Ekoloski Faktori i Klimatske Promjene

  • Published on
    20-Nov-2015

  • View
    17

  • Download
    5

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Ekoloski Faktori i Klimatske Promjene

Transcript

Ekoloski-faktori-i-klimatske-promjene

V

TEMA: Ekoloki faktori i klimatske promjene (seminarski rad iz biologije)

www.maturski.orgUvod:

POJAM :EKOLOKI FAKTORI

Pod spoljanjom (ivotnom) sredinom podrazumijeva se kompleks faktora koji djeluju na iva bia na onom mjestu na kome ive. Ti uticaji dolaze od ive i neive prirode u okolini koja okruuje biljke i ivotinje pa se nazivaju spoljanji ili ekoloki faktori.

Osnovne osobine ekolokih faktora su:

djeluju kompleksno (kao cijelina),

neprekidno se mijenjaju u vremenu i prostoru

meusobno su uslovljeni.

Oni se uzajamno uslovljavaju i mjenjaju, tako da je samostalno dejstvo jednog jedinog faktora nemogue. Tako je npr. vlanost vazduha uslovljena njegovom temperaturom. Promjena ekolokih faktora prisutna je i u vremenu (u toku dana i noi, tokom godine) i u prostoru (npr. promjena temperature idui od ekvatora prema polovima).

POJAM :KLIMATSKE PROMJENE

Klimatske promjene ili promjene klime oznaavaju dugotrajne i znaajne promjene prosjenih klimatskih uvjeta na zemlji. Primjeri su ledena doba ili globalno zatopljenje. Pod prosjene klimatske uvjete podrazumijevaju se prosjene temperature, padavine i vjetrovi.

Glavni dio:

PODJELA EKOLOKIH FAKTORA:

Sve ekoloke faktore moemo podijeliti na:

Abiotike: koji predstavljaju fiziko-hemijske uslove sredine ;

Biotike: uticaji koje neki organizam trpi od strane drugih ivih bia ;

Uticaj oveka, s obzirom da je vrlo specifian i znaajan, izdvaja se kao poseban, antropogeni faktor.

Abiotiki ekoloki faktori svrstavaju se u tri grupe :

1. klimatski faktori;

2. edafski faktori

3. orografski faktori

Klimatski faktori odreuju osnovni karakter neke oblasti i obuhvataju:

svjetlost,

temperaturu,

vodu i vlanost,

vazduh,

sunevo zraenje,

vazduna kretanja,odnosno vjetrove

Svaki od spomenutih inilaca ( svjetlost, temperaturu,vazduh vodu i vlanost ) moemo teorijski posmatrati kao vrijednost za sebe,ali praktino znae dio neodvojive cjeline bio-geo sistema unutar kojeg funkcionalna povezanost razliitih elemenata ini najvei domet praktine realizacije kvaliteta sistema.

Suneva svjetlost i toplota

Sunce kao centralna zvijezda sistema u kom ivimo i oko koje se kreu planete,emituju toplotnu energiju(kao posljedicu termonuklearnih pojava pretvaranja vodika u helijum= i svjetlost u svim pravcima.Dio,na ijem se pravcu emitovanja nalazi planeta Zemlja,dolazi do ozonskog sloja u stratosferi gdje opet dio bude upijen dok drugi dostie do troposfere.Iz ovog slijedi da naruavanje sastava ozonskog sloja i troposfere,kao filtera i regulatora toplote na Zemlji, dovodi do poremeaja u koliini i intenzitetu dotoka suneve svjetlosti i toplote do Zemlje.Bilo da ona dolazi u veoj koliini od normalne zbog rupa na ozonskom sloju ili u manjim koiinama zbog pretjerane gustoe vazdunog zastora.Ouvanje uslova unutar kojih se odvija ivot i inilaca koji ivot odreuju,znailo je i znai,sutinsko pitanje postojanja ivota na Zemlji kao planeti.Naglaavajui znaaj Sunca za odvijanje ivota na Zemlji ekolozi su ga nazvali njenim srcem.Ono predstavlja pumpu koja svojom cirkulacijom,kruenje vode u prirodi.Tu ulogu,ulogu pumpe,pokretaa,suneva toplota ima i kod strujanja vazduha.Naime strujanje vazduha je posljedica razliitosti temperatura vazdunih slojeva po vertikaljnoj ravni ili po povrini Zemlje.Usljed obrtanja Zemlje oko svoje ose,jedan put dnevno,zagrijavanju je izloen samo jedan njen dio a hlaenju drugi ( duina dana i noi varira zavisno od udaljenosti mjesta od polova ). To utie na pokretanje vazduha po povrini ali i na njegovo vertikalno strujanje.

