lipiec 2011

  • View
    217

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

    ISSN 1689-6858

    W numerze:Reanimacja dawniej i dzi

    Odleyny...Plazmafereza i jej zastosowanie

    Portiernie WCMPorady medycyny sdowej

    Konkurs Pielgniarka Roku 2010Pielgniarki i poone - wyrnienia

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

    Reanimacja: dawniej i dzidr n. med. Tomasz Czarnik - Oddzia Anestezjologii

    i Intensywnej Terapii Wojewdzkiego Centrum Medycz-nego w Opolu

    DefinicjeResuscytacja kreniowo-oddechowa (cardiopul-

    monary resuscitation, CPR, RKO), to zesp zabiegw stosowanych w przypadku nagego zatrzymania kre-nia (NZK), ktrych zadaniem jest przywrcenie podsta-wowych czynnoci yciowych, w szczeglnoci kre-nia krwi i oddychania. Nage zatrzymanie krenia to

    gwatowne ustanie krenia krwi i oddychania. Czynnoci resuscytacyjne dziel si na podstawowe (Basic Life Support

    BLS), ktre mog by przeprowadzone przez osob niezajmujc si profesjo-nalnie ratowaniem ycia oraz zaawansowane (Advanced Life Support - ALS), stosowane gwnie przez profesjonalne suby medyczne. Niniejsze opraco-wanie traktowa bdzie tylko o podstawowych czynnociach resuscytacyjnych u osb dorosych.Rys historyczny

    Obecn form resuscytacji kreniowo-oddechowej uksztatowaa duga droga bada klinicznych. W roku 1740 Paryska Akademia Nauk ofi-cjalnie zarekomendowaa technik wentylacji metod usta-usta u ofiar utonicia. W roku 1891 Friedrich Maass przeprowadzi pierwszy udokumentowany poredni masa serca (klatki piersiowej) w czasie resuscytacji czowieka. W 1893 roku George Crile przeprowadzi pierwsz w historii, skuteczn re-suscytacj kreniow za pomoc poredniego masau serca. W roku 1954 James Elam udowodni, e wydychane z organizmu ludzkiego powietrze, wystarcza aby utrzyma prawidowe utlenowanie organi-zmu czowieka. W 1956 roku Pe-ter Safar i James Elam opracowali pierwsz, w peni skuteczn, techni-k resuscytacji oddechowej metod usta-usta. Skuteczno tej metody zostaa udowodniona w czasie tak zwanego eksperymentu resuscyta-cyjnego przeprowadzonego 13 lip-

    Eksperyment resuscytacyjny, Oddzia Anestezjologii Szpitala Miejskiego w Baltimore, 13 lipiec 1957

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

    ca 1957 roku w Oddziale Anestezjologii Szpitala Miejskiego w Baltimore. Data ta wyznacza pocztek wspczesnej ery bada nad resuscytacj. W tym samym roku armia amerykaska zaadoptowaa wentylacj metod usta-usta, do pro-tokou resuscytacji ofiar niereagujcych na bodce zewntrzne (unresponsive victims). Techniki resuscytacji kreniowo-oddechowej stosowano z powodze-niem na polu walki w czasie konfliktu wietnamskiego w latach 1957-1975.

    W 1960 roku American Heart Association rozpoczo wrd lekarzy pro-gram, propagujcy techniki resuscytacji kreniowej za pomoc poredniego masau serca (odkrytej ponownie przez doktora Kowenhovena), oraz staa si gwn organizacj edukujc spoeczestwo amerykaskie w dziedzinie resu-scytacji. W 1963 roku kardiolog Leonard Scherlis stworzy sekcj resuscytacji kreniowo-oddechowej przy American Heart Association co byo jednoznacz-ne z pen aprobat technik resuscytacji przez t organizacj. W roku 1966 od-bya si w USA pierwsza konferencja naukowa, ktrej celem bya standaryza-cja postpowania resuscytacyjnego. W 1972 roku Leonard Cobb przeprowadzi w Seattle pierwsze masowe szkolenia ludnoci w resuscytacji zwane Medic 2.

