Kennis uitwisselen met SKOS en OpenSKOS Hennie Brugman Meertens Instituut 1

  • Published on
    08-Jun-2015

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • Dia 1
  • Kennis uitwisselen met SKOS en OpenSKOS Hennie Brugman Meertens Instituut 1
  • Dia 2
  • Overzicht 1.Inleiding 2.Ontstaansgeschiedenis 3.Begrippen 4.Functionele beschrijving 5.Toepassingen in de praktijk 6.Content en beschikbaarheid 7.Stakeholders en toekomstige ontwikkelingen 2
  • Dia 3
  • Inleiding 3
  • Dia 4
  • Problemen mbt gebruik van vocabulaires Bouwen en beheren van thesauri is tijdrovend Liever hergebruik Hoe ontdek en evalueer je bestaande thesauri? Je software-tools moeten specifieke thesauri ondersteunen Nog vaak als browsable en doorzoekbare website gepubliceerd Niet als data, niet in standaardvorm Toolbouwers moeten veel maatwerk verrichten 4
  • Dia 5
  • 5 OpenSKOS visie: een marktplaats voor SKOS vocabulaires Iedere knoop implementeert: Upload module RESTful API (autocomplete, find, CRUD) Linked Data toegang OAI-PMH data provider enharvester Editor voor management en curatie
  • Dia 6
  • OpenSKOS = SKOS formaat + Peer to peer architectuur + RESTful API + Linked Data + Publicatie dmv upload en OAI-PMH + Management mbv Interactief Dashboard + Ondersteuning voor alignment + Stimuleren van open database licenses Vocabulaire curatie mbv ingebouwde Editor 6
  • Dia 7
  • Voordelen aanbieders Anderen je vocabulaires aanbieden kan met een simpele upload actie Of via een eigen OpenSKOS instantie, of via OAI-PMH Het is mogelijk je eigen vocabulaire te gebruiken in andermans tools (al dan niet commercieel), als die tools OpenSKOS aanspreken Vocabulaires kunnen makkelijk en frequent door de bouwer/beheerder worden ge-update, zonder tussenkomst van derden Contextualiseren: et is eenvoudig concepten uit je eigen vocabulaires te koppelen aan andere vocabulaires 7
  • Dia 8
  • Voordelen gebruikers Het is eenvoudig om vocabulaires te ontdekken, evalueren en te gebruiken Minder noodzaak ze zelf te construeren Nieuwe mogelijkheden tot browsen en zoeken In vocabulaires, in collectie-beschrijvingen Altijd up-to-date versies van vocabulaires beschikbaar 8
  • Dia 9
  • 9 Voordelen toolbouwers Geen maatwerk per vocabulaire meer nodig, geen periodieke updates door te voeren Kunnen profiteren van werk van andere toolbouwers en vocabulaire-aanbieders Kunnen OpenSKOS gebruiken voor een reeks van nieuwe use cases
  • Dia 10
  • Ontstaansgeschiedenis 10
  • Dia 11
  • Eerste CATCHPlus versie Jarenlang stabiel gedraaid en toegepast voor gebruik Beeld en Geluid thesaurus door Nationaal Archief (via Picturas Memorix tool) Gedurende half jaar intensief overlegd door CATCHPlus, RCE, Adlib, Pictura, Trezorix Op initiatief van en gehost door RCE Doel: elkaars tools en omgevingen op elkaar aansluiten mbt vocabulaires/kennisstructuren Uitkomst: architectuur-concept en REST API specificatie OpenSKOS implementatie (door Picturae) is conform de uitkomsten van dit overleg OpenSKOS Editor toegevoegd in opdracht van Beeld en Geluid 11
  • Dia 12
  • Begrippen 12
  • Dia 13
  • SKOS, een ultrakorte primer SKOS kennisstructuren bestaan uit Concepten, onderverdeeld in ConceptSchemes Concepten hebben een URL ter identificatie Concepten hebben labels in 1 of meer talen Concepten kunnen worden gedocumenteerd met notes Concepten hebben onderling semantische relaties broader, narrower, related OpenSKOS onderscheidt daarnaast nog Collections en Institutions 13
  • Dia 14
  • 14 Term: Economic cooperation Used For: Economic co-operation Broader terms: Economic policy Narrower terms: Economic integration, European economic cooperation, European industrial cooperation, Industrial cooperation Related terms: Interdependence Scope Note: Includes cooperative measures in banking, trade, industry etc., between and among countries.
