Essay Lost

  • Published on
    31-Oct-2014

  • View
    15

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

<p>TabulaRasa DetelevisieserieLostalskritischeutopie WerkstukZelfstudieUtopisme Door:WillemGoedhart Docent:MaryKemperink</p> <p>1</p> <p>1.Inleiding Inhetnajaarvan2004stortpassagiersvluchtOceanic815neeropeentropisch eiland.Achtenveertigmensenoverlevendezecrashensamenwachtenzeopeen reddingsmissievanafhetvasteland.Wanneerdezeuitblijft,zietheternaaruit datzehundagenindezeparadijselijkeomgevingmoetenslijten.Maarzijndeze modernemensenwelinstaatomindewildenatuureennieuwlevenopte bouwen?Eninhoeverreverschilthetnieuwebestaanmetdatvanvoordecrash? Deoverlevendenworstelenzichtbaarmethetstichtenvaneennieuwe samenlevingophettropischeiland.Hetlevenaldaarheeftgoedekanten:hetis eenvoudig,natuurlijkeniedereendoetmee.Tochzijnerookveelkwestiesdie hetsamenlevenbemoeilijken;menmoetlerenelkaarteverdragenenwaarderen. Bovenstaandebevatineennotendopdeuitgangspositievande televisieserieLost.DezeAmerikaanseserie,gemaaktenuitgezondendoor productiemaatschappijABCvan2004tot2010,weetinkortetijduittegroeien totwereldwijdfenomeen.Tientallenmiljoenenkijkersvolgenwekelijksde belevenissenvandepersonagesopheteiland.Criticireagerenlovendendeserie sleeptjarenlangtientallentelevisieprijzenindewachtvoorregie,scriptsen prestatiesvanindividueleacteurs.Opinternetontstaateenwarecommunity omtrentdeserie,waarfansspeculerenoverhetvervolgvanhetverhaalende betekenisvandeonderliggendethematiekenmotievendiegetoondworden.1 Deafgelopenjareniserinditverbandheteenenandergepubliceerd door(academische)liefhebbersvandezetelevisieserie.Wetenschappelijke publicatiesnemendeseriealsvoorbeeldvaneenhedendaagscultureel fenomeen,datzichuitspreektoveruiteenlopendezakenalsfilosofie,gender, politiek,sociologieenspiritualiteit.Hetnarratiefvandetvserieconcentreert zichperafleveringopnpersonage,wiensverhaallijnopheteiland onderbrokenwordtdoorenkeleflashbacksuitzijnvoorafgaandeleven. Zodoendewordtdekijkergenformeerdoverhetverledenenhetkaraktervan depersonages,enisdezeinstaatomveranderingvanzijnofhaargedraginde nieuwesituatietesignaleren.Eveneenswordtdemaatschappijaanhetbeginvan deeenentwintigsteeeuw,metalzijnvoorennadelen,afgezettegeneennieuwe, meertijdlozesamenlevingopheteiland.Hoedezetweewerelden,evenalshun inwoners,vanelkaarverschilleniseencentraalthema.Inditkaderishet opvallenddateenbelangrijkaspectvandeserienognauwelijks wetenschappelijkbeschrevenis:deutopischedimensie. Utopismeiseenveelzijdigbegrip.Labriedefinieerteenutopiealsvolgt: Utopiaiseenplaats,waarhetideaalvanhetgoedelevenisgerealiseerd(eu topos),maardiezichhelaasnergens(outopos)bevindt.2ThomasMorelegtin zijnUtopia(1516)deliterairebasisvoorditbegrip,datzichindeloopdertijd ontwikkeltintallozevariantenvanutopischdenken.Indetwintigsteeeuw ontstaatergeleidelijkeentegenreactieopdeconventioneleutopie,waarinhet vooruitgangsgeloofjuistleidttoteennegatiefscenario:dedystopische 1HetbekendstevoorbeeldhiervanisLostpedia(http://lostpedia.wikia.com),eenencyclopedisch</p> <p>opgezettewebsitegemaaktdoorfans,volmetanalyses,beeldmateriaal,lijstjes,theorienen transcriptiesmetbetrekkingtotdeserie. 