Liever toch bezoek

  • Published on
    25-Mar-2016

  • View
    214

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Een fragment

Transcript

  • Ds. P. Vermaat

    Liever toch bezoek

    Over de laatste eer

    Ds. P. V

    ermaat Liever toch

    bezoek

    Een pastoraal en praktisch boek dat vragen beantwoordt

    over afscheid nemen, sterven en begraven.

    Wanneer iemand in je directe omgeving op sterven ligt

    of overlijdt, confronteert je dat met ingrijpende vragen.

    Wie moet je allemaal bellen? Waar wil hij of zij begraven

    worden? Wat moet je op de kaart zetten? En dat is nog maar

    het begin.

    Ds. P. Vermaat heeft jarenlange ervaring in het begeleiden

    van families rond de uitvaart. Op de hem kenmerkende

    pastorale manier gaat hij in op vragen over opbaren,

    cremeren en begraven, het graf en de begraafplaats, de

    kaart en de advertentie en allerlei andere onderwerpen.

    Ds. P. Vermaat is emeritus-predikant te Veenendaal. Hij

    schreef twee boeken over rouwverwerking en begraven.

    www.uitgeverijboekencentrum.nl

    9 789023 923480

    ISBN 978 90 239 2348 0 | NUR 749

    Vermaat.indd 1 21-07-09 15:33

  • Ds. P. Vermaat

    Liever toch bezoekOver de laatste eer

    Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

  • www.uitgeverijboekencentrum.nl

    Ontwerp omslag: Geert de Koning

    ISBN 978 90 239 2348 0NUR 749

    2009 Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer

    Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopien, opna-men of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

  • 5 la barrique (2 Tim. 2:21)

  • 6Woord vooraf

    We maken steeds vaker verre reizen. Zorgvuldig worden de grote en kleine letters van reisgidsen gelezen. Een annuleringsverzekering is mogelijk. Dat geldt helaas niet voor de laatste reis, die we allen mten ma-ken. Hoe zeker deze reis ook is, uit een kro-onderzoek bleek onlangs dat tweederde van de Nederlanders er niet bij stilstaat, laat staan iets voor regelt. Familie en vrienden worden onwetend en onzeker achtergelaten. Als erover gesproken wordt, is dat wel openlijker dan vroeger. Maar te weinig gaat de Bijbel open op themas als sterven en begraven of cremeren. Veel bijbelkennis is weggelekt, waardoor bij de laatste eer Schepper en schepsel oneer wordt aangedaan. Vroegere generaties waren er intens mee bezig en daarom zijn hun antwoorden waardevol. Maar in onze tijd worden weer andere vragen gesteld, die ook beantwoord moeten worden. Er bleek behoefte aan een sterk herziene uitgave van een eerder uitgegeven boek. Samen met de christelijke Stichting Op Doorreis kwam het tot stand. Veel van de gedichten zijn niet meer opgeno-men, omdat zij verzameld zijn op een tweetal cds Wandelen aan zee, omgeven met instrumentale en koormuziek. In de heruitgave van Nooit meer blij? komt aan de orde hoe we op de moeilijke rouwweg toch verder kunnen komen. Na meer dan duizend begrafenissen besef ik als predikant veel gouden momenten te hebben meegemaakt, die het bewaren waard zijn. In een van de gemeenten leerde ik haar kennen. Inmiddels zelf in Gods vrede ingegaan, liet mevrouw L.M. Brinkman (Troostend weten, pag. 46) een behartigenswaardige boodschap na:

    In het ritme van de dagen,in het keren van de nacht,weten wij (naast duizend vragen),dat eenmaal de dood ons wacht.

  • 7Nu een nieuwe aarde en hemelin het vooruitzicht zijn gesteld,geeft het rust en moed te weten:onze dagen zijn geteld.

    Geen mens kan dgen aan zijn leven toevoegen, maar we kunnen wel lven aan onze dagen toevoegen. Juist daarom ontving ik van zulke mensen die als engelen op mijn weg kwamen n van hun woorden liever toch bezoek.

    Ds. P. Vermaat,Veenendaal voorjaar A.D. 2009

  • 9Inhoud

    1 Liever niet in stilte 13Een boek zonder laatste bladzijden 13Euthanasie, een nieuw woord met oude papieren 14De dood op verzoek 15Niet nodeloos rekken of reanimeren 17Tussen eer en oneer 18Geen sporen nagelaten, en ons koningshuis dan? 20Laten we er nooit aan wennen 22

    2 Begraven vanuit de Bijbel bezien 24De bundel der levenden 24Een kus van God 25Ziel en lichaam beide 26Lijk, lichaam of thorarol? 27Nieuwspoort 28Hunebedden, kerk en kerkhof 29Heeft de Reformatie iets vergeten? 31Klokken, ramen, spiegels 32Een luie dominee en een onvergetelijke dienst 33Kinderen rond de kansel en prijsverschillen 34Niet meer in de kerk 35

    3 Begraven of cremeren, balsemen of cryomeren 38Van begraven naar cremeren, bijgeloof en ongeloof 38Het antwoord van de kerken 40Blijven luisteren, feiten en cijfers 41Cremeren is hyginischer en milieuvriendelijker? 42Cremeren minder vernederend? 44Cremeren vergt minder grond? 45

  • 10

    Cremeren goedkoper, een kostenvergelijking 47Na tien jaar word je toch ook verbrand? 49Geen omkijken naar, of ruimte en een vaste plek? 49Met de dood is alles voorbij? 50Crematie is onherroepelijk, maar niet voor God 52Aanwezig bij een crematie? 53Balsemen, vroeger en nu 56Manieren van balsemen, vriesdrogen of cryomeren 57Samenvatting 59

