Devizno tržište BiH

  • Published on
    16-Nov-2015

  • View
    32

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Finansijski sistem jedne zemlje koji predstavlja podsistem privrednog sistema te zemlje na kojem djeluju finansijska trita sa finansijskim uesnicima i finansijskim instrumentima. Finansijski sistem treba da omogui nesmetano funkcionisanje privrednog sistem, kao rasta i razvoja nacionalne ekonomije, tj. mehanizam putem kojeg se vri transfer finansijskih sredstava izmeu razliitih djelatnosti i subjekata privreivanja, kako bi se obezbjedio nesmetani tok kretanja finansijskih sredstava izmeu javnog sektora, sektora stanovnitva, sektora privrede i inostranog sektora

Transcript

<p>Devizno trite BiH</p> <p>Devizno trite BiH</p> <p>SADRAJPREDGOVOR1.UVOD5 1. 1 Predmet istraivanja 1 .2 Cilj istraivanja.6 1. 3 Metode istraivanja....6 1. 4 Hipoteza.7 1. 5 Struktura rada.8</p> <p>2. POJAM I DEFINICIJA FINANSIJSKIH TRITA8 2. 1 Podjela finansijskih trita10 2. 2 Determinante finansijskih trita..11 2. 3 Elementi finansijskih trita..12</p> <p>3. MEUNARODNA RAZMJENA...13 3. 1 Ekonomske aktivnsoti, ekonomske transakcije, meunarodni finansijski tokovi.17 3. 2 Meunarodna likvidnost19</p> <p>4. DEVIZNO TRITE..23 4. 1 Pojam i znaaj deviznog trita...23 4. 2 Karakteristike deviznog trita...24 4. 3 Uslovi funkcionisanja deviznog trita.......25 4. 4 Pojam i znaaj deviza..26 4. 5 Devizni kurs....28 4. 6 Funkcije deviznog trita32 4. 7 Organizovanje deviznog trita...33 4. 7. 1 Decentralizovani model deviznog trita....34 4. 7. 2 Centralizovani model deviznog trita34 4. 8 Instrumenti deviznog trita...35 4. 9 Transakcije na deviznom tritu37</p> <p>5. TEHNIKE POSLOVANJA NA DEVIZNOM TRITU37 5. 1 Poslovanje banke za vlasitti raun..37 5. 2 Swap poslovi..39 5. 3 pekulativni poslovi...39 5. 4 Pokrivaje kursnih razlika...39</p> <p>6. ANALIZA POSTOJEE SITUACIJE U BiH..40</p> <p>7. VALUTNI ODBOR U BiH..42 7. 1 Osnovne karateristike valutnog odbora...43 7. 2 Reforma bankarskog sektora u BiH.47 7. 2. 1 Perspektive kretanja bankarskog sektora u BiH-prilike i prijetnje...50</p> <p> 7. 3 Trite kapitala..51</p> <p>8. ZAKLJUAK..55</p> <p>9. LITERATURA.56</p> <p>10. POPIS TABELA....59 </p> <p>PREDGOVOR</p> <p>Finansijski sistem jedne zemlje koji predstavlja podsistem privrednog sistema te zemlje na kojem djeluju finansijska trita sa finansijskim uesnicima i finansijskim instrumentima. Finansijski sistem treba da omogui nesmetano funkcionisanje privrednog sistem, kao rasta i razvoja nacionalne ekonomije, tj. mehanizam putem kojeg se vri transfer finansijskih sredstava izmeu razliitih djelatnosti i subjekata privreivanja, kako bi se obezbjedio nesmetani tok kretanja finansijskih sredstava izmeu javnog sektora, sektora stanovnitva, sektora privrede i inostranog sektoraFinancijsko se posredovanje najvie odvija preko banaka i financijskih trita. Novi globalni trendovi deregulacije i internacionalizacije su podstakli razvoj financijskih trita, institucija, a osobito trita kapitala. Nebankarske financijske institucije i financijska trita postaju sve vie znaajna i globalni financijski sistem se podijelio u tom smislu. Shodno tomu, globalni financijski sistem se trenutano ogleda u dva modela financijskog sistema: "anglosaksonski" i "kontinentalni". Anglosaksonski financijski sistem naglaava financijska trita i nebankarske financijske institucije na tetu banaka. U proteklih dvadeset godina desio se znaajan razvoj financijskih trita i instrumenata unutar ovog sistema, koji se smatra najrazvijenijim u svijetu. Kontinentalni model pridaje manje znaaja financijskim tritima i financijskim instrumentima, to za posljedicu ima veu ulogu za banke, koje su krucijalne financijske institucije sistema. U kontinentalnom sistemu, banke su univerzalnog tipa - financijski supermarketi koji nude cijeli dijapazon usluga, ukljuujui usluge financijskog trita (emitiranje i prodaju vrijednosnih papira, financiranje i financijsko upravljanje). Financijski sistem BiH generalno slijedi kontinentalni model, u kom banke imaju vodeu ulogu i u kom su financijska trita i instrumenti manje razvijeni. Financijsko trite BiH ima trite kapitala, ali nema razvijeno trite novca. Instrumenti financijskog trita su relativno nerazvijeni (bez ijednog inovativnog instrumenta).