GEBELİK BİLGİSİ

  • Published on
    06-Jan-2016

  • View
    38

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

GEBELK BLGS. Yrd. Do. Dr. Gonca mir Cumhuriyet niversitesi Tp Fakltesi Kadn Hastalklar ve Doum AD. nsan gebelii. nsan gebelii obstetrik olarak 40 haftalk bir sretir. embriyolojik olarak 38 haftalk bir sretir. nsan gebelii - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

<ul><li><p>GEBELK BLGSYrd. Do. Dr. Gonca mirCumhuriyet niversitesi Tp FakltesiKadn Hastalklar ve Doum AD</p></li><li><p>nsan gebeliinsan gebelii obstetrik olarak 40 haftalk bir sretir.embriyolojik olarak 38 haftalk bir sretir.nsan gebeliiobstetrik olarak son adet tarihinin ilk gnnden balar.ebmbriyolojik olarak fertilizasyondan sonra balar.</p></li><li><p>nsan gebeliinin dnemleriGeliim aamas asndanObstetrik olarak ilk 10 hafta embronikson 30 hafta fetalEmbriyolojik olarakilk 8 hafta embryonikson 30 hafta fetal</p></li><li><p>nsan gebeliinin dnemleriGebelik izlemi asndan obstetrik olaraklk trimester (14 hafta)0-14 haftakinci trimester (13 hafta)15-27 haftanc trimester (13 hafta) 28-40 haftaTrimesterler TM1, TM2, TM3 olarak ksaltlabilir.</p></li><li><p>nsan gebeliinin dnemleriDoum asndan obstetrik olarakGebeliin ilk yars (ilk 20 hafta) DkGebeliin ikinci yars (son 20 hafta) DoumErken doum 21-37. haftalarda olan doumTerm doum 38-41.5 haftalarda olan doumPostterm doum &gt;42 haftada olan doum</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 1Koitus ile ejaklat vajene dklr.Ejaklat iinde 100 milyonun zerinde sperm hcresi vardr.Ovulasyon zaman servikal kanal optimum akla sahiptir.Spermler servikal kanalda bulunan mukusa girer.Spermler servikal kanala girdikten bir saat sonra tubann fimbriyal ucuna ularlar.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 2Spermlerin dlleme yeteneini tam olarak kazanmasna kapasitasyon denir.Kapasitasyonun bir ksm erkekte bir ksm da kadnda servikal mukustan geerken olur.Spermlerin servikal kanaln kriptleri iinde mukusun optimal olduu periovulatuvar dnemde 1-3 gn yaar.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 3Ovulasyon 14. gn olur.Oosit 24 saat fertilizasyon gcne sahiptir.Ovulasyon ile tuba lmenine ya da batn boluuna braklan oositin zerinde hala granloza hcreleri vardr.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 4Spermler zona pellisudaya yaklar.Akrozomdan salglanan enzimlerle sperm ba zonay geerek oosit iine girer.Sperm pronkleusu ve oositin pronkleus birleerek 46 kromozomlu bir hcre oluur.Bu hcre tek hcreli bir embriyo olan zigottur. Bu olay fertilizasyon adn alr.Fertilizasyon yaklak 24 saat srer.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 5Oluan zigot mitoz blnme ile oalr ve tuba iinden de hareketine devam eder.Zigotun blnmesine klivaj denir.Oluan hcrelere blastomer denir.Hcre saysnn artmas ile morula oluur.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 6Embriyo ilk gnlk yaamn tubann iinde geirdikten sonra 4. gn uterus iine girer.ki gn uterin svlarn iinde serbest olarak yzer.Embryo hcrelerinin birbirine tutunmasna kompaksiyon denir. Bu aamadan sonra blastosist oluabilir.Blastosist zona pellusidadan kurtulur ve buna hatching denir.