Jama ustna w stanach immunosupresji chemioterapia, radioterapia, AIDS

  • View
    76

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Jama ustna w stanach immunosupresji chemioterapia, radioterapia, AIDS. MUCOSITIS: - nowotwory lite (raki) - po transplantacjach szpiku, w schorzeniach rozrostowych ukadu krwiotwrczego. mucositis w okresie chemioterapii . brak granulocytw ( granulocytopenia ) - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

Slajd 1

Jama ustna w stanach immunosupresji

chemioterapia, radioterapia, AIDS

MUCOSITIS:

- nowotwory lite (raki) - po transplantacjach szpiku, w schorzeniach rozrostowych ukadu krwiotwrczego.

mucositis w okresie chemioterapii

brak granulocytw (granulocytopenia) zahamowanie regeneracji nabonka wielowarstwowego paskiego jamy ustnej,

Krytyczne liczby tych komrek do powstania tych powika w badaniach ww. autorw wynosiy < 1000 /ml krwi.

SKALA ZAPALENIA BONY LUZOWEJ JAMY USTNEJ wg WHO

0 _____ BRAK ZMIAN ZAPALNYCH

1 _____ BOLESNO , RUMIE , DYSKOMFORT W J.U.

2 _____ RUMIE, OBRZK, POWIERZCHOWNE NADERKI, ALE MONA SPOYWA POKARMY O KONSYSTENCJI STAEJ

3 _____ ZAPALENIE CAEJ B.L.J. U.OBECNO OWRZODZE WYMAGAJCYCH DIETY PPYNNEJ

4 _____ ZMIANY ZAPALNO-MARTWICZE, GBOKIE I ROZLEGE; OPRCZ JAMY USTNEJ OBEJMUJ GARDO, PRZEYK; PACJENT JEST ODYWIANY POZAJELITOWO

U czci chorych na ostre biaaczki, zwaszcza na biaaczk monoblastyczn,jeszcze przed leczeniem w jamie ustnej wystpuj:

nacieki biaaczkowe w tkance cznej wybroczyny wylewy owrzodzenia bony luzowejkandydozawirusowe zapalenie jamy ustnejzapalenie ktw warg

Zmiany zgorzelinowe miazgi zbwpowinny by leczone przed wdroeniem intensywnej chemioterapiiU czci chorych na ostre biaaczki, zwaszcza na biaaczk monoblastyczn, jeszcze przed leczeniem wystpuj w jamie ustnej nacieki biaaczkowe w tkance cznej, wybroczyny i wylewy, owrzodzenia bony luzowej, kandydoza, wirusowe zapalenie jamy ustnej z predylekcj do warg i ktowe zapalenie ust. Stosunkowo czsto przed rozpoczciem leczenia u chorych na ostre biaaczki i choniaki zoliwe wystpuj take zmiany zgorzelinowe miazgi zbw. Mogby punktem wyjcia oglnego zakaenia i utrudniaj utrzymanie higieny jamy ustnej i dlatego powinny by leczone przed wdroeniem intensywnej chemioterapii.

6Dziaanie cytostatykw : zapalenie wszystkich bon luzowych

Rwnoczenie z cytostatykami s podawane leki przeciwwymiotne, neuroleptyki i antydepresanty, leki sedatywne, leki blokujce receptory i antybiotyki.

Powoduj one zmniejszone wydzielanie liny, zmian struktury liny, objaw suchoci w jamie ustnej (kserostomi).

Wan przyczyn mucositis w jamie ustnej s zmiany ilociowe i jakociowe liny w okresie leczenia przeciwnowotworowego.

Leczenie obnia stenie IgA, lizozymu i laktoferyny w linie i zwiksza aktywno peroksydazy z rwnoczesnym spadkiem tiocyjankw.Do rozwoju mucositis wrd wielu cytostatykw najbardziej przyczynia si Metotreksat.W duych dawkach jako efekt uboczny powoduje zapalenie wszystkich bon luzowych. Lek ten przechodzi do liny, co moe tumaczy jego szkodliwe dziaanie na bony luzowe, w tym jamy ustnej. Rwnoczenie z cytostatykami s podawane leki przeciwwymiotne, neuroleptyki i antydepresanty, leki sedatywne, leki blokujce receptory i antybiotyki. Powoduj one zmniejszone wydzielanie liny, zmian struktury liny,objaw suchoci w jamie ustnej (kserostomi). Stres emocjonalny zwizany z leczeniem i lkiem o wasny stan take moe by przyczynzmniejszonego wydzielania liny. Wan przyczyn mucositis w jamie ustnej szmiany ilociowe i jakociowe liny w okresie leczeniaprzeciwnowotworowego. Leczenie obnia stenie IgA, lizozymu i laktoferyny w linie i zwiksza aktywno peroksydazy z rwnoczesnym spadkiem tiocyjankw.

