ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐAI HỌC NÔNG LÂM PGS.TS ...

  • Published on
    04-Feb-2017

  • View
    214

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

  • I HC THI NGUYN TRNG AI HC NNG LM

    PGS.TS NGUYN NGC NNG (Ch bin) PGS.TS. LNG VN HINH, TS.NG VN MINH. ThS. NCUYN TH BCH HIP

    GIO TRNH QUY HOCH PHT TRIN NNG THN

    (Dng cho h i hc ngnh Qun l t ai, Mi trng Pht trin Nng thn)

    NH XUT BN NNG NGHIP H NI 2004

  • LI NI U

    Pht trin nng thn l mt inh vc quan trng v cp thit trong chin lc pht trin kinh t v hin i ho t nc. Trong nhng nm gn y, cng vi s pht trin chung ca c nc, nng thn nc ta c s i mi v pht trin kh ton din. Vn nng thn v pht trin nng thn ang c ng v Nh nc rt quan tm, c v tng kt l lun, thc tin v u t cho pht trin.

    pht trin nng thn ng hng, c c s khoa hc, hp logic v m bo pht trin bn vng, quy hoch pht trin nng thn c vai tr ht sc quan trng. Quy hoch phi c tin hnh trc, l tin cho u t pht trin. Do vy Quy hoch pht trin nng thn l mt trong nhng mn hc chuyn ngnh quan trng trong qu trnh o to k s Qun l t ai v k s Pht trin nng thn.

    Gio trnh QUY HOCH PHT TRIN NNG THN c bin son phc v nhu cu cp thit trong cng tc ging dy v hc tp ca gio vin v sinh vin Trng ihc Nng lm Thi Nguyn. Ni dung gio trnh cp ti nhng vn c bn nht ca mn hc. l nhng lun im, c trng c bn v nng thn v pht trin nng thn, ngha, tm quan trng ca quy hoch pht trin nng thn trong s nghip cng nghip ho, hin i ho t nc cc nguyn l, mc ch, yu cu nguyn tc, ni dung c bn, phng php v trnh t lp quy hoch pht trin nng thn ton din.

    Gio trnh QUY HOCH PHT TRIN NNG THN c tp th tc gi thuc B mn Quy hoch t ai bin son, gm 5 chng v c phn cng nh sau : PGS. TS. Nguyn Ngc Nng ch bin v trc tip bin son chng 1 v chng 4. ThS. Nguyn Thi Bch Hip bin son chng 2. PGS. TS. Lng Vn Hinh bin son chng 3. TS. ng Vn Minh bin son chng 5.

    Khi bin son gio trinh ny, chng ti d c gng nghin cu v tham kho nhiu ti liu chuyn mn ca cc trng bn v ng nghip. Cc tc gi chn thnh cm n PGS. TS Tn Tht Chiu c bn tho v cho nhng kin qu bu. Cc tc gi c bit cm n Nh xut bn Nng nghip to iu kin cho cun sch c ph bin rng ri trong ton quc di hnh thc Nh nc t hng min ph. Tuy nhin, do iu kin thi gian v trinh c hn nn chc chn khng trnh khi nhng khim khuyt. Chng ti rt mong nhn c sng gp kin ca cc bn ng nghip, sinh vin v c gi.

    Cc tc gi

  • MC LC Trang

    Li ni u 5 Chng 1 : i cng v pht trin v pht trin nng thn 1 Nhng khi nim c bn v s pht trin 13

    1.1 nh ngha pht trin 15 1.2. Khi nim quy hoch pht trin 16

    1.3. Nhng phm tr ca s pht trin 18 2. ngha, tm quan trng ca s pht trin v pht trin nng thn 19

    2.1 . ngha, tm quan trng ca s pht trin v pht trin bn vng 19 2.2. Khi nim, ngha, tm quan trng ca 24 pht trin nng thn

    3 . C snh gi mc pht trin 30 3.1. Cc ch s phn nh s pht trin 32 3.2. Phng php o lng s pht trin 34 3.3. S tng trng kinh t v pht trin 51

    4. i tng, phm vi, nhim v, ni dung v phng php nghin cu pht trin nng thn 54 4.1 . i tng, phm vi nghin cu pht trin nng thn 54 4.2. Nhim v, ni dung v phng php nghin cu quy hoch pht trin nng thn 57