2A.Labrie,Utopieenutopiekritiek.Eenhistorischeverkenning,In:A.Labrie(e.a.),Eindevande utopie?SpeciaalnummervanGroniek,jaargang26,nr.120,1993,10.</p> <p>2</p> <p>samenleving.Isdemodernemensmetzijnverlichtingsdenkenwelinstaattot verbeteringvanzijnleefomstandigheden? Hetcontrastvanpositieveontwikkelingenmethunkeerzijdeistyperend voordeutopischevisiehedentendage.Bestaatdeidealesamenlevingwel,of heeftelkeutopieeenzwakkeplek?Enwatvoordeenemensalseenverbetering geldt,kandooriemandmeteenafwijkendeideologiealseennegatieve ontwikkelinggezienworden.Dergelijkekwestiesvormendeleidraadvooreen recentgenrebinnendeutopischeliteratuur:dekritischeutopie.LymanTower Sargentdefinieertdezenieuwevorm,decriticalutopia,alsvolgt: Anonexistentsocietydescribedinconsiderabledetailandnormally locatedintimeandspacethattheauthorintendedacontemporaneous readertoviewasbetterthancontemporarysocietybutwithdifficult problemsthatthedescribedsocietymayormaynotbeabletosolveand whichtakesacriticalviewoftheutopiangenre.3</p> <p>InhoeverredetelevisieserieLostalsmogelijketussenvormvandeutopieen dystopieaanditconceptvoldoet,isdecentralevraaginditessay.Tevenswordt hetideevaneenpersoonlijkeutopieuiteengezet;denieuwesamenlevingheeft voorelkindividuanderevoorennadelen,afhankelijkvanzijnideologienende maatschappijdiehijachterlaat.Diegenemethetjagerverzamelaarinstinctofde voortvluchtigecrimineelzaldetropischewildernisalsutopischerbeschouwen dandesuccesvollezakenman. Destrekkingvaneenutopiegaatdoorgaansverderdaneenblauwdruk vaneenidealesamenlevingtegeven.Utopischegedachtenwordennamelijk veroorzaaktdooronvredemetdehuidigestandvanzaken.Eenutopiezetzichaf tegeneenmaatschappijwaarindeleefomstandighedennietutopischzijn.Labrie concludeertdaaruit:Indiezinzegtdeutopieevenveel,zonietmeer,overde eigensamenlevingalsoverdestaatwaarnaarzijverwijst.4OokinLostissprake vanmaatschappijkritiekopdeeigensamenleving,i.c.deAmerikaanse/Westerse wereldaanhetbeginvande21eeeuw.Waardezekritiekzichspecifiekopricht, wordtverderopuiteengezet. OmvasttestelleninhoeverreLostzichmanifesteertalseenutopische, danweldystopischetelevisieserie,isnaderonderzoekvereist.Ditessaytracht, middelseenanalysevanhetplot,enkeleaspectenomtrentdeleefsituatieophet eilandvasttestellen,omtebepalenofdesamenlevinginLostaansluitbijhet utopischgedachtegoed.Hierbijligtdenadrukopeenvergelijkingtussenhet verleden(hetdagelijkselevenvanvoordecrash,waardemogelijkeutopiezich tegenafzet)enhetheden(denieuwesamenlevingopheteiland)eninwelke matedeleefsituatievandepersonagesverbetertofjuistverslechtert. Omditteillustrerenwordteenaantalthemasdoormijnaderbelicht.Zo iserdeslependekwestievanhetleiderschap:wiedeeltdelakensuitenwie volgtbevelenop?Watispreciesderolvangeweldenmoraliteitindeze samenleving?Lukthetdepersonagesteoverlevenzonderdemoderne technologie?Welkerolspeeltdenatuurophettropischeilandenwatvoor 5,nr.1,1994,9. 