Dönüşümlü Kâğıt İşletmeciliği Temel Bilgiler

  • Published on
    10-Jun-2015

  • View
    3.997

  • Download
    9

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kat fabrikasnda alacak kiilere ynelik temel eitim

Transcript

Dnml Kt letmecilii Temel BilgilerMnir Karncaolu 2009

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

1

Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler Giri: Neden hurda kt 1. Proses kavramlar (Sayfa 6) 1.1. Ktle, arlk, hacim ve younluk nedir? 1.2. Basn nedir? 1.3. Fark basn nedir? 1.4. Vakum nedir? 1.5. Seviye nedir? 1.6. Ak nedir?(Debi) 1.7. Scaklk ve s nedir? 1.8. Kesafet nedir 1.9. Rutubet ve gramaj nedir? 1.10. , g ve enerji nedir? 2. Genel kavramlar (Sayfa 20) 2.1. Balya nedir, iindekiler nelerdir ve nasl uzaklatrlrlar? 2.2. Hafif rejekler ve ar rejekler nelerdir? 2.3. Tampon, bo tampon, bobin nedir? 2.4. Iskarta ve dkntler nelerdir? 2.5. Vals nedir, silindir nedir? 2.6. Elek nedir, kee nedir? 2.7. Testliner, Fluting, Kraft nedir? 2.8. Raspa, raspa duda ve raspa hamili nedir? 3. Proseste kullanlan ve borularda dolaan maddeler (Sayfa 25) 3.1. Taze su, Temizlenmi su, Beyaz su nedir? 3.2. Hamur nedir? 3.3. Buhar nedir? 3.4. Hava nedir? 3.5. Yalar nedir? 3.6. Kt fabrikasnda kullanlan kimyasallar nelerdir? 3.6.1. Kuru Mukavemet artrclar 3.6.1.1. Sentetik mukavemet artrclar 3.6.1.2. CMC karboksimetilselloz 3.6.1.3. Niasta 3.6.2. Retansiyon maddeleri 3.6.3. Poly Alminyum Klorr 3.6.4. Kpk sndrcler 3.6.5. Boyar maddeler 3.6.6. Elek pasivasyon maddesi 3.6.7. ATC 3.6.8. laym Kontrol Maddeleri 3.6.9. Tutkallama maddeleri 3.6.10. Sudkostik 3.7. Doal gaz

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

2

4. Ekipmanlar (Sayfa 32) 4.1. Pompalar 4.1.1. Santrifj pompalar 4.1.2. Sv halkal Vakum pompalar 4.1.3. Kademeli pompalar 4.2. Vanalar 4.2.1. Bakl srgl el vanalar 4.2.2. Kelebek tipi el vanalar 4.2.3. Globe tipi (tkal, oturtmal) el vanalar 4.2.4. Kresel tip el vanalar 4.2.5. Kontrol vanalar 4.2.6. Pnmatik on-of vanalar 4.3. Kartrclar 4.4. Redktrler 4.5. Kay kasnakl hz deitiriciler 4.6. Pulperler 4.7. Temizleme elekleri (Hafif younluktakileri temizleyenler) 4.8. Klinerler (Ar younluktakileri temizleyenler) 4.9. Fanlar ve krkler 4.10. Refinerler 4.11. Kompresrler 4.12. Hidrolik niteler 4.13. Yalama niteleri 4.14. Boru hatlar 4.15. Vinler 4.16. Tanklar 4.17. Bteler 5. Kt fabrikasn meydana getiren niteler (Sayfa 43) 5.1. Ham madde ve stok sahas 5.2. Konveyrler ve pulper blgesi 5.2.1. Konveyrn altrlmas 5.2.2. Pulper 5.2.3. Pulperdeki hurda kt-hamur-su dengesi nasl salanr? 5.2.4. Pulper iinde neler olur? 5.2.4.1. Kuyruk nasl oluur? 5.2.4.2. Kr barsak veya p kapan (Junk trap) nasl alr? 5.2.4.3. Detrashpac (p ayrma elei) 5.2.5. Naylon ayrma tamburu (Seleckpac) 5.2.6. Klinerler ar kirlilikleri temizler 5.3. Hamur hazrlama blgesinin almas 5.3.1. Kaba temizleme kademeleri 5.3.2. nce temizleme kademeleri 5.3.3. Fraksinatr 5.4. Yaklam blgesi (Approach flow)