7W nastpstwie wymienionych zmian w jamie ustnej dochodzi do niszczenia (eradykacji) fizjologicznej flory bakteryjnej i do kolonizacji szczepami bakterii normalnie niewystpujcymi w jamie ustnej, a yjcymi w przewodzie pokarmowym, np. Enterococcus foecalis, Klebsiella i inne .

Zmienione rodowisko jamy ustnej sprzyja osiedlaniu si w niej rwnie innych patogenw, takich jak grzyby i wirusy.

Znane s take przypadki uoglnionej kandydozy z wysiewem do krwi i osiedleniem si w rnych narzdach grzybw patogennych.

W nastpstwie wymienionych zmian w jamie ustnej dochodzi do niszczenia (eradykacji) fizjologicznej flory bakteryjnej i do kolonizacji szczepami bakterii normalnie niewystpujcymi w jamie ustnej, a yjcymi w przewodzie pokarmowym, np. Enterococcus foecalis, Klebsiella i inne . Oprcz wymienionych Gramujemnych bakterii, u chorych na biaaczki z wymazw jamy ustnej w przypadkach mucositis hodowano take Pseudomonas aeruginosa i gronkowce. Zmienione rodowisko jamy ustnej sprzyja osiedlaniu si w niej rwnie innych patogenw, takich jak grzyby i wirusy. Najczstszymi odmianami grzybw w mucositis i stomatitis s Candida albicans i Candida tropicalis . Stomatitis, w ktrym nastpia kolonizacja patogennymi grzybami powoduje rne dolegliwoci w jamie ustnej. S to: bl, pieczenie, zwaszcza w czasie spoywania pokarmw i picia pynw, uczucie wysychania w ustach, zaburzenia smaku i inne. Znane s take przypadki uoglnionej kandydozy z wysiewem do krwi i osiedleniem si w rnych narzdach grzybw patogennych.

8Mucositis pojawia si najwczeniej, zwykle midzy 57 dniem po zastosowaniu leczenia kondycjonujcego

Jednoczenie, uszkodzona bona luzowa jamy ustnej z rwnoczenie przebiegajc neutropeni staje si potencjalnym miejscem wniknicia infekcji zagraajcych yciu

Zapalenie bony luzowej jamy ustnej dotyczy 60100% chorych poddanych zabiegowi przeszczepienia komrek krwiotwrczych

Odgrywa decydujc rol w patogenezie powika poprzeszczepieniowych. Wie si ze zwikszeniem okoozabiegowej miertelnoci, wydueniem czasu hospitalizacji oraz wzrostem kosztw leczenia.Czas trwania mucositis po chemioterapii jest zrnicowany: 8 -11dni, mimo utrzymywania u chorych waciwej higieny jamy ustnej.

W duym stopniu czas ten zaley od regeneracji szpiku kostnego po leczeniu. Oznacza to, e w okresie aktywnej postaci mucositis, niezalenie od wywoujcych mechanizmw, jama ustna powinna by utrzymana w nadzwyczajnej czystoci.

Ponadto powinno by prowadzone leczenie, ktre zmniejszabl w jamie ustnej, uczucie suchoci i inne dolegliwoci, co sprzyja gojeniu si zmian martwiczych. Mucositis III

Herpes simplex virusnon-scrapable thick white plaques on the tongue Comments:This 83-year-old immunosuppressed woman, who admitted to the intensive care unit for management of septicemia, had thick, white, non-scrapable plaques on the tongue for a few weeks. When they failed to improve with parenteral antiviral therapy, and a viral culture was sent and subsequently grew Herpes simplex virus.

