Lech Bądkowski (1920 1984), literat, dziennikarz ...pka.bj.uj.edu.pl/akt/wys/2010/LeBa.pdf · Lech…

  • Published on
    28-Feb-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Lech Bdkowski (1920-1984), literat, dziennikarz, wspzaoyciel i dziaacz Zrzeszenia

Kaszubsko-Pomorskiego

Lech Bdkowski urodzi si 24 stycznia

1920 r. w Toruniu, w pomorskiej rodzinie

inteligenckiej o starej tradycji

ziemiaskiej. Ojciec Kazimierz, dziaacz

niepodlegociowy okresu zaborw,

rodem z Ziemi Chemiskiej, urzdnik

miejski w Toruniu by aktywnym

uczestnikiem wystpie rewolucyjnych w

listopadzie 1918 r. oraz czonkiem Rady

Robotniczo-onierskiej; oeniony z Zofi

z Faustmanw. Lech mia siostr

Aleksandr i brata Tadeusza.

Lech Bdkowski uczszcza do szkoy

powszechnej w Toruniu mieszczcej si

na naroniku ul. Prostej i Jczmiennej, a

nastpnie do Pastwowego Gimnazjum

im. M. Kopernika, gdzie w czerwcu 1938

r. uzyska wiadectwo dojrzaoci.

Przyszy pisarz od dziecistwa wyrasta w atmosferze patriotyzmu, walk narodowociowych i

umiowania ojczyzny. Jak sam wspomina. w domu w ktrym si wychowa, na honorowym

miejscu stao zawsze popiersie Tadeusza Kociuszki; jeden wuj Lecha by powstacem

wielkopolskim, drugi natomiast jako ochotnik bra udzia w wojnie polsko-bolszewickiej

1920 r.

Po ukoczeniu gimnazjum, we wrzeniu 1938 r. zosta Bdkowski elewem Szkoy Rezerwy

Piechoty w Brodnicy, gdzie zasta go wybuch drugiej wojny wiatowej. We wspomnieniach

napisa: "...Wychodziem z Torunia 3 wrzenia w kompanii wydzielonej z 63 toruskiego

puku piechoty do ochrony sztabu korpusu gen. Michaa Karaszewicza-Tokarzewskiego.

Maszerowalimy wzdu murw obronnych nad Wis w kierunku mostu drogowego, kiedy

nastpi nalot niemiecki na most..."

Jako dowdca plutonu piechoty walczy Bdkowski w dniach od 9 do 20 wrzenia 1939 r. w

bitwie nad Bzur, przeywajc bolenie znaczn przewag przeciwnika. Po klsce

wrzeniowej, ukrywajc si, przedosta si w ubraniu cywilnym przez Toru, Warszaw,

Lww, Huculszczyzn, Wgry do Francji. Tam wstpi do Samodzielnej Brygady Strzelcw

Podhalaskich, z ktr uczestniczy w kampanii norweskiej; wyrni si w bitwie o Narwik.

Za udzia w tej bitwie zosta odznaczony Srebrnym Krzyem Virtuti Militari. Ewakuowany

spod Narwiku, w czerwcu 1940 r. wrci do Francji, skd pod koniec kampanii francuskiej

przedosta si 18 czerwca tego roku statkiem do Wielkiej Brytanii i tam wstpi do Polskiej

Marynarki Wojennej.

W 1942 r. odby przeszkolenie spadochronowe w Jednostce Powietrzno-Desantowej w

Szkocji; dwukrotnie uczestniczy w lotach do Polski, lecz ze wzgldu na niesprzyjajce

okolicznoci nie zosta zrzucony. Skierowany ponownie do Marynarki Wojennej, walczy na

Morzu rdziemnym i Atlantyku. W grudniu 1944 r., w randze podporucznika, odwoany

zosta z bazy woskiej na Morzu rdziemnym do Londynu.

W latach 1945-1946 uczestniczy w zajciach na studium jzyka i kultury angielskiej

Uniwersytetu w Cambridge. By wspzaoycielem, czonkiem Zarzdu Gwnego i

wiceprezesem zaoonego w 1945 r. w Wielkiej Brytanii - Zwizku Pomorskiego. W tym

roku zostaa wydana w Londynie przez Zwizek rozprawa Bdkowskiego (Buntkowski) p. t.

