KÜRESELLEŞEN DÜNYADA DİPLOMASİ : KAMU DİPLOMASİSİ ?· diplomasi”yi Ģekillendirmeye çalıĢsa…

  • Published on
    28-Mar-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p> 1 </p> <p>Kreselleen Dnyada Diplomasi: Kamu Diplomasisi </p> <p>Yrd. Do. Dr. Mert Gkrmak </p> <p>Uluslararas ilikilerde devletleraras ilikilerin esas olduu dnem hzla sona ermekte </p> <p>ve kamuoylarnn algs nem kazanmaktadr. letiim ve bilgi devrimlerinin dnyay yeniden </p> <p>yaplandrd bu dnemde kamuoylar ve gndemi etkileme becerisi son derece nemlidir. </p> <p>Ancak bu yeni ortam veri olarak alan ve bizim fazla nemsemediimiz Public Diplomacy </p> <p>kavramnn dilimizde henz tam bir karl bile oluturulabilmi deildir. Kimilerine gre </p> <p>bu yeni diplomasi tarz, sivil diplomasi veya gnll diplomasi olarak adlandrlrken, daha </p> <p>geni bir evre bu diplomasiye Kamu Diplomasisi adn vermektedir. Devletten devlete </p> <p>deil, devletten kamuoylarna; sivil toplumdan devletlere; sivil toplumdan kamuoylarna </p> <p>ynelik olarak yaplan, kapal kaplar ardnda deil, ak ve toplumun her kesiminin katld </p> <p>bir diplomasidir bu (Sanberk ve Altnay, 2008). </p> <p>Uluslararas ilikilerin iinde gerekletii ortam ve atmosfer hzla deiirken, baz </p> <p>dnrler 19. yzyln parlamentolar, 20. yzyln kitleler, 21. yzyln ise kamuoylar yz </p> <p>yl olduunu iddia etmektedir. ki devlet bakan grmeden evvel oluan kamuoyu </p> <p>algsnn zaten toplant gndeminin ve liderlerin hareket alannn yzde 90n belirlemekte </p> <p>olduu, eitim dzeyi ykselen kitlelerin medya vastasyla d ilikileri daha iyi takip ettii </p> <p>ve kresel kamuoyunun byk bir g haline geldii grlmektedir. Kamuoyu gcnn bu </p> <p>denli artt bir dnyada bir lke kendi algsn ve itibarn ynetemezse, itibar kendi doal </p> <p>ritmiyle ilerlememekte, bakalar tarafndan ynetilir hale gelmektedir. Bu ise kendi kaderi </p> <p>zerinde egemen olmak zorunda olan bir lke iin kabul edilebilir bir risk deildir (Sanberk </p> <p>ve Altnay, 2008). </p> <p>Kamu Diplomasisi </p> <p>Aslnda ideolojik kutuplamalarn sona erdii dnlen Souk Sava sonras </p> <p>dnemde, tm dnyadaki iyimser hava, kamu diplomasisine ihtiya duyulacak artlarn </p> <p>ortadan kalkt ve lkelerin belli bir dnya grnde bulutuu eklindeydi. Artk lkelerin </p> <p>imaj almalar yapmalarna ya da kamuoyu oluturma faaliyetlerine girimelerine gerek </p> <p>yoktu. Tarihin Sonunun1 geldii iddia edilmekte, kresellemenin yaratt yeni dnyann </p> <p> 1 Francis Fukuyamann Hegel'in tarih anlayna dayandrd dncelerini ieren ve Souk Sava sonras bir </p> <p>dnyada liberal kurumlarn ve dnce yapsnn, hkim unsurlar olarak kalaca, kapitalizmin alternatifsiz-</p> <p> 2 </p> <p>giderek dzletii ve dnya nfusunun kresel dzeyde ibirliklerine gittii ne </p> <p>srlmekteydi2. Ancak 11 Eyll saldrlar ile bu deerlendirmeler byk oranda deiti ve </p> <p>dnya, kamu diplomasisine eskisinden daha fazla ihtiya duyulan bir dneme girdi </p> <p>(Varadarajan, 2005). Tarih sihirli anlar ile ekillenmez belki, ama krlma noktalarn </p> <p>gsteren simgesel anlar vardr (Attali, 1999). 