Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan

  • Published on
    06-Apr-2018

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 1/9</p><p> Nhng Thnh Tu Khoa Hc Hin i, L Thuyt i Bng N v Tinh Thn Khoa Hc ca Pht Gio1</p><p>Trinh Xun Thun---o0o--- Ngun</p><p>http://thuvienhoasen.org Chuyn sang ebook 9-8-2009</p><p> Ngi thc hin : Nam Thin namthien@gmail.com Link Audio Ti Website http://www.phatphaponline.org </p><p>---o0o--- Nhn chuyn i thnh ging va mu h ti Php, Gio S Trnh Xun Thn tr li phng vn ca bo WEEK-END, Php, v cc vn trn y. Nguyn bn Php ng t http://www.ile-</p><p>maurice.com/mirror/http/www.lemauricien.com_80/weekend/03081/vw.htm# Bn dch Vit ng ca Kim Thm v V Th Diu Hng</p><p>Gio s Trnh Xun Thun ri Maurice hm nay sau mt tun l tht brn. Nh vt l thin vn gc Vit hin ang sinh sng ti Hoa K m r bn cuc hi tho. ng ni v l thuyt i bng n (Big Bang) v lch sv tr ti thnh ng Octave Wieh hai ln dnh cho gii tr thc i hv hc sinh lp 12; mt ln khc ng gii thiu s tin ha ca v tr tTrung tm Vn ha Php Charles Baudelaire v ln cui cng ti Trung tmX hi Marie Reine de la Paix ng trnh by v s lin h gia Pht gio vKhoa hc</p><p>WEEK-END gp nh vt l thin vn ny hm th ba va qua ti hc Maurice sau ln hi tho u tin trong lot cc hi tho trn Maurice. Cuc phng vn m nh khoa hc chp thun cho chng ti ra s ni v V tr hc, s lin h gia nim tin v khoa hc, o Pht tro nh khoa hc gn lin.</p><p>Tha Gio s Trnh Xun Thun, ng trch nhng nh khoa hc v h</p><p> bng lng dng li v s lin quan ca nhng s kin khoa hc m khng c gng tng hp chng. ng khng ngh l kin thc khoa hc ch dnli nhng s kin ny v ch s kin m thi?</p><p>Ti ng phng php khoa hc thc nghim l quan st, ra nhng lthuyt gii thch nhng quan st ny. Nhng ti cng ngh rng nh khohc cng l mt con ngi, con ngi t t ra nhng vn siu hnh v</p>http://phatphaponline.org/kinh/Audio/Thuyet%20Phap/Phat%20Giao%20Va%20Khoa%20Hoc/http://phatphaponline.org/kinh/Audio/Thuyet%20Phap/Phat%20Giao%20Va%20Khoa%20Hoc/</li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 2/9</p><p>trit l. Bn cnh , khoa hc c soi sng mt s vn nht nh. T kin ny, iu tt nht cho nh khoa hc l h nn ni r khi no h vqu khun kh khoa hc (thc nghim), chm m trong nhng suy t khcm nhng iu ny t h trong bi cnh th d nh vi v tr con ngtrong v tr, v to nn nhng ngha siu hnh ln trit l cho khoa hc.</p><p>Cui cng, theo ti, ci m ti ch khng phi ch ni rng tri t quayquanh mt tri hay mt tri quay quanh tri t, m l vic con ngi xnh v tr mnh trong v tr nh th no. Chung quy li, chnh nhnloi l vn m ti lu tm.</p><p>Sau ln gp ng, Dominique Leglu c vit rng ng qu quyt tng hThin vn hc vi Sinh vt hc, Vt l ht t... mi th mt t, nhng chng ta hc c trong th k ny. Phi chng y l mt kho tr liquy m ? ng c t c vic tng hp kin thc khoa hc m chng tthu lm c trong th k XX khng?