4Labrie,11.3LymanTowerSargent,TheThreeFacesofUtopianismRevisited,In:UtopianStudies,jaargang</p> <p>3</p> <p>houdingnemendeverschillendepersonageshiertegenoveraan?Vechtiedereen voorzijneigenkansen,ofligtdesleuteltotoverlevenjuistinhethelpenvan elkaar? Daarnaastkomtinditessayhetideevaneenindividueleutopieter sprake.Vandriepersonageswordtdeleefsituatievanvoorennadecrash beschreven,metoogvoordeontwikkelingdieelkpersonagedoormaaktende relatietothetutopischegedachtegoedinditleerproces.Wegensdeomvangvan detotaleserie,alsmedehetfeitdatdeutopischedimensieervanenderelatie hedenverledenindeloopdertijdmeeropeenzijspoorbelanden,beperktdeze analysezichtotheteersteseizoenvandetelevisieserie.5Doormiddelvaneen plotanalyse,gerichtoputopischeaspecten,deideologienenthematiekinde serie,wordteenantwoordgegevenopdevraag:inhoeverreisLostte interpreterenalseenutopische/dystopischetelevisieserie? 2.Ididntsignupforthis.Decrashalsongeplandbeginpunt Eerstiserpaniek.Hetvliegtuigstaatinbrand,mensenliggenbedolvenonder brokstukken.Erwordtgegild,gehuild. Hetbeginvaneenutopiezieterdoorgaansandersuit.Eenpersonage ontwaaktinzijnbedenwanneerhijnietsvermoedenddedeuruitstapt,staathij ineensineenutopischewereld.Ookindatgevalisersprakevaneenkorte periodevanpaniekofonzekerheid,maaralsnelwordtdeprotagonistdoor vriendelijkemenseninhethartgeslotenenverkenthijstapsgewijsdeutopische samenlevingwaarinhetverhaalzichafspeelt. OokinLostkomtdeutopieletterlijkuitdeluchtvallen.Maaralsdeeerste crisiseenmaalvoorbijiseniedereenbuitenlevensgevaaris,betekentdatniet zondermeerhetbeginvaneenutopischemaatschappij.Deoverlevendenwillen namelijkmaarnding:geredwordenenterugnaarhuis.Sommigepersonages weigerenzelfszichvoorkortetijdaantepassenaandenieuweomstandigheden. WanneerBoonezijnverwendezusShannoneenchocoladereepoverhandigt, reageertzijalsvolgt:SHANNON: As if I'm going to start eating chocolate. BOONE: Shannon, we may be here for a while. SHANNON: The plane had a black box, idiot. They know exactly where we are. They're coming. I'll eat on the rescue boat.6</p> <p>Ondankshetbouwenvaneengrootkampvuurenpogingenomradiocontactte makenmetdebuitenwereld,blijftdegehooptereddinguit.Detechnologieaan boordvanhetvliegtuigheeftgefaald;deoverlevendenzijnonvindbaar.Ditzorgt ervoordatmenmetelkaareensoortcommunemoetstichtenopditonbekende eiland.Ofditeenutopiewordt,dieverschiltvanonzemaatschappij,isnogmaar devraag.Deparadijselijkeomgevingendeisolatievandebuitenwereldzijn 5HeteersteseizoenvanLostbevat24afleveringen,oorspronkelijkuitgezondenindeVSvan22</p> <p>september2004totenmet25mei2005,enverscheenwereldwijdopDVDonderdetitelLost: TheCompleteFirstSeasonop6september2005. 6Aflevering1:Pilot,Part1</p> <p>4</p> <p>present;aandemensenzelfomdeutopieterealiseren. Hetontstaanvandenieuwemaatschappijgaatgepaardmetvallenen opstaan.Erheerstwantrouwentussendegroepsgenoten,hetgeenleidttot conflicten.Ookworsteltelkindividumetzijnrolbinnendegroep.De eenvoudigstezaken,zoalshetbeschikkenovervoldoendeetenendrinken,zijn geenzekerheidmeer.Zobezienlijkthetnieuwelevenweinigutopisch. Erdientdanookeenmentaliteitsveranderingplaatstevinden,alvorens