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 7Embriyonun d ksmnda bulunan trofoblastlar endometriuma tutunarak 6. gn implantasyon balar.Embriyo geliirken gebelik hormonlarnn etkisi ile endometrium desidua halini alr.Desidua tansn endometrial ba dokusu hcrelerinin gsterdii deiiklikler belirler.mplantasyon 12. gnde tamamlanr.Endometriyuma gmlen embriyonun st tekrar desidua ile rtlr.</p></li><li><p>Gebeliin oluumu 8Embriyolojik olarak gebeliin ilk 8 haftasna embryonal, son 30 haftasna fetal dnem denir.Embryo ilk 2 haftalk yaamnda proembriyo olarak da isimlendirilir.Bu dnem germ yaprann oluumu ile dikkati eker. Embriyonal yaamn sonraki 6 haftasnda organ taslaklar oluur.Gebeliin sonraki 30 haftas olan fetal yaamda organlarn olgunlamas salanr.</p></li><li><p>Plasenta 1Plasentann geliimine plasentasyon denir.Plasentasyon implantasyon ile birlikte 6. gn balar.lki ilk trimesterin sonunda biten, ikincisi 20. haftann sonunda tamamlanan iki aamal bir sre sonunda olgun eklini alr.</p></li><li><p>Plasenta 2Anne ile fets arasnda besin maddeleri ve gaz deiimini salayan organdr.nsan plasentas diskoid yapda olup, hemomonokoryaldir, yani gebelik boyunca tek bir trofoblast tabakas devamlln korur.</p></li><li><p>Plasenta 3En kk anatomik birimi kotiledondur.Herbir kotiledon tek bir spiral arterin terminal dal ile kanlanr.ki veya daha fazla kotiledonun biraraya gelmesiyle lobller oluur.12-20 adet lobl vardr.Termde normal plasenta 15-20 cm apnda, 2-3 cm kalnlnda ve 450-500 gr arlndadr.</p></li><li><p>Plasenta 4Desidua bazaliste sitotrofoblastlarn proliferasyonu ile primer villuslar oluur.Primer villuslar sekondere, sekonder villuslar ise anjiogenez ile tersiyer villuslara dnr.Termde bir plasentada maternofetal deiim iin 12 metrekarelik bir villz alan vardr.Normal gebeliklerin %25inde plasental infaktlar grlr.</p></li><li><p>Placenta ve fetus9 haftalk bir embriyo</p></li><li><p>Maternal-plasental-fetal nitenin fonksiyonlar 1Gebelikte uteroplasental kan akm artar.Termde uterusun total kan akm 500-700 ml/dkdr.Her iki uterin arterden gelen kann %90 kotiledonlara yaylr.Gebeliin ikinci ayndan itibaren spiral arter ve ven duvarnda regresif deiiklikler balar.</p></li><li><p>Maternal-plasental-fetal nitenin fonksiyonlar 2Damarlardaki bu dejeneratif deiikliklerden sonra trofoblastlar intervillz alandan arter lmenini invaze ederler.Uteroplasental damarlarda gebeliin yol at bu deiiklikler dejeneratif olmasna karn normal plasentasyon iin de gereklidir.</p></li><li><p>Plasental kaynakl peptidlerHCGHPLPAPP-APlasental protein 12Human koryonik kortikotropinACTH ve MSH benzeri hormonlar</p></li><li><p>Transport fonksiyonuOksijen,CO2, Na ve su basit difzyonlaGlikoz kolaylatrlm difzyonlaSuda eriyen vitaminler ve esansiyel aminoasitler aktif transportlaTransferrin ve demir pinositozlaFetal eritrositler szma yolu ile anneye geerek immnizasyona neden olur</p></li><li><p>Umblikal kordonki arter bir venden oluurKordonun ba dokusunu Wharton jeli olutururTermde 50-60 cm ve 12 mm kalnlndadrTek umblikal arter varlnda fetuslarda %50 orannda yapsal anomaliler bulunabilir</p></li><li><p>Maternal fizyolojiAnnede oluan fizyolojik deiikliklerin nedeni gebelik ve doum srasnda baz risklerden korunmas, fetal byme ve gelimenin salanmasdr.Gebelik boyunca meydana gelen bu deiiklikler doumdan 6-8 hafta sonra normale dner.