NAUKI O ZDROWIU - ptpz.pl nauk o zdrowiu iv tom.pdf · pacjentów, musi przejść testy na komórkach…

  • Published on
    28-Feb-2019

  • View
    213

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

NAUKI O ZDROWIU

tekst

NAUKI O ZDROWIU

ARCHITEKTONIKA DZIEDZINY

MEDYCZNE KONOTACJE

TOM IV

POD REDAKCJ

LUBOMIRY WENGLER, AGATY JANASZCZYK, LESZKA PAWOWSKIEGO,

PIOTRA POPOWSKIEGO, EWY ADAMSKIEJ-PIETRZAK,

PIOTRA PIETRZAKA, AGNIESZKI ZIMMERMANN

Gdask 2012

cCopyright by Polskie Towarzystwo Programw ZdrowotnychGdask 2012

Autorzy tomu IV:

Ewa Adamska-Pietrzak, Izabela Adrych-Brzezinska, Przemysaw Banasik,

Magorzata Balwicka-Szczyrba, Jzef Binnebesel, Tomasz Buss, Agata

Janaszczyk, Justyna Janiszewska, Piotr Krakowiak, Monika Lichodziejewska-

-Niemierko, Aleksandra Modliska, Piotr Mrz, Monika Nowaliska, Barbara

Owczarek, Iga Pawowska, Leszek Pawowski, Piotr Pietrzak, Piotr Popowski,

Krzysztof Sobczak, Wiesawa Stokowska, Katarzyna Trzeciak-Bilska, Lubomira

Wengler, Tadeusz Woowski, Magdalena Wrotkowska, Rafa Zimmermann

Redakcja:

Lubomira Wengler, Agata Janaszczyk, Leszek Pawowski, Piotr Popowski, Ewa

Adamska-Pietrzak, Piotr Pietrzak, Agnieszka Zimmermann,

Redakcja i korekta:

Magorzata Danielewicz, Katarzyna Trzeciak-Bilska, Leszek Pawowski

Projekt okadki i opracowanie graficzne:

Micha Kwidziski

Skad i amanie:

Tomasz Pawowski

Publikacja recenzowana

ISBN 978-83-933651-2-8

Wydawca:

Polskie Towarzystwo Programw Zdrowotnych

Al. Zwycistwa 42A, 80-210 Gdask

tel. +48587358303, fax +48583491548

www.ptpz.pl

Druk i oprawa:

Drukarnia Drukonsul Gdask, www.dobradrukarnia.com.pl

Wszystkie prawa zastrzeone. adna cz tej ksiki nie moe by powielana

ani rozpowszechniana bez uprzedniego wyraenia zgody przez wydawc i autorw.

Autorzy tomu IV

Ewa Adamska-Pietrzak absolwentka Wydziau Prawa i Administracji

Uniwersytetu Gdaskiego

Izabela Adrych-Brzeziska Katedra Prawa Cywilnego Uniwersytet

Gdaski

Przemysaw Banasik Politechnika Gdaska, Katedra Przedsibiorczo-

ci i Prawa Gospodarczego

Magorzata Balwicka-Szczyrba Uniwersytet Gdaski, Katedra Prawa

Cywilnego

Jzef Binnebesel Wysza Szkoa Edukacji Zdrowotnej i Nauk Spoecz-

nych w odzi, Instytut Studiw Edukacyjnych oraz Uczelnia Zawodowa

Zagbia Miedziowego w Lublinie, Zakad Pedagogiki

Tomasz Buss Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Medycyny Pa-

liatywnej

Agata Janaszczyk Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Socjologii

Medycyny i Patologii Spoecznej

Justyna Janiszewska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Medy-

cyny Paliatywnej

Piotr Krakowiak Uniwersytet Mikoaja Kopernika w Toruniu, Wy-

dzia Nauk Pedagogicznych

Monika Lichodziejewska-Niemierko Gdaski Uniwersytet Medyczny,

Zakad Medycyny Paliatywnej

Aleksandra Modliska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Me-

dycyny Paliatywnej

Piotr Mrz Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Medycyny Palia-

tywnej

Monika Nowaliska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Zdrowia

Publicznego i Medycyny Spoecznej

Barbara Owczarek Barbara Owczarek Kancelaria Adwokacka

Iga Pawowska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakad

Farmakologii

Leszek Pawowski Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Medycyny

Paliatywnej

Piotr Pietrzak Zakad Prawa Medycznego, Katedra Medycyny Spo-

ecznej, Gdaski Uniwersytet Medyczny

Piotr Popowski Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Zdrowia Pu-

blicznego i Medycyny Spoecznej

Krzysztof Sobczak Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Socjologii

Medycyny i Patologii Spoecznej

Wiesawa Stokowska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Wydzia Far-

