Notities SZR Thomas

  • Published on
    05-Jul-2015

  • View
    160

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>Wat is sociale zekerheid?woensdag 25 maart 2009 11:16</p> <p>Geen makkelijke definitie. Wat is vereist? Element van solidariteit. Gericht op het garanderen van een bepaalde minimale levensstandaard of het handhaven van de levensstandaard die men heeft. Hoe? Uitkeringen in de plaats van een inkomen uit arbeid Uitkeringen die kosten opvangen waarmee men geconfronteerd wordt. (sociale risico's) Bv. Arbeidsongeschiktheid, ouderdom, werkloosheid (//arbeidsongeschiktheid, maar de oorzaak is anders!), gezondheidszorg, gezinslast (kinderbijslag), overleving (bv kostwinner overlijdt. Weduwe blijft achter) Waarom hoort onderwijs er niet bij? In de SZ gaat het om prestaties die een gendividualiseerd karakter hebben. Onderwijs wordt aangeboden als een publieke dienst (=collectieve voorziening). Arbeidsongeschiktheid: 1) ongevallen 2) zwangerschap 3) =&gt; verschillende regeling! Tot nu toe ging het steeds om sociale verzekering. De sociale zekerheid kent echter twee onderdelen: 1. Sociale verzekering (u hebt recht als u voldoet aan de voorwaarden, ongeacht of u ze nodig hebt.) 2. Sociale bijstand (u hebt recht op een bepaalde prestatie, omdat u ze nodig hebt. U zal een inkomenstoets voorbij moeten.) In Belgi: professioneel opgebouwd sociaal verzekeringsstelsel . U bent verzekerd niet omdat u een mens bent die hier woont, wel omdat u werknemer bent, zelfstandige, ambtenaar, of iemand die ten laste is van WN, zelfstandige of ambtenaar. =&gt; door uw werk sluit u aan bij de SZ. De indeling: Werknem Worden voor alles verzekerd. ers Zelfstandi Worden voor veel minder verzekerd. Bv niet voor werkloosheid. Er bestaat wel een gen faillissementsverzekering. Overlevingspensioen. Ouderdomspensioen. Geen arbeidsongevallen- en beroepsziekteverzekering. Zwangerschapsverzekering. Wel dekking gezondheidszorg. Wel dekking gezinsbijslag. Ambtenar Ouderdomspensioen. Overlevingspensioen. Bijzondere arbeidsongevallenverzekering. en Regeling bij arbeidsongeschiktheid. Moederschap. Werkloosheid niet (een ambtenaar wordt voor het leven benoemd. Wanneer ambtenaar op straat staat, wordt hij het stelsel van WN binnengeloodsd). Gezinsbijslag. Gezondheidszorg. Professionele sociale verzekering =&gt; er bestaat een restcategorie! Deze valt onder de sociale bijstandsregelingen. Binnen deze sociale bijstand: voor alle +65-jarigen: inkomensgarantie voor ouderen. Niets voor arbeidsongeschiktheid: mensen die niet werken krijgen geen uitkering, want ze werken niet (professioneel stelsel!). Er is wel een regeling voor gehandicapten, maar dat is iets anders. Werkloosheid: nee. Gezondheidszorg: er bestaat een regeling, maar geen aparte. De ziekteverzekering wordt uitgebreid tot personen die dan nog niet gedekt zijn. De dekking van niet -beschermde personen gaat over heel weinig mensen (verzekering dekt de werkenden en zij die afhankelijk van hen zijn!). Het gaat om illegalen. En theoretisch: de renteniers: mensen die nog nooit gewerkt hebben. Gezinsbijslagen: in de bijstand vertaald door de gewaarborgde gezinsbijslag: uitgevoerd naar analogie van de gezinsbijslag voor werknemers. Tegemoetkoming personen met een handicap: 1) inkomensvervangende 2) En regeling is een rare eend in de bijt: de zorgverzekering. Voorziet in een uitkering wanneer mensen niet meer voor zichzelf kunnen instaan. Gedeeltelijke tegemoetkoming in de kosten. Waarom is ze speciaal? 1) Sociale verzekering, maar op basis van universele dekking (&gt;&lt; professionele dekking). 