MATEMATIKA-ONARRIZKO HIZTEGIA

  • Published on
    07-Apr-2015

  • View
    5.504

  • Download
    4

Embed Size (px)

Transcript

MATEMATIKAZENBAKI SISTEMA HAMARTARRA ZENBAKIAK: 1, 2, 3, 4, 5. ZENBAKI BAKOITIAK: 1, 3, 5, 7, 9, 11, ______________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ZENBAKI BIKOITIAK: 2, 4, 6, 8, 10, ______________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ZEINUAK/ IKURRAK:

+ X :

GEHI KEN BIDER ZATI ZATI

> < =

EUROA TXIKIAGOA HANDIAGOA BERDIN EZ DA BERDINA

ZENBAKIAK BINAKA IDATZI: 2, 4, 6, 8, 10, 12... ZENBAKIAK HIRUNAKA IDATZI: 3, 6, 9, 12....

ZENBAKIAK LAUNAKA IDATZI: 4, 8, 12, 16, 20...

ERAGIKETAK BATUKETA KENKETA BIDERKETA ZATIKETA

89 + 65

98 - 34

134 x 43

345: 8 =

89 + 65 = BATUKETA 35 GEHI+ 45

98 34 =

134 x 43 =

345: 8 =

BATUGAIAK

EMAITZA=BATURA

KENKETA 98 KEN - 35KENKIZUNA KENTZAILEA EMAITZA=KENDURA

BIDERKETA 98 BIDER x 35BIDERKAKIZUNA BIDERKATZAILEA EMAITZA=BIDERKADURA

ZATIKETA 16 : 2 =

ZATI EMAITZA=ZATIDURA ZATITZAILEA ZATIKIZUNA

BATUKETA BATUGAIA 6 KENKETA KENKIZUNA 18 BIDERKETA BIDERKAKIZUNA 9 ZATIKETA ZATIKIZUNA 9 ZATI : ZATITZAILEA BERDIN 3 = ZATIDURA BIDER x BIDERKATZAILEA BERDIN 6 = BIDERKADURA KEN KENTZAILEA BERDIN 8 = KENDURA GEHI + BATUGAIA BERDIN 8 = BATURA

HIRU ZIFRAKO ZENBAKIA IDATZI: LAU ZIFRAKO ZENBAKIA IDATZI: BI ZIFRAKO ZENBAKIA IDATZI:.

KALKULATU: 40 + 60 + 45 + 289 + 456 =357 - 129 = 456 x 23 = BURUZ KALKULATU: 14+ 8 = 48 5 = 47 + 7 = 99 12 = 24 7 = 18 +37 =

ORDENATU

HANDITIK

TXIKIRA :

23 - 67-1- 43 8 56 345 29 36 78 -789 1200 6 378 200 4 ____________________________________________________________ ORDENATUTXIKITIK

HANDIRA:

23 - 67-1- 43 8 56 345 29 36 78 -789 1200 6 378 200 4 ____________________________________________________________ HOGEI BAINO HANDIAGOAK DIREN 6 ZENBAKI IDATZI: .................. HOGEI BAINO TXIKIAGOAK DIREN 6 ZENBAKI IDATZI: .................. BILATU BEHAR DUZUN ZENBAKIABESTE BIREN BATURA DA. . KAXA BAKOITZEAN JOSTAILU BAT DAGO.

BIDERKETA TAULAK 1eko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 = = = = = = = = = = 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 2ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 = = = = = = = = = = 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 3ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 = = = = = = = = = = 0 3 6 9 12 15 18 21 24 27

4ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 = = = = = = = = = = 0 4 8 12 16 20 24 28 32 36

5eko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 = = = = = = = = = = 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45

6ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 6 6 6 6 6 6 6 6 6 6 = = = = = = = = = = 0 6 12 18 24 30 36 42 48 54

7ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 = = = = = = = = = = 0 7 14 21 28 35 42 49 56 63

8ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 = = = = = = = = = = 0 8 16 24 32 40 48 56 64 72

9ko taula 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 X X X X X X X X X X 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 = = = = = = = = = = 0 9 16 27 36 45 54 63 72 81

ZENBAKI ORDINALAK: 1. Lehenengo. 2. Bigarren. 3. Hirugarren. 4. Laugarren. 5. Bostgarren. 6. Seigarren. 7. Zazpigarren. 8. Zortzigarren. 9. Bederatzigarren. 10. Hamargarren. 11. Hamaikagarren. 12. Hamabigarren. 13. Hamahirugarren. 14. .. 15. .. 16. .. 17. .. 18. . 19. 20. ..................