deutopischesamenlevingkanwordengesticht.Hetindividualisme,zotyperend voordehedendaagsemaatschappij,moetopzijgezetworden.Naeenaantal dagenhoudtnpersonage,dokterJack,diezichopwerptalsleidervande groep,indatverbandeenbelangrijkespeech:Jack: Every man for himself is not going to work. It's time to start organizing. We need to figure out how we're going to survive here. Now, I found water. Fresh water, up in the valley. I'll take a group in at first light. If you don't want to go come, then find another way to contribute.7</p> <p>Nadezespeechontstaaterindegroepsteedsmeereengevoelvansolidariteit. Devliegtuigmaaltijdenwordenonderelkaarverdeeld,enhetzwangeremeisje krijgtereentjeextra.Niemandhoeftmeerteonderhandelenofteploeterenvoor zijndagelijksekost.Allevoorzieningenomeeneenvoudig,maarmenselijk bestaanteleiden,zijnbovendienaanwezigopheteiland.Ergroeitvoldoende voedselindejungle,eriseenversewaterbronenmetdewrakstukkenvanhet vliegtuigbouwtiederebewoner,methulpvanzijnlotgenoten,eeneigententje omintevertoeven.Doortelatenzienhoedezemensenhunbestaanopbouwen, inclusiefalleproblemendiedaarmeegepaardgaan,onderscheidtLostzichvan demeesteutopien.ZoalsTowerSargentopmerkt:Utopiasareoftencriticized forsimplydescribingthesocietywithoutindicatinghowthatsocietywasor couldbeachieved.8 Hetnieuwelevenopheteilandkangezienwordenalseensociaal experiment.Eengroeponbekendenmoetmetelkaarzienteoverleven.Zodoende gaanalsnelenkeletraditioneledistinctiesopdeschop.Eenvoorbeelddaarvanis hetverschilinklasse.Deeilandbewonerskomenvanoorspronguitverschillende milieus.JackbijvoorbeeldisaanColumbiaUniversityafgestudeerdals neurochirurg,terwijlHurleyachterdetoonbankstaatbijeenfastfoodketen.In dehedendaagsemaatschappijzoudenbeidenwaarschijnlijkverschillendelevens leiden,maaropheteilandvallendeverschillentussenhunomstandigheden volledigweg.Sterkernog,detweerakengoedbevriendenondersteunenelkaar waarnodig. Eenanderonderscheiddatlangzamerverdwijnt,isderassenkwestie.De castvanLostbevateenaantalnietwesterseetniciteiten:tweeAfroAmerikanen, eenIrakesemoslim,tweenietEngelssprekendeKoreanen.Inhetbeginleidtdit totdiverseconflicten;deAmerikaanseplattelanderSawyerverdenktdeIrakese Sayidervanhetvliegtuigtehebbengekaapt.Dezeruziewordtnaverloopvantijd weerbijgelegdenSayidblijktmetzijntechnischekenniseenwaardevolle aanwinstvoordegroep,ondervindtookSawyer.Gecompliceerderligthetmet 7Aflevering5:WhiteRabbit 8TowerSargent,7.</p> <p>5</p> <p>hetKoreaanseechtpaarSun&amp;Jin.Vooralhij(Jin)heeftmoeitezichaantepassen aandeWestersewaardenvandegroep,engebiedtzijnvrouwbedekkende kledingtedragenennietmetdeanderemannentecommuniceren.Voorhaaris ditnieuwelevenechtereenkansomtebrekenmetdestrengeleefregelsvan haargeboortelandenzichtegedragenalsdeWestersevrouwen,waardoorde relatiemethaarmanonderdrukkomttestaan. TochishetnietzodatLosteenutopischesamenlevingschetstwaarinalle traditioneleleefregelsoverboordwordengegooid.Eenkwestiedieopheteiland nogsteedseenbelangrijkerolspeelt,isreligie.Mengaatweliswaarnietmeer wekelijksnaardekerk,maarinmoeilijketijdenbiddensommigepersonagestot