    4 Stilte en drukte rond de sterfdag 60Een getuigend sterven 60De plaats van het sterven 62Ziekenhuis 63Zorgcentrum of hospice 64Thuis 65Als het einde werd gezocht of juist niet 66Wassen, afleggen en opbaren 67Condoleren, wie en wanneer 69Dienst van Woord en gebed? 71Orde van dienst 72Vr de begrafenis of erna? 74Bidden voor de doden? 75Bidprent of bedankkaart 76Een kinderbegrafenis 77Een miskraam 78Gordijnen dicht? Harten open 79

    5 Rouwkaart en advertentie 81

    De tekst 81Het woordgebruik 83De uitvoering 86Achteraf 88De advertentie 88De kranten 9o

  • 11

    Ook nog na jaren? 91Papier is geduldig, maar de naam blijft 92

    6 Wat verder geregeld moet worden 94Niet overhaast 94De dood moet worden vastgesteld 95Er gaat een dominee voorbij 96Lijkschouwing, obductie of donorschap 97Het lichaam beschikbaar of juist niet 99Welke bedienaar 100Jezus graf en onze kist 101Apart doodshemd of gewone kleding 103Een opbaarfoto? 105Waarvoor gezorgd wordt 106Kleding van de rouwstoet 107Welke predikant 108Dragers en volgautos 110Vanuit sterfhuis, zorg- of opbaarcentrum 111Als niet wordt begraven 113Geen bloemen, geen toespraken? 114Welke begraafplaats 116Stijl op het kerkhof 119Nabegrafenis 121Noodzakelijke administratie 122Bedankkaartje 123Erfenis of ergernis 124Een testament 126Als minderjarige kinderen achterblijven 127Liever toch bezoek 128

    7 Ook de stenen spreken 130Wandelen op een begraafplaats 130Rechten en plichten 131God ruimt geen mensen 133Grafstenen, een foto of digitale steen 135

  • 12

    Symbolen worden cimbalen 137Teksten 140Verzorging 141Je vindt er toch wat! 142

    Waaraan gedacht moet worden 144

    Stichting Op Doorreis 146

    Adressen van hulpverlenende instanties 148

    Verantwoording en voor verdere doordenking 150

  • 13

    1 Liever niet in stilte

    Een boek zonder laatste bladzijden

    De begrafenis heeft in stilte plaatsgevonden. Woorden uit een rouwbericht die ons overvielen, omdat we de overledene goed ken-den. Soms wisten we wel dat hij ziek was, maar niet dat het einde zo dichtbij was. Graag hadden we afscheid willen nemen, met de familie willen meeleven, bij de begrafenis of rouwdienst aanwezig willen zijn. Maar dat kan niet meer. Volgens de advertentie wilde de familie het stil houden. Liever geen bezoek. Of was het niet op verzoek van de familie, maar van de overledene zelf? Alles in stilte. Ik hoef geen pottenkijkers bij mijn kist. Of waren er andere redenen om het zo te doen? Veelgehoorde opmerkingen naar aanleiding van een regeltje in een rouwbericht. Was erover nagedacht of was het eens een keer in het voorbijgaan gezegd en dus ook maar uitgevoerd?

    Aan het begin van dit boek veroorloof ik mij een paar inhoude-lijke opmerkingen over een regelmatig terugkerend regeltje in een rouwbericht. Bij het condoleren gaat het om meer dan alleen kijken hoe hij of zij erbij ligt. Het gaat om het uitwisselen van gevoelens van spijt, van verdriet en gemis. Het is heilzaam om samen terug te bladeren in een levensboek. Condoleren is niet alleen zien hoe sterk of hoe zwak een rouwdragende is, maar het is samen zoeken naar woorden.

    Mee-leven met elkaar is ook mee-sterven met elkaar. Nog even een stukje samen oplopen op het laatste deel van de levensweg. Kleine en grote gebeurtenissen, ervaringen en gevoelens met elkaar delen. Wie dat niet doet of dat een ander niet gunt, blijft zelf of laat de ander met een onaf gevoel achter. Het is als met laatste bladzijden van een boek: als die er niet in zitten of onleesbaar werden, dan kun je het ei-genlijk niet wegleggen of je blijft met een aantal vragen rondlopen. Ook de Bijbel spreekt negatief over het alleen sterven en het om welke reden dan ook onbegraven blijven (Jer. 8:2, 14:16, 16:4 e.a.). Als

  • 14

    Jezus het heeft over de kinderen op de markt, dan laat Hij zien hoe zij in hun spel anderen betrekken bij de vreugde van de bruiloft, maar ook bij het verdriet van de begrafenis (Matth. 11:17). Zelden wordt een geboortekaartje verstuurd met de woorden liever geen bezoek. Stel je voor, gedeelde vreugde is dubbele vreugde. Maar wie het op een overlijdensbericht laat afdrukken, is vergeten dat gedeelde smart halve smart is.

    Achter een dergelijk verzoek kunnen ook (on)bekende en pijn-lijke problemen schuilen. Verstoorde relaties in familieverband of met anderen. Als het plotseling was, worden er soms inderhaast be-slissingen genomen die later worden betreurd. Het kan ook te maken hebben met het niet kunnen aanvaarden dat iemand overleed. Maar wie kan dat wel? Daarom is het verstandig voorzichtig te zijn met een oordeel. Zoals het ook goed is om te weten dat voor de verwer-king van verdriet na de woorden van God ook woorden van mensen belangrijk z