"Pomorska myl polityczna". By to jego debiut publicystyczny; zawar w nim Bdkowski

program Zwizku, w ktrym prbowa okreli rol "Wielkiego Pomorza" w przyszej Polsce.

Gruntownie zorientowany w dziejach Pomorza, zainteresowany od modzieczych lat

problematyk historyczn i spoeczno-polityczn, spenia Bdkowski warunki do odegrania

w przyszoci czoowej roli w yciu politycznym. Politykiem jednak nie zosta, nie mieci si

w oficjalnych strukturach. "...Lecz przez wszystkie paszczyzny jego dziaalnoci przewijaa

si myl polityczna, przenikliwie wybiegajca w przyszo. Jej najbardziej realnym wyrazem

sta si program Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Zamys tego programu narodzi si w

gowie Lecha Bdkowskiego jeszcze w czasie wojny w Londynie. Pisywa tam w "Biuletynie

Pomorskim", ktrego by wsptwrc, artykuy i apele, zachcajce onierzy rodem z

Pomorza do powrotu do kraju i wzicia w swoje rce sprawy odbudowy "maej ojczyzny" i jej

integracji z Polsk..."

20 maja 1946 r. Lech Bdkowski zosta zdemobilizowany i 1 czerwca tego roku powrci do

kraju, lecz nie do rodzinnego Torunia, a na Wybrzee, z ktrym zwiza si na reszt ycia.

W latach 1946-1951 mieszka w Gdyni, skd przeprowadzi si do Gdaska, gdzie spdzi 33

lata ycia.

W latach 1946-1953 pracowa w redakcji "Dziennika Batyckiego", jako kierownik dziau

gospodarczo-morskiego. W 1953 r. podj prac w tygodniku ?Rybak Morski?, ale rok

pniej zosta ze zwolniony z przyczyn politycznych, bez prawa wykonywania zawodu

dziennikarskiego.

Oprcz pracy redakcyjnej, zaj si te wasn edukacj, w latach 1946-1947 studiowa w

Akademii Nauk Politycznych, a w 1949 r. ukoczy Wysz Szko Handlu Morskiego w

Sopocie; w 1951 r. uzyska magisterium z nauk politycznych na Wydziale Prawa

Uniwersytetu dzkiego.

W latach 1954-1956 by kierownikiem literackim w Teatrze Lalek Miniatura w Gdasku.

W 1953 r. zosta czonkiem Zwizku Literatw Polskich (ZLP), zdobywajc sobie uznanie

gdaskiego rodowiska literackiego, ktre po wydarzeniach padziernikowych 1956 r.

obdarzyo go godnoci prezesa Gdaskiego Oddziau ZLP. Funkcj t peni przez 10 lat;

organizowa wwczas liczne spotkania literackie na obszarze caego Pomorza, docierajc do

najodleglejszych zaktkw, by przybliy tematyk kaszubsko-pomorsk jak najliczniejszym

mieszkacom tego regionu.

Jako prezes Oddziau Gdaskiego ZLP woy ponadto wiele stara, w organizowanie

wieczorw literackich kolegom-literatom, w uzyskiwanie funduszy na dziaalno

wydawnicz oraz stypendiw dla modych debiutantw i gorzej sytuowanych literatw, a

take wielu innych akcji podnoszcych presti gdaskiego rodowiska literackiego. Piastowa

rwnoczenie funkcje w Zarzdzie Gwnym ZLP, bdc czonkiem Plenum. prezesem

Gwnej Komisji Rewizyjnej i czonkiem Komisji Zagranicznej. Od 1979 r. by te czonkiem

polskiego PEN-Clubu, ostatnio przed rozwizaniem jego Zarzdu by rwnie w jego

skadzie.

W 1956 r. wrci Bdkowski do pracy dziennikarskiej, zosta zastpc redaktora naczelnego

tygodnika "Ziemia i Morze", ale ju z pocztkiem 1957 r. zosta zwolniony. Od tego czasu

utrzymywa si z prac literackich i publicystycznych.

