Microsoft Word - SAC BORULAR+.doc

  • Published on
    13-Mar-2016

  • View
    215

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr. Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlnda satlamaz. MODLN TANIMI Saclardan eitli borular yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin verildii renme materyalidir. SRE 40/32 Bu modl sonunda edineceiniz bilgi ve beceriler ile sac borularn endstrideki yeri ve nemini reneceksiniz.

Transcript

<ul><li><p>T.C. MLL ETM BAKANLII </p><p>MEGEP (MESLEK ETM VE RETM SSTEMNN </p><p>GLENDRLMES PROJES) </p><p>METAL TEKNOLOJS </p><p>SAC BORULAR </p><p>ANKARA 2006 </p></li><li><p> Milli Eitim Bakanl tarafndan gelitirilen modller; </p><p> Talim ve Terbiye Kurulu Bakanlnn 02.06.2006 tarih ve 269 sayl Karar ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda kademeli olarak yaygnlatrlan 42 alan ve 192 dala ait ereve retim programlarnda amalanan mesleki yeterlikleri kazandrmaya ynelik gelitirilmi retim materyalleridir (Ders Notlardr). </p><p> Modller, bireylere mesleki yeterlik kazandrmak ve bireysel renmeye rehberlik etmek amacyla renme materyali olarak hazrlanm, denenmek ve gelitirilmek zere Mesleki ve Teknik Eitim Okul ve Kurumlarnda uygulanmaya balanmtr. </p><p> Modller teknolojik gelimelere paralel olarak, amalanan yeterlii kazandrmak koulu ile eitim retim srasnda gelitirilebilir ve yaplmas nerilen deiiklikler Bakanlkta ilgili birime bildirilir. </p><p> rgn ve yaygn eitim kurumlar, iletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modllere internet zerinden ulalabilirler. </p><p> Baslm modller, eitim kurumlarnda rencilere cretsiz olarak datlr. </p><p> Modller hibir ekilde ticari amala kullanlamaz ve cret karlnda satlamaz. </p></li><li><p> i</p><p> AIKLAMALAR ........................................................................................................ii GR ........................................................................................................................... 1 RENME FAALYET - 1....................................................................................... 3 1. YUVARLAK KESTL BORU YAPMA................................................................ 3 </p><p>1.1. Arakesit ve Anmlar ....................................................................................... 3 1.1.1. Arakesit ve Anmn Tanm ..................................................................... 3 1.1.2. Arakesit ve Anm izme Metotlar ......................................................... 3 </p><p>1.2. Sac Boru Sistemleri......................................................................................... 10 1.2.1. Sacdan Yaplan Borularn Endstrideki Yeri ve nemi .......................... 10 1.2.2. Sac Boru Sistemlerinde Kullanm Amacna Gre Sac Malzeme zelliklerinin nemi.......................................................................................... 10 1.2.3. Sac Borularda Birletirme Yntemini Belirlemeye Etki Eden Faktrler . 11 1.2.4. Anm Resimlerini ve llerini Sac zerine Markalama Yntemleri . 11 1.2.5. Birletirme Yntemine Gre Kenar Hazrlnn nemi ......................... 11 </p><p>1.3. Sac Boru Sistemlerinde Yapm Biimleri ....................................................... 12 1.3.1. Yuvarlak Kesitli Boru Sistemleri ............................................................. 