Discover Albania Korrik

  • View
    223

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Ministria e Zhvillimit Urban dhe Turizmit

Transcript

  • Korrik, 2014

    1

    T zbulojm Shqiprin

    Jemi n korrik! Muaji i vers s plot!I nxeht! I gjall! Me shum lvizje n udht q ojn drejt bregut, plazheve me rr,porteve dhe aeroportit. Duket sikur shtohen t rinjt n korrik. Thua se rendja e tyre drejt plazheve, aventurs, argtimit i jep muajit gjallrin e moshs! Por ka edhe mundsi t tjera n Shqipri! T bukurive t rralla! T qeta, t mrekullueshme dhe njkohsisht plot me mundsi pr aventur. Jepini vetes nj shans t zbuloni sekretin e:

    1. Lugins s Valbons; nj nga perlat e turizmit malor . 2. Udhtimit nga Tirana n Valbon; n do stin t vitit. Valbona u tregon udhtarve madhshtin e saj

    prmes maleve hijernda, thellsin prmes pyjeve, pastrtin prmes ujit t kristalt ku vallzojn troftat e arta, mikpritjen prmes njerzve t mrekullueshm q ka, bukurin e saj prmes veshjeve shumngjyrshe t zons.

    3. Shijes s veant t shurupit t prgatitur me boronicat e freskta t lugins, mazs s zieme, frlikut dhe flis.

    4. Gjirit t Gjipes; mrekullis s vogl me rr t imt, shpella t shumta, bregdet shkmbor, q shtrihet mes Dhrmiut dhe Jals.

    5. Festivalit t Muziks s Vjetr; q synon jo vetm t kultivoj shijet e artdashsve pr muzikn e vjetr baroke, por edhe t promovoj vlerat e trashgimis son historiko-kulturore.

  • Korrik, 2014

    2

    Lugina e Valbons Vendndodhja gjeografike Shtrihet n zemr Alpeve dhe konsiderohet si nj nga zonat natyrore m t bukura t Shqipris. E shpallur park kombtar n vitin 1966, lugina e Valbons z nj siprfaqe prej 8.000 hektarsh. Ndodhet 27 kilometra larg qytetit t Bajram Currit, rreth 260 km nga Tirana dhe 245 km nga aeroporti Nn Tereza. Kjo perl e turizmit malor, me nj peizazh q sfidon bukurin paraqet dy pamje t ndryshme, zonn malore me maja n form kulle shkmbore q kulmojn me Jezercn dhe luginn e thell e gjarprushe. Lugina e Valbons sht zona turistike m e vizituar n rrethin e Tropojs dhe nj nga m t vizituarat n Alpet Shqiptare.

    Para hyrjes n Valbon mrekullia e par e vogl me t ciln do t ndesheni sht burimi i kristalt i Shoshanit. Prgjat Lugins s Valbons shtrihen fshatrat e Dragobis, Valbons dhe Rragamit, q dallohen pr shtpit e ndrtuara n stilin alpin, natyrn e virgjr dhe ajrin e pastr . Kur t kaloni Dragobin, aty n nj shpat mali, n vendin ku derdhet prroi i Cerremit, ndodhet shpella e famshme ku u vra heroi kombtar Bajram Curri. Fshati i fundit prpara burimit t Valbons sht Rragami, q shtrihet n mes t natyrs s virgjr dhe t paprekur. E gjith lugina shquhet pr nj kolorit dhe bukuri t rrall ku ndrthuret nj dinamik e jashtzakonshme imazhesh si uji i pastr i lumit t Valbons, shpatet e pjerrta t maleve, bimsia e gjelbr. Ve boronicave dhe luleshtrydheve q gjenden gjithandej npr lugin, n ujrat e lumit, rritet e ashtuquajtura trofta e mermert, e pashoqe pr nga shija dhe vlerat e saj ushqimore. Lugina dallohet pr klimn e saj t veant: e freskt n ver dhe

    e ftoht n dimr. N dimr dbora zbardh gjith zonn dhe arrin trashsin 1.5 m. Vera sht e freskt dhe temperaturat nuk arrijn kurr maksimumin pr shkak t pozicionit t zons n lartsi, ka favorizon turizmin malor dhe t gjelbr. Kjo zon me bukuri t rrall preferohet nga turistt vendas dhe t huaj, q shkojn n Valbon pr trekking , sportin e kanoeve n zona t caktuara t lumit, skit, ngjitjet alpinistike n malin e Jezercs (maja e dyt m e lart n Shqipri) apo ecjet me kuaj prgjat lugins s lumit.