  • Dia 15
  • SKOS en Linked Data Concepten kunnen over grenzen van ConceptSchemes worden gelinkt exactMatch, closeMatch, broadMatch, narrowMatch, relatedMatch Mits een Concept een stabiele, resolvable http URI heeft kan er naar gelinkt worden Concepten kunnen zelf linken naar (Linked Open Data op) het web 15
  • Dia 16
  • Voor- en nadelen Standardisatie Eenvoudig en generiek data-model Web-gebaseerd Concept- versus term-gebaseerd Omvat alignment Echter Bij transformatie gaat semantiek verloren Data deels niet op SKOS te mappen 16
  • Dia 17
  • RESTful web services Web service: Software die interactie tussen machines over het web mogelijk maakt (protocol mbt vragen en antwoorden) RESTful: Gebruikt standaard protocollen van world wide web (http) Beschrijft resultaten zoveel mogelijk als (online) resources Aan te roepen via gewone URLs In principe eenvoudig in gebruik en schaalbaar Voor gebruik vanuit software Dus primair voor gebruik door programmeurs Linked Data is een specifieke instantie van een RESTful web service 17
  • Dia 18
  • Functionele beschrijving 18
  • Dia 19
  • 19 OpenSKOS Editor Upload module Interactieve management functies RESTful API OAI-PMH data provider en harvester
  • Dia 20
  • Stel, ik zoek een thesaurus om molens te beschrijven, of medicijnen, of krantenberichten, of Dan kan ik naar openskos.org, waarop allerlei thesauri beschikbaar worden gemaakt
  • Dia 21
  • -dan wil ik informatie over zon thesaurus en ik wil er online in browsen en zoeken
  • Dia 22
  • -Stel, ik wil mijn thesaurus online opbouwen en beheren, eventueel met andere instellingen samen -Dan kan ik de OpenSKOS Editor gebruiken, gebouwd voor Beeld en Geluid, als onderdeel van OpenSKOS
  • Dia 23
  • -Stel, ik heb een thesaurus(-update) en wil die aanbieden aan de wereld of aan mijn partner-instelling, die een commercile tool gebruikt (bv Memorix van Picturae), of een wetenschappelijke (bv Arbil uit CLARIN) -Dan kan ik eenvoudig uploaden mbv OpenSKOS
  • Dia 24
  • -Stel, ik wil een OpenSKOS node beheren, dan heb ik interactieve beheerfuncties ter beschikking
  • Dia 25
  • RESTful API Concept resolve API Find API Autocomplete CRUD (create, retrieve, update, delete) Institutions Collections 25
  • Dia 26
  • API voorbeelden Concept resolve api/concept?id=http://openskos.meertens.knaw. nl/Organisations/78d67e6a-0a2a-4ba3-8757- 146eaf7fed7d&format=htmlapi/concept?id=http://openskos.meertens.knaw. nl/Organisations/78d67e6a-0a2a-4ba3-8757- 146eaf7fed7d&format=html RDF, JSON of html 26 UiL-OTS, Utrecht University
  • Dia 27
  • API voorbeelden Find API api/find-concepts?q=crisis&format=rdfapi/find-concepts?q=crisis&format=rdf api/find-concepts?q=crisis+collection:4&format=jsonapi/find-concepts?q=crisis+collection:4&format=json api/find-concepts?q=crisis+tenant:rkd&format=jsonapi/find-concepts?q=crisis+tenant:rkd&format=json api/find- concepts?q=prefLabelText:rutte+collection:4+inSch eme:http*Persoonsnamen&format=json&fl=prefLab el,scopeNoteapi/find- concepts?q=prefLabelText:rutte+collection:4+inSch eme:http*Persoonsnamen&format=json&fl=prefLab el,scopeNote 27 {"response": { "numFound": 4, "start": 0, "docs": [ { "scopeNote": [ "veldrijder" ], "prefLabel": [ "Rutte, Marcel" ], "xmlns": [ "rdf", "skos", "dcterms" ] }, { "scopeNote": [ "minister-president VVD, fractievoorzitter VVD Tweede Kamer, staatssecretaris OCW en Sociale Zaken, voorzitter JOVD" ], "prefLabel": [ "Rutte, Mark" ], "xmlns": [ "rdf", "skos", "dcterms" ] }, ] }
