HAP Temel Kavramlar Temel yaklaşımlar Afet Tıbbı

  • Published on
    20-Jan-2016

  • View
    54

  • Download
    5

DESCRIPTION

HAP Temel Kavramlar Temel yaklamlar Afet Tbb. Prof.Dr. Recep AKDUR. AFET Kavram Tartmalar. DOAL AFETLER -YAPAY AFETLER (natural- man made) OLAAN-OLAAN ST DURUM (usual-unusual / ordinary- extraordinary) BEKLENMEYEN-ZAMANI BELL OLMAYAN OLAY (unexpected) - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

HAPTemel Kavramlar Temel yaklamlarAfet TbbProf.Dr. Recep AKDURAKDUR HAP UBAT 2009 AFET Kavram Tartmalar DOAL AFETLER -YAPAY AFETLER (natural- man made)OLAAN-OLAAN ST DURUM (usual-unusual / ordinary- extraordinary)BEKLENMEYEN-ZAMANI BELL OLMAYAN OLAY (unexpected)KAPASTE AIMI-BAA IKMA KAPASITESN AMABARELK (helpless-poor)OLAY-ACL DURUM- FELAKET -AFET (incident-emergency-disaster-catastrophe)AKDUR HAP UBAT 2009DOAL OLAYLARIN TETKLED AFETLERTAKRE HAREKETLER DEPREM, YANARDA TOPRAK KAYMASISUKRE HAREKETLER SEL-KASIRGA, DALGAGAZKRE HAREKETLER FIRTINALARBRLEK OLAYLARAKDUR HAP UBAT 2009 DOAL OLAYLARIN AFET NTELN KAZANMASI N1. TOPLUM VARLII ,2. DNSEL YAPININ BLM DII ,3. FZK EVRESNN YETERSZOLMASI GEREKR.AKDUR HAP UBAT 2009YAPAY AFETLERBYK KAZALAR Nkleer, toksik emisyon baraj kmesi, ulatrma iSTEMSiZ / iHMALNKLEER SAVAKONVANSYONEL SAVASABOTAJ STEMLKTLESEL NFUS HAREKETLERAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarOLAAN-OLAAN ST DURUM (usual-unusual / ordinary- extraordinary)AKDUR HAP UBAT 2009 AFETLER OLAANST DELDRHer trden doal olay biliyoruz koulun varln /yokluunu biliyoruzVarlnda, her trden doal olayn afet niteliini kazanacan biliyoruzOluacak afetlerin sonularn nceden kestirilebiliyoruzAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarBEKLENMEYEN,ZAMANI BELL OLMAYAN OLAY!AKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram Tartmalar30 yl iinde, stanbulda bykl 6,4-7,4 arasnda deien bir deprem olacakByklk 6,4 olursa 7000 lm, 30000 yaral olacakByklk 7,4 olursa 30000 lm 300000 yaral olacakAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarGme-50 ylda bir byk sel grrHatay 35 ylda bir byk sel grr Metrekareye decek yamur miktarna gre, hangi evleri su basacan ve ne kadar insan boulacan kestirebiliyoruzAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarKAPASTE AIMI-BAA IKMA KAPASITESN AMABir ile hastanesine 40-50 kii bavurmas le pazarnn kurulduu gnlerde kapasite hep alr.20 kiinin ld bir trafik kazas Trkiye srekli afet