2) In VL verplicht, in BXL optioneel, in W niet bestaand.Het gaat tot nu vooral om inkomensvervangende regelingen. De tegemoetkoming van de kosten voor het hebben van kinderen bv, dat zijn kostencompenserende regelingen. Bovenwettelijke, aanvullende regelingen: Er zijn verzekeringen bovenop de sociale verzekeringen. Bv hospitalisatieverzekering, een aanvullende ziektekostenverzekering. Waarom? De ziekteverzekering dekt niet alles. In de sociale verzekeringen zit altijd een element van solidariteit.</p> <p>NB: in D hoort studiebijslag wel tot de SZ! Er kan een evolutie zijn: er kan bijkomen, er kan wegvallen</p> <p>NB: inkomenstoets = middelentoets (p. 80 van SZ begrijpen) In andere landen zijn er universele sociale verzekeringen. Bv. NL: Algemene Ouderdomswet. Iedereen die 65 is en in NL gewoond heeft, krijgt de uitkering.</p> <p>We hebben het niet gehad over jaarlijkse vakantie. Dat is een regeling van arbeidsrecht. Om historische redenen gaat u de jaarlijkse vakantie van arbeiders toch opgesomd zien als n van de regelingen van SZ. Internationaal gezien heeft dat geen zin. Het is een regeling tussen WG en WN. Waarom dan als SZ beschouwd? Er is een tussenkomst van een publiek orgaan om die gelden uit te betalen.Voor de noties bestaan in verschillende contexten, verschillende betekenissen. Id context van de Belgische bevoegdheidsverdeling: SZ = professionele sociale verzekering. Als ons GH over SZ spreekt, gaat het daarover. SZ is een federale bevoegdheid, toch is er een Vlaamse zorgverzekering. Hoe kan dit? GH ziet het niet als SZ, want het is universeel! Id Europese context, nl. Regeling dat WN naar een ander land van de EU kan gaan, zonder SZ te betalen: in die context betekent SZ: sociale verzekering (ook zorgverzekering) + sommige bijstandsregelingen</p> <p>Geschiedenis van de SZ Het gaat om het bieden van zekerheid. Het heeft altijd bestaan. Mensen probeerden zichzelf en elkaar steeds te beschermen. Id Grieks-Romeinse tijd zien we zeer schuchtere voorlopers van de SZ waarbij de clan op n of andere manier een bescherming probeert uit te bouwen voor de leden van de clan die ziek vallen.Id Middeleeuwen: gilden legden wat geld samen voor wanneer n van de vennoten ziek viel. Ook om de begrafenissen te financieren werd geld opzij gelegd.</p> <p>Marx: er werd een scheiding ingesteld tussen werk en inkomen.19e E: wat is de remedie tegen de grote risico's van het leven?</p> <p>Sociale zekerheidsrecht Pagina 1</p> <p> De familiale opvang (werkt niet goed wanneer mensen naar de fabrieken trekken) Spaarzaamheid (je moet sparen voor wanneer het slecht gaat!) Probleem: wat als je inkomen amper genoeg is om te overleven? Hoe kan je dan sparen?En van de eerste sociale wetten in B: het oprichten van de Algemene Spaar - en Lijfrentekas. Deze ASLK liet toe heel kleine bedragen te sparen.</p> <p>Geleidelijk aan: werknemers die zich samensluiten en een klein beetje van het loon dat ze overhouden in een gemeenschappelijke pot stoppen = onderlinge bijstandsmaatschappijen ( les mutualits). Dat mutualisme groeit. Id 20e E gaat de overheid het ondersteunen: subsidies. Tegelijkertijd zie je dat de overheid een beetje sociale verantwoordelijkheid opneemt: ze ondersteunt vrijwillige initiatieven (bv vrijwillig overlevingspensioen)Onze huidige SZ stamt van na WO II: de vrijwillige initiatieven en het mutualisme worden overgenomen door de overheid. Ze worden verplicht gemaakt voor alle WN en zelstandigen. = sociale verzekeringen zoals we ze nu kennen.