</p><p>Sinh vt hc, Kho c hc, Ton hc hon ton khng thuc lnh vc cti. Ti dng Ton hc nh mt dng c din t thin nhin bi v ngng ca thin nhin l Ton hc. Ti trch dn t nhng bn bo ca khoahc ca nhng chuyn gia trong quyn sch mi ca ti. Cun sch ny sxut bn vo thng 10 sp ti ti Paris, ta l Origines2 . Quyn nykhng nhng ch bn v ngun gc v tr, ca nhng thin h, cc tinh tcc hnh tinh, m cn cn cp n s sng v thc. Ngun gc s snv thc khng phi l lnh vc ca ti, nhng ti cng c gng c nhng m cc khoa hc gia khc, nhng nh khoa hc ng n, mun ni. Ti d cc hi ngh quc t nghe nhng chuyn gia quc t ni v tny v t ti a ra kin v nhng tng hp ca chnh ti. Ti nghrng y l vic cn phi lm.</p><p>ng bit khng, i sng khng phi l mt mnh i b x nh. Chng sng trong s tip ni m trong c tt c: t sinh vt, bu tri cho n ca. Chng ta c sinh ra t bi sao. Ti sao li giam hm tt c trong nhngn tr gi to? Ti t lng thn phc nhng danh nhn th k th XVhay XVIII nh Leonardo da Vinci, v ng khng nhng l mt ngh s tihoa m cn l mt ngi c vin kin v khoa hc, hoc l nhng nh vit in bch khoa, m Diderot l mt th d.</p><p>Chng ta thiu rt nhiu kin thc ph qut. Khoa hc cng ngy cng trnn chuyn mn ho. Chuyn gia ch bit tt c nhng g thuc v chuyn </p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 3/9</p><p>m khng bit g khc, l mt iu ng tic. Ngi ta thy cy mkhng bit n rng. Theo ti, nhn thy ton th l iu trng yu. Vic ncn rt nhiu c gng, rt nhiu thi gian. Nu cc chuyn gia ngh rnthin h b lm ln, h nn bc ra khi lnh vc ca minh v trnh by c kin ph bnh. Ti c gng lm vic ny, khng nhng ch cho ti m cnsan s cho ngi khc. Bi vy ti cng vit na.</p><p>Trong nhng cu chuyn vi ng, ng thng d cp n Albert Einstein Nh bc hc ny mt ln din t tng ca ng ta v tn gio vThng nh sau: Tn gio ca ti ch l mt s thn phc knh cn cti v ng ti cao v hn ny, ng hin l n nhng chi tit nh nhm tr c yu km ca chng ta c th nhn thc c. Nim tin su xa n tng v s hin hu ca ng quyn nng, ng hin l trong v kh hiu to thnh tng ca ti v Thng . Khoa hc c tng hvi tn gio v nim v Thng khng?Einstein l thn tng khoa hc ca ti. ng bit khng, khoa hc l mca s ni ngi ta nhn c thc ti. Tn gio l mt ca s khc. Cnhiu ca ta c th hiu c thc ti. Ti ngh rng khoa hc khng c quyn trong vic tm kin thc ti. Con ngi cn n tn gio v tlinh. Con ngi cng cn thi ca. Th l mt ca s khc. Con ngi cngcn ngh thut. Lnh vc no cng quan trng. Tht vy, nu hai lnh vkhc nhau, th d khoa hc v tn ngng, c mun cng din t thc tav nu nh c hai cng c nhng h thng suy t mch lc v hp l, tchng s gp nhau u , bi v c hai u din t chung mt vn . Nkhng, th no cng c mt vn u v mt trong nhng quan nim phi sai.</p><p>Trong cuc phng vn dnh cho Dominique Leglu ng ni: Khi ti thymt thin h gc knh thin vn ca ti, ti khng ngh rng tt c nt ny y l do tnh c, ngh ny c b sung bi s xc quyt cng trong tc phm Linfini dans la paume de la main: Ti khng thquan nim rng tt c nt p, s hi ha v tnh nht th ca th gii ch l do may mn. S xc nh ca ng ni kt vi li tuyn b ni tinca Alfred Kastler, Nobel Vt l: ngh rng th gii, v tr vt cht, thnh thnh mt mnh i vi ti l v l. Ti khng quan nim th gii vch c mt ng sng to duy nht, ngha l mt Thng . Nhng cntrong cuc phng vn ng bo rng gi thuyt ngu nhin vn lun c gitr...