yayorBARELK (Helpless-poor)OLAY-ACL DURUM- FELAKET -AFET (ncident-emergency-disaster-catastrophe)AKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarNCEL BYKLK Ba etme kapasitesini aan say-nicelikNTEL BYKLK Toplumsal ileyii fel eden/ kaos yaratan nitelikBARELK Olayla, d yardm ile ba etmeAKDUR HAP UBAT 2009AFET Kavram TartmalarAKDUR HAP UBAT 2009MARMARA 17 Austos 1999DZCE 12 Kasm 1999AKDUR HAP UBAT 200926 Nisan 1986 ERNOBL Hiroima ve Nagazakiye atlan bombalarn 200 kat radyoaktif madde yayldKontrol almalarnda 800000 kii alt, olay srasnda 30 kii ldBe milyon 300 bin kiiye iyot tableti datld, bir milyon 600000i ocukAr kirlenme (1480 kBq/m2den yksek) blgesinde bulunan 135 bin kii tahliye edildiOrta dereceli kirlenme (555-1480 kBq/m2 arasnda) blgesinde yaayan 400 bin kii srekli izleme altna alndAz kirlenme blgesinde (555 kBq/ m2 den daha az) yaayan 6 milyon kiinin izlenmesi gerekiyorAKDUR HAP UBAT 200902 Aralk 1984 BHOPAL / Hindistan Ensektisit fabrikasnn 40 tonluk MIC tank patlad, 30 metre yksee fkrd.800000 nfuslu kentin 1/3 etkilendi, 100000 kii hastaneye bavurdu, 50000 kiiye yatrlarak mdahale edildi.3000 kii olaydan hemen sonra, 3000 kii izleyen gnlerde ld. 40000 kii de solunum yetmezlii olutu. Binlerce hayvan ldAKDUR HAP UBAT 200911 Eyll 2001 kiz Kuleler3030 lm2337 YaralMilyarlarca dolar kaypAKDUR HAP UBAT 200915-20 Kasm 2003 stanbul61 lm 600 YaralAKDUR HAP UBAT 2009AFET TANIMIEKOLOJK TOPLUMSAL DENGE BOZULUROLAAN YAAM ORTADAN KALKARCAN VE MAL KAYIPLARI ORTAYA IKARSONULAR TOPLUMUN UYUM ve YANIT VERME KAPASTESN AARDI YARDIMA GEREKSNM VARDIRAKDUR HAP UBAT 2009AFET YNETMNDE KAVRAMLARETK-TEPK PROAKTF OLMA-REAKTF OLMARSK YNETM-KRZ YNETMYNETM-YNETMSZLKAKDUR HAP UBAT 2009AFET YNENTM K KMELDRAFET YNETMRSK YNETMKRZ YNETMAKDUR HAP UBAT 2009AFET YNETMRSK YNETM ( Olay ncesi /Proaktif davran) Olay olmadan nce olaydan koruma, nedenleri yok etme zararlar nleme /azaltma almalar) Risk ynetiminde hedef afet nedenlerini/ risklerini/ afetleri yok etmektir-KORUMADIRKRZ YNETM (Olay sonras /Reaktif davran) Olay olduktan sonra olay /krizi def etme krizin yaralarn sarma ikincil zararalar azaltma almalardr Kriz ynetiminde hedef ikincil kayplar en aza indirmektir.TEDAVDRAKDUR HAP UBAT 2009AFETLERDE KORUNMABirincil Korunma-Afetlerin nlenmesiDoru fizik planlamaGvenceli binalarRisk deerlendirme almalarAratrma-Gelitirme almalarToplum eitimiAfet planlarrnein; toprak kaymas olabilecek yerde