</p> <p>Financijska trita su aktivna, podlona trenutnim promjenama i cijeli svijet ovisi o njima je oni predstavljaju ogledalo za kontrolu poslovanja preduzea od strane investitora (tedie), poticanje preduzea da postigne veu efikasnost. </p> <p>U funkcionisanju finansijskog sistema jedne zemlje devizno trite ima veliki znaaj jer predstavlja povezanost nacionalne privrede sa meunarodnim okruenjem, a ta povezanost je izraz realnih ekonomskih tokova: meunarodne trgovine, meunarodnih usluga i kretanja stanovnitva, koji dovode do ekonomske aktivnosti vezane za inostranstvo, odnosno aktivnosti izraene u novcu koji je razliit od domaeg, kao i kretanja kapitala (investicije, pekulativni kapital, dobit, saldiranje) izmeu razliitih zemalja.</p> <p>Danas sve prisutnija globalizacija najbolje je vidljiva kada je rije o savremenom deviznom tritu. U prilog tome ide, u prvom redu, nain na koje suvremeno devizno trite funkcionira. Funkcioniranje deviznog trita mogue je zahvaljujui visokoj razini tehnikog i tehnolokog razvoja te sofisticiranoj komunikacijskoj tehnologiji. Tehniki i tehnoloki razvoj omoguio je globalno povezivanje dravnih ekonomija do stupnja na kojem skoro da i nema privrednih subjekta koji se ne pojavljuje na pojedinom deviznom tritu i time postaje dio svekolikog deviznog trita.</p> <p>Devizno trite ne postoji kao organizovano centralno mjesto trgovanja, ve ga ini svjetska mrea uesnika meusobno povezanih savremenim komunikacijskim sredstvima gdje se trgovanje odvija na specijalizovanim deviznim berzama i u sistemu meusobno povezanih banaka, to objedinjeno ini 24-satno svjetsko devizno trite. Najvaniji uesnici su velike komercijalne banke, brokeri i dileri, specijalizovani za trgovinu devizama, komercijalni kupci deviza multinacionalna kompanija, centralne banke. Najvei promet obavlja se preko specijalizovanih brokera devizama na meubankarskom tritu, koji povezuju banke uz nisku proviziju. Velike komercijalne banke su Market makersi, tog trita, spremni u svakom trenutku kupiti ili prodati devize po odreenoj cijeni.</p> <p> 1. UVOD </p> <p>1.1 Predmet istraivanja </p> <p>Svaka zemlja ima svoj novac koji koristi kao zakonsko sredstvo plaanja, i upravo on predstavlja ekonomije ne predstavljaju zatvorene ekonomske sisteme jer svaka zemlja je u veoj ili manjoj odraz njenog nacionalnog, ekonomsko - finansijskog suvereniteta. S obzirom da nacionalne mjeri, kako ekonomski, pa tako i politiki upuena na saradnju sa drugim zemljama. Razvoj meunarodne podjele rada, meunarodne trgovine, kao i liberalizacija kretanja novca i kapitala, sve vie upuuju nacionalne ekonomije, njihove monetarne sisteme i valute jedne na druge..</p> <p>Nepostojanje svjetskog novca, tj. nepostojanje meunarodnog jednstvenog sredstva plaanja je uvjetovalo nastajanje deviznog trite koji predstavlja mehanizam putem kojeg se vri zamjena valute jedne zemlje za valutu druge zemlje i koji ujedno predstavlja jedan od najznaajnijih elemenata finansijskog i ukupnog ekonomskog sistema. Kao takvo, ono ima znaajnu ulogu kako sa stanovita jedne zemlje, tako i sa stanovita svjetske ekonomije. Devizno trite ima veliki znaaj za zemlje u razvoju, odnosno devizno trite ima veliki znaaj za svaku ekonomiju, jer ono obezbjeuje utvrivanjeodnosavrijednostijednenacionalnevaluteprema drugoj, a istovremeno obezbjeuje informativnufunkciju,publikovanjem kurseva, to omoguava ekonomskim subjektima da pravovremeno i tano utvrde uticaj svojih deviznih obaveza ipotraivanjanabilansposlovanja. </p> <p>Devizno