m khác nhau o Phậ ời Ấn Độ cổ xưa ?· Những quan điểm khác nhau trong đạo Phật vào thời Ấn Độ cổ xưa 2 Nguyên tác: DISSENT AND PROTEST . IN THE ANCIENT INDIAN BUDDHISM

  • Published on
    04-Feb-2018

  • View
    216

  • Download
    2

Embed Size (px)

Transcript

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    1

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    2

    Nguyn tc: DISSENT AND PROTEST

    IN THE ANCIENT INDIAN BUDDHISM Tc gi: . TS. Thch Nghim Quang

    Bn ting Vit:

    NHNG QUAN IM KHC NHAU TRONG O PHT VO THI

    N C XA Ngi dch: Vng Th Minh Tm

    Thc hin dch thut & lin kt in n, pht hnh:

    CTY TNHH VN HA PHT QUANG

    T: 08.38.114.009 38.110.211 Fax: 08.62.938.562 D: 0903.310.145

    email: phatquangco@gmail.com

    NH XUT BN VN HA SI GN

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    3

    Mc lc LI GII THIU LI NI U Chng 1: LI DN Chng 2: LCH S C PHT V NGI BIT GIO I. Quan im chung II. Cuc i c Pht trong tng kinh Pali Thnh lp Tng gi Tng gi, nh nc, v hng c s III. B t a, k bit gio u tin Quan h ca c Pht v B t a Chn dung B t a trong tng kinh Pali Chn dung B t a trong truyn thuyt B t a v nng lc siu nhin B t a, nguyn nhn ca s ly gio

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    4

    Nghin cu tm ra chn dung thc ca B t a Chng 3: S BT NG V PHN KHNG TRONG HI NG GIO HI PHT GIO NHT I. Quan im chung II. Quan im ca cc hc gi phng Ty v Gio hi nht Quan im ph phn ca Finot v Obermiller v quan im ca Oldenberg Thm nh quan im ca Finot Nghin cu v gi thuyt ca Oldenberg Quan im ca Poussin v Gio hi nht S ph phn trong quan im ca Poussin III.Quan im truyn thng v Gio hi nht S lc tiu s Tng thng Nguyn nhn t chc Gio hi nht S loi b ngi A Nan Nhng li nh ca ngi A Nan S kin Kiu Phm Ba

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    5

    IV.Bin bn lu ca Gio hi T binh lut kinh Ng gio lut kinh Kinh lut tng V. Nhng ngi bit gio Chng 4: S BT NG V PHN KHNG TRONG HI NG GIO HI PHT GIO NH I. Quan im chung II. Lch s Gio hi Pht gio nh III. 10 iu lut trong kinh Pali v Ty Tng Tiu s lut IV.Quan st v 10 iu lut V. Vi iu kh hiu trong Gio hi ng c ng sau Gio hi Nghi vn v ban lnh o Gio hi v quan im ca cc hc gi v tnh lch s VI.i Thin ngi phn khng Chng 5: KIM TRA LI CC PHNG PHP V S TIP CN VIC NGHIN

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    6

    CU VN LY GIO TRONG THI C I N I. Quan im chung II. Phn tch vic thnh lp kinh Pali v i tha Cu trc ca Kinh Pali S thnh lp Kinh i tha Pht kinh v i tha kinh III.Phng php c ngh tip cn ngi phn khng trong o Pht thi n c i Chng 6: KT LUN LI NGI DCH

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    7

    Li cm n chn thnh ca ti xin gi n: - Gio s K.T.S Sarao - Thng ta TS. Satyapala, Trng khoa Pht Hc, i hc Delhi. - HT. Thch T Mn, v n s. - C TT. Thch Minh Lm. - Tng chng Vit Nam. - Cc huynh , v tt c nhng ngi bn, ngi thn yu m ti khng th k ht, gip ti trn con ng tu hc. Nguyn tt c chng ta u trn thnh Pht o.

    Delhi, thng Ba nm 2004, T Kheo Thch Nghim Quang

    Trn ng Nht.

