File 1417421513

  • View
    215

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

http://wbooks.com/media/custom/upload/File-1417421513.pdf

Transcript

  • De pracht en praal van de Russische hofcultuur van de tsaren wordt gesym-boliseerd door het paasei. Niet zomaar een ei, maar een juweel: uitgevoerd in de kostbaarste materialen en vervaardigd door de beste juweliers. Met het eerste paasei dat hofjuwelier Karl Faberg in 1885 voor de tsaar vervaardigde, was een nieuwe trend geboren. De elite maakte er een sport van om de eieren zo luxueus en extravagant mogelijk te laten uit voeren.Bijna 130 jaar later spreken deze pronk-juwelen nog onverminderd tot de verbeelding. Het Landesmuseum in Liechtenstein bezit n van de grootste verzamelingen Russische paaseieren. De topstukken uit deze collectie, waar-onder meerdere Faberg-eieren, worden in Geloof, Hoop en Liefde. Kostbare eieren uit het Tsarenrijk in de spotlights gezet. In dit boek komen de tradities en weelde van het vooroorlogse Rusland samen met het virtuoze ambacht van de kunst-nijverheid rond 1900.

    Geloof, Hoop en Liefde

    KOSTBARE EIEREN UIT HET

    tsarenrijk

    Geloof,Hoop en Liefde

    KO

    STBA

    RE EIER

    EN U

    IT HET

    tsarenrijk

  • Annemiek Rens

    Geloof, Hoop en Liefde

    KOSTBARE EIEREN UIT HET

    tsarenrijk

    Drents Museum | Liechtensteinisches Landesmuseum

    WBOOKS

  • 3inhoudInleiding 5

    GELOOF 7Traditieensymboliekvanhetpaasei

    HOOP 35FabergendeRussischehofcultuur

    LIEFDE 57Decoratieenambachtrond1900

    Eggstoremember 79

    Notenenliteratuur 81

    Colofon 84

  • 5niettothetoudetsarenrijk,maarstrektzichuitoverdegeheletwintig-steeeuwtotaandedagvanvandaag.VeelvandezekunstobjectenmaaktendaarbijeenreistotoverdegrenzenvandeSovjet-UnienaarWest-EuropaenAmerika.Hetverhaalzoueenromankunnenzijnwaarinooklouchehandel,veilingenmetrecordopbreng-stenenvervalsingenvoorkomen:dehoofdpersonenwordenvertolktdoorzowelliefhebbersalsspecu-lanten.Elkenieuwedrukzoueenextrahoofdstukbevattenmetnieuweverwikkelingen.ZodookerrecentnogeenverdwenengewaandpaaseiopdattsaarAlexanderIIIin1887aanzijntsarinaschonk.HetbevondzichjarenlangineenAmerikaanshuisvolsnuisterijenenprullaria,toteenschroothandelaarhetopeenantiek-marktkochtvoordegoudwaardeendeoorspronkelijkeherkomstbekendwerd.1Bijna130jaarlaterspreektdecombinatievanzeldzaamheidenvakmanschap,vangeschiedenis,mysterieenromantieknogonver-minderdtotdeverbeelding.

    HetLiechtensteinischesLandesmuseumteVaduzbezitdegrootsteverzamelingRussischepaaseierenbuitenRusland,in2010

    inleiding geschonkenaanhetvorstendomdoorlandgenootenverzamelaarAdulfPeterGoop(19212011).Ditboekneemtuaandehandvandetop-stukkenvandezebijzonderecollectiemeeindewereldvanhetRussischeei:detraditieensymboliekvanhetpaasei,hetweelderigehoflevenenderoldiehofjuwelierKarlFaberghierinspeelde.Natuurlijkwordtookaandachtbesteedaanhetbijzondereambachtdataandezekunstwerkentengrondslagligt.Alleeierenuitdecataloguszijnafkomstiguitdecol-lectievanhetLandesmuseum.

