Het didactische handelen in vogelvlucht - didactische handelen in vogelvlucht.pdf · Het didactisch…

  • Published on
    25-Feb-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Didactisch Handelen in vogelvlucht School in de lift Renata Dekker

maart 2013

School in de lift Pagina 1

Auteursrechtelijk beschermd

Het didactisch handelen in vogelvlucht

Bron: www.abstracte-schilderijen.eu

t.nl/wp-content/uploads/2013/02/homepage2.jpg

Didactisch Handelen in vogelvlucht School in de lift Renata Dekker

maart 2013

School in de lift Pagina 2

Inhoudsopgave

Inleiding ................................................................................................................................................... 3

E-book: Didactisch handelen in vogelvlucht ........................................................................................... 5

Ontwikkelingslijnen ................................................................................................................................. 6

Welke onderdelen zien we bij het didactisch handelen? ........................................................................ 8

Efficint gebruik van de onderwijstijd* ............................................................................................... 9

Structuur ............................................................................................................................................ 10

Duidelijke uitleg(**) .......................................................................................................................... 10

Controle uitleg en/of opdrachten ..................................................................................................... 14

Strategien voor denken en leren ..................................................................................................... 14

Feedback op ontwikkel- en leerprocessen ........................................................................................ 14

Betrekken van alle leerlingen ............................................................................................................ 14

Variatie in werkvormen ..................................................................................................................... 15

Systematisch volgen van vorderingen (Sturend volgen) ................................................................... 16

Analyse vorderingen en aanpassen aanbod en/of het onderwijsleerproces (*) .............................. 17

Afstemming instructie, verwerking en tijd (*) ................................................................................... 17

Afstemming taalgebruik .................................................................................................................... 18

Leerlingen zijn actief betrokken(**) .................................................................................................. 18

Kennis toepassen in andere situaties ................................................................................................ 19

Verantwoordelijkheid leerlingen voor organisatie leerproces ......................................................... 19

Leren doelmatig samenwerken ......................................................................................................... 20

Positieve persoonlijke aandacht ....................................................................................................... 21

Gedrag en taalgebruik respectvol naar alle leerlingen ..................................................................... 21

Respectvolle omgang van leerlingen met elkaar (*) ......................................................................... 21

Complimenten en corrigeren ............................................................................................................ 22

Taakgerichte werksfeer(**) ............................................................................................................... 22

Tot slot ................................................................................................................................................... 23

Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 24

Didactisch Handelen in vogelvlucht School in de lift Renata Dekker

maart 2013

School in de lift Pagina 3

Inleiding

Waarom een boek over didactisch handelen in vogelvlucht?

Leerkrachten zijn de ambassadeurs van het basis- en voortgezet onderwijs. Onze

leerkrachten sturen op kwaliteit in hun groep. De parels in ons onderwijssysteem. De

kwaliteit moet centraal staan. Onderwijs moet gaan over het kind. Ieder kind is uniek.

Als leerkracht geef je kinderen optimaal de gelegenheid te functioneren.

Een goede leerkracht is altijd in ontwikkeling. Gun jezelf de kans te excelleren.

Uit diverse publicaties vanuit de onderwijsinspectie zoals o.a.

Toezichtkader primair en voortgezet onderwijs 2012 De staat van het onderwijs 2010-2011 inspectie van het onderwijs 2012 De kwaliteit van basisscholen en bestuurlijk handelen in het noorden van

Nederland (Ontwikkelingen in de periode 2008-2012) - Dr. A. Jonk

is gebleken, dat er winst te halen valt binnen onderwijs.

In dit boek bespreek ik onder anderen het onderwerp Ontwikkelingslijnen. Verder ga

ik in op de diverse onderdelen van het didactisch handelen. Als uitgangspunt maak ik

gebruik van de vaardigheidsmeter van Cadenza-onderwijsconsult.

Stap voor stap heb ik de diverse aspecten van lesgeven doorlopen.