11 Eyll de byle bir nitelik kazand. </p> <p>Esasnda, blc, ykc faaliyetler kadar uyuturucu trafii, yasad g ve insan kaakl </p> <p>ile uluslararas terrizm, yoksulluk ve kitle tahrip silahlarnn yaylmas Souk Sava </p> <p>sonrasnda zmlenememi problemler olarak yerinde duruyordu. 11 Eyll sadece bunlarn </p> <p>daha grnr hale gelmesine sebep oldu. Ancak artk Souk Savata olduu gibi kar karya </p> <p>kalnan dzenli bir ordu, bir tehdit de yoktu, askeri g kullanmak ya da kullanma tehdidi ile </p> <p>caydrclk ok anlaml deildi. Tehditlerin belirsizletii, dmanlarn bulanklat ve </p> <p>atmalarn asimetrik bir nitelik kazand bu yeni dnyada, rakip adeta hayalet nitelii </p> <p>kazanmt (Coll, 2005). Dolaysyla devlet, kendi halk ve kendi dndaki lkelerin </p> <p>kamuoylarn kazanmak iin yeni yollar bulmak durumundayd. zellikle otoriter </p> <p>ynetimlerin giderek daha fazla sorguland 21.yy.da hem halk kazanmak, hem tehditleri </p> <p>yok etmek, hem de ou kez bu tehditlerin st rtl destekisi olan mttefik rejimleri </p> <p>idare etmek iin alglama ynetimi konusunda uygulanabilir bir strateji belirlenmeliydi. </p> <p>Kalpleri ve zihinleri demokrasi iinde kazanmaya ynelik bu faaliyetler, ancak yaratc </p> <p>fikirlerle yrtlebilecekti. Bu nedenle, kamu diplomasisinin kurumsal yaplarla entegre bir </p> <p>organizasyona ve sreklilii salanm giriimlere ihtiyac vard (Tiedeman, 2005). </p> <p>Bugn geleneksel diplomasi artk bu ihtiyalara tam olarak cevap vermemektedir. </p> <p>Eski Diplomasi olarak anlan geleneksel diplomasi Rnesans dneminden balayarak 1. </p> <p>Dnya Savana kadar lkeleraras ilikileri belirlerken, Antik Yunan medeniyetinden </p> <p>itibaren sregelen bir tanm ve ileyii temel almt. Diplomasi kelimesi Yunanca </p> <p>diplomadan gelmekteydi, diploma ise katlanm ya da kvrlm kt anlamnda </p> <p>kullanlmaktayd. Devletleraras ilikilerde iinde yazlanlar gizleyerek elden ele aktarlan bu </p> <p>kt paralar, ierii herkesten sakl ve yalnzca gnderen ve alan kiinin bildii gizlilikte </p> <p> kanlmaz - nihai bir sistem olduu ve dolaysyla ideolojik anlamda insanolunun varabilecei son noktaya </p> <p>vard tezleri etrafnda younlaan teoridir. Fukuyama, liberalizmin karsnda olan faizm ve komnizmin tarih </p> <p>iinde yok olduunu iddia ederek, liberalizmin bir ideolojik karlama yaamayacan varsaymtr (Fukuyama, </p> <p>2006). 2 Dnya Dzdr: Yirmi Birinci Yzyln Ksa Tarihi, Thomas L. Friedman'n 21. yzyl'n balarn </p> <p>vurgulayarak kresellemedeki deiimi inceleyen kitabdr. Friedmana gre uluslararas irketler kresel </p> <p>etkileimi arttrm, toplumlararas farkllklara ve atmalara son verilmesinde byk rol oynamtr. Ancak, </p> <p>bugn Friedmann savlarnn aksine topraklarn serbest piyasa ve uluslararas irketlere am lkelerde hl </p> <p>savalar srmekte ve dnya hal yuvarlak grnmektedir (Friedman, 2005). </p> <p> 3 </p> <p>dokmanlara dnmt. Bylelikle, geleneksel diplomasi yalnzca yksek seviyedeki </p> <p>hkmet grevlilerinin ya da bakanlarn yrtt, kapal kaplar ardnda kararlarn alnd </p> <p>ve sadece sonularn halka akland bir ekle brnmt. Ancak 20. yzyln iletiim </p> <p>devrimi muazzam bir deiim yaratt. 