    HetDrentsMuseumlegtinhaarei-gencollectieondermeerdenadrukopdeNederlandsekunstenkunst-nijverheidindeperiode18851935.Dezecollectieisgrotendeelsbijeen-gebrachtdoordeStichtingSchoneKunstenrond1900(SSK) dieditjaarhaarvijftigjarigejubileumviert.Hetmuseumplaatsthaarcollectiedoormiddelvantentoonstellingenenpublicatiesregelmatigineeninternationaalperspectiefendebezoekerwordtdaarbijuitgedaagdomverbindingenteleggen.OokdecollectieRussischeeierenbiedtdezemogelijkheid.Dekunstrond1900wordtzowelinNederlandals

    HetverhaalvanhetRussischepaaseilaatzichlezenalseenroman.Eenromanvangeloof,hoopenliefdeinhettsarenrijkvanhetfindesicle.DetitelvanditboekstaatsymboolvoordebijzondereeigenschappenvanhetRussischepaasei.Deprach-tigversierdeeierenzijnbetekenis-dragersvanhetorthodoxegeloof,maarookvanhetgeloofindeheer-schappijvandeRomanovs.Zezijntraditionelesymbolenvanhoopopnieuwlevenendehoopenverwach-tingnaarhetjaarlijksegeschenk,dateriederjaarweerandersuitzag.Demeestluxeexemplarenhaddenzelfseensurprise.Depaaseierenzijnnietalleeneengeschenkvanliefde,maarwerdenookmetveelliefdegemaaktindewerkplaatsenvanRuslandsbesteedelsmeden.Totdeabsolutetopstukkenbehorenzon-dertwijfeldelegendarischekeizer-lijkeFaberg-eierenuitdejaren18851917.DekostbareeierenuithettsarenrijkvertellenhetverhaalvandetraditiesenvandeweeldevanhetvooroorlogseRusland,entonenhetvirtuozeambachtvandekunstnijver-heidrond1900.DegeschiedenisvandezeRussischepronkjuwelenbeperktzichechter

  • 6inRuslandgekenmerktdoorontwik-kelingenindevrijeentoegepastekunsten.Binnendieontwikkelingenzijnerzowelverschillenalsovereen-komstenaantewijzen,bijvoorbeeldinhetwerkvanNederlandseedelsmedenalsJanEissenloeffel(18761957),CarelBegeer(18831956)enJohannavanEijbergen(18651950)enhunRussischecollegasKarlFaberg(18461920),FjodorRckert(18401917)endekunstnijveraarsvandeFirmaOwtschinnikow(actief18531917).DeVaas met kever van Van EijbergenenhetZilveren ei met bijvanOwtschinnikowvormeneentreffendeillustratievanhetverrassendeeffectdatditkanopleverenafb.1en2.

    HetLandesmuseumsteldehaarcollectiegenereusterbeschikkingaanhetDrentsMuseumvoordezeexpositieenpublicatie.DitprojectkwamtotstanddoorhetmusealesamenwerkingsverbandEEN(EuropeanExhibitionNetwork),eeninitiatiefvanhetDrentsMuseum.MuseavanvergelijkbareomvanguitlandenalsLiechtenstein,Duitsland,Itali,Zwitserland,Oostenrijk,Spanje,EngelandenZwedenmakendeeluitvanditnet-werk.Hetdoelisdeledenregelma-tigteinformerenovertentoonstel-lingsprojectenenverzamelingenomzototuitwisselingensamenwerkingtekomen.

    DeLiechtensteinsecollectieRussischepaaseieren,methetAppelbloesem-eivanFabergalsabsoluuttopstuk,wordtvoorheteerstaanhetNederlandsepubliek

    getoond.TentoonstellingenboekvormeneenuniekegelegenheidomkennistemakenmetdezeRussischetraditieenobjecten.HetDrentsMuseumiszeerdank-baarvoordezeprettigesamen-werkingmethetLiechtensteinischesLandesmuseum.Specialedankgaatuitnaardirecteurprof.dr.RainerVollkommerdieditbelangrijkepro-jectmogelijkmaakte.DaarnaastzijnThomasMssnerenSvenBehamonsbijdevoorbereidingenvandepublicatieententoonstellingzeerbehulpzaamgeweest.OokgaatonzedankuitnaarKatherinePurcellvanWartskiLondenenSpaarnestadPhotovoorhetbeschikbaarstellenvanprachtigbeeldmateriaal.

    TotslotwillenwijuitgeverWBOOKS,inhetbijzonderHenkvandeWalenJohandeBruijn,engrafischvormgeverIngeborgScheffershartelijkdankenvoorhunondersteuningbijditproject.PersoonlijkdankikAnnabelleBirnieenHarryTupan,directieDrentsMuseum,enPeterSchonewille,tentoonstellingscordinator,voordekansommetdezeuitmuntendecollectietewerkenenmeinditverrassendeonderwerptemogenverdiepen.OoknoemikgraagChrisStolwijk,AnitaHopmansenTonGeertsvanhetRKDNederlandsinstituutvoorkunstgeschiedenisonderwiensvleugelsikditprojectmochtuitvoeren.TonGeertsenHarryTupantradentevensopalsredacteur,waarvoormijngrotedank.

