Istota i znaczenie fiskalne podatków lokalnych na Rafał Rosiński Klasyfikacja podatków lokalnych…

  • Published on
    28-Feb-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECISKIEGO</p> <p>NR708 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 52 2012</p> <p>RAFA ROSISKIPolitechnika Koszaliska</p> <p>ISTOTA IZNACZENIE FISKALNE PODATKW LOKALNYCH NA POMORZU RODKOWYM WLATACH 200520101</p> <p>Wprowadzenie</p> <p>Podatki lokalne s jednym z podstawowych rde dochodw wasnych gmin wPolsce. Poziom obcie oraz rodzaj paconych podatkw lokalnych jest uza-leniony od wartoci, wielkoci bd iloci posiadanego majtku, atake zmian dokonywanych wmajtku, zwizanych zprzyrostem jego wartoci czy zmianom w prawach majtkowych. Ze wzgldu na przedmiot opodatkowania podatki lokalne w literaturze przedmiotu zaliczane s do podatkw majtkowych bd majtkowo-przychodowych. Celem artykuu jest przedstawienie istoty izrni-cowania opodatkowania podatkami lokalnymi oraz analiza struktury idynamiki wpyww fiskalnych zpodatkw lokalnych wgminach pooonych na obszarze Pomorza rodkowego, ze szczeglnym wyodrbnieniem podregionu koszali-skiego oraz podregionu supskiego, wlatach 20052010.</p> <p>1 Projekt zosta sfinansowany ze rodkw Narodowego Centrum Nauki.</p> <p>Istota iznaczenie fiskalne podatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym</p> <p>Rafa Rosiski310</p> <p>Klasyfikacja podatkw lokalnych wPolsce</p> <p>Klasyczna klasyfikacja podatkw dokonywana jest z podziaem na podatki budetu pastwa i podatki budetw samorzdowych, wedug tak zwanego kryterium podziau dochodu oraz bezporednie i porednie opodatkowanie i tak zwanego kryterium stosunku przedmiotu opodatkowania do rda podatku2. Wedug kryterium podziau dochodu wpolskim systemie podatko-wym wyrniamy dwa podatki wsplne, stanowice zarwno dochd budetu pastwa, jak i budetw jednostek samorzdu terytorialnego, czyli podatek dochodowy od osb fizycznych oraz podatek dochodowy od osb prawnych, pi podatkw pastwowych, czyli podatek od towarw i usug, podatek akcyzowy, podatek tonaowy, podatek od gier oraz podatek od wydobycia niektrych kopalin oraz sze podatkw lokalnych. Do podatkw lokalnych zaliczamy:</p> <p> podatek od rodkw transportowych3, podatek od nieruchomoci4, podatek rolny5, podatek leny6, podatek od spadkw idarowizn7, podatek od czynnoci cywilno-prawnych8.Biorc pod uwag kryterium stosunku przedmiotu opodatkowania do </p> <p>rda podatku, mona zauway, e wszystkie podatki lokalne topodatki bez-porednie, a wic ustawodawca nakadajc taki podatek bezporednio obcia dochd bd majtek podatnika.</p> <p>Szczeglnie wany jest take podzia podatkw wedug kryterium przed-miotowego, zgodnie zktrym wyrnia si podatki: przychodowe, dochodowe, </p> <p>2 H.Litwiczuk, P.Karwat, Prawo podatkowe przedsibiorcw,t. I, WoltersKluwer, Warszawa 2008, s.25.</p> <p>3 Ustawa zdnia 12 stycznia 1991r. opodatkach iopatach lokalnych (DzU 2002, nr 9, poz. 84 ze zm.).</p> <p>4 Ibidem.5 Ustawa zdnia 15 listopada 1984r. opodatku rolnym (DzU 2006, nr 136, poz. 969 ze zm.).6 Ibidem.7 Ustawa zdnia 30 padziernika 2002r. opodatku lenym (DzU 2002, nr 200, poz. 1682 ze zm.).8 Ustawa zdnia 9 wrzenia 2000r. opodatku od czynnoci cywilnoprawnych (DzU 2005, nr 41, </p> <p>poz. 399 ze zm.).