12 </p><p>UYGULAMA FAALYET................................................................................... 16 LME VE DEERLENDRME......................................................................... 19 DEERLENDRME LE .............................................................................. 20 </p><p>RENME FAALYET-2....................................................................................... 21 2. SACDAN KONK BORU YAPMA...................................................................... 21 </p><p>UYGULAMA FAALYET................................................................................... 23 DEERLENDRME LE .............................................................................. 25 </p><p>RENME FAALYET-3....................................................................................... 26 3. DRSEK YAPMA.................................................................................................. 26 </p><p>3.1. Tanm ............................................................................................................. 26 RENME FAALYET - 4..................................................................................... 32 4. KARE KESTL BORU SSTEMLER................................................................. 32 </p><p>4.1. Kare Kesitli Boru Sistemlerinin Endstrideki Kullanm Amac ..................... 32 4.2. Kare Boru Sistemlerinin Oluturulmasnda Dikkat Edilecek Hususlar .......... 32 4.3. Sacdan Yaplan Kare Borularn Yapm Resimleri .......................................... 32 </p><p>4.3.1. Kare Borularn Yapm Resimleri ............................................................. 32 4.3.2. Eik Kesilmi Kare Borularn Yapm Resimleri...................................... 33 </p><p>UYGULAMA FAALYET................................................................................... 34 DEERLENDRME LE .............................................................................. 37 </p><p>MODL DEERLENDRME .................................................................................. 38 CEVAP ANAHTARI................................................................................................. 39 KAYNAKA............................................................................................................. 40 </p><p>NDEKLER </p></li><li><p> ii</p><p>AIKLAMALAR KOD 521MMI250 </p><p>ALAN Metal Teknolojisi </p><p>DAL/MESLEK elik Konstrksiyon </p><p>MODLN ADI Sac Borular </p><p>MODLN TANIMI Saclardan eitli borular yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin verildii renme materyalidir. SRE 40/32 </p><p>N KOUL Kiriler modln alm olmak </p><p>YETERLK Sac borular yapmak </p><p>MODLN AMACI </p><p>Genel Ama Gerekli ortam ve ekipman salandnda tekniine uygun olarak sac borular yapabileceksiniz. Amalar Amaca uygun olarak saclardan yuvarlak kesitli boru </p><p>yapabileceksiniz. Amaca uygun olarak saclardan kare kesitli boru </p><p>yapabileceksiniz. Amaca uygun olarak saclardan dirsek boru </p><p>yapabileceksiniz. Amaca uygun olarak saclardan konik boru </p><p>yapabileceksiniz. </p><p>ETM RETM ORTAMLARI VE DONANIMLARI </p><p>Ortam: Souk ekillendirme takm ve makineleri, boru bkme makinesi diren kaynak makinesi, sac malzemeler ve birletirme elemanlar. Donanm : Modl sonunda, kazandmz