11Mucositis III w przebiegu leczenia ALL i po 8 dniach leczenia

Zmiany martwicze w przebiegu leczenia aplazji szpiku

Mucositis IV w przebiegu leczenia ALL

Naciekowo krwotoczne zmiany w obrbie warg w przebiegu leczenia AML

AIDS

AIDS definiuje si za pomoc kryteriw immunologicznych: zmniejszenie liczby komrek CD4+ w kreniu < 200/mm3) lub kryteriw klinicznych :(kategoria C, tzw. choroby wskanikowe).

DROGI SZERZENIA SI ZAKAE HIV

seksualna kontakty seksualne

krwiopochodna - przetaczanie krwi, - zanieczyszczone igy i strzykawki, - zakucia, skaleczenie w warunkach zawodowych

Ekspozycja na inne wydzieliny i wydaliny osb zakaonych

wertykalna - wewntrzmaciczna, okooporodowa, - w wyniku karmienia piersi

- przez przeszczepy narzdowewystpuje wiele podtypw HIV, ktre rni si tropizmem do makrofagw, monocytw i limfocytw T.

17

KATEGORIA KLINICZNA A

trzy sytuacje kliniczne:

- pierwotn, ostr chorob retrowirusow- uoglnione przetrwae powikszenie wzw chonnych- okres bezobjawowego zakaeniachoroby skry i bon luzowychu osoby zakaonej HIV, ktre wystpuj w oglnej populacji, ale rnice si cikim, nietypowym przebiegiem, nawrotami lub brakiem odpowiedzi na leczenie wskazuje na postpujce upoledzenie odpornoci

KATEGORIA KLINICZNA Bobjawy niewystpujce w kategoriach A i C,

19KATEGORIA KLINICZNA Cchoroby wskanikowe

u osoby zakaonej HIV stanowi podstaw klinicznego rozpoznania AIDS:

drodyca oskrzeli, tchawicy i puc, przeyku, opryszczka-zmiany wrzodziejce trwajce ponad miesic grulica rozsiana, pozapucna, rak inwazyjny szyjki macicy, misak Kaposiego, choniaki - gwnie typu B. zesp demencji, zesp wyniszczeniaAIDS definiuje si za pomoc kryteriw immunologicznych (zmniejszenie liczby komrek CD4+ w kreniu < 200/mm3) lub kryteriw klinicznych (kategoria C, tzw. choroby wskanikowe). Pierwsze objawy zakaenia HIV pojawiaj si po kilku-kilkunastu tygodniach (rednio 4 tygodnie). Objawy te zwizane s z ostra wiremi, dotycz 50-90% zakaonych i trwaj od kilku dni do kilku tygodni (im duej, tym wiksze prawdopodobiestwo szybkiego rozwinicia si AIDS). Mimo i objawy kliniczne wystpuj w wikszoci przypadkw, ze wzgldu na ich cakowicie nieswoisty charakter lekarz rzadko podejrzewa zakaenie HIV. Nawet jeli podejrzewa si zakaenie HIV, w tym okresie moe nie by jeszcze przeciwcia przeciw HIV (okienko serologiczne"). W przypadku realnej ekspozycji (tzw. ryzykownego zachowania) mona wwczas przeprowadzi u potencjalnie zakaonej osoby badania na obecno wirusowego RNA lub prowirusowego DNA, albo antygenu p24.OBJAWY I PRZEBIEGNa kadym etapie zakaenia HIV (nie tylko w AIDS) mog wystpowa rne zmiany na skrze i bonach luzowych. O moliwoci zakaenia HIV naley pamita w kadym przypadku rozpoznania choroby przenoszonej drog pciow, zwaszcza z wystpowaniem naderek i owrzodze. Naley proponowa pacjentowi badanie na obecno wirusowego RNA lub prowirusowego DNA, albo antygenu p24.20 O moliwoci zakaenia HIV naley pamita w kadym przypadku rozpoznania choroby przenoszonej drog pciow (zwaszcza z wystpowaniem naderek i owrzodze) i proponowa pacjentowi badanie na obecno przeciwcia przeciw wirusowi HIV.

Na kadym etapie zakaenia HIV (nie tylko w AIDS) mog wystpowa rne zmiany na skrze i bonach luzowych.

OBJAWY I PRZEBIEGDWA OBJAWY: obwodowa limfadenopatia