  • Korrik, 2014

    3

    POPULLSIA Dikur lugina ka qen shum e populluar, ndrsa sot nj pjes e madhe e banorve jan zhvendosur drejt qendrave urbane. Aktualisht fshati Valbon, i vendosur buz lumit dhe me nj lartsi prej 810 m mbi nivelin e detit, ka afro 37 shtpi me vetm 300 banor. Banesat jan kryesisht kulla t vjetra dy dhe trekatshe, me mure t trasha guri e ati karakteristike alpine me drrasa druri. N kullat karakteristike, trheqin vmendjen dritaret shum t vogla dhe frngjit e ndrtuara n do drejtim pr tu mbrojtur. E gjith komuna prfshin 10 fshatra, me 4310 banor dhe 719 shtpi, ku banojn 986 familje. Fshati m i madh dhe qendra e komuns Margegaj, ka 227 shtpi. Por fshatra t vegjl, si Rragami, n nj shtrirje t madhe ka vetm 31 shtpi.

    HARTA ARKEOLOGJIKE KALAJA E SHOSHANIT: Pas Dragobis, n kmbt e malit ku bashkohet lumi i Valbons sht shpella e famshme ku heroi kombtar Bajram Curri u rrethua dhe u vra. Aty ku fillon gryka e Dragobis, n t majt t lumit Valbona, mbi nj shkmb t fuqishm q bie thik rreth 60 m mbi lum, gjenden rrnojat e nj vendbanimi t fortifikuar t periudhs romake, i njohur me emrin Kalaja e Shoshanit. Me nj siprfaqe prej 0.4 hektarsh, e rrethuar nga tre ant me mure q kapin gjatsin 150 m dhe gjersi 1 - 1.70 m, mbi t cilat vendoseshin tre kulla. Pran kalas, n shpellat buz lumit, sht gjetur nga banort nj shat dhe nj shpat antike, ndrsa n siprfaqen e shesht n lindje, ka copza qeramike t periudhs romake. Kalaja e Shoshanit dallon nga fortifikimet e ksaj zone pr nga prmasat m t mdha dhe shtrirja buz rrugs n nj terren t shesht. Kjo kala ka shrbyer si pik strategjike mbrojtse e lugins s Malsis nga ana e Gryks s Dragobis.

  • Korrik, 2014

    4

    DUSHAJ : N nj tarrac t lumit Valbona, ku ka qene fshati Dushaj (m pas lagje e qytetit t Fierzs) sht gjetur rastsisht nj eki guri i periudhs s bronzit t hershm (1900-1700 vjet p.e.s), i cili ruhet n fondet e muzeut t Tropojs. sht i punuar m gur lumi ngjyr hiri me nuanca jeshile, me gjatsi 8 cm e gjersi 4 cm. Ky eki, si dhe veglat e puns prej stralli t zbuluara n kto zona, tregojn se lugina e Valbons sht banuar qysh n periudhn e bronzit t hershm, rreth 3900 vjet m par. N Dushaj jan gjetur edhe disa en balte dhe nj shat hekuri q i prkasin periudhs mesjetare. Ndrsa n Dushaj t Eprm, lagje e fshatit, ruhen edhe sot rrnojat e nj kishe t shek XVII me nj numr t madh varresh rreth saj, pr t ciln Frang Bardhi n vitin 1638 citon se ishte kisha e Shngjergjit, e fshatit Krasniqe. KOANAJ : N ann veriperndimore t ktij fshati, prball Shoshanit, n t djatht t lumit Valbona, n vendin e quajtur kodra e Vuthajt, gjendet nj vendbanim i hapur i shek. I t ers ton. Objektet arkeologjike t zbuluara ktu si fragmente ensh balte, profile tjegullash e tulla, i prkasin shek. II IV t ers ton. Nga teknika e punimit dhe nga format e motivet zbukuruese t saj, ngjason me qeramikn ilire t epoks s hekurit t hershm (shek. XII X p.e.s),gj q tregon pr ruajtjen dhe ringjalljen e traditave t hershme ilire tek banort e ksaj treve n shek. e III IV t e. ton.

