Hermann Broch - Büyülenme

  • View
    76

  • Download
    23

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Buyulenme.

Transcript

  • HERMANN BROCH 1 Kasm 1886'da Viyana'da dodu. Babasnn istei

    zerine ald mesleki eitimini, 1907'de tekstil mhendisi olarak tamam

    lad. llk edebi yaynnn tarihi 1913'tr. 1927'ye kadar babasnn fabrika

    snda yneticilik yapt. Fabrikay satp matematik, felsefe ve psikoloji

    renimi grmeye karar verdi. 1938'de Avusturya'nn nasyonal-sosyalistlerce

    igali esnasnda Gestapo tarafndan tutukland. James Joyce ve arkadala

    nnn giriimi sayesinde ABD'ye iltica etti. tk roman Die Schlafwandler yaymlandnda 45 yandayd. Ayn yl yazmaya balad Vagilius'un lm 1945'te, Die Schuldlosen 1950'de, Bilinmeyen Deer 1933'te, Bylenme 1976'da yaymland. 30 Mays 1951'de New Haven'da ld.

    1th.k1

  • Bylenme Hermann Broch

    zgn Ad

    Die Vtrzauberung

    lthaki Yaynlan - 858

    Yayna Hazrlayan: ule Cepcepolu Redaksiyon: eyda iler

    Kapak Tasarm: kr Karako Sayfa Dzeni ve Baskya Hazrlk: kr Karako

    1. Bask, Haziran 2013, stanbul

    ISBN: 978-605-375-294-3

    Sertifika No: 11407

    Trke eviri Sheyla Kaya, 2013 Trke Telif Hakk lthaki, 2013

    1969 by Rhein-Verlag AG, Zrich. Bu kitabn tirn haklan Suhrkanp Verlag Frankfurt arn Main'a aittir.

    Kapak Resmi Lyonel Feininger, Stiller Tag arn Meer III (Ausschnitt), 1929

    Bu eserin tm haklan ONK Telif Haklan Ajans araclyla saun alnmtr. Yayncnn yazl izni olmakszn alnt yaplamaz.

    lthaki Penguen Kitap-Kaset Bas. Yay. Paz. Tic. Ltd. ti.'nin yan kuruluudur.

    Bahariye Cad. Dr. lhsan nler Sok. Ersoy Apt. A Blok No: 16/15 Kadky - stanbul Tel: (0216) 348 36 97 /Faks: (0216) 449 98 34

    ithaki@ithaki.com.r - www.ithaki.com.tr - www.ilknokta.com

    Kapak, l Bask: Deniz Ofset Matbaaclk Gmsuyu C.:ad. Topkap Center, Odin l Merkezi No: 403/2 Topkap-tsa.bd

    Tel: (0212) 613 30 06 - Faks: (0212) 613 51 97

    Sertifika No: 25001

  • Hermann Broch

    Bylenme

    eviren

    Sheyla Kaya

    Redaksiyon

    eyda ler

  • indekiler

    Bylenme nsz ..................................................................................... 1

    Blm 1-XIV ....................................................................... 345

    Sonsz ................................................................................ 347

    Hennann Broch'un Yorumlan

    Demeter ya da Bylenme . ................................................ 349

    Bylenme (Roman) .. . ............................... ........................ 359

    Bylenme .............................. ........................................... 363

    Yayncnn Notlar

    Metinsel Eletiri ve Bibliyografik Notlar ............................ 365

    Oluum Kronolojisi ........................................................... 367

    kincil Literatre tlikin Seilmi Bibliyografya ................. 373

    Editrn Notu ................................................................... 375