Wraz z odwil w polityce rok 1956 stworzy take sprzyjajce warunki poszukiwaniom

tosamoci. Na Pomorzu odyy tradycje ruchu kaszubskiego. Co wiatlejsi gospodarze tej

ziemi dopominaj si o swoje prawo do decydowania o wasnych sprawach w sposb

samorzdny. Lech Bdkowski z grup dziaaczy kaszubskich wskrzesza i rozwija swj

"program pomorski", stajc si czoowym animatorem Komitetu Zaoycielskiego Zrzeszenia

Kaszubskiego, a nastpnie dziaaczem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (ZK-P) i

czonkiem jego Zarzdu Gwnego oraz Prezydium a do mierci. Za rozwj ideologii

regionalizmu kaszubsko-pomorskiego oraz zasugi organizacyjne dla Zrzeszenia otrzyma w

1978 r. Medal Stolema, a w 1982 r. odznaczony zosta Pieczci witopeka Wielkiego klasy

zotej.

W trzecim dniu wydarze sierpniowych 1980 r. na Wybrzeu Lech Bdkowski znalaz si

wrd strajkujcych robotnikw Stoczni Gdaskiej i ju tam pozosta. Wspredagowa

uchwa pisarzy w sprawie strajku. 21 sierpnia wszed w skad prezydium

Midzyzakadowego Komitetu Strajkowego (MKS); by referentem punktu trzeciego

porozumienia gdaskiego, o cenzurze i wolnoci prasy. Do listopada 1980 r. sprawowa

funkcj rzecznika prasowego NSZZ "Solidarno" MKS. Od wrzenia tego roku by

przewodniczcym kolegium redakcyjnego autonomicznej rubryki "Samorzdno" - w

"Dzienniku Batyckim", a pniej redaktorem naczelnym, powstaego dziki jego staraniom,

tygodnika spoeczno-politycznego "Samorzdno".

Lech Bdkowski nalea do pisarzy o rozlegych zainteresowaniach literackich, mia w swym

dorobku powieci, opowiadania, banie dla dzieci, twrczo dramatyczn, szkice i powieci

historyczne oraz artykuy publikowane w rnych regionalnych i oglnopolskich

czasopismach, stale wsppracowa te z rozgoni gdask Polskiego Radia.

Jego debiutem literackim bya wydana w 1951 r. powie "Kuter na strdzie". Kolejnymi

tomami byy m. in.: "Pan Grodziska i inne opowiadania", "Pow nadziei", "Oko za oko",

"onierze znad Bzury", "Powtrka", "Kulminacja" oraz wydana kilka miesicy po mierci

pisarza powie polityczna "Hutawka".

Omawiajc twrczo Lecha Bdkowskiego, na amach "Przegldu Tygodniowego" z 1988 r.,

Piotr Kuncewicz pisa: "...W jego twrczoci przewija si kilka wyranych wtkw. A wic

temat pomorski, temat morski, wojenny i romansowy. W kadym z nich powstay ksiki

warte czytania, cho powiedzmy wyranie nie by to pisarz miary najwikszej. Ale i nie adna

miernota przecie. Celniejszy w perspektywach duchowych i intelektualnych ni w urokach

pira, zostaje jednak w pamici jako jedna z najczystszych i najadniejszych postaci naszej

literatury".

Lech Bdkowski zmar 24 lutego 1984 r. w Gdasku, po dugich i cikich cierpieniach,

pojednany z Bogiem. Przez ostatnie dwa lata ju waciwie nie opuszcza ka, przebywajc

na przemian to w szpitalu to w domu.

Oprcz wspomnianych ju wyrnie Lech Bdkowski posiada ponadto Krzy Kawalerski

Orderu Odrodzenia Polski oraz by laureatem wielu nagrd literackich.

Pisarz pochowany zosta na cmentarzu Srebrzysko w Gdasku, a uroczystoci pogrzebowe

zgromadziy wielotysiczny tum mionikw jego twrczoci, znajomych i przyjaci.

W maestwie z Zofi Janiszewsk mia crk Sawin, urodzon w 1953 r.

Biografia Lecha Bdkowskiego pira dr Kazimierza Przybyszewskiego

rdo: http://lechbadkowski.pl