Mijn eerste stap naar innovatie was Bouwen aan een adaptieve school (afk. BAS)

Door er over te lezen en in de praktijk te brengen leerde ik over het belang van

voorspelbaarheid in leerkracht gedrag, effectieve instructie met bijbehorend het directe

instructie model (DIM) en de samenwerkingsvormen ook wel coperatieve werkvormen

genoemd.

Als kleuterleidster en later als directeur was mijn uitgangspunt altijd:

Het is goed om deze vraag als leerkracht te stellen. Immers de kinderen hebben recht op

het beste onderwijs.

In 2006 werd ik directeur van een school in Oost Groningen waar veel leerlingen met

achterstanden waren. De kritische leerhouding van leerlingen bleek een aandachtspunt.

Door de onderwijsvisie onder de loep te nemen en gericht scholing te organiseren zijn

we als team met de innovatieonderwerpen gestart. Je kunt hierbij onder andere denken

aan omgaan met voorspelbaarheid in leerkracht gedrag, effectieve leertijd en

instructie, klassenmanagement en opbrengst gericht werken.

Didactisch Handelen in vogelvlucht School in de lift Renata Dekker

maart 2013

School in de lift Pagina 4

In mijn ogen is een succesvolle leerkracht iemand die een duidelijke visie en focus op

onderwijs heeft en constant bezig is met het bouwen aan zijn professionaliteit. Een

leerkracht is zo goed als de prestaties die hij met kinderen, ouders en de school weet te

bereiken in hun ontwikkeling.

Door succeservaring binnen de ontwikkeling van de innovatie kwam er meer

vertrouwen in het didactische handelen bij leerkrachten en merkte men dat de

leerlingen ook veranderden in hun houding.

Fijn om te zien dat zowel leerlingen als leerkrachten kritischer in het onderwijs zijn gaan

staan. De samenwerking met ouders en leerkrachten is dan ook erg van belang.

Didactisch Handelen in vogelvlucht School in de lift Renata Dekker

maart 2013

School in de lift Pagina 5

E-book: Didactisch handelen in vogelvlucht Dit is de eerste versie van het E-book Didactisch handelen in vogelvlucht. Het boek/de

notitie is gratis te downloaden door bezoekers van de website www.schoolindelift.nl in

ruil voor een tweet over het boek op twitter.

Door het boek snel onder de aandacht brengen bij onderwijzend personeel hoop ik

leerkrachten te stimuleren om het basis- en voortgezet onderwijs nog meer in de lift te

krijgen ten gunste van onze kinderen. Stap n hierbij is de persoonlijke ontwikkeling.

Daarbij is het stellen van hoge verwachtingen aan zowel jezelf als de leerling

essentieel.

Uit onderzoek vanuit de inspectie, De staat van het onderwijs 2010-2011, is gebleken dat de

mate van vaardigheden waarover de leerkrachten beschikken variren. De

onderwijsinspectie doelt hier zowel op de basisvaardigheden als de complexe

vaardigheden.

Onder de basisvaardigheden wordt verstaan:

voldoende duidelijke uitleg, voldoende taakgerichte werksfeer en voldoende actieve betrokkenheid van de leerlingen.

In het basisonderwijs is bij n op de acht leraren geen sprake van een

duidelijke uitleg, taakgerichte werksfeer of het actief betrekken van leerlingen. In het

voortgezet onderwijs geldt dit voor ruim n op de vijf leraren. Bij 2 tot 3 procent van de

leraren zijn alle drie de zaken als onvoldoende beoordeeld. (Bron: de staat van onderwijs 2010-2011)

Voor de meeste complexere vaardigheden zijnde:

onderwijs afstemmen op specifieke leerlingen of leerling-groepen extra ondersteuning en zorg aan leerlingen die dit nodig hebben.

geldt dat twee derde deel van de leraren deze tijdens de les laten zien. Een derde deel

doet dit onvoldoende. Dit wil zeggen dat deze leraren er niet in slagen om bij de

instructie voldoende rekenin