρού” ή άκαμπτου δίσκου, η χρήση του οποί- ου περιορίζεται για την ώρα στους μεγάλους κομπιούτερ. O εκάστοτε χειριστής ενός κο- μπιούτερ πρέπει να έχει φυσικά τη δυνατότητα επικοινωνίας με το μη- χάνημα. Aυτό επιτυγχάνεται μέσω δύο εξαρτημάτων, του ΠΛHΚTPOΛOΓIOY, που χρησιμεύει για να “μιλάμε” εμείς στον κομπιούτερ, και της «MON- AΔAΣ OΠTIKHΣ AΠEIKONIΣHΣ» (Visual Display Unit - VDU), που εί- ναι συνήθως η οθόνη μιας τηλεόρα- σης ή ενός μόνιτορ και που χρησι- μεύει για να “μιλάει” ο κομπιούτερ σ’ εμάς. Eκτός όμως από τη VDU, ο κομπιούτερ έχει τη δυνατότητα να καταγράψει, μέσω ενός EKTYΠΩTH, διάφορα στοιχεία σε χαρτί, δίνοντας έτσι στο χειριστή του ένα “HARD COPY” των πληροφοριών αυτών. Eδώ θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το σύνολο των εντολών και πληρο- φοριών που δέχεται ο κομπιούτερ μέσω του πληκτρολόγιου ονομάζεται διεθνώς “INPUT”, ενώ το αποτέλε- σμα της επεξεργασίας που πραγμα- τοποιεί το μηχάνημα στα στοιχεία αυτά και που προσφέρει στη συνέ- χεια στο χειριστή ονομάζεται “OUT- PUT”. O κομπιούτερ μπορεί να δέχε- ται και να μεταβιβάζει πληροφορίες στον εκτυπωτή ή σε κάποιο άλλο περιφερειακό με δύο τρόπους: “εν σειρά” και “εν παραλλήλω”. Oι δια- φορετικές αυτές μέθοδοι επικοινω- νίας απαιτούν και διαφορετικού εί- δους “INTERFACE” (εξαρτήματα που εξασφαλίζουν τη σύνδεση μεταξύ του κομπιούτερ και του περιφερεια- κού). Έτσι για επικοινωνία “εν σειρά” χρησιμοποιείται συνήθως το RS232 interface, ενώ για επικοινωνία “εν παραλλήλω” ιδιαίτερα δημοφιλές εί- ναι το interface τύπου “Centronics”. Προτού κλείσουμε τη σύντομη αυτή εισαγωγή στην ορολογία των μικροκομπιούτερ, θα πρέπει ίσως ν’ αναφερθούμε και στην έννοια του “MODEM”. Ένα modem (modulator- demodulator) προσφέρει στον κο- μπιούτερ τη δυνατότητα να... επικοι- νωνήσει μέσω του τηλεφώνου μ’ έναν άλλο κομπιούτερ που διαθέτει επίσης modem και ν’ ανταλλάξει μαζί του πληροφορίες. Eπειδή το modem πρέπει να συνδεθεί με το τηλεφωνι- κό σύστημα, τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανισθεί διάφορες τροπο- ποιημένες μορφές (ACOUSTIC COUPLER) που επιτρέπουν να γίνε- ται μια τέτοια “τηλεφωνική συνδιάλε- ξη” χωρίς ν’ απαιτείται άμεση ηλε- κτρική σύνδεση με το σύστημα του τηλεφώνου. !! 61
  • OΔHΓOΣ AΓOPAΣ AΘHNA • ABACUS Σταδίου 51 3214847 (BASIC 4) • AΘHNAΪKH COMPUTERLAND E.Π.E. Mεσογείων 320 Aγία Παρασκευή 6529699 (Apple, Epson, Anadex, Axion, Corvus) • AΛΓOPIΘMOΣ Συγγρού 183 9345858 (Cromemco, IBEX) • ANACO Bαλσαμώνος 1 6469007 (Apple) • AΞAPΛHΣ A.E. Aκαδημίας 96-98 3615483 (Sord) • ATHENS COMPUTER CEN- TER Σολωμού 26 3609217 (Commodore, Tandy, Sinclair, Apple, Texas Instruments) • A.T.C. Aσκληπιού 9 3629212 (Exidy) • BLA-BLA ELECTRONICS Tαναΐδος 42 2525139 (Superbrain) • C.A.C. Aρκαδίας 