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    8

    Li gii thiu Trong bt c mt cng ng no u c

    nhiu tng lp khc nhau, nhiu chng loi con ngi khc nhau sng cng trong , th chc chn lun c s hin din ca nhiu mt t tng khc nhau, pht sinh nhiu vn lin quan.

    V vy gn gi mt cuc sng yn bnh cho mt cng ng, con ngi phi c nhiu phng php ha gii mi s khc bit. Xuyn sut trong lch s ca loi ngi, c rt nhiu li xut gii quyt, thm ch phi s dng n phng sch bo ng, chng hn nh chin tranh, xung t nhm gii quyt s khc bit.

    Trong tp sch ny, i c Tin s Thch Nghim Quang mnh dn tm n v nghin cu mt phng cch m o Pht s dng trong lch s sinh thnh gii quyt nhng vn nh vy. y l mt cng trnh nghin cu c th l u tin v nhng s

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    9

    chng i v phn khng, c bit trong cng ng Pht gio.

    Ti cho rng s nghin cu ny cho ra mt gi tr, ng thi cng l ting ni gi m v mt thch thc ln lao cho th gii tin b ca chng ta ngy nay t nhng chn l m c Pht v o Pht to ra cng lch s con ngi. Mong sao: Bnh yn cho mi ngi v cho mi ngi l hnh phc v o l ca tt c chng ta.

    Vi nhng vn nu trn, ti thnh tht mun chia s nhng suy xt cn trng, v nhng iu th v trong tc phm ny n vi bn c.

    Si Gn, thng 10 nm 2008,

    Gio S TS. L MNH THT Ph Vin Trng, Hc vin Pht gio

    Vit Nam.

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    10

    Li ni u o Pht l mt tn gio ton cu, sng

    ng y tnh khoa hc m cha c mt tn gio no c th vt qua. Mt tn gio khng mang tnh ring l khi em li li ch cho ton nhn loi.

    Sau khi gic ng, c Pht i khp n trong 45 nm thuyt ging gio php m Ngi t c. Li dy ca Ngi c lu gi trong Tam Tng Kinh. c Pht mang ha bnh n cho n , mt x hi y chia r, mu thun v nhiu ng cp trong thi i phong kin th k th 6 trc Cng Nguyn. Li dy ca Ngi l chnh Php lun mang tnh thc t, xuyn sut t cho n ngy nay. T ni chnh Php, chng ta c th p dng t b mi iu xu xa trong cc lnh vc x hi, kinh t, o c, v.v

    Do tnh l thuyt trong sng , o Pht tr thnh mt trng phi thanh cao, hi ha, tng trng cho s bnh ng, dn ch, v t

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    11

    do ngn lun. Li Pht dy khng ch l trit l cn bn m cn l s ch dn thc tin, khng nh tm quan trng v hu ch cho i sng hng ngy ca chng ta. Ch nhng ngi no sng ht lng vi kinh Pht s cm nhn s su sc . Phng php tu tp ca Ngi l qu trnh t quan st v nghin cu. Trit l ca Ngi c miu t nh mt li nhc bo: Hy n thy v hy nhn bit bng chnh mnh. V do vy, trit l ny c xem nh l phng tin gip chng ta t n gic ng. Khi con ngi t n mc ch ti thng th kinh Pht s l mt b g c b li pha sau.

    Mc ch trnh by trong cun sch ny l miu t nhng quan im khc nhau ca s phn khng v chng i trong o Pht thi c i n . Gio s Sarao ni rng: Tch ra khng c ngha l sa st m chnh l pht trin. R rng l ch ny rt rng ln so vi s hn ch trong mt cun sch, v vy ti c gng nghin cu trnh by vi bn

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    12

    c theo mt cch c th nht. T liu u thu thp t kinh in truyn thng v k c cc cng trnh nghin cu thi i ngy nay.

    o Pht c nhn nh l mt tn gio khng mang tnh ring l v xa cch x hi. Chng ta c th nhn thy kinh in Pht gio phn nh s thnh lp v pht trin Tng chng. Ngay t bui ban u, tu s Pht gio c khuynh hng xa ri x hi. Tuy nhin c Pht phn i khuynh hng ny. Trong qu trnh thnh lp Tng Gi, c Pht tnh n a l, vn ha, ngn ng v cc tng lp theo tng a phng ca cc Tng s. Ngay khi Gio hi va c pht trin th trong t chc ca Tng Gi bt u ri ren, v mt i t tng chnh thng ca mt t chc cng ng l tng. Lut Tng thng v lut Ly gio l mt chng c.