bilgi, beceri ve tavrlarn llmesi iin, retmeniniz tarafndan hazrlanan lme arac ile deerlendirileceksiniz. </p><p>LME VE DEERLENDRME </p><p> Bu modl ierisinde yer alan her faaliyetten sonra verilen lme aralar ile kendi kendinizi deerlendireceksiniz. </p><p> Modl sonunda, kazandnz bilgi beceri ve tavrlarn llmesi iin, retmeniniz tarafndan hazrlanan lme arac ile deerlendirileceksiniz. </p><p>AIKLAMALAR </p></li><li><p> 1</p><p>GR </p><p>Sevgili renci, </p><p>Yaam olan her yerde, insanolunun ihtiyalarn karlamak amac ile akkanlarn binalar iinde nakli sz konusudur. Burada akkan olarak kastedilen gaz ve buhardr. Bu gaz ve buharlarn bir blgeden baka bir blgeye aktarlmasnda sac borularn kullanm alan olduka fazladr. </p><p> Gnmz koullarnda alma ortamlarnn dnda market, maaza ve byk al </p><p>veri merkezlerinde kirli hava, temiz hava sirklsyonunu salayan havalandrma sistemlerine ihtiya duyulmaktadr. </p><p> Bu modlde bu sistemlerde kullanlan sac borularn yapm aamalar, birletirme </p><p>teknikleri ve eitleri sunulmutur. Bu modl sonunda edineceiniz bilgi ve beceriler ile sac borularn endstrideki yeri ve </p><p>nemini reneceksiniz. </p><p>GR </p></li><li><p> 2</p></li><li><p> 3</p><p>RENME FAALYET - 1 </p><p> Bu faaliyet sonunda gerekli ortam ve ekipman salandnda tekniine uygun olarak </p><p>yuvarlak kesitli boru yapabileceksiniz. </p><p> Bu faaliyet ncesinde yuvarlak kesitli sac borularn kullanm alanlarn, zelliklerini </p><p>ve eitlerini aratrp rapor hazrlaynz. Hazrladnz bu raporu snfta arkadalarnza sununuz. </p><p>1. YUVARLAK KESTL BORU YAPMA 1.1. Arakesit ve Anmlar 1.1.1. Arakesit ve Anmn Tanm </p><p>Kesien cisimlerin birletii yere arakesit denir. Alabilir bir yzeyin, bir izometri (e lm) ile elde edilen dzlemdeki grntsne </p><p>anm denir. 1.1.2. Arakesit ve Anm izme Metotlar 1.1.2.1. Kreler Metodu </p><p> Kreler metodu uygulanrken ayn merkezli krelerden daire kesitli cisimlerin </p><p>geirilmesi yntemidir. Bylece krelerde de daire kesitleri oluacandan bu dairelerin teet noktalar, kesien cisimlerin arakesitini verecektir. </p><p> Eksenleri ile Birlikte Dik Kesien Silindirlerin Arakesitinin Kreler Metodu le Bulunmas </p><p> D apl silindirin d apl silindir ile dik kesitiklerindeki arakesitini bulalm.(ekil 1.1) </p><p> Silindirlerin ikisinin de krelerden geebilmesi iin kullanlacak en kk krenin </p><p>ap, byk silindirin apna eit (2R1 = D) olmaldr( R1 =Kreler metodu ile bulunacak arakesit iin izilecek krenin yarap.). </p><p>RENME FAALYET - 1 </p><p>AMA </p><p>ARATIRMA </p></li><li><p> 4</p><p>Arakesitin temel noktalar, silindirlerin (ayrtlarnn) dik kesitii kelerdir. Dier arakesit noktalar, krelerle bulunur. </p><p> Arakesitin 1 nolu noktasnn bulunmas iin ilem sras yledir: </p><p> 1. lem Kesien silindirlerin eksenlerinin kesim noktas iaretlenir. Pergelin aya bu noktaya konur. R1 uzakl kadar ( D apl silindirin yarap) alr. Kreler metodu iin izilecek en kk apl daire R1 olacaktr. En byk daire yarap da S merkezden; silindirlerin yanal dzlemlerinin </p><p>kesitii ke nokta kadar olacaktr (S merkez ile A noktas aras uzaklk.). </p><p> Bir yay izilir. Bu yayn d apl silindirin n grnteki sol yanal uzantsnn kesitii yer </p><p>bulunur (A noktas). </p><p> Bu A noktasndan yatayda d apl silindirin eksenine kadar II nolu doru izilir. </p><p> Kesiimden 1 nolu nokta bulunur. 