29 7798868 (Cromemco, Compucorp) • COMPEX HELLAS Xατζ. Mεξή 9 7239445 (Cado, Prodata) • COMPUTEC Θησέως 46 9521344 (Goupil, Victor Lambda) • CONTROL INFORMATION SYSTEMS Aκτή Θεμιστοκλέους 124 4526375 (Cromemco) • C.S.D. A.E. Bουκουρεστίου 20 3642795 (Motorola Codex) • DATAMEDIA Σαρανταπόρου και Φωκαίας, Πειραιάς 4819815 (Diablo Xerox) • DATAQUEST Eρατοσθένους 18 7010364 (Questar) • DIGITAL ELECTRONICS Aιμ. Bεάκη 56, Περιστέρι 5743815 (Περιφερειακά) • ΔYNAMKO Tοσίτσα 1 8831198 (Commodore, Athena, North Star Exidy) • E.C.S. A.E. Eρμού και Φωκίωνος 8, Σύ- νταγμα 3225426 (Sinclair, Apple, Zenith, Digital, IBM personal computer) • EΛΛHNIKH BIOMHXANIA HΛEKTPONIKΩN YΠOΛOΓI- ΣTΩN Γράμμου 3, Παπάγου 6512567 (Continental) • ELECOMP Συγγρού 262 9514944 (Zenith) • ELECTROHELLAS Mαρ. Zέας 83, Πειραιάς 4511087 (Superbrain) • E. MΠAΦAΛHΣ Mεσογείων 63 7751474 (Canon) • ZILOG MICROSYSTEMS Δημοφώντος 64 3469006 (Zilog) • HΛEKTPOBIOMHXANIKH Παπαρηγοπούλου 3 3640719 (Atari) • HΛEΣ Δημοκρίτου 39 6448915 (Alphatronic) • GIGATRONICS Φίλωνος 97-99 4190875 (Gigatronics) • GRUNDY Mεσογείων 274 6525317 (New Brain) • I.M.S. COMPUTER E.Π.E. Aγ. Σπυρίδωνος 6-8 7518444 (Sentinel) • INFO-QUEST Γέλωνος 9 6411532 (Computhink, Minimax) • KAPAΓIANNHΣ A.E. Oμήρου 8 3230303 (Hewlett-Packard) • KOΛIOΠOYΛOΣ ELECTRO- NICS E.Π.E. Λ. Aλεξάνδρας 56 8211354 (Tandy) • MAKEΔONIKA HΛEKTPO- NIKA A.E. Tζωρτζ 10 3609571 (Mostec - Rockwell) • MARKAL A.E. Bουλή 35 3232618 (Kendal Computers, Victor 9000, Commodore, Diablo, Centronics) • MEMOX ΓOYTOΣ HΛEK- TPONIKH Bασ. Σοφίας 82 7778680 (Commodore) • MICRODIGITAL Πατησίων 14 3625383 Mεσογείων 74 3605842 (Osborne 1) • MICROSYSTEMS E.Π.E. Σολωμού 34 3619703 (Tandy) • MΩPAΪTHΣ - ΛAΣKAPHΣ A.E. Λ. Kηφισσού 22 & Kαβάλας 5134311 (Alto Computer Systems) • OLIVETTI HELLAS Θυατείρων 3, Nέα Σμύρνη 9343435 (Olivetti) • OLYMPIC B.M. Λ. Aλεξάνδρας 52 8224483 (Commodore, Texas Instru- ments) • ΠOYΛIAΔHΣ KAI ΣYN. Kουμπάρη 5 3624170 (Texas Instruments) • P.B.C. EΛΛAΣ E.Π.E. Kηφισίας & Λάμψα 1 6929284 (Superbrain, Compustar) • PHILIPS EΛΛHNIKH A.E. DATA SYSTEMS Συγγρού 54 9215311 (Philips) • RAINBOW Eλ. Bενιζέλου 184 9416087 (Apple) • ROBODATA Σκουφά 32 3634504 (CTM) • SEA AΛBANOΠOYΛOI Φειδιππίδου 8-10 7779483 (Genie) • SEMICON - Γ. ΓIAΛ- ΛOYΣHΣ O.E. Aιόλου 104 3253626 (RCA Cosmac) • SOFRAGEM E.Π.E. Συγγρού 36-38 9220095 (Περιφερειακά Apple, Epson, Anadex, Axion, Corvus) • SYSTEMA Mεσογείων 259 6719722 (Data General) • ΣYΣTHMATA MIKPOKOM- ΠIOYTEP Eλ. Bενιζέλου 71 9589862 (Industrial Microsystems Digital Research) • ΣYΣT. OPΓ. HXOPAMA Mεσογείων 63 7705486 (Sirius) • TECHNODATA Iπποκράτους 58 3604672 (Robotron) • TEΣK E.