</p></li><li><p>Genital sistem deiiklikleri 1Uterus normalde 50-70 gr iken, termde 800-1200 gr olur.Gebeliin 6. haftasna kadar doal eklini korur.6-12. haftalar arasnda yuvarlak bir ekil alr.12. haftadan sonra pelvis dna kar.Pelvisten ktktan sonra da hafif saa rotasyon yapar.lk trimesterden sonra irregler, arsz kontraksiyonlar olur (Braxton-Hicks).</p></li><li><p>Genital sistem deiiklikleri 2Serviks bir miktar yumuar ve morumsu renk alr.Servikal kanal kaln bir mukus tkac ile kapatlmtr.Gebelik sresince vajen mukozasnda belirgin kalnlama olur.Artan damarlanma nedeniyle vajen morumsu grlr.</p></li><li><p>Genital sistem deiiklikleri 3Gebelik boyunca overlerde ovulasyon durur.Yeni folikl maturasyonu olumaz.Genellikle tek bir corpus luteum vardr.Gebeliin ilk 8 haftasnda progesteron retir.Daha sonra progesteronu plasenta retir.</p></li><li><p>Derideki fizyolojik deiikliklerHiperpigmentasyonKloazmaNevsTelenjiektaziPalmar eritemStria gravidarumSpider anjioma</p></li><li><p>Memedeki deiikliklerErken gebelikte dolgunluk, hassasiyet olur.Sekizinci haftadan sonra meme daha lobule olur.Cilt alt venleri daha belirginleir.Meme ba erektil olur, rengi koyular ve byr.kinci trimestrden sonra kolostrum olabilir.</p></li><li><p>Metabolik deiiklikler 1Kilo artar (Ortalama 12.5 kilo).Fets 3500 , plasenta 500, amnion svs 800, uterus 1000, kan hacmi art 1500, Maternal ya birikimi 3200, interstisiel sv 1500, meme dokusu 500.Pankreas beta hcrelerinde hiperplazi ve inslin sekresyonunda art vardr; bunun nedeni HPL, strojen ve progesterondur.</p></li><li><p>Metabolik deiiklikler 2Trigliserid dzeyi artar.Total kolesterol termde %50-60 art gsterir.VLDL, LDL ve dier lipoproteinler artar.Total vcut suyu termde 8.5 lt artar.Plasma volm 1.2 lt artar.Sodyum retansiyonu olur.Anjiotensin 2ye kar hassasiyet azalmtr.Gebelerde hiperventilasyon respiratuvar alkaloza neden olur.</p></li><li><p>Kardiovaskler deiiklikler3. trimesterde kalp yukarya doru itilir.Dinlemekle 1. kalp sesi sertlemitir.Sistolik frm duyulabilir.Kan hacmi artar ve 34. haftada en yksek dzeye ular.Kardiyak debi %30-40 artmtr.Kan basncnda minimal azalma olur.Aldosteron artmtr.</p></li><li><p>Hematolojik deiiklikler 1Kan hacmi %40-50 artar.Artan kan hacmini %75i plazmadr.Ortalama RBC hacmi artmtr.Gebelikte gnlk Fe gereksinimi 6-7 mgdr.Gebelikte serum Fe azalr, Fe balama kapasitesi artar.Beyaz kre artar, doumda 25-40 bine ular ve puerperiumda normale dner.</p></li><li><p>Hematolojik deiiklikler 2Fibrinojen artar.Sedimantasyon artar.Gebelikte koaglasyon artmtr.Faktr XI ve XIII dnda tm faktrlerin dzeyi artar.Trombosit ap ve hacmi artmtr.</p></li><li><p>Solunum sistemindeki deiikliklerDiafragma ykselir.Subkostal a geniler.Dakika ventilasyon says artmtr.Fonksiyonel rezidel kapasite azalr.Rezidel volum azalr.Dakika hacmi, alveoler ventilasyon ve istirahatte O2 tketimi artar.</p></li><li><p>riner sistemdeki deiikliklerGebelikte her iki bbrekte %30 hacim art olur.Sada daha bariz olmak zere reterler genilemitir.GFR %50 artar.Renal plazma akm %25-50 artar.Glikozun glomerler filtrasyonu artar, tubuler reabsorbsiyonu minimal azalr, glikozri grlebilir.Gnlk idrar hacmi %25 artmtr.