INLEIDING Hoofdstuk 1 Inleiding • Probleemstelling – Pilot – Longkanker – Existentiële vragen – Coping – Spirituele coping

  • Published on
    24-May-2015

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • Dia 1
  • Dia 2
  • INLEIDING Hoofdstuk 1
  • Dia 3
  • Inleiding Probleemstelling Pilot Longkanker Existentile vragen Coping Spirituele coping
  • Dia 4
  • Inleiding Vraagstelling (Spirituele) copingstrategien bij longkanker? Profielen/subgroepen van longkankerpatinten op basis van copingstrategien? Effect van (spirituele) copingstrategien op existentieel welbevinden van longkankerpatinten?
  • Dia 5
  • Inleiding Doelstelling Beter inzicht in spirituele copingstrategien Rekening houdend met ontwikkelingen op spiritueel gebied in Nederland Betere begeleiding op spiritueel gebied van (long)kankerpatinten
  • Dia 6
  • Inleiding Opbouw Hoofdstuk 2: Kanker en longkanker Hoofdstuk 3: Spirituele coping en longkanker Hoofdstuk 4: Opzet en methode van onderzoek Hoofdstuk 5: Resultaten vragenlijst en interviews Hoofdstuk 6: Conclusies, discussie en aanbevelingen
  • Dia 7
  • KANKER EN LONGKANKER Hoofdstuk 2
  • Dia 8
  • Kanker en longkanker Oorzaken, vormen, behandeling Incidentie en prevalentie Lichamelijke problemen Psychosociale problematiek en begeleiding Existentile problematiek en begeleiding
  • Dia 9
  • Kanker en longkanker Iedere 50 minuten sterft in Nederland iemand aan longkanker; wereldwijd elke 24 seconden 85% van sterfte door longkanker is het gevolg van roken 5 jaar na de diagnose longkanker leeft nog slechts 13 15% van de patinten Incidentie van longkanker stijgt bij vrouwen en daalt bij mannen Poor mans disease
  • Dia 10
  • Kanker en longkanker Lichamelijke problemen Pijn Vermoeidheid Kortademigheid (dyspnoe)
  • Dia 11
  • Kanker en longkanker Psychosociale problemen Angst en depressie hoger bij longkankerpatinten? Een verwaarloosde groep? (Li & Girgis, 2006) Uiterst slechte prognose, onvoorspelbaar verloop, ernstige symptomen en zeer belastende behandeling
  • Dia 12
  • Kanker en longkanker Existentile problemen Yalom (1980): 4 ultimate concerns: existentile vrijheid, dood & eindigheid, eenzaamheid, zin & zinloosheid Tijdens diagnose, ontslag na behandeling, terugkeer/progressie ziekte, terminale fase Beperking tot korte termijn en onrealistisch optimisme (The; De Swaan; Frank) Centrale rol van positieve herwaardering
  • Dia 13
  • SPIRITUELE COPING EN LONGKANKER Hoofdstuk 3
  • Dia 14
  • Spirituele coping en longkanker Humor, zo stond er op dat geglazuurde wandbordje te lezen, is overwonnen droefheid'. Mag wezen, maar soms is humor het enige wapen tegen de paniek, die je anders vellen zou. Rothumor, dat wel. Het soort humor dat rijmt op tumor. Je vlucht komiek voor de paniek. Zo, zeg ik luid en misschien wreed tegen Fieke, terwijl ik een verse sigaret uit mn borstzak opdiep, ik mag weer roken van de dokter. Ik steek op, geniet van een diepe haal, en trek me niets aan van de afkeurende blikken van de mensen in de wachtkamer. (Oostveen & Oostveen, 1990)
  • Dia 15
  • Spirituele coping en longkanker Tabel 3.1: Publicaties (lung) cancer en (spiritual/religious) coping op Web of Science (31 januari 2013) titeltopictiteltopic coping1827468713spiritual/religious coping3261643 cancer5326961147742spirituality/religion6464699907 lung cancer52693147106 coping and cancer11035248spiritual/religious coping and cancer44421 coping and lung cancer37271spiritual/religious coping and lung cancer116
  • Dia 16
  • Spirituele coping en longkanker Coping: achtergrond en ontwikkeling Coping: een interactief, contextueel en dynamisch proces Coping: stijl, strategie of activiteit Coping: multidimensioneel en functioneel Coping: gericht op betekenis en zingeving
  • Dia 17
  • Spirituele coping en longkanker Coping: aandachtspunten Kwalitatief onderzoeksmateriaal (in combinatie met kwantitatief materiaal) Positieve herwaardering Betekenisverlening en zingeving Dynamisch karakter van coping: geavanceerde statistische procedures (structural equation modeling, mediatie en moderatie, latente profielen analyse)
  • Dia 18
  • Spirituele coping en longkanker Spirituele coping: van religieuze coping naar spirituele coping Spiritualiteit inclusief religie Spiritualiteit inclusief paranormaliteit en magie Functies en dimensies in het copingproces
  • Dia 19
  • Spirituele coping en longkanker Pargament (2002): Sommige vormen van spiritualiteit zijn meer positief ondersteunend dan andere Elke vorm van spiritualiteit heeft voor- en nadelen Niet iedereen ondervindt dezelfde voordelen van spiritualiteit, evenmin in dezelfde mate Spirituele coping is afhankelijk van context en gebeurtenis Effectiviteit van spiritualiteit hangt af van integratie in het bestaan