God.Religieneemtalsbehoefteeensoorttussenpositiein:hetwordtniet afgewezen,nochverheerlijkt.Demeestepersonageszijngelovig,maar praktiserenhunreligieinbeperktemate.DaarmeepleitLostenigszinsvooreen vrijemoraalwatbetreftGodsdienst.Welwordenreligieuzewaardengepredikt: naastenliefdeentolerantievormendebasisvoorsocialeinteractie.9 DeutopieinLostisergeenwaarinalleproblemenenconflictentussen mensenzijnverdwenen.Netalsindehuidigemaatschappijworsteltdemens somsmetzijnnaasten,maardeuitkomstisopheteilandoverwegendpositief. Doorhetgedwongencontactontstaatnadecrasheenhechtegroepmensendie elkaarondersteunen.Ofditeenmaatschappijiswaardemensennogvelejaren inharmoniezullensamenlevenisnietaandeorde.Hetgaateromdateengroep mensendieleeftinhethierennueennieuwbestaanopbouwtopheteilanddat verschiltenbeterlijktdanhunvorigelevenssituatie.Lostisdaarmeeeen typischecriticalutopiadiezichconcentreertopontsnappenaanhetheden.Bill Ashcroftzegthierover:Criticalutopiasarenotsomuchconcernedwiththe futureasmuchaswithsketchingthepresentandourwaysoutofit.10 3.ThenewsheriffintownTotalitarismeofeenvrijeresamenleving Wanneereengroepmenseneennieuwesamenlevingsticht,isleiderschapvan grootbelang.Wieneemtdebeslissingen,verdeeltdetakenenlostconflictenop? Elkemaatschappijkenthaareigensoortleiders.Dictators,koningenofreligieuze leiders,vaakopbasisvanerfrechtofveroveringaandemachtgekomen.De Westersewereldkenthedentendagevooraldemocratischgekozenleiders,die verantwoordingafdienenteleggenoverhunbestuur,envoorhundadendoor debevolkingafgestraftofbeloondkunnenwordenmiddelsverkiezingen.Welk systeemoftypeleiderhetbestewerkt,iseencentraalthemainLost. Vanafhetmomentdathetvliegtuigneerstort,wordtde leiderschapskwestieinganggezet.Wiewerptzichzelfopalsleiderenwaarom doethijdit?OnderdeoverlevendenisJackdiegenediedirectdetakenvaneen leideropzichneemt.Hijbekommertzichomdegewonden,zetanderenaanhet werkomheninveiligheidtebrengenensteltmensenophungemak.Opdat momentgenietJackookdirectveelsteunbinnendegroep:menvolgtzijn bevelenzondermeeropenondersteunthembijhetbehandelenvande 9OverderolvanreligieinLost,losvandeutopischecontext,zie:</p> <p>ChrisSeay,TheGospelAccordingtoLost,(NashvilleTN:ThomasNelsonInc.,2009)en http://lostpedia.wikia.com/wiki/Religion 10BillAshcroft,Criticalutopias,TextualPractice21,no.3,(2007):418.</p> <p>6</p> <p>gewonden.HiermeelegtJackdebasisvoorzijnleiderschap. Alsderookwolkenvanhetvliegtuigwrakzijnopgetrokkenenhulp uitblijft,realiserendemensenzichdatzeopheteilandeenbestaanmoeten opbouwen.BijditprocesneemtJackdeleiding;hijbesluitdegroepte verplaatsenvanhetstrandnaardegrottenindejungle,zorgtdatvoedselen drinkwatergereguleerdenverdeeldwordenendatiedereeneigentakenkrijgt. InditopzichtheeftJackveelwegvaneensocialistischeleider.Nietalleenpleithij vooreeneerlijkeverdelingvangoederenenzorgthijdatiedereeneenbijdrage levert,hijhelptookdiegeneindegroepdiehetmoeilijkhebben.Vreedzaam samenlevenenwerkenisJacksuitgangspunt,wathijverwoordtinzijnspeech tegendegroep:Ifwecantlivetogether,weregonnadiealone.11 WatmaaktJacktoteen...</p>