Folijarna Primena Uree Nakon Berbe Kao Mera Kondicioniranja Voćaka Za Narednu Sezonu

  • Published on
    22-Dec-2015

  • View
    29

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Folijarna primena uree nakon berbe u cilju kondicioniranja

Transcript

Folijarna primjena uree nakon berbe kao mera kondicioniranja vocaka za narednu sezonuFolijarna primena uree u periodu nakon berbe nije nepoznata stvar u domaoj proizvodnoj praksi. Nai voari Ureu nakon berbe koriste uglavnom u svrhu smanjenja inokuluma fuzikladijuma zahvaljujui injenici da urea podstie mikrobioloku razgradnju lista. O folijarnoj primjeni uree nakon berbe, koja ima za cilj poveanje sadraja rezervnih materija u biljci, kod nas je do sada bilo malo rijei. Ovakav pristup temelji se na injenici da 60-70% azota primjenjenog folijarno odmah nakon berbe (dok je list aktivan) moe biti usvojen u biljku i skladiten kao rezerva za narednu sezonu. Naime, istraivanja su potvrdila da ovaj folijarni tretman moe poveati zametanje plodova i visinu prinosa u narednoj godini. Jesenji folijarni tretman su se pokazali naroito vani za razvoj velikih, zdravih listova u lisnoj gronji, koji su opet odgovorni za razvoj jakih cvjetova i cvjetnih pupoljaka. Ovakav pristup koji podrazumeva kombinovanje fertigacije sa folijarnom aplikacijom azota poveava efikasnost usvajanja azota od strane biljke, dok smanjuje koliinu azota primjenjenu uobiajenim putem preko zemljitaU pogledu koritenja azota od strane biljke, osnovne faze razvoja do kraja cvetanja odvijaju se na osnovu rezervnih formi N, akumuliranih u prethodnoj vegetaciji.Preporuena doza primjene iznosi 45-55 kg/ha Uree, to odgovara unosu od 20-25 kg/ha azota. Moe se raditi u jednom navratu ili, kod viih doza, split metodom, primjenom 1 3 puta, sa prvim tretmanom neposredno nakon berbe, a ostalim u intervalu od 7-10 dana.

Slika 2. Efekat temperature zemljita, vazduha i razvojne faze na usvajanje N(Fuchigami i sar, 2002.).

ta je vano znati?Budui da je usvajanje azota putem korena u prolee zavisno od vie faktora (temperatura zemljita, temperatura vazduha, fenofaza biljke), njegovo znaajnije usvajanje deava se uglavnom tek posle cvetanja, odnosno sa poetkom fenofaze intenzivnog porasta mladara. Obino se to deava sedam do deset dana nakon punog cvetanja, sa izuzetkom nekih sorti kao to je na primjer Fudi, kod koga intenzivan rast mladara poinje ve u cvetanju. Sve fenofaze pre toga, dakle bubrenje pupoljaka, prolistavanje, cvetanje i zametanje plodova odvijaju se uglavnom na osnovu rezervnih materija koje je biljka uskladitila u prethodnoj vegetaciji.Akumulacija rezervnih materija u biljci poinje ve sa prestankom intenzivnog porasta mladara i formiranjem terminalnog pupoljka, odnosno sa poetkom descedentnog toka u biljci. Pri tome, nivo optereenosti biljke sa plodovima kao velikim potroaima asimilata direktno utie na koliinu rezervnih materija za narednu sezonu i predstavlja jedan od najbitnijih faktora opte kondicije zasada i, izmeu ostalog, potencijalne pojave alternativnosti. Zbog toga najintenzivnije stvaranje asimilata koje biljka skladiti u trajnim tkivima, uglavnom korenu i stablu, deava se nakon berbe, kada se biljka oslobodi plodova i produkte fotosinteze usmeri na pripremu za prezimljavanje kao i za stvaranje rezerve koja e biti iskoritena za prve faze razvoja u narednoj sezoni.Zbog toga, poveanje rezerve azotnih jedinjenja u biljci postao je jedan od ciljeva u voenju proizvodnje voa i sadnog materijala, budui da se njome pozitivno utie na visoku produktivnost zasada i bolji start i razvoj sadnica.Fizioloka osnovatransformacija, distribucija i remobilizacija usvojenog azotaSpasavanje produkata degradacije u listovimaSenescencija kao zavrna faza u godinjem ciklusu biljke je, kao i sve druge faze, genetiki programirana. U pogledu listova, starenju prethodi translokacija mineralnih elemenata u druge delove biljke (stablo, koren). Ovaj proces moe da bude indukovan sa vie faktora. Od unutranjih faktora, najvanii su starost i korelativni odnosi izmeu vegetativnih i generativnih organa, u kojima su posrednici unutranji regulatori rastenja. Od spoljanjih, najvei znaaj imaju intenzitet svetlosti i duina dana, temperatura, snabdevenost vodom i mineralnim solima, kao i infekcija odreenim patogenim organizmima (Konjevi i sar. 2010.).