</p></li><li><p>GIS deiiklikleriHipersalivasyonzefagus alt sfinkter basncnda azalmaMide motilitesinde azalmaMide boalma zamannda uzamance barsak motilitesinde azalmaKabzlkKolestazSafra kesesi motilitesinde azalma</p></li><li><p>Endokrin sistem deiiklikleriHipofizde prolaktin salglayan hcrelerde hipertrofi ve hiperplaziHipofiz boyutunda artmaTiroidde hafif bymeParathormon ilk trimestrde azalr sonra artarTotal kalsiyum azalrSerbest kortizol dzeyi artar</p></li><li><p>FetusOvulasyon tarihi ya da konsepsiyon tarihi tam olarak bilinemeyecei iin gebelik sresi hesaplanrken SAT alnr.Takip kolayl asndan gebelii 3 trimestere ayrabilirizDzensiz adet durumunda, SATn yanl hatrlanmasnda ve yakn zamanda OKS kullanm gibi nedenlerle kesin gebelik haftas saptanamayabilir.TDT, SATa 7 gn ekleyip 3 ay geriye giderek hesaplanr.</p></li><li><p>Gelime ve bymentrauterin yaamn snflamas:TrimesterlerGebeliin ilk yars ve ikinci yarsGebeliin ilk, ikinci, nc, ve drdnc 10 haftasPreterm, term, ve postterm</p></li><li><p>Birinci trimestr sonunda fets</p></li><li><p>Fetal hematoloji 1Embriyonal olarak 3 haftann sonunda 22. gn fetal kalp atmaya balar.Kan hcreleri yolk kesesi, karacier ve kemik iliinde yaplr.Fetste sentezlenen ilk kan hcreleri olan RBC yaam sresi 100 gnn altndadr.lk oluan RBCler nkleusludur.Termde fetste Hb 9-10 gr/dldir.Fetal Hbnin O2 affinitesi erikinden yksektir.Fetal Hb alkalilere direnlidir, anne kannda fetal eritrositler aratrlabilir (Apt testi).</p></li><li><p>Fetal immnolojiFetal dolamda lkositler 8. gebelik haftasndan itibaren saptanabilir.Fetste lenfosit sentezi dalak ve timusta olur.20. haftadan sonra IgG ve IgM dalakta sentezlenir.ntrauterin fetal enfeksiyonlarda fetal kanda IgG ve IgM aratrlr, IgG plasentay geer, IgM gemez.</p></li><li><p>Fetal endokrinolojiFetal hayatta ilk oluan endokrin organ tiroiddir.Konsepsiyondan 4 hafta sonra fetal tiroksin sentezi balar.12. haftadan sonra pankreastan inslin salglanmaya balar.Fets uzun sreli hiperglisemiye maruz kalrsa adack hcrelerinde hiperplazi olur, inslin salgs artar, diyabetik anne ocuunda erken neonatal grlen hipogliseminin nedeni budur.</p></li><li><p>Fetal dolam 1V.umblikalisle gelen oksijenize kann byk blm v.cava inf. ile sa atriuma buradan foramen ovale ile sol atriuma ular.Sol atriumdan sol ventrikle geer ve oradan da pompalanr.Pompalanan kann byk ksm beyin ve koronerlere gider.V.cava sup. gelen deoksijenize kan sa atrium, sa ventrikl ve pulmoner arterlere atlr.</p></li><li><p>Fetal dolam 2ntrauterin hayatta akcierler kollabe olduundan kann byk ksm ductus arteriozus vastasyla aortaya ve oradan umblikal arterlerle plasentaya gelir.Fetal distres durumunda fetse giden oksijen miktar azalr.Hipoksiye girmi bir fets kalp ve beyin gibi organlara daha fazla oksijenize kan gnderir.</p></li><li><p>Fetal solunumntrauterin hayatta fets iin gerekli O2 ve CO2 alveriini plasenta yapar.Fetal kann O2 satrasyonu maternal kandan daha yksektir.Fetal yaamda diafragma kaslmaktadr.Fetal solunum sayesinde solunum yollarnn epiteli geliir ve akcier hipoplazisi nlenir.</p></li><li><p>Fetal GIS fonksiyonuFetal yaamda GIS fonksiyonunu plasenta yapar.16. haftadan sonra fets yuttuu amnion svs mide ve barsaklara geer.ntrauterin barsak floras olumadndan K vit. sentezi yetersizdir.Erken neonatal dnemde bilribinin tamam konjuge edilemez ve hiperbilrinemi oluur.</p></li><li><p>Fetal renal fonksiyonFetste idrar oluumu 9-12. haftalarda olmaktadr.Fets 32. haftada saatte 12 ml, termde saatte 28 ml idrar karr.leri gebelik aylarnda amnion svsnn major kayna idrar olduu iin amnion svsnn az olduu durumlarda bbrek fonksiyonlar incelenmelidir.</p></li></ul>