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

3

5.5. Hamur kasas 5.6. Elekler 5.7. Presler 5.7.1. Preslerin hidrolik niteleri ve basklar 5.7.2. Preslerin tahrik ksm 5.7.3. Pres valsleri 5.7.4. Pres raspalar ve raspa hamileri 5.7.5. Pres keeleri 5.7.6. erit verici 5.7.7. Pres fskiyeleri 5.8. Vakum sistemi 5.8.1. Dk vakum blgesi 5.8.2. Eleklerde yksek vakum blgesi 5.8.3. Vakum pompalar ve halka suyu sistemi 5.8.4. Vakum sisteminde otomasyon 5.9. Kurutma ksm ve havbe 5.9.1. Kurutma silindirleri 5.9.2. Kurutma gruplar 5.9.3. Buhar kondense sistemi 5.9.4. Yalama sistemi 5.9.5. Kurutma keeleri 5.9.6. Kt sevk sistemi 5.9.7. Mal sarc ve gramaj lm erevesi 5.10. Bobin makinesi 5.11. Mamul ambar 5.12. Buhar retim merkezi (Kazan) 5.12.1. Buhar retimi iin gerekli donanmlar unlardr 5.12.2. Kazann almas 5.13. Atk artma 6. Elektrik, otomasyon ve l aletleri (Sayfa 69) 6.1. Fabrikann elektrii nasl geliyor? 6.2. Trafolar 6.3. A.G alt panolar 6.4. MCC panolar 6.5. Motorlar 6.6. Tahrik sistemi 6.7. Donanm ve yazlm nedir? 6.7.1. Basn transmitterleri (PT= Pressure Transmitter) 6.7.2. Fark basn transmitterleri (dP= Differential pressure Transmitter) 6.7.3. Seviye transmitterleri (LT= Level Transmitter) 6.7.4. Akmetreler (FT= Flow Transmitter) 6.7.5. Kesafet transmitterleri (CT= Consistency Transmitter) 6.7.6. Kontrolrler 6.7.7. Kontrol vanalar

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

4

Giri: Neden hurda kt? Kdn dier atklara gre avantajlar vardr. Hem dnmldr hem de zaman iinde tabiatta yok olur. Yeniden kda dntrldnde elyafa yeni bir mr kazandrlm olur. Yeniden dnm kt fabrikalarnda olur. Her yeni dnm nedeniyle elyafta zayflama olacandan baz tr ktlarn retimi ya dorudan sellozdan ya da bir miktar selloz ilave edilerek yaplr. Fakat dnml fabrikalarn ounda selloz kullanlmamaktadr. Bir geri dnm sonras l elyaflar sistemden uzaklatrlr. l elyaflardan kt yaplmas mmkn olmaz. l elyaflar toz eklinde atk suya geerler. Elyaflarn kalan salamlar kullanlarak kt yaplr. Bu nedenle ktta geri dnm sanki sonsuz kere mmknm gibi grlr. Selloz ise aalarn kaln olan ksmlarnn kabuklar alnarak elde edilir. Burada nce yongalama ilemi yaplr. Ardndan kimyasal maddelerle piirilen yongalar refinerlerde tlr. tlen elyaflarn boylar ok uzundur. Baz fabrikalar sellozu bu haliyle ileyerek, boylarn ve enlerini daha da klterek kada dntrr. Bazlar ise elyaflar bu haliyle, kaln tabakalar halinde kurutarak selloz elde eder. Bunlar ticari sellozlardr. Trkiye aa ynnden fakir olduundan sellozu ithal eder. Selloz fotokopi kad ve tuvalet katlar yapmnda kullanlr. Pek ok fabrika hurda kat ileyerek ekonomiye nemli bir girdi salar. Hurda kat iin baz nemli kaynaklar bulunmaktadr. Bunlardan en nemlisi marketlerin kutu atklardr. kinci nemli kaynak belediye plkleridir. pe den kat byk lde kayba urar ve kat maddeler asndan zerinde kirlilikler tar. Ayrca slanan kat rmeye balar. Bu nedenle kullanlan katlarn temiz ve kuru olarak ayr bir ekilde atlmas ekonomiye kazan salar. Bu bilinsizlik yznden atk kadn yarsndan fazlas kayba uramaktadr. Atk kadn bir p olmadn bilerek, evremize bilgi aktarmalyz. Unutmayalm ki kat alanlar olarak biz de gelirimizi atk kada borluyuz.