IDATZI ZENBAKIA LETRAZ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11.

ZENBAKIKUNTZA SISTEMA ERROMATARRA

Zenbakikuntza sistema erromatarrak zazpi letrako multzoa erabiltzen du, eta letra hauetako bakoitzak balio bat dauka asignatua edozein delarik ere betetzen duen lekua.

IKURRA M BALIOA 1

I 5

V 10

X 50

L 100

C 500

D 1000

ERABILTZEN DIREN ARAUAK

1.- Ez dago erabiltzerik ikur bera hiru bider baino gehiagotan. 2.- V, L eta D letrak ez dira errepikatzen. 3.- Letra bat baino handiagoko beste baten eskuinera jarrita badago beren balioak batzen dira eta ezkerrera badago, bere balioa kentzen zaio. CX=110 4. I soilik jarri daiteke V eta X- en aurrean. X soilik jarri daiteke L eta C-ren aurrean. C soilik jarri daiteke D eta M-ren aurrean. 5.- Letraren gainean marra horizontala jartzen bada bere balioa 1000z biderkatua geratzen da. V = 5000 XC= 90

Hamar Milako batek 10000 bateko ditu.

Milako batek 1000 bateko ditu. Milako batek 100 hamarreko ditu. Milako batek 10 ehuneko ditu.HAMAR MILAKOAK MILAKOAK 1 1 1 EHUNEKOAK 0 0 0 HAMARREKOAK 0 0 BATEKOAK 0

3.245 - Hiru mila berrehun eta berrogeita bost 3.245 - 3 milako 2 ehuneko 4 hamarreko 5 bateko 3.245 - 3000 + 200 + 40 + 5 10000 = HAMAR MILA 1000= MILA 100= EHUN 10= 1= HAMAR BATBATEKOA (unidad) HAMARREKOA (decena) EHUNEKOA (centena)

32678B H E M

HM

HAMAR MILAKOA

MILAKOA (millar)

HM M E H B

9 6 54 3

Idatzi ondorengo zenbakiak zutabeetan. HM Ehun eta bederatzi. Berrehun eta hamabi. Bostehun eta berrogeita bost. Zazpiehun eta hogeita zorzi. Hirurehun eta hamalau. M E H B

Idatzi ondorengo zenbakiak zutabeetan. Hamabost mila berrehun eta berrogei. Berrogeita sei mila hirurehun eta lau. Hogeita bat mila zazpiehun eta laurogeita bost. Hogeita hamabi mila bostehun eta hamahiru. Berrogeita hemezortzi mila seiehun eta laurogeita hamaika. HM M E H B

Idatzi ondorengo zenbakiak zutabeetan. Bi mila ehun eta hogeita hemeretzi. Mila laurehun eta hirurogeita hamabi. Hiru mila berrehun eta hamaika. Bost mila bederatziehun eta berrogeita sei. Sei mila zortziehun eta hirurogeita lau. HM M E H B

ZENBAKI HAMARTARREK bi zati dituzte: komaren ezkerrean kokatutakoa zati osoa da, eta eskuinean kokatutakoa zati hamartarra: 31,45 Zati osoa 31 Zati hamartarra 0,45

KOKATU: 3,25 - 0,57 - 24,32 - 45,32 - 678,01- 63,52 - 900,23 211,60 Milakoa Ehunekoa Hamarrekoa Batekoa , 1000 100 10 bateko bateko bateko 3, 0, 2 4, hamarrena ehunena 0,1 bateko 0,01 bateko 2 5 5 7 3 2 milarena 0.001 bateko

ZENBAKI HAMARTARRAKEdozein batuketa koma duten zenbakiekin (zenbaki hamartarrekin) kalkulatu nahi baduzu

1,25 + 2,85 = 7,89 + 34,56 = 345,78 23, 10 = Nola kokatu behar da?