  • Hermann Broch 1 Bylenme

  • nsz

    Danda am orman karla kapl, bahem de yle. Kar, Kuppron ka

    yalklarndaki atlaklara dolmu; pencereden dar baknca bahe ve orman gryorum. Evim yamata bulunmasna ramen, Kup

    ronn kayalklarn grmem olanaksz; orman tarafndan tamamen

    perdelenmi nk. Arka tarafn pencerelerinden de grnmyor

    ama varl her an hissediliyor. Deniz kysnda yaayanlarn akln

    dan, denizin dahil olmad tek bir dnce gemez, yksek da

    larn eteine yerleenler iin de durum ayndr: Beyninde yer eden

    her ey, her ses, her renk, her ku sesi, her gne , kvrmlarn

    gne nn tututurduu, binbir renkle boyanan, kayalklarna

    seslerin arpt hareketsiz dan byk sessiz ktlesinin yanksn

    dan baka bir ey deildir; yleyse, ruhunun derinliklerinde hep ye

    niden ku sesi, renk, gne ve gece olan insann da, o muazzam

    sessizliin sonsuz yanks olmas gerekmez mi? Sessizliin ald,

    tnlayan ve yanklanan bir enstrman olmas gerekmez mi?

    Yalanmakta olan eski bir ky doktoru olarak buradaym ve san

    ki yaadklanm yazarsam, iinden, mrmzn, bazen su yzne

    kp yeniden dibe batarak, bazen tamamen ortadan yok olarak, ba

    zen zaman tarafndan emilerek, bazen de hilik iinde kaybolarak

    geip gittii bilgiyi ve unutmay ele geirebilecekmiim gibi, bama

    gelen bir olay kaleme almak istiyorum. Yllar nce kendimi adad

    m bilimsel almay brakmama neden olan; beni, her trl unut

    madan daha gl olmas gereken baka bir bilgi uruna mtevazi

    bir tara muayenehanesine iten neden bu deil miydi? Yllar yl,

    benim olmaktan ok insanla ait olan bir bilginin sonsuz inas

    na katkda bulunanlardan biri olma ans bahedilmi, alanlarn

    oluturduu zincirin alakgnll bir halkas olan ben, ayn onlar gibi, bu yapya, birbiri ardna kk talar tayan, her zaman sade