</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 4/9</p><p>ng nh vy. ng t cu hi v s ngu nhin v tt yu, din vn thut ng ca Jacques Monod trong tc phm ni danh ca ng ta nm1971. Khoa hc khng th vn hnh gia s tnh c v tt yu c. V thc hin i khm ph ra rng v tr c iu ng mt cch v cnchnh xc cho php s sng xut hin u tin v tip theo l tr thnminh, cho con ngi c kh nng cm nhn s ho iu v nt thm mca v tr v t t ra cu hi v v tr mnh ang sng. Bi v tt chng ta u sinh ra t nhng bi sao, chng ta c sinh ra t v tr.</p><p>Khoa hc thch gii thch s vic ny hn bng cch trng dn s tnh c Nhng m hnh ca Big Bang ch rng v tr ca chng ta nh l mt dvt trong mun trng nhng du vt trong mun nghn th gii. Trong tt ccc v tr khc u xy ra loi phi hp ca hng s vt l, ca nhquy lut vt l, ca nhng iu kin nguyn thu ang iu hp s tin hv tr. Ngi ta nhn thy nh dng m hnh gi v tr bng my vi tn bi v ngi ta khng th ti ta Big Bang trong phng th nghim, nungi ta thay i mt t cc vt cht, quy lut vt l hay hng s vt l tcc tinh t s khng xut hin: khng c tinh t, khng c nguyn t nngKhng c nguyn t nng th khng c s sng. Khng c s sng, skhng c thc! Chng ta c cu to bi carbon, oxygen. Phi c nhnnguyn t nng mi to ra s sng v thc</p><p>V tr ca chng ta c nhng s phi hp cho i sng v s khn ngoan Ngi ta thy rng khi thay i mt s t phi hp cho tt c nhng v tkhc th khng ny sinh ra s sng. Ngi ta c th ni rng, tnh c v trca chng ta c nhng s phi hp chnh xc v gi l chng ta may mntrng s. Nhng tt c mi v tr khc u ho ton khng c s sng v thc. Vy s ngu nhin c th c trong khoa hc, nhng phi xem nhc v s v tr m ngi ta gi l mun nghn v tr. Khi ng khng tin lc v s v tr, m li tin ch c mt v tr, th ng phi gii thch s vhnh ny bng cch dng n.c th nguyn tc sng to. Khoa hc khn phn bit gia hai loi ny. Mun nghn v tr cng nh v tr u c th ctrong khoa hc. Phi nh cuc nh Pascal3 . Phi nh cuc. Cn ti, tic l c mt v tr duy nht c iu hnh bi mt nguyn tc sng tnhng bng s lng thin tr thc, ti nu ln rng khoa hc phi ku gthm mt dng c khc: s ngu nhin. L ngi nhy cm, ti nh c cs khng-tnh-c, ngha, tt yu.</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 5/9</p><p>Tha Gio s, Thin vn hc l lnh vc ca ng. ng ra mt cuc thlun vi tiu Big bang v sau ? . Big Bang c bao nhiu lu?v lm th no ng chc chn l v tr c s khai nguyn?</p><p>Da theo nhng o t gn y v cc bc x ha thch m ngi ta ngh Big Bang i ngc v trc 14 t nm. Bng cch quan st ngi ta k ra blp lun chng minh Big Bang xy ra.Lp lun th nht do Edwin Hubble, mt nh thin vn M, khai trin nm1929, lin h ti thuyt bnh trng v tr. Nu ng tnh thi gian chmt thin h i t khi im n hin im, ng s tm ra rng thi gian ging y ht nhau, bi v khong cch t l vi vn tc. Bng chng c xminh: thin h cng xa tri t vn tc di chuyn ca n cng tng mcch t l.</p><p>Lp lun quan st th hai l ph hp vi s khm ph v ca cn li cnhit khi to dng, m ngi ta gi l bc x ha thch, m ta thy khni trong v tr.</p><p>Bng chng th ba l tnh ng th ca cc nguyn t ha hc. Ngi ngh rng Hydrogen v Helium chim 90% v tr, c hnh thnh ba phsau Big Bang. Tt c mi nguyn t khc u c hnh thnh trong lncc ngi sao. T ta suy ra rng nu mi vt c lm bi Hydrogen vnht l Helium, t l ha hc phi ng nht khp ni. Mi thin h v tint u lun lun c sut sot cng mt t l Helium hay Hydrogen.