</p> <p>Istota iznaczenie fiskalne podatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym 311</p> <p>majtkowe oraz podatki od wydatkw (lub od kosztw), nazywane take kon-sumpcyjnymi9. W Polsce wszystkie podatki lokalne zaliczane s do podatkw majtkowych.</p> <p>Oprcz kryterium klasyfikacji podatkowej, specyfika polskiego systemu podatkowego pozwala wyodrbni trzy subsystemy opodatkowania, czyli opodatkowanie dziaalnoci gospodarczej, osb fizycznych nieprowadzcych dziaalnoci gospodarczej, czyli gospodarstw domowych oraz opodatkowanie dziaalnoci rolniczej. Klasyfikacja podatkw lokalnych wramach subsystemw opodatkowania zostaa przedstawiona na rysunku 1.</p> <p>Podatki lokalne</p> <p>Obcienia podatkowedziaalnoci gospodarczej</p> <p>Obcienia podatkowegospodarstwdomowych</p> <p>Obcienia podatkowe dziaalnoci rolniczej</p> <p>Podatek od nieruchomoci</p> <p>Podatek od czynnoci cywilnoprawnych Podatek rolny</p> <p>Podatek od rodkw transportowych</p> <p>Podatek od nieruchomoci Podatek leny</p> <p>Podatek od czynnoci cywilnoprawnych</p> <p>Podatek od spadkw i darowizn</p> <p>Podatek od czynnoci cywilnoprawnych</p> <p>Podatek od rodkw transportowych</p> <p>Podatek od nieruchomoci</p> <p>Rys. 1. Obcienia podatkami lokalnymi wramach subsystemw opodatkowania wPolsce w2012 roku</p> <p>rdo: opracowanie wasne.</p> <p>Opodatkowanie gospodarstw domowych podatkami lokalnymi to obci-enia ztytuu podatku od nieruchomoci, podatku od czynnoci cywilnopraw-nych oraz podatku od spadkw i darowizn. Naley zaznaczy, e podatek od spadkw i darowizn ma znikome znaczenie fiskalne, co zwizane jest midzy innymi ztym, i najblisza rodzina zaliczana do Igrupy podatkowej zwolniona </p> <p>9 J.Sobiech., E.Denek, J.Wierzbicki., J.Wolniak, Finanse publiczne, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 104.</p> <p>Rafa Rosiski312</p> <p>jest zopodatkowania po zgoszeniu zaistnienia faktu powodujcego obowizek podatkowy w odpowiednim terminie do organu skarbowego, niezalenie od wysokoci osignitego spadku czy przekazanej darowizny. Naley take pami-ta, e do 31 grudnia 2007 roku obowizywa wPolsce podatek od posiadania psa, zaliczany do kategorii podatkw lokalnych, ktry, wzwizku ze zmian ustawy o podatkach i opatach lokalnych, w 2008 roku zosta zlikwidowany, a w jego miejsce wprowadzono fakultatywn opat za posiadanie psa, uzalenion od decyzji rady gminy wzakresie jej poboru, wysokoci czy terminu patnoci.</p> <p>Biorc pod uwag subsystem opodatkowania podatkami lokalnymi pod-miotw gospodarczych, mona wyodrbni takie podatki jak: podatek od nie-ruchomoci, podatek od rodkw transportowych oraz podatek od czynnoci cywilnoprawnych. Naley zaznaczy, e istnieje due zrnicowanie wysokoci obcie podatkowych dziaalnoci gospodarczej podatkami lokalnymi w sto-sunku do obcie podatkowych gospodarstw domowych, co zwizane jest mi-dzy innymi zduo wyszymi stawkami podatkowymi widocznymi wpodatku od nieruchomoci.</p> <p>Spord obcie podatkami lokalnymi gospodarstw rolnych podstawowe znaczenie ma przede wszystkim podatek rolny. Poza tym dziaalno rolnicza moe podlega opodatkowaniu podatkiem lenym, od nieruchomoci, od rod-kw transportowych oraz od czynnoci cywilnoprawnych. Naley zaznaczy, e dziaalno rolnicza nie podlega opodatkowaniu podatkami dochodowymi.