1. Dnya Savandan sonra Yeni Diplomasi devlet </p> <p>grevlilerin tuttuu resmi notlarn tesine geerek, gazetelerin, radyolarn ve televizyonlarn </p> <p>hkim olduu yeni bir karar alma sreci oluturdu. Baka bir deyile iletiim devrimi </p> <p>diplomasinin paradigmasn deitirdi (Tiedeman, 2005). </p> <p>Modern teknolojinin yarat koullarda artk devletten devlete bir takm ktlarn </p> <p>iletilmeye allmas ya da srlarn ustalkl bir ekilde korunabilmesi mmkn </p> <p>olmamaktayd. Geleneksel yntemler ie yaramyordu. Ayrca diplomasinin geleneksel </p> <p>aktrleri olan devlet brokrasisinin de yetersiz kald durumlar yaanyordu. Devlet d bir </p> <p>takm organizasyonlar, zellikle sivil toplum rgtleri (NGO), ok uluslu irketler ve uluslar </p> <p>aras rgtler diplomatik ilikilerde giderek daha fazla rol oynamaya balamt. Bu srete </p> <p>kararlar artk devlet adamlar ve politikaclarn tek balarna verdikleri kararlar olmaktan kt </p> <p>ve geni kitlelerin etkide bulunduklar bir boyut kazand. stelik artk alnan kararlarn etkisi </p> <p>yalnzca alnd blge ile snrl kalmamaktayd ve dnyada artan karlkl bamlln etkisi </p> <p>ile geni corafyalara uzanmaktayd (Tiedeman, 2005). Metaforik bir tanmlamayla Meksika </p> <p>Krfezinde kanatlarn rpan kelebek, Japon Denizinde frtnalar yaratmaktayd. </p> <p>20. yzyl ile birlikte deien diplomatik alkanlklar ve diplomaside karar alma </p> <p>sreleri, 21. yzylda bir kez daha sorgulanmaya balanacaktr. Gerek zamanl televizyon </p> <p>habercilii veya ilitirilmi gazetecilik, yeni dneme uyum gstermeye alan tele-</p> <p>diplomasiyi ekillendirmeye alsa da, artk tm dnya kamuoylar gelien teknolojiye </p> <p>paralel bir biimde daha farkl iletiim ve haber kaynaklarna ynelmilerdir. Internet ve cep </p> <p>telefonlarnn hkim olduu bu yeni dnyada, kamu diplomasisi aralar da deimektedir. </p> <p>Daha bireysellemi, effaf ve etkileime ak yntemler ortaya kmtr. Bugn kamu </p> <p>diplomasisi faaliyetlerinde geleneksel medya aralarnn yannda, internet zerinden </p> <p>yaynlanan bloglar, podcastler ve facebook-twitter gibi sosyal iletiim siteleri ya </p> <p>da gnderilen cep telefonu mesajlar, hatta bilgisayar oyunlar3 olduka etkili olabilmektedir. </p> <p> 3 Amerika Birleik Devletleri Silahl Kuvvetlerinde, Ordu Oyun Projeleri Blm Bakan Yardmcs Binba </p> <p>Chris Chambers, Americas Army adl ok tutulmu ordu yapm oyun hakknda Mac Observera yapt </p> <p>aklamada, Orduya ulama frsat bulamayan Amerikallara biz bu oyunla ulatk. Video oyunlarn bu </p> <p>balanty kurmak amacyla kullandk.demektedir. Ancak ilgin olan, internet sayesinde Americas Armye </p> <p>katlanlarn byk blmnn Amerikal olmamasdr. Bu sayede elde edilen ey, aslnda tm dnyann </p> <p> 4 </p> <p>Mesajlar gnderen karar alclarn bu mesajlarn yerine ulap, ulamadn kontrol etme </p> <p>imknna sahip olmalar ve hedef kitleleri belirleme konusunda ulalan isabet, mesajlarn etki </p> <p>gcn arttrmakta, bu sayede planl bir alglama ynetimi uygulanabilmektedir. </p> <p>21. yzyl nceki dnemlerden farkl klan nokta yalnzca gelien teknolojinin </p> <p>yaratt yeni iletiim aralar deil, tm dnyada deien siyasetin kazand yeni </p> <p>niteliklerdir. Bugn dnyadaki lkelerin