Metrologia: charakterystyki podstawowych - cirm.am. Metrologia - charakterystyki... · Metrologia:…

  • View
    219

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Metrologia:

charakterystyki podstawowych

przyrzdw pomiarowych

dr in. Pawe ZalewskiAkademia Morska w Szczecinie

- 2 -

Przyrzdy z noniuszami:

Noniusz jest pomocnicz podziak, suc do powikszenia

dokadnoci odczytania wartoci mniejszych od dziaki elementarnej

podziaki gwnej w mechanicznych (analogowych) przyrzdach

pomiarowych.

Zastosowanie noniusza zmniejsza w znacznym stopniu bdy

subiektywnej oceny na oko czci dziaki, popeniane podczas odczytu.

Przykady:

- 3 -

Noniusz okrelaj nastpujce parametry:

1 - podziaka gwna, 2 - podziaka noniusza;

a - warto dziaki elementarnej podziaki gwnej (podziaki wzorca),

a' - warto dziaki elementarnej podziaki noniusza,

L - dugo noniusza,

n - liczba dziaek elementarnych noniusza,

g - modu noniusza,

- typ noniusza,

- dokadno odczytania noniusza.

Przyrzdy z noniuszami:

- 4 -

Parametry noniusza s zwizane nastpujcymi zalenociami:

a - warto dziaki elementarnej podziaki gwnej (podziaki wzorca),

a' - warto dziaki elementarnej podziaki noniusza,

Ln - dugo noniusza mierzona w dziakach podziaki gwnej,

n - liczba dziaek elementarnych noniusza,

g - modu noniusza,

- typ noniusza,

- dokadno odczytania noniusza.

n

a

nana'Ln

1g

Przyrzdy z noniuszami:

- 5 -

Wartoci siedmiu parametrw noniusza ustalamy w nastpujcy sposb:

- warto dziaki elementarnej a podziaki (skali) gwnej i dziaki a

podziaki noniusza na podstawie znajomoci rodzaju podziaki i jej

opisu;

- liczb dziaek noniusza n, przez ich policzenie;

- dugo noniusza Ln, przez ustawienie obu podziaek tak, aby ich

pocztki pokryy si - wtedy ostatnia kreska noniusza pokrywa si z

odpowiedni kresk podziaki gwnej, wyznaczajc jego dugo w

jednostkach podziaki gwnej;

- typ noniusza, porwnujc kierunki podziaek: gwnej i noniusza; jeeli

s zgodne - noniusz jest ujemny (typ ), jeeli przeciwne - dodatni

(typ +) ;

- modu noniusza, poprzez wyznaczenie stosunku dugoci dziaek

noniusza i podziaki gwnej,

- dokadno noniusza jako stosunek a / n.

Przyrzdy z noniuszami:

- 6 -

Przykady noniusza rnych typw: a) typ dodatni, b) typ ujemny:

Przyrzdy z noniuszami:

- 7 -

Modu noniusza mona ustali w trzech praktycznie wystpujcych

przypadkach w nastpujcy sposb:

g = 0, typ + g = 1, typ g = 2, typ

L = a a a a' 2a

Oglnie:

- przy g = 0 cakowita dugo noniusza rwna jest jednej dziace

podziaki skali gwnej,

- przy g = 1 dugoci dziaek noniusza i podziaki gwnej s

w przyblieniu rwne,

- przy g = 2 dugo dziaki elementarnej noniusza jest w przyblieniu

dwukrotnie wiksza od dugoci dziaki elementarnej podziaki gwnej.

Przyrzdy z noniuszami:

- 8 -

Przykady noniuszy o rnych moduach: a) g = 0, b) g = 1, c) g = 2:

Przyrzdy z noniuszami:

- 9 -

Modu g = 0 stosuje si, gdy dugo dziaki elementarnej jest dua (np.

w przyrzdach optycznych 5 - 100 mm).

Modu g = 1 jest najczciej stosowany, wystpuje przy redniej dugoci

dziaki elementarnej podziaki gwnej (0,8 3 mm).

Modu g = 2 stosuje si, gdy dziaka elementarna podziaki gwnej jest

maa (0,5 - 1 mm), dla uatwienia odczytania.

Przyrzdy z noniuszami:

- 10 -

Przykady wskaza noniuszy:

Przyrzdy z noniuszami:

- 11 -

Odczytanie wskazania z zastosowaniem noniusza:

Cakowit liczb dziaek podziaki gwnej k a odcina zerowa kreska

noniusza.

Z rysunku wida, e:

gdzie:

z - odcinek podziaki gwnej do kreski, ktra pokrywa si z jedn

z kresek noniusza,

y - odcinek podziaki noniusza od kreski pocztkowej do kreski

pokrywajcej si z kresk podziaki gwnej.