Slika 3. Metaboliki procesi u senescentnim listovima; povlaenje produkata degradacije hlorofila, proteina i lipida. Vano je primjetiti da se amonijumov jon koristi za sintezu glutamina i asparagina. Saharoza, glutamin i asparagin su glavni proizvodi degradativnih procesa i oni se putem floema transportuju u druge dijelove biljke prije nego to listovi opadnu (Konjevi i sar, 2010.).

Poto je razlaganje proteina jedna od najvanijih posledica starenja, metaboliki procesi su organizovani tako da se produkti razlaganja spasu i prenesu u druge dijelove biljke (Gan i Amasino, 1997). Hloroplasti sadre 70-80% od celokupnog azota. Razliite proteaze razau peptidne veze, a aminokiseline su, zatim, podvrgnute daljoj degradaciji . Ugljenini skelet aminokiselina, koji ostaje nakon deaminacije, ulazi u mitohondrijama u ciklus trikarboksilnih kiselina i delomino (20%) doprinosi poveanju disanja. Kroz proces glukoneogeneze, viak produkata ciklusa se koristi za sintezu saharoze. Amonijumov jon koji se oslobaa deaminacijom ugrauje se u glutamin i asparagin. Tako se u listovima, u toku senescencije, dogaa remobilizacija makromolekula koja dovodi do eksporta saharoze, glutamina i asparagina, putem floemskog soka koji izlazi iz senescentnih listova, prije nego to e oni otpasti (Slika 3.). Razgradnja proteina, nukleinskih kiselina i lipida, pre nego to istovi otpadnu, kao i translokacija saharoze, glutamina i asparagina u druge delove biljke, je od ogromnog znaaja za rastenje biljke u narednoj sezoni (Fiziologija biljaka, Konjevi i sar, 2010.)

Efikasnost usvajanja UreeU pogledu folijarne primene, urea predstavlja veoma pogodno azotno ubrivo zbog neutralnog polariteta, brze absorpcije, niske fitotoksinosti i dobre rastvorljivosti. Najbolja efikasnost Uree na drvenastim kulturama moe se postii kroz jesenju primjenu budui da se mogu koristiti vee koncentracije Uree bez bojazni od njene fitotoksinosti (Johnson, 2001). S druge strane, ograniavajui faktor u jesenjoj primeni predstavlja stvaranje abscisnog sloja na lisnoj drci i smanjenje protoka izmeu lista i grane ili ograniavanje protoka materija u stablo od strane rodne granice (Hill-Cottingham, 1968). Generalno, veina autora slae se u tome da folijarna aplikacija Uree u jesen moe poveati rezerve azota i pozitivno uticati na cvetanje, zametanje plodova i rast u narednoj sezoni (Oland, 1963, Shim i sar. 1972, Han i sar. 1989, Sanchez i sar. 1990, Khemira i sar 1998, Rosencrance i sar. 1998, Dong i sar. 2001, Cheng i sar. 2002, Nielsen 2001.).Na osnovu ovih izvjetaja, folijarno usvajanje azota u jesen od strane lista kree se od 35 47% na jabuci (Dong i sar. 2002, Hill Cottingham i Lloyd Jones 1975), i od 48 69% na nektarini (Rosecrance i sar 1998, Tagliavini 1998), a Lang (2004) utvruje da nakon tretmana rodne granice trenje imaju 30-40% vie rezervnog azota koji zadravaju i tokom zime.Momenat i uslovi aplikacije

Slika 4. Efekat vremena primjene na sadraj N15 u mirujuim pupoljcima jabuke (Khemira i sar, 1999.).

