FIMIF-Procedurat e optimizimit në sistemin e kontrollit teknik në

  • View
    231

  • Download
    8

Embed Size (px)

Transcript

  • R PACI

    UNIVERSITETI POLITEKNIK I TIRANS

    FAKULTETI INXHINIERIS MATEMATIKE DHE INXHINIERIS FIZIKE

    DEPARTAMENTI I INXHINIERIS FIZIKE

    DISERTACION

    PR MARRJEN E GRADS DOKTOR I SHKENCAVE

    PROCEDURAT E OPTIMIZIMIT N SISTEMIN E KONTROLLIT TEKNIK

    N PAJISJET ME RREZE X , SI ELEMENT PR REDUKTIMIN E

    DOZAVE N EKSPOZIMET MJEKSORE

    Punoi: Rustem PACI Udhheqs: Prof. Dr. Fatos YLLI

    Tiran, 2015

  • R PACI

    II

    UNIVERSITETI POLITEKNIK I TIRANS

    FAKULTETI INXHINIERIS MATEMATIKE DHE INXHINIERIS FIZIKE

    DEPARTAMENTI I INXHINIERIS FIZIKE

    DISERTACION

    Paraqitur nga:

    Rustem PACI

    pr marrjen e grads

    DOKTOR I SHKENCAVE

    TEMA:

    PROCEDURAT E OPTIMIZIMIT N SISTEMIN E KONTROLLIT TEKNIK N PAJISJET

    ME RREZE X , SI ELEMENT PR REDUKTIMIN E DOZAVE N EKSPOZIMET

    MJEKSORE

    Mbrohet m dat 17 / 04 / 2015, para Komisionit t prbr nga:

    1.___Prof . Dr. Partizan MALKAJ_________________Kryetar/Oponent

    2.___Prof.Dr. Theodhor KARAJA_________________Antar / Oponent

    3.___Prof .Dr Fatos KLOSI___________________________Antar

    4.___Prof .Asoc.Dr. Dhurata KUQI_____________________Antar

    5.___Prof .Dr. Kostandin DOLLANI____________________Antar

    Tiran, 2015

  • R PACI

    III

    PROCEDURAT E OPTIMIZIMIT N

    SISTEMIN E KONTROLLIT TEKNIK N

    PAJISJET ME RREZE X , SI ELEMENT

    PR REDUKTIMIN E DOZAVE N

    EKSPOZIMET MJEKSORE

  • R PACI

    IV

    PRMBAJTJA fq

    Lista e figurave VII

    Lista e tabelave IX

    Dedikim X

    Falenderim XI

    Qllimi XII

    Abstrakt XII

    KAPITULLI I

    Rrezatimi X dhe karakteristikat spektrale

    fq

    Hyrje 1

    1.1 Rrezet Rntgen 2

    1.1.1 Vetit Fizike 4

    1.1.2 Vetit Kimike 4

    1.1.3 Vetit Biologjike 4

    1.2 Imazheria e Prgjithshme 5

    1.3 Prftimi i Rrezeve X n Diagnostik 5

    1.4 Filtrimi 9

    1.5 Kolimimi 10

    1.6 Dobsimi i tufs me Rreze X. Prftimi i imazhit rrezatues 11

    KAPITULLI II

    Imazheria e Prgjithshme

    Fq

    2.1 Elementt baz t vlersimit t imazhit 13

    2.2 Kontrasti i imazhit rrezatues 13

    2.3 Origjina e kontrastit tek imazhi rrezatues 15

    2.4 Perceptimi i kontureve tek imazhi dritor radiologjik 18

    2.5 Radiografia e zakonshme 19

    2.6 Ndikimi i tensionit, i intensitetit dhe i kohs s ekspozimit 23

    2.7 Eleminimi i rrezatimit t shprhapur 24

    2.8 Element t interpretimit t radiografive t zakonshme 25

    2.9 Prfitimet dhe rreziqet nga rrezet rntgen 27

  • R PACI

    V

    KAPITULLI III

    Elementt baz n sistemin e kontrollit teknik

    Fq

    3.1 Elementt baz n sistemin e kontrollit teknik 31

    3.2 Prse sht i nevojshm kontrolli teknik i paisjeve 33

    3.3 Standartet pr sistemin grafi n radiologji 34

    3.3.1 Saktsia e tensionit t zbatuar n k/Volt 34

    3.3.2 Saktsia n prsritjen e tensionit 34

    3.3.3 Varsia e tensionit me ndryshimin e rryms 35

    3.3.4 Filtrimi i prgjithshm 35

    3.3.5 Koha e ekspozimit 35

    3.3.6 Fuqia e rrezatimit n dalje 36

    3.3.7 Prputhja e tufs s drits me tufn e rrezeve X 36

    3.3.8 Prputhja e qendrs s tufs me rreze X dhe qendrs pr marrjen e imazhit 37

    3.3.9 Ortogonaliteti i tufs s rrezeve X dhe marrsit t imazhit 37

    3.3.10 Kolimimi 37

    3.3.11 Madhsia e vatrs 38

    3.3.12 Poteri 38

    3.3.13 Rrezatimi rrjedhs 38

    KAPITULLI IV

    Karakteristika t pajisjeve matse

    fq

    4.1 Pajisjet e kontrollit teknik 40

    4.2 Paisja Multi O Meter 40

    4.3 Kontrolli teknik i imazhitn Fantoma Universale 43

    KAPITULLI V

    Realizimi i matjeve dhe testeve

    fq

    5.1 Saktsia e kilovoltazhit 44

    5.2 Shprndarja e saktsis s tensionit pr spitale t ndryshme 48

    5.3 Saktsia n prsritjen e tensionit 51

    5.4 Varsia me ndryshimin e rryms 55

    5.5 Fuqia e rrezatimit n dalje 59

  • R PACI

    VI

    Prfundime 102

    Rekomandime 104

    Referenca 105

    KAPITULLI VI

    Optimizimi

    fq

    6.1 Element n lidhje me prkufizimin e dozave 70

    6.2 Doza efektive 72

    6.3 Cilsia e imazhit 74

    6.4 Materiali dhe metoda pr vlersimin e cilsis s imazhit 74

    6.5 Vlersimi i dozs n pajisjet me rreze X me ndryshimin e tensionit dhe rryms 76

    KAPITULLI VII

    Rezultatet

    fq

    7.1 Prputhja e tufs s drits me tufn e rrezeve X 80

    7.2 Aftsia ndarse 81

    7.3 Kontrasti 83

    7.4 Vlersimi i makinave digitale me rreze X n sistemin grafi 86

    7.5 Lidhja kontrast, rezolucion doz nga tensioni 88

    7.6 Prshkrimi i disa dozave pr pacientet 94

    7.7 Zbatimi i konceptit t msiprm 96

    7.8 Doza efektive per punonjesit dhe publikun ne disa spitale n shqipri 98

  • R PACI

    VII

    LISTA E FIGURAVE fq

    Figur 1.1 Rntgenografia e dors 1

    Figur 1.2 Spektri pr disa lloje t ndryshme rrezatimesh 2

    Figur 1.3 Tubi i Rrezeve X 5

    Figur 1.4 Anoda rrotulluese 6

    Figur 1.5 Spektri teorik 7

    Figur 1.6 Spektri real 8

    Figur 1.7 Metoda e filtrimit 10

    Figur 1.8 Kolimatori i tufs se rrezeve x 10

    Figur 1.9 Figura e dobsimit t tufs rnse n nj mjedis. 11

    Figur 1.10 Elmentet e prgjithshm t ekspozimit 11

    Figur 1.11 Mnyra e prftimit t imazhit 12

    Figur 2.1 Kontrasti i imazhit 14

    Figur 2.2 Ndryshimet e vlers s 15

    Figur 2.3 Shkallt e kontrastit 16

    Figur 2.4 Skema e prftimit t imazhit 18

    Figur 2.5 Perceptimi i kontureve t nj objekti 19

    Figur 2.6 Zmadhimi i Objekteve 19

    Figur 2.7 Shembull i kurbs sensitometrike t iftit film-ekran 21

    Figur 2.8 Imazhe dritore t marra pr pr vlera t ndryshme t I 22

    Figur 2.9 Prshkrimi i grils kundrshprhapse. 25

    Figur 2.10 Turbullira gjeometrike e lidhur me prmasat e vatrs s tubit t rrezeve X. 26

    Figur 4.1 Paisja Multi O Meter 40

    Figur 4.2 Fantoma Universale 40

    Figur 4.3 Karakteristikat e paisjes Multi- O Meter 41

    Figur 4.4 Faktori i korrektimit te Dozs pr tensione t ndryshme 42

    Figur 5.1 Shmangiet e tensionit nga pulti me matjet direkte me MoM. 45

    Figur 5.2 Varsia e ndryshimit te shmangies mes tensionit n pult dhe tensionit 46

    Figur 5.3 Shmangia e vlerave t tensionit pr tre matje 46

    Figur 5.4 Shmangia e vlerave t tensionit 47

    Figur 5.5 Shmangiet pr spitale t ndryshme sipas tensioneve n Tabeln 5.2 50

    Figur 5.6 Shprndarja grafike e vlerave te Tabels 5.3. 52

    Figur 5.7 Shprndarja n forme kollonash t vlerave t tabels 5.3. 52

    Figur 5.8 Shperndarja n forme kolonash shmangien pr cdo matje t tabls 5.3 53

    Figur 5.9 Shprndarja n form kolonash e t dhnave t makinave me rreze X 55

    Figur 5.10 Shmangia n form grafike pr rrymn dhe tensionin 57

    Figur 5.11 Shmangia e tensionit nga rryma n form kollonash pr cdo matje 57

    Figur 5.12 Shmangia e vlerave t tabels nr 5.6 59

    Figur 5.13 Shprndarja n form kollonash shtes t njra tjetrs prkatsisht 61

    Figur 5.14 Shprndarja n form kollonash shprndarjen e dozs kerma 63

    Figur 5.15 Shprndarja n form kolonash n lidhje me qndrueshmrin e Kerms. 64

    Figur 5.16 Shprndarja e Kerms pr spitale t ndryshme 64

    Figur 5.17 Shprndarj