Ekonomija sveta

  • Published on
    22-Nov-2015

  • View
    40

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Odnos ekonomija na nivou sveta, prinicpi trzista i uticaj geopolitickog polozaja na razvoj jednog trzista.

Transcript

  • UNIVERZITET U BEOGRADU

    FAKULTET ORGANIZACIONIH NAUKA

    Milo V. Jevti

    PRISTUP PROJEKTOVANJU ORGANIZACIJE

    ZASNOVAN NA MERENJU USKLAENOSTI

    ELEMENATA ORGANIZACIJE

    doktorska disertacija

    Beograd, 2012.

  • UNIVERSITY OF BELGRADE

    FACULTY OF ORGANIZATIONAL SCIENCES

    Milo V. Jevti

    AN APPROACH TO ORGANIZATIONAL DESIGN

    BASED ON MEASURING THE ALIGNMENT OF

    ORGANIZATIONAL ELEMENTS

    Doctoral Dissertation

    Belgrade, 2012

  • Mentor:

    ______________________________________________

    dr Ondrej Jako,

    redovni profesor Fakulteta organizacionih nauka

    lanovi komisije:

    ______________________________________________

    dr Dragoslav Slovi,

    docent Fakulteta organizacionih nauka

    ______________________________________________

    dr Neboja Janiijevi,

    redovni profesor Ekonomskog fakulteta

    Datum odbrane:

    _______________________________

  • PRISTUP PROJEKTOVANJU ORGANIZACIJE ZASNOVAN NA

    MERENJU USKLAENOSTI ELEMENATA ORGANIZACIJE

    Rezime

    Predmet istrivnj ove doktorske disertcije bio je unpreenje proces

    projektovnj orgnizcije merenjem stnj i usklivnjem element

    orgnizcije. U istraivanju proces projektovnj orgnizcije polo se od nel

    koj su do dns rzvijn u nunoj i strunoj oblsti. Jedn grup teorij, koje su

    u literturi poznte ko teorije kontigencije, govore o neophodnosti d elementi

    orgnizcije budu uskleni s strtegijom orgnizcije i njenim okruenjem. One

    objnjvju d ne postoji jedn njefiksniji nin orgnizovnj, ve d izbor

    orgnizcionog dizjn istovremeno zvisi od izbrne strtegije i okruenj u

    kome orgnizcije posluje. Drug grup teorij nmetnul je principe koji govore o

    znju interne konzistentnosti izmeu element orgnizcije. Ovi principi su u

    literturi poznti ko principi konfigurcije. Istrivnj n ovu temu su pokzl

    d, iako ne postoji pojedinn orgnizcion vrijbl ili stnje nekog element

    orgnizcije koj je u znjnoj meri povezn s rezulttim orgnizcije, postoje

    odreeni modliteti poveznosti element orgnizcije koji se pojvljuju smo u

    orgnizcijm koje postiu bolje rezultte.

    Pregled literture iz oblsti projektovnj orgnizcije poinje utorim klsinih

    teorij i dministrtivnog prvc i temm koje su se uglvnom bvile skupom

    slubenih i stndrdizovnih rdnih odnos koji su izgrivni oko vrstog sistem

    formlnog utoritet. Nkon klsinih teorij, dt je pregled literture i istrivnj

    koj u prvi pln stvljju meuljudske odnose. Empirijsk istrivnj ovih teorij

    su ukzivl d formlni elementi orgnizcije (ko to su struktur, utoritet i sl.)

    ne dju zdovoljvjue rezultte, d istovremeno imju negtivn uticj n

    zdovoljstvo rdnik i meuljudske odnose. Pored formlne strukture, istknut je

    znj neformlnih element orgnizcije, kojim su se vie bvili svremeni

    utori iz ove oblsti. Sledei prvc istrivnj oko kojeg se okupil ve grup

    istriv nziv se kontigentni prvc ili kontigencijske teorije. Ovj prvc

    istrivnj posmtro je odnose koji postoje izmeu orgnizcije i situcije u

  • kojoj se orgnizcij nlzi. On se suprotstvio stvu prethodnih prvc d postoji

    jedn njbolj form orgnizovnj, ve d je potrebno definisti orgnizciju koj

    njvie odgovr specifinim uslovim. Sumirjui pregled literture iz oblsti

    teorije orgnizcije i projektovnj orgnizcije zkljueno je d je do poetk 80-

    tih godin osnovni pristup istrivnju bio pristup koji je rzvijen tokom

    industrijske revolucije, pristup koji je bzirn n prouvnju hijerrhije,

    formlnog utoritet i birokrtije. Tokom 80-tih godin rzvijen je nov

    orgnizcion kultur koj je isticl vrednosti fleksibilnosti, rvne strukture,

    brzog regovnj n potrebe klijent, motivisanosti zposlenih i kvlitet

    proizvod.

    U rdu su predstvljeni modeli orgnizcij njpozntijih utor iz ove oblsti, ko

    to su Henry Mintzberg, McKinsey, Alfred Chandler, ali i novijih autora, kao to su

    Richard Daft, Robert Simons i Jay Galbraith. Kao rezultat istraivanja literature iz

    oblasti projektovanja organizacija i kritikog osvrta na koriene modele

    organizacija, predloen je novi model organizacije, koji je prilagoen postavljenom

    cilju istraivanja, odnosno unapreenju procesa projektovanja zasnovanog na

    merenju i usklaivanju elemenata organizacije. Predloeni model, pored poslovne

    strategije, ine tri elementa organizacije: organizaciona struktura, sistem merenja

    performansi i organizaciona kultura. Meu predloenim elementim dv element

    pripdju grupi element koj se esto nziv tvrdi elementi orgnizcije, dok

    orgnizcion kultur obuhvt pojve koje se obino svrstvju u meke elemente

    orgnizcije.