</p><p> Ngi ta c th hi ng rng c ci g trc Big Bang khng v v tr s tti trong bao nhiu lu?</p><p>Cu hi C ci g trc Big Bang khng khng t ra ng lm, bi vtt c u xy ra ng thi vi Big Bang. Nu nh khng c thi gian tngi ta cng khng th ni v thi k trc thi gian c. Trc thi gikhng c thi gian. D sao i na, ngi ta cng khng c dng c vt l vton hc cn thit cho vic ny. Hin ti c hai thuyt din t v tr l thuv cng ln (thuyt Tng i tng qut ca Einstein) v thuyt v cnnh (C hc lng t), c hai c ngh ra vo u th k th XX. Hthuyt ny hy cn tch bit nhau, phi nhp cho chng lm mt, lTrng lc Lng t, bi v trng lc l cn bn ca thuyt Tng i tqut. Nhng ngi ta cha tin b my trn con ng a chng li gnhau. V tr tn ti trong bao lu? Hin ti ngi ta ngh rng c mt v t phng, ngha l trong n vnh vin.</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 6/9</p><p>ng c chia s mi bi quan ca nh vt l Louis Leprince-Ringuet v vikho cu khoa hc, mc d c nhng tin b v vang v s pht tin ngohng ca khoa hc, ngi nghin cu hiu khoa hc d dng, nhng nkhng mang n mt cu tr li no cho nhng vn trng i c t bi t duy ca con ngi, t khi con ngi hin din? C phi khoa hc blc im ny?</p><p>Ti khng chia s kin ny. Ngc li, ti ngh l chng ta c hc rnhiu. Lch s ca Big Bang l mt lch s rc r v ngun gc ca n, mlch s di 14 t nm m mi ngi, mi mn khoa hc khc nhau, u quyt nhau xc minh, tinh lc, vit mt bc tranh lch s t v chng ta n hm nay. V tt c mi vic u c tinh luyn th k tXX. Ngc li, ti ngh l s kho cu cho ta bit rt nhiu. Ti thc skhng chia s mi bi quan ny.Chnh ng, ng ni u Nhn loi ch l mt ht ct trn bi v trrng ln. C phi chng n mt gi tr v ng s?</p><p>Vng, ng th. l phn ng m ngi ta c th c. Theo V tr hc hiai, ta phi ng u vi s thu hp ch ca con ngi trong v trng vy, tri t ch l mt trong cc hnh tinh trong s mt trm triungi sao trong hng trm t thin h. Nh vy ngha l tng cng c 100t x 100 t x 10 nu mt sao c 10 hnh tinh. C v s hnh tinh, v conngi b thu nh i c thi gian ln khng gian. Ta c th lo lng m lln nh Pascal tng than vo th k XVII: S im lng vnh cu cakhng gian v tn lm ti s hi. ng bit khng, ngay c khi ngi tacha hc hi c ht nhng g t ting tht ca Pascal, nht l th k Xti cng khng chia s vi ni bi quan ny. V tr hc hin i cho ta bil v tr iu khin mt cch v cng chnh xc cho s ny sinh s snv con ngi, iu ny cho ti ngh rng chnh chng ta lm cho v tr c ngha. To ra ci tuyt p v hi ha lm g nu khng c con ngi quan st n? Mt s thng minh no phi xut hin,vic ny trng hvi trng hp ca chng ta, bi ta cha khm ph ra nhng thng minhngoi tri t. T , ti hn hoan v ni cng nh Paul Claudel: S lngthinh vnh cu ca nhng khng gian v tn khng lm ti s hi na. Ti do nhng ni vi nim t tin quen thuc. Chng ta khng mt gmt ht ca sa mc hoang s v v dng. Mi ni trong v tr u l anem mt nh vi chng ta</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 7/9</p><p>Pht gio l mt phn ca i sng ca ng cng nh khoa hc. ng thchp vi mu ngi m nh khoa hc Werner von Braun, cha ca khoHng khng v tr: Con ngi cn lng tin nh cn bnh m, nc vkhng kh. Cng vi Matthieu Ricard, mt nh khoa hc nghin ccc kinh sch Ty Tng v quy y theo o Pht, ng vit quynLinfini dans la paume de la main, mt i thoi v khoa hc v oPht. S i thoi da trn cn bn no? V cng nn nu ln rngngc chiu v cuc hnh trnh ca Matthieu Ricard, ng l mt Pht ttr thnh nh khoa hc...