yerleimi nlemek, seli nlemek iin baraj kurmak, binalar depreme dayankl hale getirmekAKDUR HAP UBAT 2009AFETLERDE KORUNMAkincil Korunma- Afet zararlarnn azaltlmasErken tespitHzl harekete gemeAfet sonras zarar ve hastalklara kar nlem almaToplum eitimiEski dzene dn salamaknceden iyi bir afet plan hazrlanm olmas gereklidirAKDUR HAP UBAT 2009AFETLERDE KORUNMA ncl Korunma-RehabilitasyonYerleim yerlerinin yeniden yaplanmasEitim olanaklarnn salanmas olanaklarnn salanmasFiziksel-Ruhsal-Sosyal RehabilitasyonAKDUR HAP UBAT 2009 AFETLER AZALTMAK- YOK ETMEK NRSK YNETM(Olay ncesi /Proaktif davran)Risk deerlendirme / Olas riskler Kabul edilemez risk/ Risk yok etme/ Risk azaltma almalar (koruma)Senaryolar / Riske dayal zararlar (kabul edilebilir risk) /Zarar azaltma almalarKurumun-altyapnn yeniden inaasArta kalan riskAKDUR HAP UBAT 2009 nlemler Gelitirme AFET RSKLER AFETTE GEREKSNMLER (SENARYOLAR) AFETLERDE CAN ve MAL KAYIPLARININ NEDENLERALINACAK NLEMLER AFET EPDEMYOLOJSAKDUR HAP UBAT 2009AFET EPDEMYOLOJSAFETLERDE LM VE YARALANMA NEDENLERN ANLAMAKAFETLERDE LM VE YARALANMALARI NLEMEKAFETLERN NEDENLERN ANLAMAKAFETLER NLEMENN YOLLARINI BULMAKAKDUR HAP UBAT 2009 AFETLER DEFEMEK NKriz ynetimi (olay sras- reaktif davran)Etki analiziMdahaleyiletirmeYeniden yaplandrmaAKDUR HAP UBAT 2009AFETN EVRELERSESSZ EVRE UYANIKLIK EVRES YALNIZLIK EVRES DI YARDIM EVRES ESENLENDRME EVRESAKDUR HAP UBAT 2009SESSZ EVRE(Risk ynetimi)RGTLENMEPLANLAMAYASAL DZENLEMELERRSKLERN SAPTANMASI GDERLMES (Altyapnn / korunakl gl hale getirilmesi)ALARM SSTEMLER KURMATOPLUMU BLNL KILMAAKDUR HAP UBAT 20092. UYANIKLIK (alarm) EVRES(Kriz ynetimi)HABER ALMA- DEERLENDRMEHABER VERME (Sektrlere - Topluma)TOPLANMA VE TAHLYEEYLEM PLANLARININ GZDEN GERLEREK EKSKLKLERNN GDERLMESAKDUR HAP UBAT 20093. YALNIZLIK (zolasyon) EVRES Bireysel ve Eylemler-(Kriz ynetimi)KEND KENDN KURTARMAALE/KURUM YARDIMLAMAALE BREYLERNDEN /KURUM ALIANLARINDAN HABERDAR OLMAYAKIN EVRE KURTARMASIRGTLERDE YERN ALMARGTLENMEAKDUR HAP UBAT 20093. YALNIZLIK EVRES Kurumsal ve Eylemler (Kriz ynetimi)Kriz Merkez ve Masalarnn toplanmasDurum deerlendirmePlanlarn /Senaryolarn gzden geirilmesiUygun olan plann / senaryonun uygulamaya sokulmasAKDUR HAP UBAT 20094. DI YARDIM EVRES(Kriz ynetimi)AFET BLGE VE NFUSUNUN SAPTANMASIHASAR BYKLNN SAPTANMASIKURTARMA -TRAJ - OK GDERMEGEC YERLEM SU, BESN, BARINAK, GYS, UYGUN EVREAKDUR HAP UBAT 20095. ESENLENDME (Rehabilitasyon) EVRES (Kriz ynetimi) TOPLUMUN ve EVRENN AFET NCES DURUMA GETRLMES KONUT, EVRE, SALIK, ETM, YAAMIAKDUR HAP UBAT 2009ULUSAL-KURUMSAL AFET PLANI GEREKL (Planszlk) (Kriz ynetimi)KLERNKURUMLARINULUSUNKOORDNE OLAMAMASIHMALGECKMEDUPLKASYONBOA ABABOA HARCAMAAKDUR HAP UBAT 2009ULUSAL AFET PLANI BRMLERN PLANLARININ BLEMNDEN OLUUR ALEAPARTMANSOKAKMAHALLEKENTVLAYETBRMKURUML MDRLBAKANLIKSEKTRTOPLUMSALKURUMSALAKDUR HAP UBAT 2009AFET PLANI YAP-BOZ PARALARI GBDR (Kriz ynetimi)L - KENTSEKTRBRMBRMSOKAKMAHALLEBAKANLIKL MDRLKAMU SALII MERKEZHAPSALIK OCAIAKDUR HAP UBAT 2009PLANLAMA (Kriz ynetimi) VAROLAN KAYNAKLAR OLANAKLAR AFETTE HZMETLERGEREKSNMLEREKONOMK ve ETKN KULLANMAAKDUR HAP UBAT 2009AFET PLANI N GEREKL BLGLER(PLANLAMA SREC) (Kriz ynetimi)DURUM ve KAYNAKLARKONULAR ve AMALAR OPERASYON AKI EMALARILOJSTK (GEREKSNMLER KARILAMA ve KMAL)YNETM ve DENETM AI (GREV, YETK VE SORUMLULUKLAR LE BUNLARIN HYERARK DZGES )AKDUR HAP UBAT 2009I-GENEL ULUSAL-KENT AFET PLANI SRELER (Kriz ynetimi)IV EYLEMLERDE GEREKSNMLERI SEKTRLERII GREVLER-KONULARIII LER- EYLEMLERAKDUR HAP UBAT 2009II-AFETLERDE SALIK SEKTR(AFET TIBBI)Durum ve kaynaklarn saptanmasnlemler gelitirme Planlar -senaryolar hazrlklarHalkn eitimiYARALILARIN BAKIMI a.Arama kurtarmada tbbi hizmetler(UMKE) b.Bavuran yarallarn bakm-triaj c.Hastane hizmetleri (HAP)kincil hastalk ve sonularnn nlenmesiSalk hizmetleri alt yapsnn yeniden inaasOlaan halk sal hizmetleri dzeyine ulamaAKDUR HAP UBAT 20091.PLANLAMA VE EYLEMLER1. DURUM ve KAYNAKLARIN SAPTANMASIDEMOGRAFK YAPISOSYO-EKONOMK YAPISALIK DZEYSALIK HZMET KAYNAKLARIDER KAMU HZMETLER KAYNAK ve OLANAKLARI2.NLEMLER GELTRME3. PLANLAR- SENARYOLAR4.HALKIN ETMAKDUR HAP UBAT 20092. YARALILARIN BAKIMI ve EYLEMLERARAMA -KURTARMA SIRASI TIBB BAKIMTRAJRESSKTASYON-ACL MDAHALEYAAM DAMESTAHLYEHASTANE HZMETLERAKDUR HAP UBAT 20093. KNCL HASTALIK ve LMLERN NLENMESAFETLERLE BRLKTE BATA ENFEKSYON HASTALIKLARI OLMAK ZERE HER TRDEN HASTALIK ve SALIK SORUNUN EPDEMLER YAPMA RSK VARDIRAKDUR HAP UBAT 20094. ALT YAPININ YENDEN NAASIAKDUR HAP UBAT 20095. OLAAN SALIK HZMETLER DZEYNE ULAMASREKL ve DZENL SALIK HZMET VERMEEVRENN KONTROL ALTINA ALINMASITEMEL SALIK HZMETLERN YERLETRMEAKDUR HAP UBAT 20096.LMLERN AZALTILMASI ve EYLEMLEROLAYA BALI ve OLAY ANINDA OLAN LMLERGECKM KURTARMAYA BALI LMLERKURTARMA ESNASINDAK LMLER (kurtarma lmleri)LM NLENEMEZ OLGULAR ( tp ve teknolojinin zemedii, yerel olanaklarn yetersiz olduu)HZMETLERN KESNTYE