    Chng 2: c trng ca vng nng thn v s cn thit pht trin nng thn 1 Khi nim v c trng ca vng nng thn 61

    1.1 Khi nim vng nng thn 61 1.2. c trng ca vng nng thn 62

    2. Ngi dn nng thn v nhng vn kh khn ca h 70 2.1 . Tc ng ca s khc bit gia cuc sng th v nng thn n ngi dn nng thn 70 2.2. Nhng kh khn m ngi dn nng thn phi gnh chu 70 2.3. Kinh t th trng v s pht trin x hi 74 tc ng n i sng nng thn

    3. Vn i ngho v km pht trin 77 3.1. Khi nim v si ngho 77

    3.2. Phng php xc nh ranh gii i ngho 79 3.3. Nguyn nhn ca si ngho v nh hng ca n n pht trin x hi 84

    4. Vn dn s.. \rn ho, gio dc vi mi trng v pht trin 92 4.1 . S gia tng dn s vi pht trin v mi trng 92 4.2. Vn vn ho, gio dc, y t i

    vi pht trin nng thn 95

  • 5. S cn thit phi pht trin nng thn 97 6. i sng nng thn 102

    6.1 . ngha ca vic nng cao i sng nng thn 102 6 2. Ni dung v phng php nh gi i sng nng thn 102

    6.3. Xu th bin i i sng nng thn 104 6.4. Xu hng nng cao i sng nhn dn 105

    Chng 3: Nhng vn v m v pht trin nng thn 1. Pht trin nng nghip -iu kin tin quyt cho pht trin nng thn 107

    1.1 V tr, vai tr, tm quan trng ca nng nghip i vi s pht trin kinh t x hi v pht trin nng thn 107 1.2. Tng trng nng nghip, tng trng kinh t v cng n vic lm nng thn 111 1.3. Nhng van c bn ca pht trin nng nghip 114 1 4. Phng hng pht trin nng nghip ca Vit Nam 123

    2. Cng nghip ho 125 2. 1 . Khi nim cng nghip ho v ngha ca n 126 2.2. Cng nghip ho nng thn 129 2.3. Nhng tc ng ca qu trnh cng nghip ho nng thn i vi pht trin kinh t x hi v bo v mi trng 131 2.4. Mt s nh hng ln cho pht trin cng nghip ho nng thn 134

    3. Pht trin th v th ho nng thn 135 3.1. Thc trng v s pht trin th ca Vit Nam 135 3.2. Vai tr ca th ho trong s nghip pht trin 138 3.3. Chin lc pht trin th Vit Nam n 2020 141

    4. Quan im v nhng gii php ch yu pht trin nng thn 145 4.1. Quan im pht trin nng thn 145 4.2. Nhng gii php pht trin nng thn 151 Chng 4: Quy hoch pht trin nng

    thn 1. Khi nim v quy hoch pht trin nng thn 163

    1.1 Khi qut chung v quy hoch 163 1.2. ngha ca quy hoch pht trin nng thn 166

    1.3. S cn thit phi lm quy hoch 168 1.4. Mt s ngun lc ca hot ng quy hoch 169

    1.5. Cch lm quy hoch nh th no? 172

  • 1.6. Ai c th lm quy hoch? 174 2. Nguyn l ca quy hoch pht trin nng thn 175

    2.1. Quy hoch tng th trn quan im pht trin a mc tiu 175 2.2. Quy hoch tng th pht trin vng nng thn phi tun th theo phng php lun ca m hnh ch thp, thc hin theo chc nng an cho 178

    3. Mc ch, yu cu v nguyn tc ca quy hoch pht trin nng thn 181 3.1. Mc ch ca quy hoch 181 3.2. Yu cu ca quy hoch pht trin nng thn 184 3.3. Chc nng, quyn hn ca cc c quan tham gia thc hin quy hoch pht trin nng thn 187 3.4. Nguyn tc hot ng. mi quan h gia cc loi g l quy hoch v nhim v ca chng 188 3.5. Cc cch xy dng quy hoch 198

    4. Ni dung c bn v phng php quy hoch pht trin nng thn 201 4.1. Nhng ni dung ca quy hoch pht trin nng thn 201 4.2. c im ca cc loi hnh quy hoch 206 4.3. Phng php quy hoch 211

    5 . Trnh t cc bc tin hnh quy hoch tng th pht trin nng thn 219 5.1. Giai on 1 220 5.2. Giai on 2 224 5.3. Giai on 3 226