</p> <p>Struktura idynamika wpyww fiskalnych zpodatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym</p> <p>Wielko i struktura wpyww fiskalnych gmin z podatkw lokalnych uzale-niona jest od charakteru ipooenia terytorialnego gminy, czyli czy jest togmina miejska, czy wiejska. W artykule dokonano analizy wpyww fiskalnych gmin Pomorza rodkowego w latach 20052010. Do gmin Pomorza rodkowego nale gminy lece na terenie podregionu koszaliskiego i supskiego. Pod-region koszaliski to 49 gmin o cznej powierzchni 10 402,73 km2, liczbie ludnoci 591 908 osb10 i wchodzcymi w skad podregionu powiatami biao-gardzkim, drawskim, koobrzeskim, koszaliskim, sawieskim, szczecineckim, </p> <p>10 Obliczenia na podstawie danych GUS za rok 2010.</p> <p>Istota iznaczenie fiskalne podatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym 313</p> <p>widwiskim, waeckim oraz miastem Koszalin. Podregion supski to38 gmin ocznej powierzchni 8184,22 km2, liczbie ludnoci 481 098 osb11 inalecymi powiatami bytowskim, chojnickim, czuchowskim, lborskim, supskim oraz miastem Supsk. Wtabeli 1 przedstawiono wpywy zpodatku rolnego wgminach Pomorza rodkowego wlatach 20052010.</p> <p>Tabela 1</p> <p>Wpywy zpodatku rolnego wgminach Pomorza rodkowego wmlnz wlatach 20052010</p> <p>Lata/podregiony2005 2006 2007 2008 2009 2010 2010 2010/2009</p> <p>mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz Struktura(w%)Dynamika</p> <p>(w%)</p> <p>Podregion koszaliski 21,2 16,9 20,6 29,4 30,3 22,4 59 74,1</p> <p>Podregion supski 14,4 13,0 14,8 19,4 20,3 15,8 41 77,8</p> <p>Pomorze rodkowe 35,6 30,0 35,4 48,8 50,5 38,2 100 75,6</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie Banku Danych Lokalnych www.stat.gov.pl.</p> <p>Dokonujc analizy danych ztabeli 1, mona zauway, e wbadanych latach wpywy zpodatku rolnego wgminach Pomorza rodkowego ksztatoway si od 35,6 mlnz wroku 2005 do 38,2 mlnz w2010 roku. Naley jednak zwrci uwag, e rok 2009 przynis najwiksze wpywy do budetw gmin, czyli na poziomie 50,5 mlnz, anajnisze rok 2006 30 mlnz. Porwnujc rok 2009 z rokiem 2010, wpywy z tego podatku zmalay o 24,4%. Biorc pod uwag podregiony w ramach Pomorza rodkowego, wiksze wpywy z podatku rolnego uzyskay gminy ulokowane wpodregionie koszaliskim, czyli 22,4 mlnz wroku 2010, co stanowi 59% ogu wpyww na Pomorzu rodkowym. Dokonujc analizy dyna-miki wpodregionach wlatach 20092010, mona zauway spadek dochodw zpodatku rolnego o25,9% wporwnaniu zrokiem poprzednim wpodregionie koszaliskim oraz spadek dochodw o 22,2% w podregionie supskim. Wiel-ko wpyww zpodatku rolnego uzaleniona jest od redniej ceny skupu yta wdanym okresie (patrz tab. 2), apodstaw opodatkowania podatkiem rolnym stanowi liczba hektarw przeliczeniowych.</p> <p>11 Obliczenia na podstawie danych GUS za rok 2010.