    ce bir sonraki sonucu gren, buna ramen, ayn onlar gibi, yapnn

    sonsuzluunu sezen, bu sonsuz hedefin mutlandrd ve aydnlatt

    ben, sanki yapmna katldm Babil Kulesi'ymi gibi bilgiyi terk

    ettim, bylece bu sonsuzlua, sadece bana deil btn insanla ait

    olan bu sonsuzlua, dn silen ve sadece yarn kabul eden bu son-

    1

  • suzlua yzm evirdim ve kendimi, artk bilime deil, mtevazi

    iime ekilerek, hayata ve birlikte yaamaya, hatta ufak tefek yar

    dmlara verdim, yarnlar benim iin giderek ksaldndan, byle

    yaparak sanki dnm kurtarabilecekmiim gibi. Dolaysz olann

    dzensizliine mi girmek istiyordum? Yoksa istediim sadece kav

    rayn sistematiinden mi kamakt? Uzun yllar nceydi, zerin

    den ok yllar geti, benim iin artk kentten ve kent hayatndan

    aniden duymaya baladm tiksinti, tramvaylarn geli gidilerin

    deki dakiklikten, birok eyin kurallara bal olmasndan, szck

    leri gereksiz klan, laboratuvarda ve klinikte almay dilsizletiren,

    hastalarn hastaneye yatrln dilsizletiren, neredeyse tm salk

    bakmn -buna bakm denebilirse tabii- ve hastalkla mcadele

    mekanizmasn dilsizletiren, benim anlamak iin kullandm, bi

    zim anlamak iin kullandmz dili dilsizletiren, gemite olduu

    gibi u anda da olup biten her eyin hedefini -ancak artk o hedefe

    ulama gayretim yok- iinde tayan sonsuzluk kadar dilsizletiren

    bu yasallktan duyduum tiksinti, artk uzak bir andan ibaret. Kent

    dzeninden duyduum bu tiksinti, iinde hayatn eitliliini yitir

    me korkusunu barndryordu belki de, nk insan ne kadar ok

    ynl olursa olsun, eer bir yola girdiyse ve bu yolu, kendisi iin

    kesin olarak belirlemise, bu eitlilikten artk yararlanamaz; girdii

    yolda kalr ve onu hibir ey bu yoldan koparamaz. oktan geip

    giden bir rya gibi ok gerilerde kalm olsa da, ille de byle ol

    mutur gibi bir iddiada bulunmay gze alamasam da ve olaylar bu

    biimde gelimi olsa bile, karlnda ben ne verdim? Kendisin

    den katm kent, u an altm ky gibi, o dzenin iinde deil

    mi? Kyn de, kentin de dzeni, byk insaln bir paras deil

    mi? Aradm yalnzlk myd? Ormanlarda tek bama yryorum,

    dalarda tek bama dolayorum, ama tarlalarn snrlan, ahr ve

    iftliklerdeki varlk, iimin derinliklerindeki eski maden ocann

    galerilerini bilmek, insann, hayvanlar ve bitkiler arasndaki btn bu faaliyet ve mevcudiyeti, hayvan ve bitkilerin bana verdiklerin

    den daha byk bir rahatlama salyor, evet ormanda bir el ak edilmesi, benim, kendi iine kapal ve hedefsiz olsa da, kendimi yeniden insani dzenin ve varln halkas olarak hisSdJDCPW yol ayor. Kentte yaadm dnemde, dzeni artk dzen o.a.. dEil,

    2

  • insann kendi kendine verdii sknt, can skc bir cehalet olarak

    hissederken, burada tam bir duygudalk iindeyim? Ben, bildik

    lerimi daha gl olmas gereken bir bilgiyi aramak iin braktm,

    insanlara bahedilen sreyi ayaklaryla bir oraya bir buraya hareket

    ettirebilecek, insann dnyadaki bu ksa sreli varoluunu keyifli

    denebilecek bir beklemekle doldurmak iin, gzlerini orada bura

    da dinlendirebilecek kadar gl bir bilgiyi, unutmaktan kurtarl

    m, dn ve yarnla doldurulmu, olmu ve olacak olann anlamyla

    doldurulmu bilgiyi bulmak uruna braktm bildiklerimi: Benim

    umudum buydu. Bu umut gerekleti mi? Elbette unutmada da

    hibir ey kaybolup gitmiyor, bir zamanlar var olmu her ey, ayn

    eskiden olduu gibi bugn de, benim iimde mevcut; limana ne ka

    dar yaklarsak gemimiz o kadar arlayor, bu, gemiden ok yk,

    hareket halinde deil, akamn dingin aynasnda hareketsiz, ylece

    akp gidiyor, an ykl olmasna ramen arlksz, hi kimse batp

    batmayacan veya bulutlarn iinde buharlap buharlamayaca

    n syleyemez, fakat biz yk bilmiyoruz, liman bilmiyoruz, geip

    gittiimiz sularn dibine ulamak olanaksz, zerimizde kubbelenen

    gkyznn smna ermek olanaksz, byyerek bizden uzaklaan

    bilgimizin anlalmas olanaksz. Buraya kamamn zerinden yl

    lar geti; bu son sreden yararlanma sabrszlyla dolu, bilimsel

    yaamn sabrl aratrma almasnn adm adm ulat bilme ha

    linden katm, kendi yaamma geri verilmitim, mutsuzdum, ama

    bilgimin arttn hissettiim iin yine de mutluluk duyuyordum,

    gemiin ve gelecein i ie getii, fakat yine de anlalmaz ola

    n sezmek gibi bir eydi, kazanmak ve kaybetmekti ayn zamanda.

    Ve ben imdi, unutulmu olanda unutulmaz olan yazmak, gr

    nr olanda grnmeyeni kaydetmek istediim iin, gen insanlarn

    umudu ve yalanm olanlarn btn umutsuzluuyla, olup bitenin

    ve halen olmakta olann anlamn, ge olmadan yakalamak istiyo

    rum.

    Darda kar yad ve henz leden sonra olmasna ramen

    hava karard iin kaleme alyorum bunu. Aslnda sadece yazmak

    istiyorum, sanki yazmasam burann her zaman karla kapl olma

    dn, bu yl iinde bir sr olayn meydana geldiini, iek ve

    meyveyi, ormann reine kokusunu, uzaklardan gelip yine uzaklara

    3

  • giden Kuppron'un sarp kayalklar zerine damlayan ve aldayan

    suyu, yanan ve yeniden snen , g