    Obecnie standardy resuscytacji kreniowo-oddechowej publikowane s co 5 lat w znanych pismach medycznych Circulation i Resuscitation. S one owo-cem bada klinicznych i obserwacji, oraz konsensusu zawieranego przez czoowe wiatowe organizacje medyczne zajmujce si problematyk resuscytacji kr-eniowo-oddechowej (International Consensus on CPR Science with Treatment Recommendations CoSTR). Organizacje te tworz Midzynarodow Komisj Wsppracy w Dziedzinie Resuscytacji (International Liaison Committee on Resuscitation ILCOR). Standardy te nie maj charakteru dogmatycznego, ale s raczej szeroko akceptowan w wiecie medycznym ide jak przeprowadzi procedur RKO zarwno bezpiecznie jak i efektywnie. Ostateczna ich forma na poziomie regionalnym/kontynentalnym, zaley od regionalnej specyfiki i funk-cjonowania systemw ochrony zdrowia, a w szczeglnoci medycyny stanw nagych. W warunkach europejskich za dopracowanie standardw resuscytacji kreniowo-oddechowej odpowiedzialna jest Europejska Rada Resuscytacji (European Resuscitation Council), ktrej ramieniem wykonawczym na Polsk jest Polska Rada Resuscytacji z siedzib w Krakowie.BLS podstawowe czynnoci resuscytacyjne

    Europejska Rada Resuscytacji, wprowadzia pojcie acucha przeycia (chain of survival), czyli zespou czynnoci niezbdnych dla skutecznej resu-scytacji. W jego skad wchodz: wczesne rozpoznanie zatrzymania krenia lub bezporedniego zagroenia wystpienia NZK oraz wezwanie sub medycz-nych, wczesne wdro-enie postpowania r e suscy tacy jnego , wczesne wdroenie de-fibrylacji elektrycznej w przypadku migota-nia komr i w kocu wysokiej jakoci lecze-nie poresuscytacyjne w oddziale intensyw-

    acuch przeycia (rdo European Resuscitation Council)

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

    nej terapii. Znamienny jest fakt, e pierwsze trzy ogniwa acucha przeycia jest w stanie wykona osoba bez wyksztacenia medycznego po wczeniejszym przeszkoleniu w standardzie BLS.

    W sytuacji, kiedy kto stanie si przypadkowym wiadkiem nagej utraty przytomnoci czowieka, naley w pierwszej kolejnoci oceni bezpiecze-stwo wasne i poszkodowanego, a nastpnie sprawdzi czy reaguje na bodce potrzsajc delikatnie za jego rami oraz gono pytajc czy wszystko jest

    w porzdku? Jeli poszkodowany reaguje naley po-zostawi go w pozycji zastanej, stara mu si pomc oraz regularnie ocenia jego stan. Jeli nie reaguje, naley natychmiast i zdecydowanie stara si skoni osoby postronne do pomocy, uoy poszkodowanego na plecach oraz udroni drogi oddechowe odchylajc gow do tyu, jedn rk kadc na jego czole drug delikatnie unoszc brod.

    Nastpnym krokiem jest ocena oddechu pacjenta, ktr wykonuje si utrzymujc drono drg odde-chowych, obserwujc ruchy klatki piersiowej oraz wy-czuwajc ruch powietrza wydobywajcego si z jego ust (procedura oceny oddechu trwa 10 sekund). Jeli poszkodowany oddycha prawidowo naley uoy go w pozycji bezpiecznej, wezwa suby medyczne, re-gularnie ocenia jego stan. Jeli nie oddycha lub jego oddechy s nieprawidowe, naley natychmiast wezwa suby medyczne robic to samemu (nawet jeli bdzie to wymagao pozostawienia poszkodowanego bez opie-ki), lub proszc kogo aby to zrobi. Naley pamita, e w standardzie BLS, stwierdzenie braku oddechu jest rwnoznaczne z rozpoznaniem NZK. Kolejnym krokiem, jest natychmiastowe rozpoczcie porednie-go masau serca (PMS), ktry wykonuje si klkajc po jednej ze stron poszkodowanego, ukadajc donie (jedna na drugiej) w rodkowej czci klatki piersiowej (w dolnej poowie mostka), trzymajc ramiona wypro-stowane w stawach okciowych, utrzymujc wasne barki nad centraln czci klatki piersiowej poszko-dowanego, uciskajc mostek na gboko 5 cm z cz-stocia 100 na minut nie tracc przez cay czas kon-