yars demokrasiyle ynetilmektedir4 (Nye, 2005: </p> <p>105). Otoriter devletlerin yerini alan demokrasilerde, kamuoyunu etkilemek, daha da nemli </p> <p>bir hale gelmitir. Bilgi g demektir ve artk dnya nfusunun byk bir ksm bu gce </p> <p>ulaabilmektedir. Bilginin ilenmesinin ve datmnn kolaylamas ve ucuzlamas, bolluk </p> <p>paradoksu olarak adlandrlan bir bilgi patlamasna yol amtr. Bilginin bolluu ilginin </p> <p>azalmasna neden olmutur. nsanlar karlarna kan bilginin bykl altnda ezilip, neye </p> <p>odaklanacaklarn ayrt etmekte zorlannca, bilgiden ziyade ilgi nadir bulunan bir kaynak </p> <p>haline gelmitir (Nye, 2005: 106). Bu kargaada deerli bilgileri ayrt edebilen ve ilgiyi </p> <p>istedikleri gibi ynlendirebilenler g kazanacaklar iin, kamu diplomasisinin idaresi ve </p> <p>siyasete etkisi giderek artmtr. Kimi zaman Spin Doctors olarak da adlandrlan </p> <p>alglama yneticileri dikkatimizi nereye odaklayacamz belirlemeye balamlardr5. </p> <p>Bunun yan sra 21. yzyln banda tm dnyada ulalan eitim seviyesi, eskiye </p> <p>kyasla insanlarn propaganda konusunda daha tedbirli ve duyarl hale gelmelerine neden </p> <p> Amerikan ordusunun ne kadar harika olduunu grmesi ve Amerikann savalarn anlamasdr. Ayrca oyunda, </p> <p>haber blteni grnm altnda, cepheden zel grntler sunulmakta ve medyada Afganistan sava </p> <p>grntlerinin ok yer bulamad bir dnemde, sava konusunda bilgi al eken zihinler yeniden </p> <p>ekillendirilmektedir. Propaganda olarak adlandrlabilecek kadar dorudan bir mesaj bulunmayan Americas </p> <p>Army bu anlamda herkesin hayalini kurabilecei trden baarl bir pazarlama kampanyas olmutur. (Halter, </p> <p>2009: 11-16). 4 Bu konudaki dier deerlendirmeler iin bkz. (Zekeriya, 1997) ve (Zekeriya, 2003). </p> <p>5 Planl alglama ynetimi konusundaki en etkili almalardan biri srail Dileri Bakanl tarafndan </p> <p>yrtlmektedir. Bu almada srail Dileri Bakanlnn tecrbeli diplomatlar tarafndan ynlendirilen zel </p> <p>bir internet birimi oluturulmutur. nternette yer alan srail aleyhtar her makale ya da yoruma kar haber ve </p> <p>deerlendirme yazan bu grup, 24 saat internette sradan vatandalar olarak gezmekte ve haber makalelerine </p> <p>yorum yazmakta, twitter ve facebook gibi sosyal paylam sitelerinde zel sayfalar oluturmakta, srail </p> <p>hakkndaki negatif alglar deitirmeye almaktadr. Maal olarak tutulan, dil bilen gen aktivistlerden oluan </p> <p>bu birim sanal ortamda youn bir maniplasyon ve alglama ynetimi faaliyeti gstermektedir. Bilgisayarlar iin </p> <p>hazrlanm zel programlarla (megaphone progr. vb.) srail aleyhtar sitelerden ve giriimlerden haberdar olan </p> <p>daha amatr topluluklarla da irtibat halindeki bu alma grubu, Dnya Yahudi renciler Birlii (WUJS) gibi </p> <p>etkili organizasyonlar harekete geirebilmektedir. Bylece sanal dnyada dzenlenen herhangi bir anket </p> <p>almasna bir anda yzlerce internet mesajnn gnderilmesi salanabilmektedir. Bilindii kadaryla uzun </p> <p>sredir internette faaliyet gsteren bu grubun resmi olarak gn yzne kmas, 2009 ylnda srail Dileri </p> <p>Bakanlnn bte grmeleri ile mmkn olmutur. Balang