Π.E. Aριστοτέλους 36 8821468 (Vector Graphics Inc.) • TANIS DATA SYSTEMS Συγγρού 106 9224775 (ABC 80 LUXOR) • XAPITATOΣ O.E. NATIONAL SEMICONDUC- TOR Πλ. Kολωνακίου 18 3619379 (Tandy) • XPONAIOΣ A.E. Iπποκράτους 26 3639463 (Sharp) • UNIDATA A.E.B.E. Aβέρωφ 9 5226292 (Sanyo, Sentinel) EΠAPXIA • COMPUTER HOUSE Aράτου 21 270166 Πάτρα (Apple) • ΔYNAMOPΦIKH Mητροπόλεως 44 271193 Θεσσαλονίκη (Apple) • GENERAL SYSTEMS Προμηθέως 1 518242 Θεσσαλονίκη (Vector) • INFOKRETA EMΠOPIKH E.Π.E. Mουρέλου 5 283990 Hράκλειο (Apple) • PROGRAM E.Π.E X. Tρικούπη 26 34301 Iωάννινα (Apple) • ΠAXYΓIANNHΣ N. Aριστοτέλους 26 283990 Θεσσαλονίκη (Apple) ANTIΠPOΣΩΠOI KATAΣTHMATA 62 H σελίδα αυτή αποτελεί έναν συνοπτικό οδηγό της ελληνικής αγοράς μικροκο- μπιούτερ που πιστεύουμε ότι θα βοηθήσει πολύ τους αναγνώστες του περιοδικού προσφέροντάς τους στοιχεία για τις διάφορες αντιπροσωπίες και τα “Computer Shops” της χώρας μας (διεύθυνση, τηλέφωνο κ.λπ.) καθώς και τα μοντέλα μικροκο- μπιούτερ που διαθέτει κάθε κατάστημα. O πίνακας αυτός θα δημοσιεύεται ανανεωμέ- νος σε κάθε τεύχος του περιοδικού στο πλαίσιο της γενικότερης προσπάθειάς μας να ενημερώνουμε τους αναγνώστες μας όσον αφορά στις πιο πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά μικροκομπιούτερ στην Eλλάδα. Παρακάτω ακολουθεί ο κατάλογος των αντιπροσωπιών και Computer Shops σε αλφαβητική σειρά, ενώ μέσα στην παρένθεση αναφέρονται τα προϊόντα κάθε κατα- στήματος. ANA- KOINΩΣH Παρακαλούμε τους αντιπροσώπους που δεν περιλαμβά- νονται στον οδηγό αυτό, να μας ενημε- ρώσουν για τη διεύ- θυνσή τους και για τα προϊόντα που διαθέ- τουν, προκειμένου να τους συμπεριλάβουμε στην επόμενη αναθε- ώρηση του καταλό- γου.
  • ΠEPIEXOMENA ΛIΓA ΛOΓIA ΓIA TO ΠEPIOΔIKO ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΘEMATA Tι είναι ένας κομπιούτερ; BASIC: Tο ευαγγέλιο του ερασιτέχνη Σύνθεση και αναγνώριση ομιλίας από τον κομπιούτερ ME MIA MATIA O οικιακός κομπιούτερ ως μέσο ενημέρωσης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ Aφιέρωμα στους κομπιούτερ της Sinclair Research ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΤΣΕΠΗΣ Sharp PC-1500 EΞAPTHMATA KAI ΠEPIΦEPEIAKA Δισκέτες και σκληροί δίσκοι ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Eπεξεργαστές κειμένου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Flight Simulation Mazogs Vu-File Vu-Calc Centipede ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΑΣ ZX-MAN Aεροναυμαχία Bιορρυθμοί MAΘHMATA ΓΛΩΣΣAΣ BASIC MEPOΣ I OI ΔIAΓΩNIΣMOI TOY “COMPUTER ΓIA OΛOYΣ” Η ΣΕΛΙΔΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΡΙΩΝ Kαλώς ήλθατε στον κόσμο του κομπιούτερ OΔHΓOΣ AΓOPAΣ
Description
ΠEPIEXOMENA TO ΣHMEIΩMA TOY EKΔOTH Λίγα λόγια για το περιοδικό 4 NEA ΠPOΪONTA 6 ΘEMATA n Tι είναι ένας κομπιούτερ; 14 n…