    taktu z klatk piersiow. Po wykonaniu 30 ucini mostka naley wykona 2 oddechy ratownicze. Po udronieniu drg oddechowych i otwarciu ust, pal-cem wskazujcym i kciukiem rki spoczywajcej na czole zaciska si skrzydeka nosa, obejmuje ustami usta poszkodowanego i wdmuchuje jednostajnym rytmem przez 1 sekund powietrze do jego drg oddechowych, obserwujc jednoczenie unoszenie si klatki piersiowej. Po wykonaniu pierwszego

    Udronienie drg oddechowych (rdo European Resuscitation Council)

    Poredni masa serca (rdo European Resuscitation Council)

    Oddech ratowniczy (rdo European Resuscitation Council)

  • wcm.opole.pl - lipiec 2011

    oddechu naley odsun usta od ust poszkodowanego i poczeka do powrotu klatki piersiowej (opadnicia) do pozycji wyjciowej oraz wykona drugi od-dech ratowniczy, po ktrym naley natychmiast rozpocz ponownie uciskanie mostka. Kontynuujemy resuscytacj w opisanej sekwencji 30 ucini mostka do 2 oddechw ratowniczych do momentu przybycia sub ratowniczych, po-jawienia si wasnych oddechw lub spontanicznych ruchw poszkodowanego lub skrajnego wyczerpania osoby prowadzcej RKO. Jeli na miejscu zdarzenia obecny jest wicej ni 1 ratownik, wskazana jest zmiana ratownikw w czasie resuscytacji co 2 minuty w celu uniknicia zmczenia i pogorszenia jakoci procedury. Standard BLS dopuszcza prowadzenie resuscytacji za pomoc po-redniego masau serca bez oddechw ratowniczych w sytuacji kiedy nie uda si udroni drg oddechowych, ratownik nie zosta odpowiednio przeszkolony lub obawia si ryzyka infekcji czynnikiem zakanym. Po skutecznej resuscyta-cji pacjenta naley uoy w pozycji bezpiecznej (bocznej ustalonej).Co nowego w ostatnich zaleceniach z 2010 roku?

    Zmiany w zaleceniach RKO z roku 2010 dotyczcych standardu BLS maj charakter raczej kosmetyczny. Podkrela si, e dyspozytor pogotowia ratunko-wego powinien zbiera wywiad od wzywajacego pomocy wedug ustalonego, precyzyjnego protokou, ukierunkowanego przede wszystkim na rozpoznanie stanu nieprzytomnoci i jakoci oddychania. Stwierdzenie braku oddechu lub zaburze oddychania powinno skutkowa wdroeniem protokou postpowa-nia jak w przypadku podejrzenia nagego zatrzymania krenia. Wszystkie osoby udzielajce pomocy powinny stosowa skuteczny poredni masa ser-ca. Kadzie si szczeglny nacisk na wysokiej jakoci masa serca z gbo-koci ucisku mostka na 5 cm i czstoci 100 na minut, oraz minimalizacj przerw w PMS. Gdy resuscytacj prowadzi osoba nieprzeszkolona, powinna go wykonywa wedug telefonicznego instruktau prowadzonego przez dyspo-zytora pogotowia ratunkowego, stosujc jedynie poredni masa serca. Osoby przeszkolone powinny stosowa uciskanie mostka z oddechami ratowniczymi w sekwencji 30:2.

    PodsumowanieMzg czowieka obumiera po 5 minutach od wystpienia zatrzymania

    krenia, redni czas dojazdu karetki pogotowia ratunkowego do pacjenta w obszarach miejskich wynosi 10-12 minut. Wniosek z tego, e kluczo