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

5

Atk kt hakknda baz gerekler bize bilinlenmede g verecektir. 1. Her yl milyonlarca ton atuk kt ortaya kar. 2. Bunlarn neredeyse % 40 geriye dner. Kalan % 60 dnya iin kayptr. 3. Geriye dnm Trkiyede dolaysyla dnyada yaklak 8 milyon aacn kesilmemesi demektir. Atklarn geri kazanlma oran arttka kesilen aa says azalacak dnyamz daha ok yamur alacaktr. 4. ounlukla bizim rettiimiz tr ktlarda yani oluklu katlarnda selloz ilavesi yaplmaz. Bu durum hi aa kesilmemesi demektir. 5. Geri dnml kt retimi iin fabrikalarda neredeyse 10 000 insan alr. Buna hurda toplayclar, nakliyeciler ve hurda dnm merkezlerinde alanlar dhil deildir. 6. retilen kt Trkiyeye milyonlarca dolar dviz kazandrr. 7. Trkiyede retilen ktla dnyann etrafn 2,5 metre enindeki ktla 150 kere dnmek mmkndr. 8. Trkiye kt tketimi ve retimi srekli artan bir lkedir. 9. Kii bana kt kullanm gelimi lkeleri yakalayabilmesi iin, mevcut fabrikalarn kapasitelerini 10 kat arttrmak gerekir. Yatrmlar srekli olarak yaplmakta ve bu fark hzla kapanmaktadr. Ormanlarn kesilmemesi orada yaayan bitki ve hayvanlarn yani doann yok olmamas anlamna da gelir. Unutulmamaldr ki kresel snmann nedenlerinden biri de yok olan bitki rtsdr. Bir ormann meydana gelmesi binlerce hatta on binlerce yllk bir gelime sonucudur. lkemizin kt olan kaynaklar kullanlrken ok dikkat edilmelidir. Kat fabrikalarnda youn elektrik ve su kullanlr. Bunlarn da zenle kullanlmas maliyetleri dreceinden, irketlerin ayakta kalmas kolaylar. Bu nedenle fabrikamzn verimli hale getirirlmesi iin allmal ve her tr neri getirilmelidir. Bu kitapk bir fabrikann nasl altnn kolayca anlalmas ve alanlarn azami lde katklarnn salanmas amacyla dzenlenmitir. Konunun anlalmas baz kavramlarn iyi bilinmesine baldr. Ortak bir dil kullanlmadka konularn anlatlmas ve anlalmas zorlar. Bu nedenle sadelie ncelik verilmi ve ok zel ekipmanlar dikkate alnmamtr.

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

6

1. Proses kavramlar 1.1 Ktle, arlk, hacim ve younluk nedir? Cisimlerin yer ekimi olmayan yerlerde arlklar yoktur. Bu nedenle uzayda her ey yzer. te bu ortamda cisimlerin ktleleri gene de vardr. Ktle bir cisimdeki madde miktarn belirtir. Kg olarak adlandrlr. Ktle iki kefeli terazilerle llr ve m harfi ile gsterilir. Cisimlerin ktlelerine yer ekimi tarafndan bir kuvvet etki eder. Yer ekimi olmasayd cisimlerin arlklar anlalamazd. Arl ortaya karan yer ekimi ivmesi G ile gsterilir ve m/sn olarak ifade edilir. Arlk cisme etki eden yer ekimi kuvvetidir. m=ktle (kg) G= yer ekimi ivmesi (m/sn) Dnya iin 10 m/sn olarak alnabilir. F= G X m = Newton veya kgm/ sn Arlk dinamometre ile llr. Dinamometre kancal arlk len aletlerdir. Birimi, Newtondur. Ayda yer ekimi dnyadakinin 6 da birine dtnden cisimlerin arlklar da dnyaya gre altda bir olarak llr. Altta dinamometre ve terazi ile arlk lm grlmektedir. Terazi zerinde iki adet cisim grlmektedir. Birinci cisim arl llecek cisimdir. Hem ktlesi hem de yer ekimi ivmesi bulunmaktadr. Dier kefede ise kilo bulunmaktadr. Bu durumda yer ekimi ivmesi her iki kefeye de etki etmektedir.