maceutyczny z Oddziaem Medycyny Laboratoryjnej

Katarzyna Trzeciak-Bilska - Studia Doktoranckie Gdaski Uniwersytet

Medyczny

Lubomira Wengler Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Prawa

Medycznego

Tadeusz Woowski Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Zdrowia

Publicznego i Medycyny Spoecznej

Magdalena Wrotkowska Gdaski Uniwersytet Medyczny, Zakad Pro-

pedeutyki Onkologii

Rafa Zimmermann radca prawny w Kancelarii Radcw Prawnych

i Adwokatw Zimmermann&Romanowski w Sopocie

Spis treci

Rozdzia 1. Diagnostyczno-terapeutyczne oddziaywania . . . 9

1.1. Badanie kliniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

1.2. Bl totalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

1.3. Choroby jatrogenne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

1.4. Choroby zakane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

1.5. Diagnostyka laboratoryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

1.6. Dieta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

1.7. Farmakoterapia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

1.8. Komisje bioetyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

1.9. Lecznictwo otwarte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

1.10. Lecznictwo zamknite . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

1.11. Leki sieroce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

1.12. Opieka dugoterminowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

1.13. Opieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52

1.14. Psychoneuroimmunologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

Rozdzia 2. Medyczne konotacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

2.1. Apteka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

2.2. Bd w sztuce lekarskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67

2.3. Dokumentacja medyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

2.4. Dyur medyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80

2.5. EBM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

7

2.6. Eksperyment medyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87

2.7. Inynieria prokreacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94

2.8. Medykalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

2.9. Problem lekowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

Rozdzia 3. Problematyka procesu umierania. Wymiar

duchowy czowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

3.1. Cierpienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

3.2. Duchowo i religijno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109

3.3. Hospicjum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

3.4. Osierocenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

3.5. Prawo do opieki duszpasterskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

3.6. Prawne aspekty zgonu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131

3.7. Tanatologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

3.8. Testament . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

3.9. Uporczywa terapia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144

Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

Rozdzia 1

Diagnostyczno-terapeutyczne

oddziaywania

Ewa Adamska-Pietrzak, Magorzata Balwicka-Szczyrba, Jzef Binnebe-

sel, Tomasz Buss, Justyna Janiszewska, Monika Nowaliska, Iga Paw-

owska, Leszek Pawowski, Piotr Pietrzak, Piotr Popowski, Wiesawa

Stokowska, Lubomira Wengler, Tadeusz Woowski, Magdalena Wrot-

kowska, Rafa Zimmermann

1.1. Badanie kliniczne

Celem prowadzenia bada klinicznych jest zapewnienie spoeczestwubezpiecznych, wiarygodnych i skutecznych produktw leczniczych orazudostpnienie nowoczesnych terapii. Wedug definicji ustawowej, za-wartej w ustawie z 2001 r. Prawo farmaceutyczne, badaniem klinicz-nym jest kade badanie prowadzone z udziaem ludzi w celu odkrycialub potwierdzenia klinicznych, farmakologicznych, w tym farmakody-namicznych, skutkw dziaania jednego lub wielu badanych produktwleczniczych. Badanie takie moe by prowadzone take w celu ziden-tyfikowania dziaa niepodanych badanych produktw leczniczych.Celem badania moe by ponadto ledzenie wchaniania, dystrybucji,metabolizmu i wydalania badanych preparatw. Naley mie przy tymna wzgldzie bezpieczestwo i skuteczno badanych lekw. Jednocze-nie badanie kliniczne naley traktowa jako eksperyment me-dyczny z uyciem produktu leczniczego, ktry jest przeprowadzanyna ludziach. Kady eksperyment medyczny musi by przeprowadzany

9

Diagnostyczno-terapeutyczne oddziaywania

z poszanowaniem praw i autonomii woli osb biorcych w nim udzia.Powinien wywaa korzyci i ryzyko, ktre mog ponie pacjenci, zgod-nie z obowizujc lekarza zasad etyczn: primum non nocere.

Badania kliniczne maj zatem suy odkrywaniu nowych le-kw lub weryfikacji dziaa farmakologicznych i bezpieczestwa pro-duktw leczniczych ju stosowanych w lecznictwie [1].

Odkrycie nowej czsteczki, ktra wykazuje dziaanie lecznicze,jest pierwszym krokiem do stworzenia leku; leku, ktry zanim trafi dopacjentw, musi przej testy na komrkach in vitro, nastpnie prby nazwierztach dowiadczalnych i na kocu badania kliniczne z udziaemludzi.

Nowy zwizek, ktry moe sta si lekiem, w badaniu klinicz-nym jest nazywany badanym produktem leczniczym. Zgodnie z defini-cj, wynikajc z Prawa farmaceutycznego, badany produkt jest sub-stancj albo mieszanin substancji, ktrym nadano posta farmaceu-tyczn substancji czynnej lub placebo. Badanym produktem moe bytake lek ju dopuszczony do obrotu, ale stosowany lub przygotowanyw sposb odmienny od postaci wpr