Na smanjenje folijarnog usvajanja uree veoma utiu vremenski uslovi, naroito niske temperature i vetrovito vreme nakon tretiranja. Na primjer Orbovi i sar. (2001) ustanovili su da se vei prolaz uree kroz kutikulu lista groa deava na temperaturi od 28C nego to je to bio sluaj na 19C, u toku prvih 12 sati. Ovo se moe objasniti time to niske temperature smanjuju termodinamiku aktivnost rastvora Uree, rezultirajui u smanjenju difuzije kroz pore lista i kutikulu. Vetrovito vreme ubrzava suenje kapljica rastvora, to opet pojaava negativan uticaj niih temperatura na absorpciju.Sa starenjem listova (u Novembru) ono vjerovatno postaje manje efikasno u absorpciji i transportu Uree (ili njenih metabolita). S obzirom da Urea moe otetiti plodove, tretiranja sa ovakvim dozama prije berbe nisu preporuljiva. Folijarna aplikacija bi trebala biti izvrena odmah nakon berbe da bi se ostvarilo to bolje usvajanje i transport (Khemira i sar, 1999.).

Distibucija produkata degradacije

Slika 5. Koliina markiranog azota (N15) u listovima, kori i korjenu nakon jesenje aplikacije uree na sorti jabuke Fudi/M26.

Nakon to je urea absorbovana od strane lista, dolazi do njene hidrolize do amonijum jona (NH4+) koji je zatim iskoriten za sintezu aminokiselina koje su potom transportovane u organe gdje je azot potreban (Dilley i Walker 1961, Swietlik i Faust 1984.) Koristei N15 metodu, Dong i sar. (2002) ustanovili su da lie mladog Fudija/M26 brzo usvaja N iz uree tokom prvih 2 dana nakon folijarne aplikacije u jesen. Absorbovan N iz Uree primjenjene folijarno u jesen bio je pretvoren u aminokiseline u liu a potom transportovan u koru i koren. Aminokiseline u kori i korenu delomino su bile transformisane u druge oblike azota kao to su skladini proteini. Kora i koren bili su glavni potroai azota iz Uree primenjene preko lista u jesen. Za razliku od ovih rezultata, khemira i sar. su utvrdili da na je na starijim biljkama transport azota iz uree ogranien iskljuivo na okolna tkiva u odnosu na mesto aplikacije. Ovo upuuje na to da se starije biljke, sa veim skladinim mestima za azot ponaaju drugaije u odnosu na mlade biljke (Khemira i sar, 1999).Usvajanje azota putem korena takoe je poveano folijarnom aplikacijom uree. Takoe, lie tretirano Ureom bilo je zelenije u odnosu na kontrolu u vreme uzimanja uzorka za analizu. Ovo se moe objasniti na sledei nain: Lie tretirano Ureom moe imati veu fotosintetsku aktivnost i moe proizvoditi vie ugljenih hidrata u odnosu na kontrolne listove, to moe obezbediti vie energije korenovom sistemu i drati korenov sistem due aktivan kasnije u sezoni.Raspodela N menja se sa vremenom aplikacije. Azot iz Uree primenjene folijarno u junu uglavnom je ostao vezan u listu, dok je azot bio brzo transportovan u trajna tkiva biljke kada je urea bila primenjena u jesen (Khemira i sar, 1999.).Remobilizacija rezervnih materijaRemobilizacija azota u narednoj sezoni deava se obino sa kretanjem vegetacije, pre procesa znaajnijeg usvajanja azota putem korena koje se deava sa odmicanjem sezone. Procenat azota koji je u prolee bio remobilizovan i usmeren na cvetanje, zametanje plodova i poetni rast mladara na osnovu dostupnih podataka iznosi 32 48% na jabuci (Millard i Thompson, 1989), 30% na breskvi (Rosencrance 1998), 38-46% na nektarini (Tagliavini i sar, 1998). U rodnim granicama trenje Lang (2004) registruje 20% vie azota u odnosu na kontrolu.Pitanja na koja se mora odgovoritiKao to je to sluaj i u drugim zemljama, tako je i kod naih voara prisutna bojazan da bi tretman Ureom neposredno nakon berbe mogao prouzrokovati ozbiljne probleme. Jedna od njih je miljenje da bi ovaj tretman mogao dovesti do ponovnog kretanja vegetacije, tzv. retrovegetacije. Pojava retrovegetacije je najee posledica prolaska biljke kroz odreeni stresni period, a problem je veoma naglaen kada je dugotrajan suni period praen obilnim kiama u kasno leto. Retrovegetacija je viestruko tetan proces jer utie na produenje vegetacije i s tim u vezi, smanjenje otpornosti biljke na niske temperature, zatim, dolazi do izmrzavanja novih prirasta, propadanja generativnih pupoljaka i velike opasnosti od izmrzavanja cele biljke. Voke u narednu sezonu ulaze oslabljene, daju nii prinos i osjetljive su na napade bolesti i tetoina.Osim kratkog perioda u junu, kada se zasad namerno zasuuje u cilju stimulacije diferencijacije pupoljaka, u ostalom delu sezone zasad mora da bude u uslovima optimalne vlanosti i dobrog zdravstvenog stanja tj. u uslovima minimalnog stresa. Na taj nain biljka na vreme zavrava sve svoje karakteristine faze: cvetanje, zametanje plodova, deljenje elija ploda, intenzivan porast mladara, diferencijaciju pupoljaka, rast ploda i nakupljanje asimilata i pripremu za zimu i narednu vegetaciju. Zbog toga se o folijarnoj primeni Uree moe govoriti samo u zasadima u kojima je ovo pravilo ispotovano, odnosno tamo gde je zasad uredno pripremljen za kraj vegetacije. Mladari koji ni nakon berbe nisu zavrili svoj rast, pupoljci koji nisu zatvorili kao i vremenske prilike koje podstiu retrovegetaciju su signali da bi jedan ovakav tretman najbolje bilo zaobii. Folijarnom aplikacijom uree stimulie se prirodan proces nakupljanja asimilata, kao dela jesenjeg toka fiziolokih procesa usmjerenih na pripremu biljke za zimu. Zakljuak je, folijarni tretman Ureom nakon berbe ne moe isprovocirati vegetaciju ali moe stimulisati ve zapoeti tetni proces retrovegetacije.U vlastitim ogledima obavljenim u jesen 2013. godine, koritene su doze od 30, 60 i 90 kg/ha, aplicirane split metodom u jedan do tri navrata. U svim sluajevima nije se uspjelo isprovocirati kretanje mirujuih pupoljaka koji su normalno zavrili proces vegetacije. Kod koritenja visokih doza evidentirana su oteenja na listu u obliku rubne nekroze i posmeenja lista ali nije primjeeno kretanje pupoljaka u odnosu na netretirana stabla.ta je sa otpornou biljke na niske temperature? U ogledima na sortama jabuke Marshall Mac i Empire (Cheng i sar, 2000), kao i na mladom Fudiju u rasadniku koriten je rastvor 3% rastvora Uree koji je apliciran dva puta sedmino nakon berbe krajem Septembra i poetkom Oktobra. Utveno je da Urea nije imala negativan uticaj na otpornost biljke. Autori zakljuuju da ukoliko su tkiva biljke dobro sazrela, folijarna primjena Uree nee negativno uticati na otpornost biljke prema hladnoi.U izvjetaju koji daje Lang (2009) na trenji je ispitan uticaj ne samo jesenjeg, ve i tretmana u kasno ljeto, kada visoke temperature mogu pruzrokovati jesenji val vegetacije. U svakom tretmanu koritena su dva tretmana Ureom u koncentraciji od 3,5% sa razmakom od 8 dana na sorti Ulster na Giseli 5. Ovakvi tretmani izvreni su sa prvim tretmanom obavljnim 31 avgusta, 14 setembra, 28 septembra i 12 oktobra.