Cisimlerin bir de hacimleri vardr. Hacim o cismin uzayda kaplad yerdir. Cisimler boyutlu olduklarndan hacimler cm , dm , m gibi boyutlar ile ifade edilirler. Hacim lmnde hacmi bilinen kaplardan yararlanlr. Younluk ise birim hacimdeki madde miktardr. Yani birim hacmin ktlesine younluk denir. Birim hacim bir santimetre kp veya bir litre olarak alnabilir. Bir litre suyun arl bir kilogramdr ve bir litre demire gre azdr. nk iindeki madde miktar demirdeki madde miktarna gre azdr. Younluk birimlerinin en bilinenleri gr/cm, kg/m, gr/litre, kg/litre, ton/m tr ve d harfi ile gsterilir.

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

7

Younluu farkl cisimler su iine atldklarnda ya batalar ya da yzerler. Suyun younluu 1 gr/cm veya 1 kg/litredir. 1.2 Basn nedir? Kat, sv ve gazlar arlklar nedeniyle zerinde bulunduklar yzeye bir kuvvet uygularlar. Kuvvetin kayna ne olursa olsun birim yzeye dik olarak etki eden kuvvete basn (P), btn yzeye dik olarak etki eden kuvvete de basn kuvveti (F) denir.

P: Basn ( At, bar, paskal) F: Kuvvet (Kg) A: Alan (cm, m)

Hava bir gaz karm olduundan yeryzne bir basn uygular. nsan vcudu bu basnca alk olduundan basnc hissetmeyiz (Tpk su altndaki balklarn etkilenmemeleri gibi). Bu basncn bykl bir atmosfer basncdr ve 1 Ata diye adlandrlr. Manometreler bu basnc okumazlar. Yaklak 10 metre yksekliindeki bir su stununun bir santimetre kareye yapt basnca eittir. O zaman unu syleyebiliriz. 10 metre derinliindeki bir havuzun tabannda bir santimetrekare alan zerine yaklak 1 kg kuvvet etki etmektedir. Buna bir atmosfer diyoruz. Aada bir alan grlmektedir. Bu alann kenar uzunluklar santimetre olarak verilmektedir. Bu alan yaklak bir kitap byklndedir. zerine atmosferin yapt toplam kuvvet nedir?

A(alan)= 30x 15= 450 cm F= AxP = (450 cm) X (1kg/cm) = 450 Kg. Bu kuvvet neredeyse yarm tona yaklamakla birlikte kitaba her ynden etki ettiinden hissedilmemektedir ve hissedilmedii iin sfr olarak kabul edilir. Yani dnya zerinde basn konuurken atmosferin etkisi dikkate alnmadan bu deerden sonras iin konuulur. Tm boru hatlarnda yaplan lmler pompa tarafndan salanan net basnc anlatr. Manometre veya basn transmitterleri zerinde bunlar okumak mmkndr.

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

8

Basn iin kullanlan alan birimi nemlidir. Bir santimetre kare iin konuurken At veya bar terimi kullanlr. Bir metre kareye etki eden kuvvet iin paskal tanm kullanlmaktadr. Bu nedenle birimleri birbirine dntrmek gerekebilir. Son yllarda paskal birimi tm dnyaca kabul grmtr. Aada bu dnmleri yapabilmek iin bir tablo verilmitir.

evirim tablosuKat fabrikalarnda karlalabilecek baz basn birimleri ve evirim faktrleriPascal bar atm

1 Pa (N/m2)=

1

10-5

0.98710-5

1 bar (daN/cm ) =

2

105

(0.1Mpa)101325

1

0.987

1 atmosfer =

(0,101325 Mpa)