trite omoguuje zemljama u tranziciji njihovo ukljuivane u meunarodne ekonomske tokove. Provoenje mnogih reformi kod zemalja u tranziciji je uzrokovalo mnoge potekoe u funkcionisanju deviznog trita jer zemlje utranziciji su suoene sa nizom problema koje bi trebale prevazii kako bi se ukljuile u savremene ekonomske tokove. Sa ciljem boljeg razumijevanja trenutne situacije u ovim zemljama ukazaemo na neke od osnovnih problema prisutnih u njima, konkretno u naem sluaju je to Bosna i Hercegovina. Osnovi problemi sa kojim se susree su: deficit tekuegraunaplatnogbilansa(veiuvozodizvoza),velikispoljnidugi, visoka inflacija, visok nivo nezaposlenosti, nizak nivo stranih ulaganja u pokretanje proizvodnje i zapoljavanje, nelikvidnost privrednih subjekata, visoki gubici u poslovanju preduzea. Pored toga, proces privatizacije jo uvijek nije zavrentododatnousporavadaljirazvoj,sivaekonomijajeizuzetnoprisutnau cjelokupnoj privredi, ajedan odograniavajuih faktora jesvakako inepovoljnapolitikai socijalna situacija. Istovremeno, ono tousporava proces tranzicije je i nepostojanjeadekvatnezakonskeregulative,sporaineprilagoenaadministracija, nerazvijenost tehnologije,usporenosprovoenjereformiufiskalnomsektoruibankarskom sistemu i itav niz drugih faktora. Sve su to faktori koji ograniavaju razvojjednenacionalneekonomijeiusporavajunjennapredakkarazvijenimtrinim ekonomijama. Meutim, postojanje gorenavedenih problema, automatski ograniava irazvoj i fikasnofunkcionisanjedeviznogtritauzemljamautranziciji.Toukazujena injenicu da je razvoj deviznog trita uslovljen razvojem ostalih segmenata jedne nacionalne ekonomije, ali isto tako ni nacionalna ekonomija ne moe biti razvijena ako njeno devizno trite nije dostiglo odreen stepen razvoja. U zemljama u tranziciji devizno trite je na relativno niskom stepenu razvijenosti u odnosu na devizno trite ekonomski razvijenih zemalja. Razlog tome je prije svega injenica da je izvoz u ovim zemljama mnogo manji od uvoza to dovodi do oskudice deviza,aliinepostojanjeadekvatnihpropisakojiseodnosenaovajsegment finansijskog trita.Ukoliko BiH eli da ostvari napredak na putujedne stabilne ekonomije, proces tranzicije joj je nametnuo brojne reforme koje ona mora provesti u to kraem vremenskom periodu, a reforme se odnose na sve segmente politikog i ekonomskog ivota, a samim tim i na devizno trite koje je prilino nerazvijeno u BiH. Devizno trite u BiH i uopte u zemljama u tranziciji se ne moe razviti bez odreenih temeljnih promjena u sadanjem ekonomskom sistemu, ali i da se bez potpunijeg i svestranijeg razvoja deviznog trita ne moe pokrenuti ni ekonomski razvoj ovih zemalja. BosnaiHercegovina,koja jezabiljeilaznaajne rezultateuekonomskom razvoju ali, jo uvijek se naalost ne moe rei da ima razvijeno devizno trite. Ipak, odreeni makroekonomski pokazatelji upuuju na znaajne pomake u cjelokupnom razvoju BiH, a samim tim i u razvoju finansijskog sistema i deviznog trita koje emo dataljno objasniti kroz ovaj pristupnom radu.</p> <p>U cilju to boljeg razumijevanja trenutne situacije na deviznom tritu u Bosni i Hercegovini, teocjenjivanjastepena njegovog razvoja,unastavku emo seukratko osvrnuti na stanje unaoj zemlji.</p> <p>1.2 Cilj istraivanja</p> <p>Cilj ovo pristupnog rada je upoznavanje sa pojmomdeviznogtrita,njegovim funkcionisanjem, tehnikom poslovanja, deviznim rizicima kojima su izloeni uesnici deviznog trita, i na kraju, sa deviznim sistemom i deviznom kontrolom. S obzirom da su devizna trita u zemljama u tranziciji prilino nerazvijena, u ovom radu u nastojati ukazati na osnovne probleme sa kojima se susreu ove zemlje,posebno BosnaiHercegovina, kao inapromjene koje jeneophodno izvriti upostojeem sistemu kako bi devizno trite ostvarilo odreeni stepen razvoja i kako bijedna ekonomija uopte, uz razvijeno devizno trite,mogla napredovati u skladu sa savremenim trinimprincipima</p> <p>Kao to znamo, devizno