    Trong , s chng i v phn khng ca B t a thi c Pht v nguyn nhn chia r trong Gio hi.

    Sau l cc lun im chnh yu s c

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    13

    phn tch qua tng chi tit trong cun sch ny, cng nh cc gii hn ca nhng nghin cu trc y lin quan n Gio hi nh l mt biu tng ca s ly gio hoc s chia r trong Pht gio.

    Ti cho rng s chng i v phn khng trong o Pht thi xa xa l mt biu tng dn ch trong Tng chng. Qu l hp l ni rng o Pht l mt tn gio c t chc u tin t nn tng trn nguyn tc bnh ng trong thi n c xa.

    Delhi, thng Ba nm 2004,

    T Kheo Thch Nghim Quang Knh bt.

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    14

    Chng 1 LI DN Da vo nhng nghin cu c c s,

    chng ta c th thy rng ngay c khi con ngi c p ng nhng yu cu c bn, h vn khng th chung sng ha bnh vi nhau mt cch bnh thng. Nhiu hc gi tin rng chnh nguyn tc cn bn thit yu ca qu trnh to nn lch s l s mu thun, phn khng, xung t v thm ch i n chin tranh. Ni mt cch khc, cc th ch do con ngi thnh lp c th tn ti v tin b nu nh h chp nhn s chng i v ph phn. Vic lm hiu qu mt cch l tng ca sinh hot dn ch trong mi tnh hung l tn trng s khc nhau, s phn khng v t do ph phn.

    Cun sch ny c tp trung trn nhng ti liu v s mu thun v phn khng trong o Pht vo thi i n c xa. y l cng trnh ti kin thit mi m c xut

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    15

    hu i u vi s thch thc ca cc hc gi phng Ty ngy nay. H ang s dng trit l v lch s phng ng theo thut ng ca ring h. Trong qu trnh chuyn i tic thay h lun c khuynh hng bp mo nhng ngha tht s ca thut ng nguyn bn.

    S thch thc s c gii quyt t m v quay li theo ng nhng ti liu quan trng trong cng trnh ti kin thit ny.

    ngha ca t ng bt ng quan im v phn khng trong o Pht vo thi i n c xa nn c hiu chnh xc c s nhn thc r rng v vn ny.

    Bt ng quan im c th hiu nh sau: bt ng v vn kinh in v tu tp; tnh trng chia r ph bin hoc gio phi c thnh lp; s chnh lch v ngha hoc v tnh cch, v.v

    y, bt ng quan im mang ngha gii hn s chp thun hoc bt ng kin theo ngha bt tun cc tn iu tn gio, v trong nhiu trng hp cn mang ngha l s

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    16

    bt ng ring l i vi quyt nh ca i a s. V d nh khi Tng Gi quyt nh nhiu vn dn ch, c mt s t tng s biu quyt khng ng thun. V l kin ca thiu s nn khng c chp nhn, gi l bt ng quan im. Mt khc, bt ng quan im cn l s khng nht tr ca quan ta v quyt nh ca i a s.

    Quan trng hn l Pht t c khi nim rt r v s bt ng v ly gio. Theo kinh lut Pali, lut ly gio phi c 9 v T kheo s hu tt c nhng c n tn gio, thuc cng mt gio phi, sng trong cng mt vng, sn sng ng ra tuyn b ngc li vi lut l nguyn tc v chia tch khi tng chng c hnh l b tt, nghi thc kt thc ma an c kit h, v nhiu nghi l khc ca ring gio phi h. Nu s ngi ly gio t hn 9 ngi th khng c ly gio, ch l ngi bt ng quan im.

    y l s so snh v phn tch nh ngha v khi nim ca bt ng quan im v ly

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    17

    gio. Trong khi , ngha ca s phn khng c

    v nh ging ngha ca s bt ng quan im. Nhng ngha phn khng nh sau: Biu hin mnh m hoc c hnh ng khng ng hoc chng i; biu hin bt ng quan im v x hi, tn gio, vn ha, v chnh tr; mt s trnh by cng khai chng li chnh sch hoc ng li hot ng.