  • Dia 28
  • API voorbeelden Autocomplete API api/autocomplete/politi?returnLabel=prefLabelapi/autocomplete/politi?returnLabel=prefLabel api/autocomplete/speelf?returnLabel=prefLabelapi/autocomplete/speelf?returnLabel=prefLabel 28
  • Dia 29
  • API voorbeelden Institutions, Collections API in RDF: /api/institutions/api/institutions in HTML: /api/institutions?format=html/api/institutions?format=html /api/collections/beng:gtaa.html/api/collections/beng:gtaa.html 29
  • Dia 30
  • OAI-PMH voorbeelden 30
  • Dia 31
  • Toepassingen in de praktijk 31
  • Dia 32
  • OpenSKOS instanties Instantie(s) tbv intern gebruik, publicatie en beheer van de GTAA thesaurus van Beeld en Geluid Ongeveer 8 instanties tbv (internationale) klanten van Picturae Meertens instantie tbv CLARIN-NL CLAVAS project Experimentele instantie tbv CLARIN-EU bij Institute for Corpus Linguistics and Text Technology, Wenen Tbv thesaurus-constructie bij Cologne Center for eHumanities Test-installatie bij Europeana ihkv 1914-1918 project 32
  • Dia 33
  • Client tools OpenSKOS editor zelf Memorix (Picturae) Gepland: Arbil (CMDI metadata editor, CLARIN) 33
  • Dia 34
  • 34
  • Dia 35
  • Content en beschikbaarheid 35
  • Dia 36
  • Vocabulaires GTAA (Beeld en Geluid) AAT-NED (RKD) Library of Congress Subject Headings CLAVAS ISO 639-3 language codes ISOcat metadata profile Organisatie-namen Getest met enkele andere bestaande SKOS thesauri Getest met versie van Thesaurus Nationaal Farmaceutisch Museum ?? Overkoepelende registry ontbreekt nog 36
  • Dia 37
  • Beschikbaarheid Broncode is onder Open source licentie en online beschikbaar (GitHub) Open Database licenties en Creative Commons aanbevolen We promoten vrij gebruik van services M.u.v. schrijf-acties via API en Editor, en management functies Iedereen kan eigen instantie van OpenSKOS draaien Picturae biedt 10 jaar hosting van OpenSKOS aan ihkv CATCHPlus contract 37
  • Dia 38
  • Stakeholders en toekomstige ontwikkelingen 38
  • Dia 39
  • Beeld en Geluid CLARIN-NL/Clavas, CLARIN-EU DARIAH (Task Force Reference Data and Controlled Vocabularies) Meertens Instituut Nationaal Archief Picturae RCE RKD Digitale Collectie NL (Europeana aggregator) Europeana ?? 39
  • Dia 40
  • Toekomst (Mogelijke) toepassingen in concrete projecten OpenSKOS community in oprichting (werkgroep: Meertens, Picturae, Digitale Collectie NL, Beeld en Geluid, Europeana) Functionele wensen Vrij browsen en zoeken voor iedereen discovery van thesauri Uitbouwen gedistribueerde opzet 40
  • Dia 41
  • Hartelijk dank. ??? 41

Recommended

View more >