</p> <p>Rafa Rosiski314</p> <p>Tabela 2</p> <p>Stawki podatku rolnego wPolsce wlatach 20072012</p> <p>Lata Grunty rolne Pozostae grunty</p> <p>2012 2,5q x 74,18z/1q = 185,45z/1ha 5q x 74,18z/1q = 370,45z/1ha</p> <p>2011 2,5q x 37,64z/1q = 94,10z/1ha 5q x 37,64z/1q = 188,20z/1ha</p> <p>2010 2,5q x 34,10z/1q = 85,25z/1ha 5q x 34,10z/1q = 170,50z/1ha</p> <p>2009 2,5q x 55,80z/1q = 139,50z/1ha 5q x 55,80z/1q = 279z/1ha</p> <p>2008 2,5q x 58,29z/1q = 145,73z/1ha 5q x 58,29z/1q = 291,45z/1ha</p> <p>2007 2,5q x 35,52z/1q = 88,80z/1ha 5q x 35,52z/1q = 177,60z/1ha</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie danych z komunikatu Prezesa Gwnego Urzdu Statystycznego w sprawie redniej ceny skupu yta za okres trzech kwartaw wlatach 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011.</p> <p>Zdanych zaprezentowanych wtabeli 2, przedstawiajcych stawki podatku rolnego w latach 20072012, wynikaj wielkoci wpyww podatkowych do budetw gmin. Niskie ceny skupu yta w2010 roku spowodoway znaczny spa-dek dochodw gminnych zpodatku rolnego wporwnaniu z latami 2008 i2009. Naley jednak zwrci uwag na rok 2012, w ktrym stawka podatku rolnego wynosi 185,45z od 1 hektara przeliczeniowego gruntw rolnych, czyli 2,18 razy wicej ni w2010 oraz 1,97 razy wicej ni w2011 roku. Oznacza to, e wpywy fiskalne zpodatku rolnego do budetw gmin wroku 2012 powinny by dwu-krotnie wysze ni wroku poprzednim.</p> <p>Wtabeli 3 zaprezentowano wpywy zpodatku lenego na Pomorzu rodko-wym wlatach 20082010.</p> <p>Tabela 3</p> <p>Wpywy zpodatku lenego wgminach Pomorza rodkowego wmlnz wlatach 20082010</p> <p>Lata/podregiony2008 2009 2010 2010 2010/2009</p> <p>mlnz mlnz mlnz Struktura(w%)Dynamika</p> <p>(w%)</p> <p>Podregion koszaliski 8,3 8,7 8,0 53 91,0</p> <p>Istota iznaczenie fiskalne podatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym 315</p> <p>Podregion supski 7,6 7,9 7,2 47 90,3</p> <p>Pomorze rodkowe 15,9 16,7 15,1 100 90,7</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie Banku Danych Lokalnych www.stat.gov.pl.</p> <p>Dokonujc analizy danych ztabeli 3, mona zauway, e wbadanych latach wpywy zpodatku lenego wgminach Pomorza rodkowego ksztatoway si od 15,9 mlnz wroku 2008 do 15,1 mlnz w2010 roku. Naley jednak zwrci uwag, e rok 2009 przynis najwiksze wpywy do budetw gmin, czyli na poziomie 16,7 mlnz. Porwnujc rok 2009 z2010 rokiem, wpywy ztego podatku zmalay o9,3%. Biorc pod uwag podregiony wramach Pomorza rodkowego, wiksze wpywy zpodatku rolnego odnotoway gminy ulokowane wpodregionie kosza-liskim 8 mlnz wroku 2010, co stanowi 53% ogu wpyww na Pomorzu rodkowym. Dokonujc analizy dynamiki wpyww zpodatku lenego wgmi-nach Pomorza rodkowego wlatach 20092010, mona zauway spadek docho-dw zpodatku lenego o9% wporwnaniu zrokiem poprzednim wpodregionie koszaliskim oraz spadek dochodw o9,7% wpodregionie supskim. Wielko wpyww zpodatku lenego uzaleniona jest od redniej ceny sprzeday drewna wdanym okresie (patrz tab. 4), apodstaw opodatkowania podatkiem lenym stanowi liczba hektarw.</p> <p>Tabela 4</p> <p>Stawki podatku lenego wPolsce wlatach 20072012</p> <p>Lata Grunty lene</p> <p>2012 0,220 m3 x 186,68z/m3 = 41,07z/ha</p> <p>2011 0,220 m3 x 154,64z/m3 = 34,02z/ha</p> <p>2010 0,220 m3 x 136,55z/m3 = 30,04z/ha</p> <p>2009 0,220 m3 x 152,55z/m3 = 33,56z/ha</p> <p>2008 0,220 m3 x 147,27z/m3 = 32,40z/ha</p> <p>2007 0,220 m3 x 133,73z/m3 = 29,42z/ha</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie danych komunikatu Prezesa Gwnego Urzdu Statystycznego w sprawie redniej ceny sprzeday drewna za okres trzech kwartaw wlatach 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011.