Voda

Voda je najzastupljenija i najjednostavnija materija u prirodi ije su fiziko-hemijske osobine ovjeku vrlo poznate a za odravanje ivota vrlo znaajne (gustoa,taka mrnjenja i taka kljuanja,polarnost njenih sastavnih dijelova kiseonika i vodonika,kruni tok u prirodi,kvantitativni odnos agregatnih stanja i dr. )Ukupna koliina vode u prirodi iznosi 1,36 biliona km3 od ega se 97 % vode nalazi u okeanima a 3 % kao slatka voda,ili tanije 97,3 % vode ini morska voda koja pokriva 70 % zemljine povrine.Na polarni led otpada 2,01 % vode,0,58 % se nalazi u kori Zemlje,0,02 % u jezerima i rijekama i 0,001 % je u atmosferi.ovjeku je na raspolaganju svega 0,60 % od ukupne koliine vode ili 41 bilion godinje.

Vazduh

Vazduni omota ili atmosfera predstavlja tanak sloj zraka koji omotava planetu Zemlju.Vazduni omota nazivamo i vazdunim okeanom na ijem se dnu odvija ivot ovjeka.Debljina mu tano nije poznata ali se njegov najvei dio nalazi unutar 90km iznad zemljine mase.Vazduni omota oko Zemlje ne predstavlja ni milioniti dio njene mase.Naunici su izraunali da je teak samo 5 200 biliona tona.Kvalitet i kvantitet vazdunnog omotaa je posljedica dugotrajnih procesa koji su se na Zemlji deavali.Od gustog crnog oblaka visoke temperature,kako je prvobitno izgledao,vazduni omota je postajao fina pokretljiva masa,koja svojim

karakteristikama(teinom,pokretljivou,promjenama temprature i sl.) i dalje mijenja kvalitet ivotne sredine (drobi stijene,nosi mikro estice,oprauje biljke i sl),ali je postao i za ivot upotrebljiv faktor (disanje,letenje i dr. ) te postao sastavni dio ivih organizama.Vazduh snadbijeva ivi svijet kiseonikom za disanje,karbon dioksidom za fotosintezu u zeljenim biljkama,ozonskim slojem kao zaklonom od tetnih zraenja,oborinama koje natapaju zemlju i izoliraju ivot na Zemlji od hladnog svemira.Ono to smo iznijeli kao argument o znaaju iste vode za ivot,moemo iznijeti i za vazduni omota oko zemlju u kom je mogu ivot uz uvjerljiv dokaz da ovjek bez vode moe oko sedam dana a bez vazduha 2-3 minuta.

Edafski faktori su faktori koji obuhvataju fizike, hemijske i bioloke osobine zemljita i stijena na kojima se zemljite razvija.

Orografski faktori obuhvataju osobine reljefa:

nadmorska visina,

nagib terena,

stepen razuenosti reljefa itd.).