    6. Ni dung xy dng phng n quy hoch pht trin nng thn 230 6.1 . iu tra tnh hnh hin trng 230 6.2. nh gi tim nng cc ngun lc 231 6.3. Xc nh phng hng, mc tiu pht trin 235 6.4. Xc nh ni dung phng n quy hoch 238 6.5. Lp k hoch, xy dng cc chng trnh u tin, cc d n u tin v nhng gii php ch yu cho vic thc hin quy hoch 252

    Chng 5: ng dng phng php tip cn "nng dn cng tham gia" trong qu trnh xy dng k hoch pht trin nng thn cp lng, x

    1. S pht trin ca cc phng php phn tch, nh gi nng thn 256

    1.1 Cc phng php phn tch c truyn 256

    1.2. Phng php nghin cu phn tch h thng nng nghip 258

    1.3. Phng php "nh gi nhanh nng thn" (RRA) 259

    1.4. Phng php "nh gi nng thn c s tham gia ca ngi dn" (PRA)260

  • 2. Cc nguyn tc v ng dng ca phng php tip cn cng tham gia PRA 263 2.1. PRA l g? 263

    2.2. Mc tiu ca PRA 264 2.3. Nguyn tc ca PRA 264

    2.4. Cc c im chnh ca PRA 265 2.5. Mt s k nng trong qu trnh tin hnh PRA 268

    3. Lp k hoch pht trin thn bn v k hoch pht trin x c s tham gia ca ngi dn. 275

    3.1. Lp k hoch pht trin thn bn c s tham gia ca ngi dn (VDP) 275 3.2. Lp k hoch pht trin x c s tham gia ca ngi dn (CDP) 286 Ti liu tham kho 290

  • Chng 1 I CNG V PHT TRIN V PHT TRIN NNG THN

    1. NHNG KHI NIM C BN V S PHT TRIN

    Trong x hi bao gm rt nhiu cc ngnh ngh khc nhau, cc ngnh ngh hot ng trn cc lnh vc khc nhau. S gia tng v s lng v cht lng ca cc hot ng dn n s tng trng ca chnh hot ng ngnh ngh, t dn ti mt x hi pht trin. mt x hi pht trin, cn rt nhiu iu kin v nu tho mn c nhng iu kin th x hi mi pht trin c.

    S pht trin x hi l mt qu trnh thay i nng cao iu kin sng v vt cht v tinh thn ca con ngi, bng cch tng nng sut v hiu qu lao ng, ci thin cc quan h x hi, nng cao cht lng cc hot ng vn ho.

    Pht trin l xu hng t nhin ca mi c nhn hoc cng ng ngi, l t m con ngi a ra lm mc tiu cho tng tng v vic lm ca mnh, l mc ch m con ngi vn ti.

    Pht trin i hi nhiu yu t tc ng. S pht trin x hi i hi ti thiu l phi p ng c yu cu vt cht sau n yu cu tinh thn cho con ngi.

    Qu trnh pht trin ca mi khu vc, mi nc l khc nhau do nhng iu kin khch quan khc nhau. S pht trin c th nhanh hay chm tu thuc .vo tng vng, tng quc gia.

    i vi mi quc gia, qu trnh pht trin trong mi giai on c th nhm t ti mc tiu nht nh v chnh tr, kinh t, qun s, mc tng trng v vt cht, tinh thn ca con ngi quc gia . Cc mc tiu ny thng c c th ho bng nhng ch tiu kinh t nh tng sn phm x hi, tng thu nhp quc dn, ch tiu v lng thc, nh , y t, gio dc, vn ho, khoa hc, cng ngh v quyn bnh ng trong x hi. Thng thng cc ch tiu ny thng c mc nh du trong mi giai on khc nhau, thi k pht trin khc nhau.

    Cc mc tiu c th hin bng nhng hot ng pht trin ca quc gia mc v m, cc hot ng pht trin l cc chnh sch, cc chin lc, cc chng trnh k hoch di hn v t pht trin kinh t - x hi.

    mc vi m l cc d n pht trin c th nh v khai thc ti nguyn thin nhin, d n ph xanh i ni trc. Mi c nhn, mi cng ng dn c, mi quc gia c th nhn nhn s pht trin theo nhng cch khc nhau. Trong x hi, s pht trin ca mi c th, mt t chc u c th lm nh hng n nhng c th khc v nh hng n s pht trin ca ton x hi. Mt khc nhng ch trng, ng li, chnh sch, nhng chng trnh pht trin ca mt quc gia cng u c tc ng mnh m n mi c th trong x hi. Nhng tc ng qua li c th y nhanh tc pht trin ca mt quc gia, mt cng ng nhng cng c th lm ngng tr s pht trin hoc y li s pht trin.

  • Qua . c th rt ra l: S pht trin tc ng n con ngi theo cch ny hay cch khc, trc tip hay gin tip l s ci thin v i sng vt cht v tinh thn. Mc ch ca s pht trin l nhm ci thin cht lng cuc sng ca con ngi. V vy chng ta cn c gng t c s pht trin theo cch m n em li li ch cho hu ht mi ngi trong x hi.

    1.1 nh ngha pht trin

    S pht trin bao hm nhiu vn rng ln v phc tp tuy nhin ta c thi n mt nh ngha tng qut.

    Pht trin l mt qu trnh thay i lin tc lm tng trng mc sng ca con ngi v phn phi cng bng nhng thnh qu tng trng trong x hi (Raanan Weitz, 1995)

    Mc tiu chung ca pht trin l nng cao cc quyn li v kinh t, chnh tr, vn ho, x hi v quyn t do cng dn ca mi ngi dn, khng phn bit nam, n, cc dn tc, cc tn gio, cc chng tc, cc quc gia. Mc tiu ny khng thay i nhiu k t u nhng nm 1950 khi m a s cc nc ang pht trin thot khi ch ngha thc dn.

    Nu nhng thnh qu tng trng trong x hi khng c phn phi cng bng, h thng gi tr ca con ngi khng c m bo th s dn n nhng xung t, nhng cuc u tranh c th xy ra lm ngng tr s pht trin hoc y li s pht trin (Raanan Weitz, 1 995).

    1.2. Khi nim quy hoch pht trin

    Quy hoch pht trin l g? Mun t c s pht trin mong mun th ta phi c quy hoch. Vy quy hoch pht trin cng l mt qu trnh m chng ta xy dng tng mc tiu, nhng bin php t c mc ch cui cng v kinh t, vn b~ mi trng.

    Quy hoch pht trin l s sp xp cn nhc tnh ton tn ra gii php ti u nhm t c kt qu cao (mc ch t ra) hay chnh l mt h thng cc bin php v t chc, bin php v kinh t) k thut, cc chnh sch php lut, nhm mc ch cui cng l nng cao iu kin sng v vt cht v tinh thn.

    Hai vn trn c lin quan cht ch vi nhau v tc ng ln nhau, mun pht trin th phi c quy hoch pht trin. Trong cng ng x hi s pht trin ca mi c nhn mi t chc u nh hng ti cc c th khc trong cng ng v snh hng chung ton x hi hoc ton quc gia. Ngc li nhng ch trng ng li chnh sch ca chnh ph v s pht trin ca mt quc gia u c nh hng trc tip n c nhn, t chc trong x hi.

    Trong thc tin cng c trng hp s pht trin trong mt chng mc no em li li ch cho mt s ngi nhng cng v tnh gy thit hi cho mt s ngi khc. Thm ch s pht trin cng khng em li li ch cho chnh ngi lm nn s pht trin .Vy chng ta phi c nhng chnh sch hp l (chin lc quy hoch) lm sao cho s pht trin em li li ch ca i a s ngi dn.

  • V d 1 : Canh tc trn t dc khng hp l ngi ngi nng dn c hng thnh qu trc mt nhng v lu di t ai b thoi ho, mi trng b suy kit, gy nh hng l lt ti vng khc.

    V d 2: S pht trin ca cng nghip lm cho kinh t pht trin nhng ko theo s nhim mi trng.

    V d 3: Nhng ngi ph rng lm nng ry lm cho t xu i do vy phi c chnh sch nh canh nh c.

    Tm li,pht trin (Development) v quy hoch pht trin (Development Planning) l hai vn c lin quan cht ch vi nhau. Mun c s pht trin lu di v bn vng th phi c quy hoch, trc khi lp quy hoch phi xy dng mc tiu cn t ti.

    Pht trin lm sao em li li ch chung cho cng ng v phi c phng php quy hoch tt. Mun cho s pht trin em li li ch cho i a s ngi dn trong vng, trong mt quc gia cn thit ph; c s quy hoch pht trin bn vng.