</p> <p>Rafa Rosiski316</p> <p>Z danych w tabeli 4, przedstawiajcych stawki podatku lenego w latach 20072012, wynikaj wielkoci wpyww podatkowych do budetw gmin. Niskie ceny sprzeday drewna w2010 roku spowodoway spadek dochodw gminnych zpodatku lenego wporwnaniu zrokiem 2009. Naley jednak zwrci uwag na rok 2012, wktrym stawka podatku lenego wynosi 41,07z od 1 hektara grun-tw lenych, czyli 37% wicej ni w2010 roku oraz o21% wicej ni w2011 roku. Oznacza to, e wpywy fiskalne zpodatku lenego do budetw gmin wroku 2012 powinny by odpowiednio wysze.</p> <p>Wtabeli 5 zaprezentowano wpywy zpodatku od nieruchomoci na Pomo-rzu rodkowym wlatach 20052010.</p> <p>Tabela 5</p> <p>Wpywy zpodatku od nieruchomoci wgminach Pomorza rodkowego wmlnz wlatach 20052010</p> <p>Lata/podregiony</p> <p>2005 2006 2007 2008 2009 2010 2010 2010/2009</p> <p>mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz Struktura (w %)Dynamika </p> <p>(w %)</p> <p>Podregion koszaliski 242,7 233,5 243,6 250,8 273,7 298,8 64 109,2</p> <p>Podregion supski 127,1 134,0 142,4 148,0 162,6 166,9 36 102,6</p> <p>Pomorze rodkowe 369,7 367,5 386,0 398,8 436,3 465,7 100 106,7</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie Banku Danych Lokalnych www.stat.gov.pl.</p> <p>Dokonujc analizy danych z tabeli 5, mona zauway, e w badanych latach wpywy zpodatku od nieruchomoci wgminach Pomorza rodkowego ksztatoway si od 369,7 mlnz wroku 2005 do 465 mlnz w2010 roku. Naley zwrci uwag, e poczwszy od 2006 roku, wkadym kolejnym roku wpywy rosn wporwnaniu zrokiem poprzednim. Porwnujc rok 2009 z2010 rokiem, wpywy ztego podatku wzrosy o6,7%. Biorc pod uwag podregiony wramach Pomorza rodkowego, wiksze wpywy z podatku od nieruchomoci uzyskay gminy ulokowane wpodregionie koszaliskim, czyli 298,8 mlnz wroku 2010, co stanowi 64% ogu wpyww na Pomorzu rodkowym. Dokonujc analizy dyna-miki wpyww zpodatku od nieruchomoci wgminach Pomorza rodkowego wlatach 20092010, mona zauway wzrost dochodw zpodatku od nierucho-moci o9,2% wporwnaniu zrokiem poprzednim wpodregionie koszaliskim oraz wzrost dochodw o 2,6% w podregionie supskim. Wielko wpyww </p> <p>Istota iznaczenie fiskalne podatkw lokalnych na Pomorzu rodkowym 317</p> <p>zpodatku od nieruchomoci uzaleniona jest od stawek maksymalnych poda-nych wustawie opodatkach iopatach lokalnych oraz od decyzji rad gmin, ktre ustalaj obowizujce stawki na dany rok.</p> <p>Wtabeli 6 zaprezentowano wpywy zpodatku od rodkw transportowych na Pomorzu rodkowym wlatach 20052010.</p> <p>Tabela 6</p> <p>Wpywy zpodatku od rodkw transportowych wgminach Pomorza rodkowego wmlnz wlatach 20052010</p> <p>Lata/podregiony2005 2006 2007 2008 2009 2010 2010 2010/2009</p> <p>mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz mlnz Struktura(w %)Dynamika</p> <p>(w %)</p> <p>Podregion koszaliski 6,6 7,3 8,1 8,3 8,8 9,0 53 102,6</p> <p>Podregion supski 7,0 7,3 7,9 7,7 8,0 8,1 47 101,3</p> <p>Pomorze rodkowe 13,6 14,6 16,1 16,0 16,8 17,1 100 102,0</p> <p>rdo: opracowanie wasne na podstawie Banku Danych Lokalnych www.stat.gov.pl.</p> <p>Analiza danych ztabeli 6 pokazuje, e wbadanych latach wpywy zpodatku...</p>

Recommended

View more >