Edafski faktori obuhvataju fizika, hemijska i bioloka svojstva zemljita, a isto tako i stijena na kojima se zemljite razvija. Za organizme koji ive u zemlji ovi faktori su od prvorazrednog znaaja, a takoe i za biljke. Biljke se razvijaju i ive na zemljitima, u zemljitima, na povrinama stijena. Zbog toga su ovi faktori veoma znaajni ekoloki inioci. U momentu kada na povrini stijena nema obrazovanog zemljita, njena povrina preuzima ulogu stanita, koje moe da prui minimalne uslove poetnoj fazi rasta i razvoja biljaka. Zbog toga se na povrinama stijena prvo javljaju liajevi i alge. Poto su povrine stijena prvo izloene fizikom raspadanju, na njima se javljaju pukotine koje zatim naseljavaju mahovine. Pukotine se tako ire i predstavljaju pogodno stanite za razvoj drugih biljaka, koje doprinose daljem raspadanju stijena. Tokom vremena na povrinama stijena stvaraju se veoma plitka zemljita. Dok je zemljite veoma plitko (nekoliko mm do nekoliko cm) ono je po osobinama veoma slino stijeni. kasnije postaje sve monije ime se sve vie razlikuje od stijene od koje je nastalo. Zemljita se razlikuju meu sobom po osobinama pa se prema tim razlikama na njima javlja odgovarajua vegetacija. Usled toga zemljite predstavlja jedan od ekolokih faktora koji direkto uslovljava pojavu pojedinih biljaka i njihovih zajednica. Poto zemljita imaju vie osobina, njihov uticaj na vegetaciju ima kompleksan (sloen) karakter. Zbog toga se smatra da zemljite predstavlja kompleks ekolokih faktora.

Osobine zemljita:

Sve osobine zemljita se prije svega mogu podjeliti na:

fizika,

hemijska i

bioloka.

U fizike osobine spadaju mehaniki sastav, struktura, poroznost (upljikavost), vodni, vazduni i toplotni reim, boja itd. Pod mehanikim sastavom se podrazumjeva procentualni sadraj estica razliite veliine (prah, pesak, ljunak, mulj, glina). Struktura je karakter sjedinjenosti zemljita estica u agregate. Hemijska svojstva odnose se i na vrsti deo i na zemljini rastvor. Ukupan hemijski sastav zemljita zavisi od hemijskog sastava svih sfera (hidrosfere, atmosfere, biosfere). U zemljitu se nalaze gotovo svi elementi iz periodnog sistema pri emu se veina njih nalazi u vrlo malim koliinama. Tu spadaju:

organski elementi C, N, O i H;

nemetali S, P, Si i CL

metali Na, K, Ca, Mg, Al, Fe i Mn.

U zemljitu se u najveoj koliini nalaze O i Si, zatim Al i Fe, pa Ca i Mg i najzad K, poslije ega se redaju ostali elementi.Svi se oni ovde nalaze kako u slobodnom, elementarnom stanju tako i u razliitim hemijskim jedinjenjima. Najvei znaaj za ivot biljaka imaju, s jedne strane, soli kalijuma, kalcijuma, magnezijuma i gvoa, a s druge ugljena kiselina i azotna, fosforna i sumporna jedinjenja. Druga, ne manje vana, hemijska osobina zemljita je njegova reakcija. Podloga moe biti kisela, bazna ili neutralna to zavisi od koncentracije jona. Ako je koncentracija H jona vea od koncentracije OH jona, onda je to kisela reakcija (obrnuto je bazna). kada je koncentracija H jona jednaka koncentraciji OH jona onda je neutralna reakcija. Apsorptivna sposobnost zemljita odnosi se na to da ono moe da prima i izvjesno vrijeme zadrava u svom sastavu razliite materije. najaktivnije u tome su najsitnije estice zemlje.Razlikuju se mehanika, fizika, fiziko-hemijska, hemijska i bioloka apsorpcija.

Bioloke osobine zemljita

U zemljitu dominiraju biljni organizmi kako po brojnosti tako i po ulozi koju imaju. To ne znai da uticaj ivotinjskih organizama treba zanemariti, posebno kada se radi o prvim fazama razlaganja organskih materija. Sve biljne organizme, koji se u zemljitu nalaze u cjelini ili djelimino, dijelimo na makroorganizme (makroflora) i mikroorganizme (mikroflora).

Makroflora

Znaaj makroflora u zemljitu ogleda se prije svega u ulozi koju imaju korenovi si