</p> <p>Vandaag: in Europese context: Bismarck: tweede helft 19e E: zeer verontrust door de opkomende arbeidersbeweging. Hij wil het gevaar van het socialisme indijken. Hij wil daarom iets doen aan de ergste gevolgen van het kapitalisme, zoals het bestond in de fabrieken. = schrik voor revolutie. =&gt; de eerste sociale verzekering, bedoeld voor arbeiders in de fabrieken (=de gevaarlijkste groep). Sociale verzekering hangt samen met het professioneel actief zijn. Bismarck wil niet de sociaal-economische orde herschikken. Vandaar dat hij opteert voor een systeem waarvan de prestaties en de bijdragen loongerelateerd zijn. Bismarck laat niet de staat de SZ-fondsen beheren, maar de WN en de WG samen. Hoe wordt dat aanvaardbaar gemaakt? Door een verschil tussen WN -bijdragen en WG-bijdragen in te stellen. Dat is fictie! Er zijn niet twee soorten bijdragen = CONTINENTALE BENADERING (D, B) Beveridge: schrijft voor WOII: gans ander concept, te linken met het programma van de geallierden, dat heel sterk de nadruk legde op de mensenrechten. Beveridge zegt: SZ is niet een werk van de werkenden, maar een recht van de mens! =&gt; een SZ op universele basis! Logisch gevolg: de uitkeringen voor iedereen gelijk (forfaitair). Het beheer zal in handen van de overheid zijn. De fondsen worden door de overheid verschaft. = ATLANTISCHE BENADERING (Scandinavi, VK) Let op: de meeste landen zijn niet zuiver. Bismarckiaanse en Beveridgiaanse elemten worden gecombineerd. Bv B: Bismarckiaans systeem, maar de zorgverzekering is Beveridgiaans. Bronnen van SZ-recht Op het niveau van de GW: art. 23: recht op menswaardig bestaan, dat zich uit in Recht op bijstand Recht op SZ Recht op Betekenis? Waarschijnlijk niet meer dan een programmatische bepaling. Als het niet nader is uitgewerkt, ben je er niets mee! Bevoegdheidsverdelende bepalingen in de GW: SZ = federaal Maar ook bevoegdheden aan gem/gew. Toegekend: bijstand aan personen en gezinnen. Alleen: zoveel uitzonderingen die uitdrukkelijk van de bevoegdheid van gem/gew uitgesloten zijn. =&gt; holt de inhoud uit! Arbeidsbemiddeling = gew/gem (raar samenspel: als iemand job weigert, gaan de gewestelijke instellingen dat zien, maar een sanctie moet door RVA genomen worden). =&gt; chaosFormele wetgeving: ja, maar sommige domeinen van de SZ worden zeer weinig bestreken door formele wetten. Veel genummerde KB's (volmachtsbesluiten), KBs en MBs. De ganse werkloosheidsuitkeringen berust op n artikel uit een besluitwet van '46. Waarom zoveel besluiten? Zeer technische materie. Er moet een evenwicht in de wetgeving behouden blijven. Sommige instituten hebben zelfstandige normerende bevoegdheid! Niet -verkozen lichamen, geen verantwoording verschuldigd! Ze mogen technische regelingen uitwerken: RIZIV -verorderningen, RVAverordeningen. Staat in hirarchie der normen lager dan KBs. Algemene beginselenwet SZ: weet dat die wet dateert uit jaren '70, maar de bepalingen over de sociale rechten zijn nog altijd niet van kracht (=versiering). Ze is gemaakt voor de technische bepalingen in de laatste bepalingen.</p> <p>Scandinavi: zij hadden zulk een benadering al voor Beveridge zijn werken geschreven had!</p> <p>Sociale zekerheidsrecht Pagina 2</p> <p>Administratie SZdonderdag 26 maart 2009 16:10</p> <p>Men denkt eerst aan de structuur, dan pas aan de inhoud. Vandaar dat we eerst de administratie bespreken.</p> <p>1) Algemeen patroon 2) Toegepast op de Belgische SZ Wat houdt het in? zorgen dat het geld bijeen komt en behoorlijk beheerd wordt (contributieve kant) ervoor zorgen dat de mensen die recht hebben op een prestatie, die ook daadwerkelijk uitbetaald krijgen (distributieve kant) NB: heel vaak lopen ze dooreen in de administratie 1) Algemeen patroon Aan de top zijn er altijd politieke verantwoordelijken (minister). In de meeste Europese landen zijn er meerdere ministers verantwoordelijk, afhankelijk van de organisatie van de SZ. Hoe meer beleidsmensen met verantwoordelijkheid, des te moeilijker wordt de afstemming (geen doorstroming van info van het ene hokje naar het andere). Taak: beleid uitstippelen, toezicht houden, NIET het werk uitvoeren. Dat wordt toevertrouwd aan zelfstandige organen: functioneel-gedecentraliseerde organen. Hun eigen kenmerk: doorgaans echt publiekrechtelijke instellingen, soms semi-publiekrechtelijke instellingen (in ons land), soms private instellingen (pro profit of non profit). In een aantal landen (waaronder B) ga je tussen de sociale verzekerde en de instellingen van SZ nog een tussenschot vinden: de ziekenfondsen (=medewerkende organismen). Wat doen die? Bemiddelende rol. Er zijn ook adviserende organen (bv nationale arbeidsraad). 