    Nhng nh ngha ny c mi lin quan vi nhau. y, ngha ca s phn khng l mt hnh ng i chi hoc l biu th khng ng thun, v cn mang ngha l s trnh by cng khai c t chc ca s khng ng thun. Tuy vy, n c th cng mang ngha nh mt s trch mc phn nn, chng i hay ph by s khng hi lng v mt t tng hoc ng li hot ng.

    Theo nh ngha ny th thut ng phn khng mang tnh mnh m v thc t hn bt ng quan im, v vy m ta ca cun sch ny cho thy vic chng minh nhng s

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    18

    kin trong l thuyt t mt cp nh nht cho n mt cp cao hn, a s ly gio vo cc trng phi khc, khng ch trong s gii thch m cn trong thc t t thi c Pht n thi i sau .

    Chng ta hy nhn vo thi c Pht, s bt ng quan im v phn khng chng li li dy ca Ngi v Tng on l do t ca Ngi: B t a v Cu m Di. Sau s vic ny xem nh l nguyn nhn a n vic t chc Gio hi Pht gio. Nhiu cng trnh nghin cu nhng s kin ny da trn tng kinh Pali, nhng li khng nu ln vn p lc x hi v nhiu yu t b nh hng bi x hi. Do vy ngi c cha tin tng vo nhng bn nghin cu . V l , chng ti mong mun trnh by s tht c khm ph bng cch kt hp nhng s kin trong Tng chng v x hi. iu ny s em n mt ngun nh sng mi m. Ngi bit gio khng phi l ngi b o. o Pht c nh hng v pht trin bi mi

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    19

    trng tn gio v x hi xung quanh. Chng ta c th vng tin vo tng kinh Pali v l mt kho tng v gi c nhiu thng tin lin quan n a l, lch s, lut l, i sng ca Tng Ni, nhng li Pht dy, v k c ngun t liu v K Na gio v B La Mn. Hn na khi lch s n b ri ren t truyn thuyt lch s na vi v truyn thng cho n bnh din lch s c khng nh. T thi k c Pht cho n thi k vua A Dc, kinh in v vn hc Pht gio c gi vai tr ch yu, cn li ch l ngun thng tin v lch s a l trong thi n c xa.

    Chng ta kh ng thun vi lp lun thiu cn c ca C.A.F.Rhys David. ng c cc hc gi nh Schayer, Keith, Horner v Hare cung cp nhng t liu kinh Pht hon ton tri ngc vi kinh tng Pali. Cc hc gi ny hon ton khng c kh nng vin dn chng c xc ng chng minh li tuyn b ca h. Bn thn ti khng c mc ch vit li lch s Tam Tng Kinh hay tha nhn kinh

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    20

    tng Pali do c Pht v t ca Ngi vit ra trong thi i ca Ngi.

    Ngoi Tam Tng Kinh, ti s dng Nam Truyn Pht gio s th (1) v i s (2), ngun t liu rt ng tin cy v hu ch. Thng tin m chng ta c th thu thp thm vo l nhng sc ch ca vua A Dc.

    Thut ng C i c dng miu t thi k ca c Pht v thi k u ca Pht gio i tha. Ngy nay t Pht gio n c s dng phn bit thi c i vi Pht gio nhiu nc khc trn th gii.