    Nakon definisanja elemenata organizacije koji ine sastavni deo novog modela

    organizacije, definisane su varijable elemenata koje e biti merene, kao i naini

    njihovog merenja. Varijable elemenata organizacije definisane su na osnovu

    teorijskog objanjenja elemenata organizacije. To su: raspon zaduenja, raspon

    odgovornosti i raspon ogranienja. Za svaki element organizacije, odnosno za svaku

    varijablu, definisane su sedmo-stepene ordinalne skale koje su se koristile za

    merenje njihovih vrednosti. Predloene skle merenj predstvljju ordinalne

    skle, to predstvlj iskork u odnosu n dosdnje nine merenj nekih

  • element orgnizcije, koji su mereni iskljuivo nominlnim sklm, odnosno

    odreivnjem ktegorij kojim su dodeljivni.

    Na osnovu definisanih skala merenja elemenata organizacije definisan je model

    usklenosti element. Definisane su tri varijable koje predstavljaju meru

    usklaenosti elemenata organizacije. Ove varijable predstavljaju nezavisne

    promenljive u nacrtu istraivanja. Kao zavisne varijable u istraivanju uzeti su

    razliiti indikatori efikasnosti organizacija.

    Kako bi se pokazao uticaj usklaenosti elemenata organizacije na efikasnost koje

    organizacije postiu, sprovedeno je istraivanje u kojima su prikupljeni podaci o

    stanju elemenata organizacije kao i kriterijumima efikasnosti koje su organizacije

    ostvarivale. Istrivnje je sprovedeno n preduzeim u Srbiji koj su se po

    kriterijumu visin poslovnog prihod nl meu prvih 300 preduze u

    posmatranim godinama (2007. i 2009. godina). U istrivnju su se koristili

    upitnici sa pitanjima i tvrdnjama koja su sluila z merenje vrednosti vrijbli

    element orgnizcije. Od indiktor efiksnosti koji su mogli d se izrunju n

    osnovu rspoloivih podtk, z zvisnu promenljivu izbrni su indiktori

    produktivnosti preduze, obzirom d su njvie povezn s internom

    efiksnou preduze.

    Dobijeni rezultati faktorske analize (ANOVA) uticaja usklaenosti organizacione

    strukture i sistema merenja performansi na izabrane kriterijume efikasnosti su

    pokazali da organizacije koje spadaju u grupu koje imaju usklaenu organizacionu

    strukturu i sistem merenja performansi imaju vie srednje vrednosti definisanih

    kriterijuma efikasnosti. Dalje, analiza korelacije usklaenosti svih elemenata

    organizacije i izabranih kriterijuma efikasnosti pokazala je da izmeu njih postoji

    linearna meuzavisnosti. U zavisnosti od izbora kriterijuma efikasnosti, u veini

    sluajeva postoji srednja korelacija izmeu nezavisne i zavisne varijable.

    Kroz prikaz rezultata istraivanja disertacije dokazana je opta hipoteza koja je

    postavljena na poetku rada: projektovanje organizacije je mogue unaprediti

    merenjem stanja i meusobnim usklaivanjem elemenata organizacije (hipoteza

    H0). Opta hipoteza je dokazana potvrivanjem etiri posebne hipoteze: mogue je

    definisati zatvoren skup elemenata organizacije kojim se na dobar nain opisuju

  • karakteristike organizacije (hipoteza H1), mogue je meriti stanje elemenata

    organizacije: organizacionu strukturu, sistem merenja performansi i organizacionu

    kulturu (hipoteza H2), mogue je definisati usklaivanje elemenata organizacije

    kojim se doprinosi poboljanju rezultata projektovanja organizacije (hipoteza H3) i

    postoji pozitivna korelacija izmeu usklaenosti elemenata organizacije i

    efikasnosti organizacije (hipoteza H4). Na ovaj nain je dokazano da se

    definisanjem usklaivanja elemenata organizacije unapreuje proces

    projektovanja organizacije.

    Kljune rei

    Projektovanje organizacije, merenje elemenata organizacije, usklaivanje

    elemenata organizacije, organizaciona struktura, sistem merenja performansi,

    organizaciona kultura.

    Nauna oblast

    Organizacione nauke

    Ua nauna oblast

    Organizacija poslovnih sistema

    UDK broj

    005.72

  • AN APPROACH TO ORGANIZATIONAL DESIGN BASED ON

    MEASURING THE ALIGNMENT OF ORGANIZATIONAL ELEMENTS

    Summary

    The subject of this doctoral dissertation is the improvement of the process of

    designing an organization by measuring the state and alignment of organizational

    elements. The research of the organizational designing process started from the

    principles that have been developed thus far in the scientific and professional

    fields. Some theories, known in the literature as contingency theories, speak of the

    necessity for the elements of an organization to be aligned with the strategy of the

    organization and its environment. They explain that there is no one single most

    efficient organizational method, but that the selection of the organizational design

    depends on both the chosen strategy and the environment in which the

    organization operates. Other theories focus on the principles which speak of the

    importance of