Przyrzdy z noniuszami:

yzx

- 12 -

Odczytanie wskazania z zastosowaniem noniusza:

gdzie:

m - liczba dziaek na odcinkach z i y, czyli numer kreski noniusza, ktra

pokrywa si z kresk podziaki gwnej.

Przyrzdy z noniuszami:

'amy

amz

g

n

ammx

aamamamx

'' gg

- 13 -

Odczytanie wskazania z zastosowaniem noniusza:

- ustali cakowit cz wskazania k a,

- ustali numer kreski m pokrywajcej si z podziak gwn,

- obliczy uamkow cz wskazania x,

- zsumowa cakowit i uamkow cz wskazania.

Przyrzdy z noniuszami:

- 14 -

Suwmiarka uniwersalna: 1 - prowadnica, 2 - suwak z noniuszem, 3 - szczki do

pomiaru wymiarw zewntrznych, 4 - szczki do pomiaru wymiarw

wewntrznych, 5 - wysuwka gbokociomierza, 6 - dwignia zacisku

Suwmiarka:

- 15 -

Mikrometr: 1 - wrzeciono, 2 - kabk, 3 - kowadeko, 4 - podziaka wzduna, 5 -

bben z podziak obwodow, 6 - sprzgo, 7 zacisk.

Mikrometr:

- 16 -

O rednicwki w czasie mierzenia powinna by prostopada do osi otworu

i pokrywa si z jego rednic. Prawidowe pooenie rednicwki osiga si

przez docinicie jedn rk kocwki staej do cianki otworu i wykonywanie

lekkich wychyle w dwu prostopadych kierunkach. Jednoczenie przez

odpowiednie obracanie bbna mierniczego naley osign takie rozstawienie

kocwek, aby przy prawidowym pooeniu rednicwki wzgldem osi otworu

midzy powierzchniami mierniczymi a ciank otworu uzyska lekkie zetknicie

(bez luzu).

Mierzenia naley dokona w dwu przekrojach i dwu kierunkach wzajemnie

prostopadych.

rednicwka mikrometryczna:

- 17 -

Prawidowe pooenie rednicwki mikrometrycznej podczas pomiaru.

rednicwka mikrometryczna:

- 18 -

rednicwka mikrometryczna jest

przeznaczona do mierzenia

wymiarw wewntrznych metod

bezporedniego porwnania.

Obok rednicwka trzypunktowa.

rednicwka mikrometryczna:

- 19 -

Optimetr jest czujnikiem dwigniowo-

optycznym: 1 - optimetr, 2 -

zwierciado owietlajce, 3 - pokrto

nastawienia ostroci obrazu, 4 -

pokrto nastawienia wskanika

tolerancji, 5 - pokrto ustawienia

wskazania zerowego, 6 - podstawa

przyrzdu, 7 - kolumna, 8 pokrto

przesuwu ramienia, 9 - zacisk

przesuwu ramienia, 10 - rami, 11 -

pokrto przesuwu dokadnego, 12 -

zacisk przesuwu dokadnego, 13 -

kocwka miernicza, 14 - dwignia

wycznikowa, 15 - st przedmiotowy.

Optimetr:

- 20 -

Budowa optimetru:

a) schemat ukadu owietlajcego, b) schemat oglny, c) pole widzenia

Optimetr:

- 21 -

Ktomierz uniwersalny: a) widok oglny, b) odczyt wskazania ktomierza.

Przedmiot mierzony umieszcza si midzy ramionami ktomierza, ktre s

ruchome wzgldem siebie. Ramiona ustawia si tak, by przylegay dokadnie do

przedmiotu. Rami stae poczone jest trwale ze skal ktow, ruchome za - ze

skal noniusza. Wzajemne pooenie tych skal okrela mierzony kt.

Ktomierz uniwersalny:

- 22 -

1. Mikrokator - czujnik sprynowy, przeznaczony do pomiaru wymiarw

zewntrznych metod rnicow.

2. Mikrometr do gwintu.

3. rednicwka czujnikowa.

4. Czujnik indukcyjny przeznaczony do mierzenia zewntrznych

wymiarw liniowych (rednice, dugoci) przedmiotw dokadnych

metod rnicow.

5. Transametr.

6. Dugociomierz, sprawdzian.

7. Mikroskop odczytowy (do 1 m).

8. Mikrointerferometr.

9. Wysokociomierz do pomiaru wsprzdnej pionowej punktw

stanowicych elementy paszczyzn, rednic zewntrznych

i wewntrznych.

10. Liniay.

11. Zderzak czujnikowy do pomiaru rwnomiernoci kta podziau tarcz

zbatych itd.

Inne przyrzdy pomiarowe w przemyle: