MRS 12 - Porez Na Dobit

  • Published on
    10-Jul-2015

  • View
    2.199

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>UvodMa koliko da je mali onome ko plaa porez je uvijek veliki. (stara francuska izreka) Porez na dobit je obaveza koja se odnosi na sva pravna lica koja se bave prodajom proizvoda i usluga na tritu radi ostvarenja dobiti. Plaanje poreza zahtjeva prethodno utvrivanje oporezive dobiti. Problem istraivanja ovog diplomskog rada je nain izraunavanja poreza na dobit u preduzeu. Kako je problem raunovodstvene prirode, podruje istraivanja su specijalna raunovodtsva. Cilj je utvrditi, uz koritenje naunih metoda, raunovodstveni tretman poreza na dobit, koji je regulisan Meunarodnim raunovodstvenim standardom 12 Porez na dobit. Kako je cilj raunovodstvenih standarda istinita i objektiva informacija o ekonomskim subjektima, primjenom Meunarodnog raunovodstevnog standarda 12 ostvaruje se bolje, lake i pouzdanije utvrivanje poreza na dobit i njegovo prikazivanje u finansijskim izvjetajima zainteresovanim korisnicima tih informacija. Ovo predstvlja glavnu hipotezu ovog diplomskog rada. Rad je podijeljen u etiri cjeline. U prvom poglavlju objanjava se svrha raunovodstva, postupci i elementi finansijskog izvjetavanja, uloga i cilj Meunarodnih finansijskih izvjetaja, kao i razlika izmeu poreskog bilansa i poslovnog bilansa. Drugo poglavlje je osvrt na porez na dobit, pravni okvir kojeg se pridravaju poreski obveznici prilikom utvrivanja poreske obaveze, iznos poreske stope i definisanje poreske godine, propisane obrasce poreskih prijava, nain utvrivanja poreske osnovice, poreske prijave lica sa statusom malog poreskog obveznika kao i nain podnoenja poreske prijave i plaanje poreza. Tree poglavlje analizira uticaj fiskalne politike drave na razvoj privrede, direktne i indirektne poreske podsticaje, definisane poreske praznike i poreske kredite i poreske podsticaje kod poreza na dobit. etvro poglavlje ima za cilj da kroz praktine primjere prikae raunovodstveni tretman poreza na dobit, to je ujedno i tema Meunarodnog raunovodstevnog standarda 12 Porez na dobit, odnos oporezive i raunovodstvene dobiti, raunovodstveni tretman 3</p> <p>privremenih razlika, raunovodstveni tretman stalnih razlika i prenoenje neto gubitka za potrebe oporezivanja unapred i unazad u saglasnosti sa Zakonom o porezu na dobit. U prilogu su dati obrasci poreskih prijava propisani odredbama Zakona, koji se koriste prilikom prikazivanja i prijavljivanja poreske obaveze Poreskoj upravi Republike Srpske. U istraivanju teme diplomskog rada te obradi relevantne naune i strune literature bit e koritene razliite metode: induktivno-deduktivna metoda, metoda analize i sinteze, komparativna metoda, metoda klasifikacije i metoda deskripcije. Kao izvor podataka koritena je dostupna literatura iz tradicionalnih i internet izvora: knjige, nauni i struni asopisi te zakon o porezu na dobit.</p> <p>4</p> <p>1. FINANSIJSKI IZVJETAJIRaunovodstvo je umjetnost interpretacije, mjerenja i povezivanja rezultata ekonomskih aktivnosti. Raunovodstvo je oduvijek zvano jezikom poslovanja. Izrazi kao to su imovina, obaveza, neto dobit, novani tok i zarada po dionici, samo su neki primjeri tehnikih raunovodstvenih izraza iroko koritenih u poslovnom svijetu. Upotreba raunovodstvenih informacija nije ograniena samo na poslovni svijet. Svi, od vlade, drave, gradova, do kola koriste raunovodstvene informacije kao osnovu za kontrolu svojih sredstava i mjerenja svog uspijeha. Osnovna je svrha raunovodstva pruiti donositeljima odluka informacije korisne za poslovno odluivanje koje se odnose na pronalaenje i upotrebu rijetkih ekonomskih sredstava kao to su novac, zemljite i radna snaga.</p> <p>1.1. Postupak finansijskog izvjetavanja</p> <p>Sve su raunovodstevne informacije, nastale unutar preduzea, dostupne menaderima. Ipak, mnogo raunovodstvenih informacija je potrebno za donoenje poslovnih odluka izvan preduzea. Zainteresovanost za finansijske izvjetaje, pored menadera, ukljuuje i investitore, finansijske analitiare, savjetnike za ulaganje, radnike sindikate, vladine agencije i javnost. Svaka od navedenih grupa ili finansira preduzee ili ima neke druge interese unutar preduzea. Pruanje finansijskih informacija za opte namjene svakoga izvan preduzea naziva se finasijsko izvjetavanje. Na kraju poslovne godine uprava preduzea putem godinjeg obrauna polae raun pred vlasnicima, zaposlenima, dravom ili povjeriocima i drugim interesnim grupama. Da bi informacije o preduzeu bile potpune godinji finansijski izvjetaj obuhvata: 1. Bilans stanja 2. Bilans uspjeha 3. Izvjetaj o tokovima gotovine 4. Izvjetaj o promjenama na kapitalu 5. Napomene ili note uz finasijske izvjetaje Iz bilansa stanja korisnici godinjeg obrauna mogu sagledati imovinski i finansijski poloaj preduzea, dok se prinosni poloaj preduzea vidi iz bilansa upjeha. 5</p> <p>Izvjetaj o novanim tokovima sadri podatke o prilivima i odlivima gotovine i kako je ta gotovina koriena. Gotovina se klasifikuje po tome da li potie iz poslovne, finansijske ili iz aktivnosti finansiranja. Izvjetaj o promjenama na kapitalu prua informacije o tome koje su ekonomske promjene uticale na poveanje ili smanjenje sopstevnog kapitala. U napomenama ili notama navode se sve bitne informacije, koje je potrebno navesti, a ne nalaze se u Bilansu stanja ili uspjeha.</p> <p>1.2. Bilans stanja Etimoloki, rije bilans vodi porijeklo iz latinskog jezika ( bilanx libra, vaga sa dva tasa), dok je upotreba rijei u podruju knjigovodstva povezano sa italijanskom rijeju (bilancio, bilans, vaga)1. Obiljeja bilansa su sledea: Bilans uvijek ima dvije strane, to ga karakterie kao dvostrani pregled Obe strane u bilansu su raunski jednake, to oznaava ravnoteu sa obe strane Sutina bilansa moe se posmatrati sa ueg i ireg aspekta. Moe se govoriti kako o bilansu preduzea tako i o bilansu jedne priredbe, jednog zanimanja ili karaktera jedne osobe. Moemo ga posmatrati kao sueljavanje pozitivnih i negativnih rezultata, uspjeha i neuspjeha, dobrih i loih osobina. Pozitivne, povoljne osobine tretiraju se kao dobre i oznaavaju kao aktiva. Negativne, nepovoljne se oznaavaju kao pasiva. U ekonomskoj upotrebi, posmatrajui preduzee, pod bilanskom se podrazumjeva raunsko uporeivanje ili suoavanje aktive ili pasive jednog preduzea. Aktiva se nalazi na lijevoj strani i pokazuje imovinu, kao zbir privrednih dobara i gotovine. Pasiva se nalazi na desnoj strani bilansa i prikazuje kapital, kao zbir svih sredstava stavljenih na raspolaganje preduzeu. Aktiva i pasiva se nalaze uvijek u ravnotei.</p> <p>1.3. Vrste bilansa stanja Posmatrajui pojam i sadaj bilansa moe se primjetiti da sadraj i zadatak bilansa ne moraju uvijek biti vrsto povezani. Bilansu se ne moe pripisati jedan opti cilj, nego njegovo sastavljanje zadovoljava mnotvo ciljeva za ije zadovoljenje koriste razliita formalna i materijalna pravila bilansiranja.</p> <p>1</p> <p>Rankovi, J., Teorija bilansa, Ekonomski fakultet, Beograd, 2003. str. 40</p> <p>6</p> <p>U zavisnosti koje ciljeve bilansi zadovoljavaju i za koje grupe se sastavljaju, postoje razliite vrste bilansa, koji se meusobom razlikuju po sadrini i formi. Najei kriteriji po kojima se razvrstavaju bilansi su sledei2: 1. redovnost sastavljanja 2. povezanost sa knjigovodstvom 3. globalna svrha iskazivanja 4. mjerodavnost pravnih normi 5. podruje informisanja 6. duina bilansnog perioda 7. vremenski period koji pokrivaju 8. tehnika sastavljanja 9. kakarkter bilansnih veliina 10. broj ukljuenih preduzea 11. pripadnost privrednoj grani 12. ekonomsko-teorijsko objanjenje bilansa</p> <p>1.4. Bilans prema mjerodanosti pravnih normi Prema tome da li se bilans satavlja prema propisima trgovakog prva ili poreskog prava razlikuje se: Trgovaki ili poslovni Poreski bilans</p> <p>Za sastavljanje poslovnog odnosno godinjeg finansijskog izvjetaja mjerodavne su odredbe trgovinskog prava. Prema trgovakom pravu bilansi se sastavljaju u razliitim prilikama. To mogu biti povodi koji se redovno pojavljuju u jednakim intervalima, prilike koje se pojavljuju samo jedanput ili vandredni povodi koji se mogu pojaviti u poslovnom ivotu preduzea. U prvom sluaju radi se o redovnim bilansima, to jeste redovnom godinjem finansijskom izvjetaju koji sadri bilans stanja, bilans uspjeha, izvjetaj o tokovima gotovine, izvjetaj o promjenama na kapitalu i note. U svim ostalim sluajevima sastavljaju se takozvani povremeni ili specijalni bilansi (bilans osnivanja, promjene pravne forme, fuzije, razdvajanja, likvidacije, steajni bilans).</p> <p>2</p> <p>Rankovi, J., Teorija bilansa, Ekonomski fakultet, Beograd, 2003. str. 43</p> <p>7</p> <p>Formu i sadrinu redovnih i povremenih bilansa reguliu zakonske odredbe u okviru trgovinskog prava, meunarodnih raunovodstvenih standarda i naela urednog bilansiranja. Poreski bilans, proizvod poreskog bilansnog prava, ima zadatak obezbjeenje sigurne i pouzdane poreske osnovice. To je glavni zadatak poreskog bilansa i proizilazi iz zahtjeva da se obezbijedi pokrie dravnih i drutvenih rashoda. Meutim vlast ne vri samo pasivno ubiranje poreza za pokrie dravnih potreba ve se porez nalazi u slubi nacionalne ekonomske politike. Pomou njih mogu se usmjeriti privredna kretanja i oblikovati struktura privrede u cjelini. Struktura trgovniskog i poreskog bilansa razikuje se po sadrini prihoda i rashoda. Prema kriteriju sastavljanja i poreski bilansi mogu biti Redovni (tekui) Povremeni (specijalni)</p> <p>U okviru redovnih poreskih bilansa razlikuju se poreski bilans dobitka i poreski bilans imovine. Prvi slui za utvrivanje osnovice za oporezivanje dohodka poreskih obveznika, drugi slui za izraunavanje vrijednosti preduzea kao cjeline, kao osnove za oporezivanje obrtnike imovine ili kapitala. U grupi privremenih bilansa spadaju bilans osnivanja, promjena pravne forme, fuzije i likvidacije. Poreski bilans se ne sastavlja zasebno, nego se izvlai iz trgovinskog bilansa. On predstavlja korigovani trgovinski bilans sa ciljem da se utvrdi oporeziva dobit.</p> <p>1.5. Meunarodni raunovodstveni standardi Meunarodni raunovodstveni standardi predstavljaju raunovodstvene standarde uvedene da bi se postigla transparentnost i jednoobraznost finansijskih izvjetaja bilo kog ekonomskog subjekta bez obzira na djelatnost kojom se bavi i zemlju u kojoj posluje. MRS imaju svrhu svestranijeg, lakeg i boljeg razumjevanja finansijskih izvetaja, uz osnovni cilj da obezbjede podatke i informacije za uporedne analize za nesmetano poslovno komuniciranje zainteresovanih subjekata koje rezultira brem protoku robe i kapitala. MRS u stvari predstavljaju, neku vrstu harmonizacije razliitih raunovodstvenih regulativa koje se odnose na pripremu i prikazivanje finansijskih izvjetaja koji slue kao osnova za donoenje ekonomskih odluka. Standardi kao pojam su u primjeni skoro u svim oblastima tehnike, tehnologije, u prirodnim naukama i drugim oblastima. Njih propisuju nadleni struni dravni organi. to se tie MRS oni su uglavnom u obliku normi ponaanja i 8</p> <p>postupaka u profesionalnom radu raunovoa, da bi njihove informacije o poslovanju nekog ekonomskog subjekta bile kvalitetne za potencijalne zainteresovane korisnike tih informacija. Raunovodstveni standardi u sebi ukljuuju i norme profesionalne etike raunovoa. MRS u svom osnovnom znaenju podrazumjevaju dogovorena pravila o pripremanju, priznavanju, odmjeravanju ili vrednovanju i prezentaciji stavki raunovodstvenih iskaza ekonomskog subjekta. Kao to je ve reeno, osnovni elementi finansijskih izvetaja ekonomskih subjekata su: Bilans stanja, na kraju poslovne godine, Bilans uspjeha za poslovnu godinu na ijem se kraju sastavlja Bilans stanja, Gotovinski tok za isti period za koji se sastavlja Bilans uspjeha i Promene na kapitalu. Da bi bio prihvaen u meunarodnom okruenju, javno publikovan raunovodstveni (finansijski) izvjetaj korporacija mora da bude usklaen sa MRS i MSFI u svim materijalno znaajnim stavkama, da ga javno objelodani menadment i da bude nedvosmisleno potvren izvetajem revizora.</p> <p>1.6. Raunovodstvena praksa u Repulici Srpskoj Zakonom o raunovodstvu i reviziji Republike srpske (Slubeni glasnik Republike Srpske, br 67/05) propisana je obaveza za sva javna i privatna preduzea, nevladine organizacije i budetske korisnike u Republici Srpskoj da vode i uvaju knjigovodstvene evidencije i dokumente koje pruaju dovoljne, akdekvatne i kompletne dokaze i njihovim transakcijama u periodu koji nije krai od est godina ili u duem periodu ako to zahtjevaju poreski zakoni. Na sva privatna i javna preduzea, ukljuujui i budetske korisnike, kao i ostala pravna lica sa sjeditem u Republici Srpskoj, primjenjuju se standardi propisani lanom 3 Zakona o raunovodstvu i reviziji: Meunarodni raunovodstveni standardi (MRS), Meunarodni standardi finasijskog izvjetavanja (MSFI), Meunarodni raunovodstveni standard za javni sektor, te Pratea uputstva, objanjenja i smjernice koje donosi Odbor za meunarodne raunovodstvene standarde, odnosno Meunarodna federacija raunovoa3. Finasijski izvjetaji za periode koji zavravaju 31. decembra podnose se Ministarstvu finasija ili ovlaenoj instituciji najkasnije do poslednjeg dana februara3</p> <p>Zakon o raunovodstvu i reviziji(Slubeni glasnik Republike Srpske, br 67/05) lan 3</p> <p>9</p> <p>naredne godine, a potpisuje ih vlasnik ili direktor pravnog lica, odnsno starjeina budetskog korisnika ili preduzetnik.</p> <p>1.7. Cilj primjene Meunarodnih raunovodstvenih standarda Cilj raunovodstvenih standarda je ostvaren ako finansijski izvjetaji daju istinitu i objektivnu, tzv. fer informaciju o nekom ekonomskom subjektu. Primjena raunovodstvenih standarda omoguava bolju, laku i pouzdaniju informaciju o finansijskom poloaju nekog ekonomskog subjekta kao i prikaz njegove zaraivake sposobnosti, za ta su zainteresovani potencijalni korisnici finansijskih informacija. Prije nego to se finansijski izvjetaji objelodane iroj javnosti oni podlijeu preispitivanju od strane nezavisnih ovlaenih strunjaka kao to su revizori. Njihovo miljenje o finansijskim izvjetajima raunovoe nekog ekonomskog subjekta je mjerodavno u smislu toga da li su ovi finansijski izvjetaji istiniti i objektivni ili nisu. Sutina je u tome da se dobije pouzdana potvrda o doslednoj primjeni raunovodstvenih standarda u svim segmentima koji su obuhvaeni finansijskim izvjetajima. Finansijski izvjetaji prikazuju, takoe, koliko je rukovodstvo dobro upravljalo resursima koje su mu akcionari povjerili na upravljanje. Finansijski izvjetaji obuhvataju i opis primjenjenih raunovodstvenih politika koje treba da su konzistentne da bi podaci bili uporedivi. Za pravilnost i tanost prezentovanja finansijskih izvjetaja primarna odgovornost lei na rukovodstvu preduzea. Za finansijsko izvjetavanje postoji konceptualni okvir koji treba da prate raunovodstveni standardi kao opte prihvaeni teorijski principi u oblasti raunovodstva. Konceptualni okvir koji je raunovodstvena profesija razvila u razliitim zemljama polazi od toga da finansijski izvetaji treba da budu korisni onima kojima su namenjeni. Raunovodstveno informisanje na bazi MRS dobija svoj potpuni uticaj i znaaj otvaranjem privreda u celom svetu i globalizacijom trita svih vrsta. Samim tim dravni monopol u ovoj oblasti gubi svoj znaaj, a sa njim i nacionalni standardi...</p>