olarak 150.000 $ ayrld beyan edilen bu </p> <p>almalara, nmzdeki dnemlerde daha fazla kaynak aktarlaca ifade edilmitir. srail Dileri </p> <p>Bakanlnn Hasbara birimi olarak grev yapan bu gruplar ayni zamanda srail kaynakl zel irketlerin imaj </p> <p>almalar iin de kullanlmaktadr (Cook, 2009), (Farago, 2006), (Kishinevski, 2009). </p> <p> 5 </p> <p>olmutur. Gerek ulusal dzeyde siyaset yaplrken, gerekse uluslararas ilikilerde itibar ve </p> <p>gvenilirlik gemite olduundan ok daha fazla nem kazanmtr. Siyaset adeta rekabete </p> <p>dayanan bir gvenilirlik yarmas halini almtr. Geleneksel g politikalarnn dnyas, </p> <p>genellikle kimin silahl kuvvetlerinin ve ekonomisinin kazand zerinedir, oysa 21. yzyln </p> <p>bilgi a siyasetinde nemli olan eninde sonunda kimin hikyesinin kazanddr (Nye, </p> <p>2005: 106). </p> <p> Dnya siyasetinde itibar her zaman nemli olmutur, fakat bolluk paradoksu </p> <p>yznden gvenirliin rol, bugn daha nemli bir g kayna haline gelmitir. Kamu </p> <p>diplomasisi de, propagandaya nazaran daha fayda salayan bir yntem olarak ne kmtr. </p> <p>Bilgi ann yeni koullar altnda yumuak sat, zorla sattan daha etkili hale gelmitir.6 </p> <p>Ancak kamu diplomasisini, basit propagandadan ayran artlarn iyi grlmesi gerekir. Kamu </p> <p>diplomasisi sadece halkla ilikilerden ibaret deildir. Bu balamda kamu diplomasisinin </p> <p>boyutu vardr (Nye, 2005: 108-109) : </p> <p> 1- Gnlk letiim ve Bilgilendirme: Belirlenen hedefe ynelik boluk braklmamas </p> <p>iin srekli haber akn salamak, zellikle d basna kullanabilecei doru malzemeyi </p> <p>vermek gerekir. Bu nedenle i basna verilen beyanatlarda dikkatli olmak, sylenen szlerin </p> <p>darda nasl alglanabileceini hesaplamak, ilginin dalmamas iin konuyu srekli ilemek </p> <p>ve bu dorultuda haberlerin tutarl ve btnsel akn salamak hayati derecede nemlidir. </p> <p> 2- Stratejik Planlama ve lkenin Markalamas: Sahip olunan vizyon erevesinde </p> <p>olay ve semboller kullanlarak, lkenin alglanmasnda olumlu bir izlenim yaratmak iin </p> <p>planl bir srece ihtiya vardr. Dikkatle oluturulan ve uzun bir zaman kapsayacak bu planl </p> <p>srete hem ortaya kabilecek sorunlarn, hem de lkenin itibarna zarar verecek kar </p> <p>saldrlarn nne geilmesi iin gerekli tedbirler alnr. Akademik konumaclar ve sivil </p> <p>toplum rgtleri vastasyla verilen mesajlar glendirilir. Yaratlan istikrarl ve gvenilir lke </p> <p>imaj kullanlarak, lke hakknda olumlu ve kalc bir anlay oluturulur. </p> <p> 3- Uzun Vadeli likilerin Kurulmas ve Kurumsallamas: Burslar, Deiim </p> <p>Programlar, Staj Olanaklar, Seminerler, Konferanslar ve Medya Kanallarnn kullanlmas </p> <p>suretiyle yllar ierisinde nemli kiilerle, uzun sreli ve olumlu ilikiler kurulmas kamu </p> <p> 6 Kamu Diplomasisi ve Propaganda arasndaki farkllklar iin bkz. (Nye, 2005) ve (Brown, 2008). </p> <p> 6 </p> <p>diplomasisinin en nemli boyutudur. Propagandann olduka basit ve kaba stiline nazaran, </p> <p>daha etkin ve rafine bir alglama ynetimi kuran bylesi bir iletiim, ok daha verimli </p> <p>olmaktadr. Kiisel ilikilerin yaratt sa...</p>

Recommended

View more >