2. lem D apl silindirin kre ile oluan ve Adan geen daire izgisinin izilmesi (Bu izgi, </p><p>ortak dey eksene dik olacaktr.). </p><p> 3. lem D apl silindirin kre ile oluturduu daire kesit izgisinin tanmas (Bu izgi, ortak </p><p>yatay eksene dik olur.). </p><p>izgilerin kesim noktas arakesitin 1 nolu noktasn verir. 1 nolu nokta arakesit erisinin tepe noktasdr. </p><p> 2R2&gt;Dye gre R2 yarapl kre ve yukardaki ilemlerin benzeri olan 1-2-3 izimleri </p><p>ile 2 nolu noktalar bulunur. Bu noktalar dikkat edilirse krenin silindir ayrtlar ile oluan kesim yerlerinden ortak eksenlere dik izilerek ve kesitirilerek bulunur. </p><p> Noktalarn eri paralar ile birletirilmesi sonucu, arakesit izgisi tamamlanm olur. </p></li><li><p> 5</p><p> ekil 1.1:Kreler metodu ile arakesit bulunmas </p><p> Arakesiti Bulunan Silindirlerin Anmlar </p><p>12</p><p>3</p><p>4</p><p>5</p><p>67</p><p>12</p><p>11</p><p>10</p><p>9</p><p>8</p><p>ab</p><p>c</p><p>d</p><p>70</p><p>50</p><p>k lm</p><p>n</p><p> ekil 1.2:Kreler metodu ile arakesit bulunmas ve anm boylar </p><p> Yataydaki ap 50 lsndeki silindirin eksen uzantsna ayn apta daire izilir. Bulunan arakesit noktalar, oluturulan daire d yzeyini kesinceye kadar </p><p>uzatlr. </p><p> Bu uzant boylar numaralandrlr (1-2,12 vs.). Kk apl silindirin tabanndan itibaren oluan arakesit izgisine kadar olan </p><p>mesafeler harflendirilir (a,b,c vs.). </p></li><li><p> 6</p><p>1210 11 1987654321</p><p>dc</p><p>b</p><p> ekil 1.3:Kk apl silindirin anm </p><p> Kk apl Silindirin Anm </p><p> Silindirin ap (50) (pi) says ile arplarak anm boyu bulunur. </p><p> Bu doru 12 eit paraya blnr. ekil 1.2 deki grn zerinden sras ile a, b, c boylar alnarak </p><p>numaralandrlan izgiler zerine iaretlenir. </p><p> Oluan tepe noktalar pistole yardm ile birletirilerek anm tamamlanm olur. </p><p> Byk apl Silindirin Anm </p><p>klmn</p><p>8 9 106 5 4 ekil 1.4:Byk apl silindirin anm </p></li><li><p> 7</p><p> Silindirin ap (70) (pi) says ile arplarak anm boyu bulunur. Oluan dikdrtgene yatay eksen izilir. Deyde 4 eit paraya blnr. Oluturulacak anm resmi simetrik olacandan sa veya sol taraf </p><p>tercih edilir. </p><p> ekil 1.2 deki grn zerinden numaralandrlarak gelen yardmc izgilerin arakesit yaynda oluturduu uzaklklar, pergel yardm ile simetrik olarak iaretlenir (4-10 aral, 5-9 aral vb.). </p><p> Bu noktalardan deyde yardmc izgiler izilir. Bu dorular zerinden sras ile k, l, m vb. ykseklikler alnarak </p><p>iaretlenir. </p><p> Bu ilem simetrik olarak seilen dier blgeye tanr. Oluan tepe noktalar pistole yardm ile birletirilerek anm </p><p>tamamlanm olur. </p><p>1.1.2.2. Yardmc Dzlemler Metodu </p><p> ekil 1.5: Yardmc dzlemler metodu ile ara kesit izimi </p></li><li><p> 8</p><p> 30 ve 40 aplarnda eksenleri birbirine dik kesien iki silindirin n </p><p>grnnde oluan arakesitin izilmesi (ekil 1.5). </p><p> st grnteki 30 apndaki borunun eksen uzantsna ayn apta yardmc daire izilir. </p><p> Bu daire, pergel yardm ile 12 eit paraya blnr. Bu noktalar numaralandrlr. </p><p> Bu noktalardan yatay eksene paralel dorular 40 apl dairenin st grnteki daire izgisine kadar tanr. </p><p> n grne geilerek 30 apndaki dairenin eksen uzantsna ayn apta yardmc daire izilir. </p><p> Bu daire, pergel yardm ile 12 eit paraya blnr. Bu noktalarn numaralandrlmas, st grnteki numaralandrmann 900 saat ynnn tersinden yaplr. </p><p> Bu