    1.3. Nhng phm tr ca s pht trin

    S pht trin c hnh thnh bi nhiu yu t, n l mt qu trnh thay i phc tp. Trong khun kh chng trnh ny chng ti khng th cp n tt c kha cnh ca s pht trin m ch tp trung vo nhng kha cnh quan trng, l nhng iu kin sng ca ngi dn v gi tr cuc sng ca h nhm thc:y s pht trin.

    Nhng phm tr ca s pht trin c th khi qut l: Phm tr vt cht, bao gm lng thc, thc phm, nh , qun o, dng, tin nghi sinh hot...

    Phm tr tinh thn, bao gm nhng nhu cu v dch v x hi nh: gio dc o to nng cao dn tr, chm sc sc kho, sinh hot vn ho th thao, tn gio tn ngng, nhu cu du lch, vui chi gii tr, tiu khin... Phm tr v h thng gi tr trong cuc sng con ngi th hin trn nhng mt: Sng t do bnh ng trong khun kh nn chuyn chnh x hi, l quyn t do v chnh tr, t do cng dn, bnh ng v ngha v, quyn li v c hi. Sng c nim tin vo ch , vo x hi, vo bn thn, c hoi bo v l tng sng. Sng c mi quan h tt p gia con ngi vi con ngi v phng din o c v nhn vn. 2. NGHA, TM QUAN TRNG CA SPHT TRIN V PHT TRIN NNG THN

    2.1. ngha, tm quan trng ca s pht trin v pht trin bn vng

  • 2.1.1. Tng trng v pht trin

    Pht trin vi ngha rng hn cn c hiu l bao gm c nhng thuc tnh quan trng c lin quan n h thng gi tr ca con ngi. l s bnh ng hn v c hi, s t do v chnh tr v cc quyn t do cng dn cng c nim tin trong cuc sng ca con ngi trong cc mi quan h vi nh nc, vi cng ng... (W.B 1991).

    Pht trin l vic m bo hnh phc ca nhn dn, nng cao cc tiu chun sng, ci tin gio dc, sc kho v bnh ng v c hi:.. Tt c nhng iu l thnh phn ct yu ca s pht trin. iu kin tin quyt cho s pht trin l s tng trng kinh t. Ngoi ra vic bo m cc quyn chnh tr v t do cng dn l mc tiu pht trin rng ln hn.

    Tng trng kinh t theo cch hiu hin i l vic m rng sn lng quc gia tim nng ca mt nc, l tng tng sn phm quc dn (GNP).

    Tng trng c o bng t l phn trm thng qua vic so snh quy m gia hai thi k. Quy m ca thi k sau so vi thi k trc cng ln th tc tng trng cng cao. Quy m c biu th bng s lng tuyt i, cn tc tng trng biu th s lng tng i (thng tnh bng %).

    V d: Tc tng trng kinh t ca nc ta trong nhng nm gn y t 7 -8%.

    2.1.2. Mi quan h gia tng trng kinh tn v pht trin kinh t

    Tng trng kinh t l mt phng thc c bn c c pht trin, nhng bn thn n ch l i din khng ton vn ca s tin b. Tng trng kinh t cha phi hon ton l pht trin kinh t. Tng trng kinh t ni ln s bin ng v lng cn pht trin kinh t ni ln s tng trng v cht ca x hi. Tng trng kinh t mc d rt quan trng nhng mi ch l iu kin cn ca pht trin. iu kin ca pht trin trong qu trnh tng trng phi m bo c tnh cn i, tnh hiu qu, tnh mc tiu v tng trng kinh t trc mt phi m bo s pht trin kinh t cho tng lai. V vy mun pht trin kinh t x hi phi c tng trng kinh t. Tuy nhin trong mt s trng hp mc d tng trng kinh t cn thp song Nh nc vn c nhng cch hp l xo b bt cng trong x hi, n nh chnh tr. Nng cao cht lng y t gio dc cng l mt trong nhng mc tiu ca s pht trin. Song v lu di, mt t nc mun pht trin kinh t phi c s tng trng kinh t.

    V vy xem xt s pht trin ta khng ch cp n pht trin kinh t m phi phn tch k c v phng din tin b x hi v bo v mi trng.

    2.1.3. Pht trin bn vng Pht trin bn vng l pht trin p ng cc nhu cu h...

Recommended

View more >