</p><p>Pht gio khng phi l mt c tin thn khi, l mt h thng t trt duy l. c Pht khng phi l Thng , Ngi l hng dn vin chcuc hnh trnh. Ngi tm ra ch ch, l s Gic Ng, v mi conngi chng ta phi t th nghim ly. c Pht ni: ng bao gi tin lta ni. Phi thc chng cho ring mnh Ta tr li phng thc c bn ckhoa hc: th nghim. Pht gio rt vng vng ng u vi khoa hc</p><p>ng t t mnh trong hai lnh vc, bi v c hai, khoa hc v Pht giocng i hi th nghim?</p><p>ng nh vy. Nh khoa hc lm nhng cuc quan st, th nghim. TrongPht gio, con ngi t th nghim ly chnh mnh. H t tm ly con nca h. Ti i thoi vi Matthieu Ricard, ni chung, chng ti tmra rt nhiu s ng nht. Th d, khi nim v s tng thuc rt l c trong tin ngng Pht gio. Khi nim ny th hin khp mun ni. Th dtrong khoa hc hin i, ngi ta xc nh rng chng ta l nhng bi saosinh ra t ngi sao, ph thuc vo ngi sao. Darwin tuyn b l chng ta l b con vi ng vt, vi ng vt linh trng, vn vn.. Chng ta ch thl anh em ca s t trong ng c, chng ta mang cng chung vi v tr m ph h. Mt ht ct mang tt c lch s v tr v lch s ny dn li chchng ta.</p><p>Trong o Pht ngi ta cng tm thy khi nim v thng: tt c chuyn ng, tt c u thay i, tt c u tin ha, th cng l thip chnh ca khoa hc. Cc ngi sao u c lch s ring ca chng: chnsinh ra, sng v cht. V tr c mt s khai nguyn, mt hin ti v mtng lai. Chng ta gi, chng ta thay i, ni mn. Tt c u thay i, tc u chuyn ng. Ngi ta gp mi th ny trong khoa hc. C s nht quan trng gia khoa hc v o Pht. Nh Einstein ni qu ngThe religion of the future will be a cosmic religion. It will have to</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 8/9</p><p>transcend a personal God and avoid dogma and theology. Encompassing both the natural and the spiritual, it will have to be based on a religious sensearising from the experience of all things, natural and spiritual, considered asa meaningful unity... Buddhism answers this description... If there is anyreligion that could respond to the needs of modern science, it would beBuddhism.4 </p><p> Kim Thm kimthem_do@hotmail.comV Th Diu Hng http://vietsciences.free.fr </p><p>---o0o---Ht</p></li><li><p>8/3/2019 Nhung Thanh Tuu Khoa Hoc Hien Dai Va Tinh Than Khoa Hoc Cua Phat Giao - Gs Trinh Xuan Thuan</p><p> 9/9</p><p>1 . Ta ca ngi dich2 . Origines, La Nostalgie des Commencements, Fayard, Octobre 20033 . Theo Pascal, ngi ta c th nh cuc v nim tin c s hin hu ca Thuhay khng m khng lo s pha mt mt g c. Nu ta thng, c nghi l c Thth Thng s c v mnh; nu thua, c nghi l khng c Thng , th</p><p>nh cuc cng chng mt mt g ht. (Ch thch ca ngi dch)4 . Anh ng trong nguyn bn (Ch thch ca ngui dich)</p></li></ul>