trite je sastavni dio cjelokupnog finansijskog sistema jedne nacionalne ekonomije i njegov znaaj je izuzetno veliki za datu ekonomiju. Cilj mog istraivanja je ukazati na osnovne probleme deviznih trita kod zemalja u tranziciji, konkretno u naem sluaju BiH, kako otkloniti te postojee probleme, a sve u cilju pribliavanja deviznim tritima razvijenih zemalja. Jedan od problema sa kojim se susreu zemlje u tranziciji, pa tako i BiH je nedovoljna razvijenost deviznih trita. Da bi jedna zemlja u tranziciji mogla napredovati mora da ima dobro razvijeno devizno trite i finansijski sistem. </p> <p>S druge strane, ono to usporava dalji razvoj trita kapitala je malibroj investitora, kao i slaba ponuda trinog materijala jer se na berzama u BiH jo uvijek trguje samo akcijama iz procesa privatizacije, koje se rangiraju kao najloiji trini materijal. Jedan od nedostataka je i nepostojanje trita za korporativne ili vladine obveznice, kao ni trite finansijskih derivata. </p> <p>Postoji jo niz ograniena u BiH koji koe razvoj deviznoh trita u BiH. Jednaod pretpostavki za efikasnog funkcionisanja deviznog trita jesprovoenje mjera intervencije Centralne banke na deviznim tritima, s obzirom da se u BiH primjenjuje sistem Valutnog odbora, prema kojem CBBiH ima suena ovlatenja u voenju monetarne politike, ova pretpostavka naalost nije ispunjena u BiH, koja ima velikog uticaja na devizno trite. Druga prepreka je formiranje deviznog kursa na tritu, jer je u BiH, opet prema sistemuValutnog odbora, devizni kurs fiksiran zakonom u odnosu 1,955830 KM = 1 euro,odnosno 1 KM =0,51292 eura, to znai da se on ne moe mijenjati bez obzira naddjelovanje trita. Na kraju, ono to u velikoj mjeri utie na razvoj deviznog trita je i vei uvoz od izvoza koji dovodi do odliva deviza iz Bosne i Hercegovine.</p> <p>1. 3 Hipoteza</p> <p>Glavna hipoteza ovog rada je: Bosna i Hercegovina kao tranzicijska zemlja treba da izvri sve neophodne reforme u svim segmentima drutvenog i ekonomskog ivota koje joj je nametnuo proces tranzicije u to kraem vremenskom periodu a sve u cilju odravanja potpunijeg i svestranijeg razvoja deviznog trita, koji predstavlja ogledalo svih meunardnih ekonomskih odnosa jer ukazuje na svakodnevne poremeaje u finansijskom sektoru, politikom, ekonosmkom sektoru i bez kojeg se ne moe pokrenuti ni ekonomski razvoj ove zemalje.</p> <p>Iz definisane osnovne hipoteze proistiu sljedee pomone hipoteze: Analizirati postojeu siutaciju u BiH Analizirati razvijenosti i ureenost i reforma bankarskog sektora u BiH , perspektive kretanja bankarskog sektora u BiH-prilike i prijetnje Analizirati razvijnost i ureenost trita kapitala u BiH razvijati trite kapitala, jer samo na taj nain zemlja moe a privlai strane investitore u nau zemlju, Analizirati stanje valutnog odbora u BiH (Currency board)</p> <p>1. 4 Struktura rada U cilju to detaljnijih objanjenja kako navedenih, tako i ostalih elemenata koji su sastavni dio deviznog trita, rad je podijeljen u est dijelova.</p> <p>U prvom dijelu emo se upoznati sa nekim osnovnim pojmovima kao to su: finansijski sistem, privredni sistem, finanijska trita.</p> <p>U drugom dijelu emo se upoznati sasamimpojmomi definicijom finansijskih trita, podjela finansijskih trita, determinante finansijskuh trita, elementi finansijskih trita.</p> <p>U okviru treeg dijela razraena je meunarodna razmjena, ekonomske aktivnosti, ekonomske transakcije i meunarodni finansijski tokovi, meunarodna likvidnost.etvrti dio ima za cilj da nas upozna sa pojmom i znaajom deviznog trita, sa karakteristikama deviznog trita, uslovima funkacionisanja deviznog trita, upoznavanje sa pojmom deviza i devizni kurs, zatim organizaciju deviznog trita, gdje razlikujemo centralizovani i decentralizovan i model, te uesnike i instrumente deviznog trita, intrumenti deviznog trita, subjekti na deviznom tritu (komercijalne banke, firme imultinacionalne kompan...</p>