    Annemiek Rens Paaseierenworden

    1. Johanna van Eijbergen (uitv. G. Dikkers & Co.),

    Vaas met kever, ca. 1905, messing, hoogte 10 cm,

    collectie Drents Museum, Assen.____

    2. Firma Owtschinnikow, Zilveren paasei met

    bij, 19081917, collectie Liechtensteinisches

    Landesmuseum, Vaduz.

    1

    2

  • 7geloof

  • 8PaaseierenwordeninRussischefamiliesbijnavereerdalsiconen.Zestaansymboolvoorhoopennieuwleven.MetPasenwordtgevierddatChristusuitdedoodisverrezenenheteeuwigelevenkrijgt:deoverwinningvanhetlichtopdeduisternis.Dezehergeboorteneemteenhelebelang-rijkeplaatsinbinnenhetorthodoxegeloof.HetuitwisselenvanpaaseierenisalsritueeldaaromdiepgeworteldindeRussischecultuur.Hetschenkenvaneenpaaseiistevenseentekenvan(naasten)liefde.Tochisdezetraditievanoorspronggeenchristelijke.Eierenzijnaleeuwenlangbetekenisdragersvoorvruchtbaarheidenleven,endusonlosmakelijkverbondenmetdelente.DeEgyptenarenzienheteialshetsymboolvandegoddelijkekrachtwaaruitdewereldgeborenwerd,eenmysterieuzekiemdeslevens.Ookde

    Indirs,GriekenenRomeinengevenheteieenspecialerolbijrituelenvanvruchtbaarheidenschepping.2DeGermanenoffereneierenaanhungodThor,maarookinandereculturenwordtaaneiereneenhelendeenbe-schermendewerkingtoebedacht.3Dechristelijkekerkintegreertvervolgensdezeveelouderevolkstraditiesinhaareigencultuur.HeteikrijgtpasindevroegemiddeleeuweneenreligieuzechristelijkebetekeniswanneerdoorAugustinus(354430)derelatiewordtgelegdtussendeOpstandingvanChristusenheteialstekenvanhoopenhergeboorte.

    DetraditieomelkaarmetPaseneenbeschilderdeiteschenkenbestaatoveralinEuropa,maarisnergenszogrootalsinRusland.HetchristelijkegeloofspeeldeindenegentiendeeeuweennietteonderschattenrolinhetlevenvaniedereRus.Vandeeenvoudigsteboertotdetsaarzelf,iedereenwaszijnlevenlanginnigmetdekerkverbonden.DetsaarhadbovendiendebijzondererolvanhoofdvandeRussisch-orthodoxekerk:er

    wasinRuslandnogsprakevaneeneenheidvanwereldseenkerkelijkemacht.Pasenwasdebelangrijksteorthodoxefeestdagenwerddusgrootsgevierd.AanPasengingeenperiodevanvastenvooraf,waarbijgeeneierengegetenmochtenworden.OpWitteDonderdagwerdendeeierenvoorhetpaasfeestgekooktenbeschil-derd.Zewerdendaarnametwijwaterbesprenkelddoordepriester.DezegewijdeeierenhaddenvoordeRussenookeenmagischekracht:zezoudendeoogsttegenhagel,hetveetegenziekteenhethuistegenbozegeestenbeschermen.DePaasmisbegonopzaterdagavondenduurdetotdiepindenachtafb.3.Gelovigenverzameldenzichineenverduisterdekerkdiedewereldzonderhetlichtvanhetgeloofsymboliseerde.HetheiligevuurwerdbinnengedragendoordepatriarchenzijngeestelijkenenhetnieuwsoverdeOpstandingvanChristuswerdver-kondigdmetdewoordenChristosWoskresje(Christusisopgestaan).Klokkengeluidommiddernachtver-spreiddedezeboodschapoverstadenland.Vervolgensgingengeestelijken

    symboliek VAN HET PAASEI

    traditie &

  • 9engelovigenineenfeestelijkeoptochtmetkaarsenindehandzingenddoordekerk.DePaasmaaltijdopzondagwasgenereusmetpaasbroodenhetuitwisselenvanpaaseieren.Hetverstoppenvandepaaseieren,zoalsmeninNederlanddoet,isinRuslandonbekend.

    PASEN AAN HET HOFInhetnegentiende-eeuwseSt.Petersburgafb.4,dezetelvandemacht,werdenindepaasweekgeenfinanciletransactiesgedaan.Dekerkklokkenluiddenerbijnaonaf-gebroken.VoordePaa