Rezultati su pokazali da tretmani ureom nisu imali negativan efekat na otpornost prema niskim temperaturama, ve da su je poveali. Na uzorku grane uzete 12 decembra, sva tretirana stabla bila su za 5 do 6F otporniji na niske temperature u odosu na kontrolu. Grane tretirane poetkom i sredinom septembra bile su blago otpornije od onih tretiranih kasnije. Ovi raniji tretmani takoe su pokazali bolju aklimatizaciju u odnosu na kontrolu tokom jesenje pripreme biljke za zimu. Kasniji tretmani bili su za 2 do 3F otporniji u odnosu na kontrolu, a testirani su od ranog Oktobra do sredine Novembra.Postoji bojazan i od opadanja listova nakon folijarne primjene Uree, ime bi se eventualno negativno uticalo i na diferencijaciju pupoljaka koja se odvija takoe tokom jeseni. Urea je, generalno, slab defolijator. U dananje vrijeme najbolji rezultati u defolijaciji postiu se primjenom CuEDTA (helatni bakar) i hormonskih preparata. Na osnovu gore pomenutih istraivanja, folijarna primjena uree neposredno nakon berbe u navedenim dozama nije uticala na opadanje lista. S obzirom na nedovoljno poznat uticaj kombinacija uree sa drugim jedinjenjima na defolijaciju, najbolje je tretman obaviti samo sa rastvorom Uree uz eventualan dodatak ok...