2) Toegepast op de Belgische SZ Eerst WN, dan ambtenaren, dan zelfstandigen.Werknemers Sinds de Copernicus-hervormingen zijn er geen ministeries meer die de ministers volgen. Er is n FOD SZ. De verdeling van de bevoegdheden van de ministers ligt niet vast.</p> <p>In Finland: pensioenen toevertrouwd aan particuliere verzekeringsmaatschappijen</p> <p>Lager niveau: openbare instellingen van sociale zekerheid (parastatalen). Daar gebeurt de eigenlijke regeling. Ze hebben doorgaans een paritair bestuur. In elke instelling is er per minister een regeringscommissaris. Ze houden toezicht op de wettelijkheid en opportuniteit van de daar genomen beslissingen (=administratief toezicht).En uitzondering op deze structuur: de arbeidsongevallen: Fonds voor arbeidsongevallen. Rol fundamenteel verschillend: arbeidsongevallenverzekering weliswaar een wettelijke sociale verzekering, maar de uitvoering gebeurt voor het grootste deel door particuliere verzekeraars. Fonds voor arbeidsongevallen houdt toezicht. Het is eerder een verzekering van de WG ten gunste van de WNs.</p> <p>Een overzichtje: RSZ (zorgen voor inning bijdragen en beheren de vss fondsen, en verdelen over andere parastatalen) Ziekte- en invaliditeitsverzekering (arbeidsongeschiktheid en gezondheidszorg): RIZIV Werkloosheidsverzekering: RVA Pensioenen: Rijksdienst Pensioenen Fonds beroepsziekten Rijksdienst kinderbijslagen voor de werknemers Autonomie: mooi in gedachten. Bismarckiaans: WG en WN de bevoegdheid geven beslissingen te nemen. Ja er zijn vertegenwoordigers in de beheerscomits, maar ze hebben eigenlijk niet zoveel te vertellen. De belangrijke beslissingen worden politiek genomen, dmv regelgeving. Boutade: ze beslissen enkel over de kleur van het gebouw In sommige parastatalen zijn er ook andere vertegenwoordigers: van het RIZIV, van de artsenverenigingWaarom al die vertegenwoordigers? Vermenging wie controleert en wie gecontroleerd wordt Meewerkende organismen: ziekenfondsen. Ons contact met de SZ verloopt via de ziekenfondsen. Waarom??</p> <p>Hulpkas. Vijf ziekenfondsen, daarnast een zesde concurrende entiteit, onderafdeling RIZIV, die wel functioneert als ware het een ziekenfonds. Mensen kunnen dus kiezen: ziekenfonds of hulpkas. Waarom? Men moet zich verplicht verzekeren. Als men niet bij een ziekenfonds aansluit, valt men terug op hulpkas. Elke vakbond heeft een werkloosheidskas. Maar als mensen geen lid worden, dan vallen ze terug op hulpkas.Laatste niveau: advies: NAR.</p> <p>Zelfstandigen Minister van middenstand (Laruelle). Administratie toevertrouwd aan RIZIV (=orgaan dat gecreerd is voor werknemers!) Rijksinstituut voor de sociale verzekering van de zelfstandigen (RSVZ). Bevoegd voor de pensioenen. Maar de uitbetaling toevertrouwd aan de Rijksdienst Pensioenen (=ook opgericht voor werknemers!).</p> <p>Sociale zekerheidsrecht Pagina 3</p> <p>opgericht voor werknemers!). Betaling van bijdragen door de zelfstandigen: meewerkende organismen. Sociale verzekeringsfondsen, ingericht door de zuil, door VOKANiveau advisering: Raad voor het bedrijfsleven, Hoge raad voor de middenstand. Ambtenaren</p> <p>Minister van ambtenarenzaken (Vanackere). RSZ-PPO (provinciale en plaatselijke overheden). Koloniale SZ (irrelevant)</p> <p>De vlaamse zorgverzekering.</p> <p>Toepassingsgebied ratione personae Algemene opmerkingen sociale verzekering: Nationaleit is irrelevant. Er is geen band tussen bijdragen betalen en recht hebben op uitkeringen Er zijn direct sociaal verzekerden en indirect sociaal...</p>