    EKONOMIA Blegtoria dhe bujqsia jan sektort kryesor t ekonomis s zons. Fermert punojn tokn e pakt, kryesisht pr konsum vetjak, ndrsa prodhimet blegtorale t t imtave jan m t shumta. Vitet e fundit edhe zhvillimi i turizmit malor po kthehet n nj biznes fitimprurs pr banort e zons. Gati do familje e mbshtet zhvillimin e vet kryesisht mbi turizmin. Bujtinat alpine me dritare t vogla dhe orendi prej druri, po trheqin turist t shumt vendas e t huaj pothuajse gjat gjith vitit. N ver, Valbona i ngjan nj metropoli t madh q bie n gjum pas mesnats, ndrsa prenotimet e haneve zgjasin deri n vjesht. Pasurit pyjore ofrojn mundsi t mira zhvillimi pr biznese t vogla q lidhen me tregtimin dhe prpunimin e gshtenjave, arrave, molls s egr, boronicave, lajthive dhe luleshtrydheve.

  • Korrik, 2014

    5

    Kostumet popullore

    N Luginn e Valbons jan prdorur dhe prdoren ende, sidomos n raste dasmash dhe ceremonish, veshje popullore. Burrat prdorin veshjet me tirq me kapuin e bardh, veshjen me lidhce e marhame, si dhe veshjen me xhublet. Larmi e madhe ekziston edhe te veshjet e grave me kmisht brej beze t bardha me mng t gjata, fundet posht gjurit me dhe pa zbukurime. Lugina dallohet edhe pr punimet karakteristike artizanale si qilima dhe sixhadet, shiltet dhe rrugicat, kllf jastku t qndisur, strajca etj.. Larmia ornamentale dhe kombinimet e ngjyrave krijojn nj sistem karakteristik dhe t paprsritshm t veshjeve dhe ngjyrave, q spikat n rrafshin kombtar.

    Kngt dhe vallet e zons Kngt lirike, baladat dhe epika historike jan pjes e folklorit t ksaj zone. Shoqrimi i kngve t burrave bhet me ifteli, ndrsa i grave me daire. N lugin kndohen kngt e eposit t kreshnikve q shoqrohen me lahut apo ifteli.Vallet epike krcehen m shum nga burrat, ndrsa grat krcejn ato lirike dhe rituale q shpesh shoqrohen daire e ifteli.

  • Korrik, 2014

    6

    Kuzhina tradicionale Gatimet karakteristike t ksaj zone prfshijn specialitete t tilla si maza e zier, flija, apo pitja. Turistt preferojn m shum gatimet tradicionale, t gjitha t gatuara me produkte t freskta t zons si mish t that, fasule, qumsht, djath, mjalt dhe produktet organike. Nga gatimet m t preferuara, mbetet trofta e mermert e lumit t Valbons apo qulli me tamel, q gatuhet me miell misri. Djathi i prgatitur me qumshtin e freskt t bagtive t zons, prdoret thuajse n do gatim. Kuzhina tradicionale e Thethit prbehet nga "ferliku" (mish i pjekur), gatimi i trofts se prroit te Thethit, si dhe nnproduktet e qumshtit (djathrat e ndryshm, gjiza, kosi i freskt, etj). Ja disa gatime tradicionale t zons:

    Djath i bardh dhie: Bhet nga qumshti i dhis, sht i but dhe me shije karakteristike. Ferliku: sht mish qengji ose keci i moshs mbi 12 muajsh. Prgatitet n rastin e festave dhe kur vjen nj mik i rrall. Maza e zieme: Prgatitet me ajkn e qumshtit dhe miell misri. Ka ngjyr t bardh ose t kuqe sipas llojit t miellit. Raki manaferre: Prodhimi lidhet me pjekjen e frutave n vjesht. sht produkt alkoolik i

    hershm q prdoret kryesisht nga burrat, dhe shpesh edhe si mjet kurativ.

    Troft Valbone: peshku piqet n nj pllak guri afr zjarri