1.013

1

Statik basn bir cismin dierlerine gre ne kadar yukarda olduunu ifade eder. Yani atya konmu bir su tank hem binaya bir arlk yani basn uygularken pompa olmakszn bu basnla alt katta suyun kullanlmasn salar. Ayni tank aada ise yukarya su basabilmek iin pompa gerekir. Bu durumda dinamik basn konuulur. Dinamik basn bir kuvvet uygulayarak yani cismi harekete geirerek elde edilir. Bu nedenle pompalar dinamik basn retmek iin kullanlrlar. Rzgr dinamik basn retir. Kuvvet bir cismin zerine yer ekimi uygulanmasyla ortaya kar. Kuvvet ayrca dner makinalarla ve piston gibi aletlerle retilir. Pompa svy iterek bir kuvvet uygular. Bu kuvvet boru iindeki duvarlarda basn olarak ortaya kar. Dner makinalarn rettii dn kuvvetine moment denir. Levye ile ve kaldra ile kuvvet bytlerek cisme aktarlabilir. Hava ve gazlar stldka genilerler. Bu esnada kapal bir kap iinde iseler genileyemediklerinden kap iinde basn artmaya balar. Buhar retimi bu ekilde olur. Kapal bir kap iinde stlan su buharlaarak basnc artmaya balar. Basncn artmas scakln etkisiyledir. O zaman scaklk arttrlarak yksek basnl buhar elde etmek mmkndr. Bunun terside dorudur. Basnc yksek buharn scakl da yksektir.

Mnir Karncaolu /Dnml Kt letmecilii Temel Bilgiler/ 2009

9

Suyun buharlaabilmesi iin deniz kenarnda 100 C ye kadar stlmaldr. Bu noktada buhar hale gelmesi iin stlmaya devam edilmesi gerekir. Bu nedenle 100 C buharn iindeki enerji, 100 C suyun iindeki enerjiden ok fazladr. Bu enerjiye gizli s denir. Kt makinasndan kazana dnen 100 C deki kondensat-buhar karm, enerji ynnden ok zengin olduundan s geri kazanma asndan kaybedilmemesi gerekir. 1.3 Fark basn nedir? Svlar gibi akkan halde bulunan tm cisimler boru iinden geerken srtnrler. Srtnme enerjinin kaybolmas demektir. Bu nedenle sv basnc mesafe arttka der. ok uzun hatlarn sonunda basn nerdeyse kaybolur. Binalarn st katlarna su kmamas bu nedenledir. Buralarda hidrofor pompalar kullanlr. Buna srtnme kayb denir. Bazen srtnme kaybnn getirdii sorunu amak iin boru ap bytlr veya pompann basma basnc arttrlr. Pompann k ile boru hattnn daha sonraki bir noktasn arasnda basn farll meydana gelir. Bu durum istenmeyen bir durumdur. Fark basncn zellikle istendii durumlar da mevcuttur. Kt fabrikalarnda fark basn; Temizleyicilerde iyi temizleme olmas iin Buhar silindirlerinde kat kuruduka giri ve k borular arasnda Buhar hatlarnda Buhar ak miktarnn bulunmasnda Hamur kasas ve buhar seperatrleri gibi basnl kaplarda seviye lmnde kullanlr.

Elek tipi temizleyicilerde elek zerinde basn kayb meydana gelir. Hamur elee belli bir basnta girer ve elek gzeneklerinde basncn kaybederek dk basnla kar. Burada basn dmesinin yani fark basncn elek tipine gre belirli bir deerde olmas istenir. Elek gzeneklerinin ar tkanmas fark basncn artmasna neden olur. Tam tersine basn fark olmuyorsa veya ok dkse gelen tm hamur elekten dorudan geiyor demektir. Buda temizliin olmad anlamna gelir. Buhar hatt zerinde ak miktar lmek iin kastl olarak bir blgede daralma yaratlr. Daralma sonucu bu daralmann nndeki basnla daralma sonrasnda basn fark oluur. Buhar ak arttka basn farkll artyor demektir. Bu prensip buhar hatlarnda basn lm yaplmasn salar. Basnl kaplardaki seviye l...