URAMASINA BALI LMLERKURTARILABLR LMLER (yaral bakm ve koruyucu hizmetler)AKDUR HAP UBAT 2009ULUSAL-KENT AFET PLANINDASalk Konu ve Amalar (Kriz ynetimi) YARALI BAKIMI Yaral Toplanma stasyonuMuayene- triajOlay yeri mdahaleGzetimTAHLYEOLAY Y (KURTARMA)Yaam idamesiKurtarmann zararszlatrlmasYaam ikamesi TAHLYEKNCL OLGULAR Su,gda, temizlik p VbHASTANEHZMETLERAKDUR HAP UBAT 2009ULUSAL SALIK PLANI SRELER (Kriz ynetimi)AKDUR HAP UBAT 2009-EYLEM ORGANZASYONUEYLEM GEREKSNMLER nsangc , malzeme, materyalEYLEM ORGANZASYONLARI 5N+1KAKDUR HAP UBAT 2009PLAN (Kriz ynetimi)Bir i ya da eylem hakknda alt sorunun (5N+1K) yantlanmasdr.NENEREDENE ZAMANNE LENASILKM YAPILACAININAKDUR HAP UBAT 2009AFETTE GEREKSNMLERN HESAPLANMASI(Senaryo yazm -Kriz ynetimi)RSK ALTINDAK TOPLUMETKLENEN BLGE ve NFUSAFETZEDE SAYISIESK AFET BLGLERVARSAYIMLAR- SENARYOLARAKDUR HAP UBAT 2009Hastane Afet PlanlarBR ST (KENT BLGE LKE) VE DAHA ST DZLEMDEK PLANLARIN BRER PARASIDIR.AKDUR HAP UBAT 2009PLAN KATEGORLERAKDUR HAP UBAT 2009AFET YERLEMAKDUR HAP UBAT 2009AFET KME VE ALT KMELERAKDUR HAP UBAT 2009HASTANE KURULUM AAMASINDAEn az afet riski olan yerde olmalSistem iinde bamsz binalardan olumalPanik annda kullanlabilecek alternatif merdivenleri olmalHer binann zel girii olmalGereksiz bahe engelleri olmamalTahliye alan olabilecek bo alanlar planlanmalUlam kolay olmalSel suyu gzergahn kesmeliPeyzaj dzenleme kurallarna uyulmalGerekiyorsa su dzeyinden yukarda snaklar kurulmalAKDUR HAP UBAT 2009HASTANELERN AFETTE ROLLERnternal afetler: Patlama, yangn, tehlikeli madde yaylm, salnmHastanenin bir blmn etkileyen olaylarHastanenin tmn etkileyen olaylarEksternal afetler: Sel, frtna, deprem vb.Minr: Kk apl zararla sonulanan toplumu etkileyen olaylarMajr : Byk apl zararla sonulanan, toplumu etkileyen olaylarMajr-hastaneyi etkileyen: Toplumu ve hastaneyi etkileyen ve baka bir hizmet birimi oluturmay gerektiren afetlerDier toplumlardaki afetlerAKDUR HAP UBAT 2009HASTANE BNASI MERKEZL OLAY HASTANE GVENL-KURTARMAAKDUR HAP UBAT 2009AFET ETKLENME BOYUTUAKDUR HAP UBAT 2009III-HAP BALICA KONU ve LERHASTALAR (K1) TAHLYE (K1-1)KURTARMA (K1-2)YERLETRME (K1-3i/d)BAKIM DAMES (K1-4)ALIANLAR (K2)TAHLYE (K2-1)KURTARMA (K2-2)Gerekirse tbbi bakm (K2-3)E YERLETRME (K2-4)ARA GERE (K3)KURTARMAYERLETRME KULLANIMA SOKMAOLAY (K4)DURDURMAZOLASYONSAVMAAKDUR HAP UBAT 2009 III-HAP AKI EMASIAKDUR HAP UBAT 2009AFET PLANI YAP-BOZ PARALARI GBDRAKDUR HAP UBAT 2009