    Cun sch ny khng ch tp trung vo s khc bit kinh in gia li Pht dy v nhng ngi ly gio m cn c gng tm ra s khc bit ca h trong vic tu tp hng ngy, ngoi ra cn tm ti mc ch gio l ca h cch bit nhau xa n mc no v nhng nh hng ca p lc bn trong khi hai quan im ny pht trin. Trong chng 2, chng ti s phn tch qu trnh ca s bt ng v phn khng, v khuynh hng ca c Pht cng vi t

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    21

    ca Ngi i vi vn ny. Mc ch phn tch l a ra mt lun im mang nhiu sc thi trong s bt ng v phn khng nh mt chun mc bnh thng ca sinh hot t do dn ch vo thi c xa. S bt ng lc n thun l phn nh kinh Pht, mt tng th nng ng, v i sng ca Tng s nh mt biu tng ca t do v ch t nguyn. Vin cnh ca li gii thch theo truyn thng hay suy xt i vi kinh in s khng c nhc n trong sch. y ch l s xut mi ngi c quyn la chn cch nhn thc vi nim khao kht hng n s tng phn trong cch din t v chi tit ho nhng vn lch s. Ti khng c ti to li lch s Pht gio chn thc vo thi xa xa, m ch nhm vo s tm hiu hin tng ni tri trong Tng chng ca B t a nh mt phn tm tt s bt ng v phn khng trong ng cnh x hi giai on .

    C l hnh mu c tc ng mnh nht mang nhiu thay i trong Tng chng thi

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    22

    xa u lin quan n B t a. Trong kinh tng Pali ng c xem nh l mt con ngi hung c. ng dng voi git Pht, nhng rt cuc th con voi c c Pht cm ha. ng li lm n tung tuyt git Pht nhng Pht trnh c m khng h b thng tch g. B t a v c Pht tranh lun vi nhau v mc khc kh trong vic tu tp ca Tng Ni. Ngi ta cho rng ng i hi gii lut phi tng thm. Gii lut th nht ng yu cu l bt buc Tng Ni phi n chay. Gii lut th hai l ba tm y o ch c lm t vi vn. Gii th ba l ch c c tr di nhng gc cy trong rng v phi xa khu dn c. Gii th t l mt ngy ch c dng mt ba n duy nht. Cu chuyn trn c nhc trong kinh Pali. Nhng gii lut ny khng bt buc, c tu tp theo hay khng l ty vo Tng Ni. im ny rt hp l cho s tu tp ngy nay. Tng Ni ngy nay khng th sng trong rng rm xa xi, v nht l vo ma ma gi. Ngi Ma Ha Ca Dip cho rng

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    23

    tu tp trong rng l rt kh, nn ty nghi vo Tng s. Trong khi B t a li mun bt buc phi tu tp nh vy. Do s khc bit ca ngi Ma Ha Ca Dip v B t a nn phn tranh lun gia c Pht v B t a dng nh chm dt vn tu kh hnh. S tu hnh ny ging cch tu kh hnh ca K Na gio.

    ng lun c miu t nh mt tn hung bo trong tng kinh Pali, nhng trong kinh Php Hoa ca i tha ng li c th hin tch cc nh mt ngun nh sng, mt biu tng tu hnh kh hnh truyn thng. Ngun t liu bn ngoi cng chng minh truyn thng ca ng cn tn ti. Nhng ngi hnh hng Trung Quc k li rng vn cn nhiu tu vin thuc tng phi ca ng c cc th h t pht trin rt mnh trong k nguyn C c ti n . iu ny c th ni rng vic chia tch xy ra trong Tng chng c t rt lu.

    Tuy nhin, iu ny cng chng t mt

  • Nhng quan im khc nhau trong o Pht vo thi n c xa

    24

    cch cng bng trong Tng gi c nhiu hnh thi ch khng ch n thun mt truyn thng tu tp. Nhiu h t tng tn gio hnh thnh t bui s khai mang mt hm y th v. c bit iu ny i n nhng nhn nh rng ngun gc Pht gio i tha c th khng phi pht trin t Pht gio Nguyn thy nh th no, nhng bng cch no m nhiu truyn thng Pht gio xc nhn l Pht gio i tha.

    gii quyt vn gai gc ny, ti s s dng h phng php c lin quan n lch s da theo cc bin nin s, xc minh cuc i cng nh thi gian c Pht nhp dit. Trong chng ny, ti s trnh by mt phn tm lc v cuc i c Pht. Ti hy vng phn tm lc s to s l th cho bn c hiu c v sao nhiu hc gi sau ny c ci nhn v lch s...