MAGNITUDEAK Gogoan izan! 1 m eta 10 dm eta 100 cm baliokideak dira. 1m = 10 dm. 1m = 100 cm. m 2,35 m 2,05 m 34,5dm 234 cm 0,85 m 19,2 dm 115 cm 2,50 m Gogoan izan! 1kilogramo = 1000 g. 1hektogramo = 100 g. 1 dekagramo = 10 g. kilogramoa hektogramoa dekagramoa kg hg dag gramoa g dm cm

kg 1,85 kg 2,3 kg 0,85 kg 450 g 125 g 34,7 dag 524 g 3,87 kg

hg

dag

g

Gogoan izan! Litro batek 100 cl edo 10 dl ditu Litro batek 50 cl ditu Litro batek 25 cl ditu.

l 0,5 l 35 cl 150 cl 0,7 l 75 cl 2,5 l 0,23l 250 cl

dl

cl

Gogoratu sistema metrikoko ntate nagusiek duten erlazioa! Kilo-k x 1000 km kl kg hekto-h x 100 hm hl hg deka-da x 10 dam dal dag Luzera: metroa Edukiera: litroa Pisua: gramoa dezi-d : 10 dm dl dg zenti-c : 100 cm cl cg mili-m : 1000 mm ml mg

Osatu taulak: m 1,35 m 43 dm 0,65 m 146 cm 31,4 dm 19,2 dm l 1 1 0 0 0 dl 2 2 4 4 0 cl 0 0 5 5 6 neurria ..l cl ....dl ..cl ..dl dm cm

ZATIKIAK(fracciones) ERDIA. 6/2 SEI BIREN. 7/2 ZAZPI BIREN. HIRUREN BAT - HERENA. BI HIRUREN. 5/3 BOST HIRUREN. 10/3 HAMAR HIRUREN. LAURDEN BAT. 6/4 SEI LAURDEN. 9/4 BEDERATZI LAURDEN. HIRU LAURDEN. 1/5 BOSTEN BAT. 5/5 BOST BOSTEN. 2/5 BI BOSTEN. 8/5 ZORTZI BOSTEN ZORTZIREN BAT. HIRU ZORTZIREN. BOST ZORTZIREN. ZAZPI ZORTZIREN. 1/6 SEIREN BAT. 5/6 BOST SEIREN. 2/6 BI SEIREN. 8/6 ZORTZI SEIREN. 1/7 ZAZPIREN BAT. 3/7 HIRU ZAZPIREN. 2/7 BI ZAZPIREN. 9/7 BEDERATZI ZAZPIREN.

1/9 BEDERATZIREN BAT. 4/9 5/9 LAU BEDERATZIREN. BOST BEDERATZIREN.

10/9 HAMAR BEDERATZIREN.

IRUDI GEOMETRIKOAK

Irudi geomtrico asko lerro zuzenen zatiz osatuta daude (segmentuak) eta aldeak direla esaten da; irudi horiek poligonoak dira. Aldeen muturrak, berriz erpinak, dira. Aldeak eta erpinak poligonoen oinarrizko elementuak dira.

HIRUKIA TRIANGELUA

ZIRKULUA

LAUKI ZUZENA

LAUKIA KARRATUA

HEXAGONOA

PENTAGONOA

ERRONBOA Poligonoak duten alde kopuruaren arabera sailkatzen dira. Beraz, hiru alde dituztenak triangeluak dira. lau alde dituztenak laukiak dira. bost alde dituztenak pentagonoak dira. sei alde dituztenak hexagonoak dira.

DENBORA LANTZEKO KONTZEPTUAK: EGUTEGIA: (FITXAK) o o o o URTEA HILAK ASTEA URTAROAK

ERLOJUA -ORDUA - (FITXAK) ERLOJU ANALOGIKOA ETA ERLOJU DIGITALA. o o o o o ORDUTEGIA GOIZEAN EGUERDIAN ARRATSALDEAN GAUEAN

BESTE BATZUK: Erdia // bikoitza. Gainean // azpian. Ondoan. Aurrean // Atzean. Goian // behean. Ezkerra // eskuina. Zenbat? Inkesta. Kalkulatu. Datuak bildu. Diagrama. Taula. Kalkulatu. Buruz Kalkulatu. Kalkulatu arkatzaz. Buruz ikasi.