Nederlandse spellingsregels

  • Published on
    16-Apr-2015

  • View
    221

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Technische Handleidingregels voor de officile spelling van het Nederlands

Transcript

Technische Handleiding

regels voor de officile spelling van het Nederlands

juni 2009

Spelling - Technische Handleiding

Inhoudsopgave1 Inleiding ............................................................................................................... 7 1.1 Technische Handleiding............................................................................. 7 1.2 Commissie Spelling en de opdracht........................................................... 8 1.3 Aanpak ....................................................................................................... 9 1.3.1 Inventarisatie van problemen................................................................. 9 1.3.2 Houvast.................................................................................................. 9 1.3.3 Niet alleen taalkunde ........................................................................... 10 1.4 Doelpubliek...................................................................................................... 10 1.5 Veranderingen.......................................................................................... 11 1.5.1 Uitzonderingsregel geschrapt .............................................................. 11 1.5.2 Het aantal veranderingen ..................................................................... 11 1.5.3 Veranderingstendensen........................................................................ 12 1.5.4 Geen nieuwe regels, toch veranderingen ............................................. 12 2 De weergave van de klanken van het Nederlands.............................................. 14 2.1 Inleiding ................................................................................................... 14 2.2 Klinkers.................................................................................................... 14 2.2.1 Ongedekte en gedekte klinkers ............................................................ 14 2.2.2 Neusklinkers ........................................................................................ 15 2.2.3 Sjwa ..................................................................................................... 15 2.2.4 Tweeklanken........................................................................................ 16 2.3 Medeklinkers............................................................................................ 16 2.3.1 Plofmedeklinkers ................................................................................. 16 2.3.2 Wrijfmedeklinkers ............................................................................... 17 2.3.3 Ruismedeklinker .................................................................................. 17 2.3.4 Neusmedeklinkers................................................................................ 17 2.3.5 Vloeimedeklinkers............................................................................... 17 2.3.6 Glijmedeklinkers.................................................................................. 18 2.3.7 Gemengde medeklinkers ..................................................................... 18 2.4 Letters ...................................................................................................... 18 2.5 Hulptekens ............................................................................................... 19 2.5.1 Inleiding............................................................................................... 19 2.5.2 Trema................................................................................................... 20 2.5.3 Umlaut ................................................................................................. 20 2.5.4 Accent aigu .......................................................................................... 20 2.5.5 Accent grave ........................................................................................ 21 2.5.6 Accent circonflexe............................................................................... 21 2.5.7 Cedille.................................................................................................. 21 2.5.8 Tilde..................................................................................................... 21 2.6 Morfeem, syllabe, lettergreep, klemtoon ................................................. 21 3 Beginselen en regels........................................................................................... 24 3.1 Inleiding ................................................................................................... 24 3.2 Het basisbeginsel van de standaarduitspraak ........................................... 24 3.2.1 Het woord ............................................................................................ 24 3.2.2 Standaarduitspraak van het losse woord.............................................. 27 3.2.3 Terugleesbaarheid................................................................................ 28 3.3 Het nevenbeginsel van de vormovereenkomst......................................... 28 3.3.1 Gelijkvormigheid en analogie.............................................................. 28 3.3.2 Speciale gevallen ................................................................................. 293.3.2.1 3.3.2.2 3.3.2.3 3.3.2.4 Nooit een v of z aan het eind van een lettergreep....................................... 29 Medeklinkerbeperking ............................................................................... 30 t in plaats van d .......................................................................................... 31 Twee vormen ............................................................................................. 31

3.4

Het nevenbeginsel van de etymologie...................................................... 32

Pagina 2 van 168

Spelling - Technische Handleiding3.4.1 ei of ij................................................................................................... 32 3.4.2 ou of au................................................................................................ 32 3.4.3 c, k en qu.............................................................................................. 32 3.4.4 Accenttekens en andere hulptekens ..................................................... 33 3.4.5 Overbodige letters................................................................................ 33 3.5 Verdubbeling van medeklinkers en verenkeling van ongedekte klinkers 34 3.5.1 De verdubbelingsregel voor medeklinkers voorafgegaan door een gedekte klinker ................................................................................... 343.5.1.1 3.5.1.2 3.5.1.3 3.5.1.4 3.5.1.5 Geen verdubbeling h, j, q, w, x en ch ......................................................... 34 Geen verdubbeling in onbeklemtoonde syllabe gevolgd door sjwa........... 34 Plaatsnamen die eindigen op -um of -em ................................................... 35 Geen verdubbeling n na -eo-, -io-, -jo-, -yo-.............................................. 35 Geen medeklinkerverdubbeling op samenstellingsgrens ........................... 35

3.5.23.5.2.1 3.5.2.2 3.5.2.3 3.5.2.4 3.5.2.5

De verenkelingsregel voor ongedekte klinkers.................................... 35Ongedekte klinker in een open lettergreep voor ch met twee tekens......... 36 /ew/ /yw/ /aj/ /oj/ ...................................................................................... 36 -aard, -aardig, -achtig ............................................................................... 36 /e/ aan het einde van een woord als ee....................................................... 36 /o/ aan het einde van een woord als oo ...................................................... 37

3.5.33.5.3.1 3.5.3.2 3.5.3.3 3.5.3.4 3.5.3.5 3.5.3.6 3.5.3.7

De schrijfwijzen ie en i ........................................................................ 37/i/ in open eindsyllabe voor -en of -er........................................................ 38 /i/ als i in gesloten syllabe of open niet-eindsyllabe .................................. 38 /i/ als i in samenstellingen, afleidingen en flexie ....................................... 38 -i en terugleesbaarheid ............................................................................... 38 /i/ als i voor vreemde achtervoegsels......................................................... 38 -isch, -oid en -ide ...................................................................................... 39 Andere schrijfwijzen voor /i/ ..................................................................... 39

4

De schrijfwijze van werkwoorden...................................................................... 40 4.1 Inleiding ................................................................................................... 40 4.2 De stam van het werkwoord..................................................................... 41 4.2.1 De stam als basis.................................................................................. 41 4.2.2 De spelling van de stamklinker............................................................ 434.2.2.1 4.2.2.2 4.2.2.3 4.2.2.4 Verenkelingsregel voor klinkers ................................................................ 43 Stam op -ee, -oo of -o ................................................................................ 43 Werkwoorden met infinitief op -in .......................................................... 43 Werkwoorden met stam op -i..................................................................... 44

4.3 Persoonsvormen op -t, -d, -dt................................................................... 44 4.4 Persoonsvormen op -te(n), -tte(n), -de(n), -dde(n)................................... 45 4.5 Deelwoorden ....