  • Dia 20
  • Spirituele coping en longkanker Spirituele coping: aandachtspunten Complexe verhoudingen tussen spirituele copingstrategien enerzijds en de relatie tussen stressor en welbevinden anderzijds Mogelijke overlap tussen de begrippen spiritualiteit en existentie Paranormale ervaringen en magisch denken en handelen als spirituele copingstrategien
  • Dia 21
  • OPZET EN METHODE VAN HET ONDERZOEK Hoofdstuk 4
  • Dia 22
  • Opzet en methode Exploratief onderzoek Kwantitatief: cross-sectioneel multicenter m.b.v. vragenlijst ontwerp Spirituele Coping Lijst Kwalitatief: semigestructureerd interview Mixed methods research Ethische aspecten Respons (48.5%) en representativiteit
  • Dia 23
  • Opzet en methode Statistische procedures Gebruik van statistiekprogramma Mplus (scheve, ordinale items) Factoranalyse (PCA) Betrouwbaarheid: McDonalds (Cronbachs ) Structural Equation Modeling Mediatie en moderatie Latente Profielen Analyse
  • Dia 24
  • Opzet en methode Instrumenten in de vragenlijst Achtergrondgegevens: demografische kenmerken, ziekteproces, ondersteuning en religie (o.a. Duke) Lichamelijk onwelbevinden: EORTC QLQ-C30/LC13 Psychisch onwelbevinden: ZBV en Zung-d Existentieel welbevinden: SWBS-EWB Coping: Brief COPE (5 factoren), CCQ interpersoonlijk, Positieve Herwaardering Spirituele Coping: Brief RCOPE, Receptiviteit
  • Dia 25
  • Opzet en methode Spirituele coping: Spirituele Coping Lijst met 4 factoren Volksdevotie (roep ik een heilige aan) Verbondenheid met een hogere werkelijkheid (vertrouw ik erop dat mijn ziel met een hogere werkelijkheid is verbonden) Balans (streef ik naar een nieuwe balans tussen lichaam en geest) Meditatieve praktijk (ga ik mediteren, yoga, tai chi of ademhalingsoefeningen doen)
  • Dia 26
  • Opzet en methode Interview Explanatory sequential design (Creswell & Plano- Clark, 2011) Interviews met telkens twee respondenten die hoog scoren op een van de 4 factoren van de SCL Interview: introductie, verkenning van de huidige situatie, rol van spiritualiteit in het omgaan met de ziekte, afsluiting Thematische analyse (Braun & Clarke, 2006)
  • Dia 27
  • RESULTATEN VRAGENLIJST EN INTERVIEWS Hoofdstuk 5
  • Dia 28
  • Resultaten Tabel 5.7: Achtergrondgegevens: frequentie & percentage of gemiddelde & standaarddeviatie N (%)M (SD)Range Man160(67.5) Vrouw77(32.5) Leeftijd66(10.0)37 99 Samenwonend/gehuwd199(84.0) Kinderen210(88.6)1 8 (modus 2) Opleidingsniveau Basisonderwijs34(14.3) LBO86(36.3) MBO58(24.5) Middelbaar onderwijs23(9.7) HBO33(13.9) Universiteit3(1.3) Werkend93(39.2)
  • Dia 29
  • Resultaten Tabel 5.7: Achtergrondgegevens: frequentie & percentage of gemiddelde & standaarddeviatie N (%)M (SD)Range Tijdsduur sinds diagnose (maanden) 32.6(63.3)1 624 Tijdsduur sinds diagnose (maanden, maximum=120) 19.1(20.8)1 120 Stadium longkanker I + II96(40.5) III + IV128(54.0) Onbekend13(5.5)
  • Dia 30
  • Resultaten N (%)M (SD)Range Religieuze opvoeding RK Kerk204(86.4) PKN11(4.7) Geen21(8.9) Religieuze verwantschap Christendom164(69.5) Overige14(5.9) Geen58(24.6) Beschouwt zich als Religieus109(46.2) Spiritueel28(11.9) Paranormaal12(5.1) Religieus welbevinden (SWBS, religieus)2.87(.99)1 5 Saillantie religie (Duke)2.82(1.16)1 5 Rekent zich tot een religieuze groepering35(14.8)
  • Dia 31
  • Resultaten Tabel 5.10: Lichamelijk, psychisch en existentieel (on)welbevinden: gemiddelde, standaarddeviatie en range M (SD)Range Lichamelijk onwelbevinden2.01(.65)1-4 Kwaliteit van leven3.88(1.14)1-6 Psychisch onwelbevinden (ZBV, angst)1.94(.54)1-4 Psychisch onwelbevinden (Zung-d, depressie)1.95(.44)1-4 Psychisch onwelbevinden (Brief Zung-d, depressie)1.91(.54)1-4 Existentieel welbevinden3.67(.72)1-5
  • Dia 32
  • Resultaten Algemene copingstrategien Steun van anderen++ Partners, familie, vrienden++ Arts, verplegend personeel+ Andere professionals (incl. pastor) Positieve herwaardering++ Aanvaarding & humor+ Actieve coping, Religie & spiritualiteit, Ongeloof & berusting
  • Dia 33
  • Resultaten Spirituele coping Positieve religieuze coping:1.6 (range 1-4) Negatieve religieuze coping:1.2 Receptiviteitschaal: 2.0 Spirituele Coping Lijst Volksdevotie1.5 Verbondenheid1.3 Balans1.9 Meditatieve praktijk1.2
  • Dia 34
  • Resultaten: LPA
  • Dia 35
  • Resultaten Interviews Volksdevotie Vragen God om genezing via heilige of medium Heilige of medium is oude bekende