noktalardan yatay eksene paralel dorular izilir ve st grnten gelen ayn numaral dorular ile kesitirilir. </p><p> Kesitirilen bu noktalarn birletirilmesi ile arakesit oluturulur. Oluan arakesit noktalar pistole yardm ile birletirilir. </p><p> ekil 1.6: Byk silindirin anm </p><p> 30 ve 40 aplarnda eksenleri dik kesien byk silindirin anm. (ekil </p><p>1.6) </p></li><li><p> 9</p><p> Byk apl silindirin ap ls (pi) says ile arplarak anm boyu bulunur. </p><p> Ykseklii belli olan silindirin anm dikdrtgen olarak izilir. izilen dikdrtgenin yatayda ve deyde orta noktalar bulunarak </p><p>eksenleri izilir. </p><p> Yatay eksenin uzantsna dikdrtgen dna 30 apndaki kk silindir izilerek 12 eit paraya blnr. </p><p> Bulunan noktalar yatayda byk silindir anmna tanr. st grnteki sras ile eksenden itibaren y, z, v yay lleri </p><p>pergel ile alnarak dikdrtgen anmndaki dey eksenin sana ve soluna iaretlenerek dey izgiler izilir. </p><p> Bu izgiler, yatayda gelen izgilerle birletirilerek anm tamamlanm olur. </p><p> ekil 1.7: Kk silindirin anm </p><p> 30 ve 40 aplarnda eksenleri dik kesien kk silindirin anm (ekil </p><p>1.7) </p><p> Kk apl silindirin ap ls (pi) says ile arplarak anm boyu bulunur. </p><p> Anm boyu olarak izilen doru paras 12 eit paraya blnr. Orta eksen bulunur ve izilir (7 nolu nokta). Bulunan noktalardan deyde yardmc izgiler izilir. n grnteki kk silindir zerinde gsterilen p ls 1, 7 </p><p>dorularnn zerine iaretlenir. </p></li><li><p> 10</p><p> m ls; 2, 6, 8 ve 12 nolu dorular zerine iaretlenir. n ls; 3, 5, 9 ve 11 dorular zerine iaretlenir. K ls 4 ve 10 nolu dorular zerine iaretlenir. Bulunan noktalar pistole yardm ile birletirilir. </p><p> 1.2. Sac Boru Sistemleri 1.2.1. Sacdan Yaplan Borularn Endstrideki Yeri ve nemi </p><p>Metal borular genellikle elik sacdan imal edilmektedir. Bunun yan sra paslanmaz elik borular da kullanlmakta ancak ok pahal olduu iin tercih edilmemektedir. Sac borular manonlu veya kaynak azl olabilir; daha salam, daha rijit borular olup kolay kolay kopmaz, erilmez ve bklmezler. Bu borularn tercih etme durumunda dikkat edilecek hususlar: </p><p> Her eyden nce boru imal edilecek sac TSE standartlarna uygun olmaldr. Et kalnl, boru apna uygun olarak 4-6-8 mm olmaldr. Kaynak az alm olmaldr. Boruda ovallik olmamal, kaynaklar muntazam olmaldr. Borunun u ksmlar dzgn olmaldr. </p><p> 1.2.2. Sac Boru Sistemlerinde Kullanm Amacna Gre Sac Malzeme zelliklerinin nemi </p><p> elik retim ocaklarnda elde edilen elik gere ktk ya da yass biimindedir. te </p><p>bu retim sonunda elde edilen yass biimli elik gere, haddehanelerde tekrar ilemden geirilerek biz metalcilerin kulland sac haline getirilir. Bunun iin eliin scak olarak byk ve gl merdaneler arasndan geirilmesi yeterlidir. Merdanelerin gc, saca verilecek biime gre deiir. Haddehanelerde kullanlan sistem, dier elik d gereler iin de geerlidir; ancak, yumuak ve daha nceden belli oranlarda inceltilmi gereler, souk olarak merdaneler arasna sevk edilebilir. Bu durumda ortaya kan sac gere, souk ekilmi olarak adlandrlr. </p><p> Baz kereler saclar ile bir arada ele alnan platina kavram da vardr. Tam olarak ayrt </p><p>edilmemekle birlikte, 10 mmden kaln saclara platina denir. Platina ile sac gereleri birbirinden ayran en nemli zellik platinann bariz bir ekilde sacdan kaln ve zerinde scak olarak eki...</p></li></ul>