OSNOVI TEORIJE SISTEMA I UPRAVLJANJA /4

  • Published on
    11-Jan-2016

  • View
    183

  • Download
    8

Embed Size (px)

DESCRIPTION

OSNOVI TEORIJE SISTEMA I UPRAVLJANJA /4/. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

<ul><li><p>OSNOVI TEORIJE SISTEMA I UPRAVLJANJA</p><p>/4/</p></li><li><p>2.3 Organizaciona kompozicija apstraktnih sistema</p><p>A.A. Bogdanov uspostavio TEORIJU ORGANIZACIJE oznaavajui je jednim od osnovnih pojmova teorije sistema. </p><p>Materija postoji u vremenu i prostoru i uvijek ima neki oblik organizacije, a istovremeno organizaciju ne moemo zamisliti bez njenog materijalnog nosioca u okviru odreenog sistema.</p><p>TEORIJA SISTEMA zasniva se na formalnim vezama izmeu elemenata i njihovih promjena, pri emu se svi rezultati objanjavaju samo uzajamnim djelovanjem, tj. karakterom njihove organizacije.</p></li><li><p>Objekat izuavanja nije fizika stvarnost nego MODEL SISTEMA matematiki modeli.Razlika izmeu klasinih metoda pribline analize i apstraktnih modela je to kod aproksimacije koristimo istu matematiku strukturu, a odbacuju se manje vani dijelovi modela. Kod apstraktnih sistema razmatramo cijeli sistem ali na manje detaljizovanom nivou.</p></li><li><p>APSTRAKTNOST daje teoriji organizacije sistema jezik za interdisciplinarnu razmjenu naunih rezultata, ne unosei pri tome sopstvena ogranienja i otklanjajui mogunost obmane.ORGANIZACIJA - omoguava poveanje kompleksnosti sistema.</p></li><li><p>2.3.1 Proces organizovanja sistemaProces organizovanja predstavlja funkcije menadmenta i odluivanja u kojima se definiu svi prenosi djelovanja pogodni za ostvarivanje organizacione strukture skladne cjeline iji organizacioni potencijal znai programiranje tokova procesa funkcionisanja.</p></li><li><p>- Nivoi delegiranih poslova i zadataka -</p></li><li><p>FUNKCIONISANJE PREDUZEAISTRAIVANJE I RAZVOJFINANSIJEPROIZVODNJAODRAVANJEULAZNEVRIJED-NOSTIIZLAZNEVRIJED-NOSTITAKTIKO-OPERATIVNO ODLUIVANJE IMENADMENT PREDUZEA- Organizacija i funkcionisanje preduzea u interakcijama sa okruenjem -</p></li><li><p>Organizacija sistema zavisi od meusobnog djelovanja vie faktora, to implicira da postoji vie modela organizovanja od kojih su najpoznatiji:</p><p>- Funkcionalna organizacija- Diviziona organizacija- Projektna organizacija- Matrina organizacija- Inovativna organizacija</p></li><li><p>- Model funkcionalne organizacije -</p></li><li><p>NIVO PREDUZEAMARKETINGTEHNIKOODRAVANJEPLAN IKONTROLAPROIZVODNJAFINANSIJEODJELJENJE(DIVIZION)ODJELJENJE(DIVIZION)PROIZVODNJA</p><p>RAUNOVODSTVO</p><p>PRODAJA</p><p>ODRAVANJEPROIZVODNJA</p><p>RAUNOVODSTVO</p><p>PRODAJA</p><p>ODRAVANJE</p><p>- Model divizione organizacije</p></li><li><p> Model projektne organizacije</p></li><li><p>P-1P-2- Model matrine organizacije</p></li><li><p>FJ Funkcionalna jedinicaRT Razvojni tim - Model inovativne organizacije -</p></li><li><p>2.3.2 Organizaciona forma sistemaFunkcionisanje sistema i podsistema ostavruje se preko podsistema upravljanja.Cilj osnovni kriterijum klasifikacije organizovanih sistema:- moralni sistemi (radi ostvarivanja moralnog cilja)- instrumentalni organizacioni sistemi (instrumenti razvoja bilo koje drutvene aktivnosti)- materijalni organizacioni sistemi (ekonomski sistemi, igre na sreu, poreski sistem)Strukturni sistem odreuju pripadajui elementi podsistemi i njihova meusobna funkcionalnost.</p><p>Funkcionalna obiljeja sistema:- smjer kretanja- razmjena kretanja- intenzitet</p></li><li><p>2.3.3 Principi i pravila organizovanja(modeli organizovanja)</p><p>Principe organizovanja sistema moemo posmatrati kao:Principe cilja,Principe kompozicije (konstitucije),Pricipi funkcionisanja.</p></li><li><p>1.PRINCIP CILJA - elementarna i eliminatorna pretpostavka za stvaranje i nastanak novog organizacionog modela sistema, iju strukturu i funkcionisanje treba prilagoavati zakonima reda (princip maksimuma, princip minimuma, princip optimuma, itd.).Princip maksimuma- slui za postizanje postavljenog cilja, njegovo ostvarivanje je pokazatelj efikasnosti ostvarenja cilja.Kada cilja nestane podsistem se gasi, a kad se cilj podsistema poistovjeti sa globalnim podsistemom on gubi identitet.Centralizovano upravljanje - podsistem upravljanja funkcionie kao sistem globalnog organizacionog modelaDecentralizovano upravljanje- zasniva se na pretpostavci diferencijacije upravljakih podsistema i razgranienja upravljakih kompetencija</p></li><li><p>2.PRINCIP KOMPOZICIJE - predstavlja strukturu i funkcionalne efekte organizacionog aspekta. Kljunu ulogu za efikasniju organizaciju sistema imaju:Princip potpunosti- ukljuivanje podsistema iji bi izostanak naruavao funkcionalna svojstva i time uinio sistem inferiornim u odnosu na postavljeni cilj.Princip sveobuhvatnosti - precizno se regulie organizacioni status svakog elementa ili podsistema, strukturalno ili funkcionalno (elementi sa nejasnim statusom se iskljuuju).Princip optimalnog razvoja - uslov stabilnosti organizacionog stanja sistema, ako nije dosljedno primjenjen i trajno potovan, efekti sistema imaju varijabilan karakter (rast pojedinih veliina se vezuje za opadanje drugih, produktivnost- zarada, investicije- razvoj). Princip se bazira kompromisu zajednikog razvojnog optimuma za sve nivoe podsistema.</p></li><li><p>3. PRINCIP FUNKCIONALNE KONSTITUCIJE - organizaciona povezanost sa aspekta funkcionalnosti, njena primjena je neophodna od poetka do kraja organizacionog procesa.</p><p>Princip optimalnog efekta - zasniva se na injenici da isti elementi strukture u raznim kombinacijama daju razliite efekte sistema.</p></li><li><p>2.3.4 Podizanje nivoa organizovanostiEfikasnost upravljakog podsistema, a time i vieg sistema u regulisanju funkcionisanja, zavisi od strukture upravljakog sistema, mogunosti predvianja i zatvaranja kola povratne sprege.Mrea informacija u upravljakom podsistemu predstavlja tokove kojima cirkuliu relevantne promjene, a ukoliko je informisanost potpunija, utoliko je i entropija upravljakog podsistema manja.Mrea upravljakih impulsa - upravljaki su impulsi takoe i impulsi ponaanja organizovanosti sistema i njegovih brojnih podsistema.Upravljake odluke predstavljaju poruku sistema o njegovim ciljevima, dok upravljaki impulsi oznaavaju poruke o eljenom ponaanju.Sa organizacionog aspekta, sistemi se ponaaju po odreenim principima, koji nisu prirodne ve drutvene kategorije i predstavljaju izraz preteno ljudskih stremljenja, a ne prirodnih zakona.</p></li><li><p>2.3.5 Tokovi organizacionog kvalitetaTokovi organizacionog kvaliteta - transformacija elemenata ulaza u elemente izlaza znai liniju procesa mijenjanja stanja sistema odnosno vremenski izraene tokove preoblikovanja u sistemu.Tokovi kvaliteta organizacionog potencijala su spoljanja manifestacija funkcionisanja, tako da su im broj i mogunost transfera praktino neogranieni.Organizacione tokove koji su relevantni za kvalitet moemo posmatrati kao:Tokove rada,Tokove troenja sredstava iTokovi angaovanja sredstava.</p></li><li><p>2.3.6 Organizacija kao sistemska zakonitost- Zakonima organizovanja se ostvaruju postavljeni ciljevi- Gaenje cilja vodi samounitenju sistema.Organizacioni put:1. Predvianje ponaanja sistemaCilj ispravljanje devijacijaZadaci - aktivnostiVrijeme mjerna veliina predvianja2. Potencijalni broj upravljakih informacija3. Upravljanje</p></li><li><p>Stanje sistema:Kvalitativno stanje sistema Kvantitativno stanje sistemaPredvianje i potovanje organizacionih zakona uslovljavaju odreenost sistema koja se kree u rasponu od deterministike do stohastike odreenostiTehniki sistemi - sigurna pretpostavka predvianja ponaanja.Drutveno-ekonomski sistemi - esto neodrediviPorast entropije jednih podsistema, smanjivanje entropije drugih = izgubljena organizaciona ravnoteaPorastom upravljakih poruka opada nivo entropije sistemapoveava se stepen organizovanosti upravljake mree.</p></li><li><p>2.3.7 Modeliranje organizacionog stanja upravljaka dinamika organizacionih modelaOblici modela stanja sistema: - pozitivnopravni propisi, - matematski modeli, - simulacioni modeli - simboliki modeli, - metode scenarija i - drugi teorijski modeli1.Pozitivnopravni propisi - norme pozitivnog prava 2.Simulacioni modeli - matematiki obrasci za simuliranje3.Simboliki modeli - modeli stvarnih ili eljenih stanja sistema</p></li><li><p>Organizaciona procedura upravljanja:- Samoregulacionaa) zatvoren sistemb) totalno izolavanc) samopokretljivd) inteligentno ponaanje- UpravljakaKibernetsko kolo - sprega izmeu sadanjeg stanja i eljenog ponaanja sistema</p></li><li><p>Faze samoregulacionog kola povratne sprege:- nivo, - samoregulacioni impuls - ponaanje sistema. Faze upravljakog kola povratne sprege:- stvarni rezultati- eljeni rezultati- upravljaki impuls kao korektivni- budue ponaanje kao participativni orjentiriBitnija obiljeja samoregulacionih sistema i podsistema:- formiranje informacija u njihovoj dinamici i nastajanje analogno samoregulacionim sistemima- upravljakom odlukom se ne djeluje na ukupno ponaanje ve na pojedine podsisteme- preradom informacija se ne dobija potpuna slika ponaanja sistema, ime je oteano anticipiranje dinamike ponaanja- upravljaki impulsi iskljuivo zavise od stepena informisanosti nosilaca upravljake vlasti</p></li><li><p>2.3.8 Upravljanje tokovima i prenosom organizovanjaInformacije o stvarnom organizacionom pristupuPretpostavka odravanja organizacionog reda U zavisnosti od odnosa izmeu centara kreiranja upravljakih odluka i adrese preko koje se upravljake akcije prenose, razlikujemo :decentralizovano upravljanjedelegiranje upravljake vlasti icentralizovano upravljanjeizuavanje logike organizovanjafunkcionisanja organizacionog sistemauslov za funkcionisanje dinamikih organizacionih sistemauslov za funkcionisanje podsistema upravljanjamoralni organizacioni sistemimaterijalni organizacioni sistem </p></li><li><p>2.3.9. Interakcija podsistema organizacionog integritetaImamo: interakcije u komponovanju, propulzivne interakcije, interakcije funkcionisanja i interakcije dekomponovanja interakcije komponovanja su rezultati spajanja podsistema skoji su ili tehniki ili prirodni propulzivne interakcije su rezultat aktivnog dejstva funkcionalnosti podsistemaintegracija podsistema funkcija, u organizacionom pogled djeluje sa subjektivnom motivacijom funkcionisanjapod dejstvom izlaznih propulzija poveava se produktivnost, odnosno organizacioni kvalitet sistema se smanjuje entropija i obrnuto</p></li><li><p>2.3.10 Hijerarhijska struktura organizovanja Hijerarhijska strukturaapriori se smatra da postoji u prirodi upravljanja svake funkcionalne cjelineGledite opte teorije sistemapreduzee obuhvata mnotvo podsistema sa hijerarhijski ureenim ciljevimapravila hijerarhije jedinice vieg odnosno nieg nivoaneadekvatnost hijerarhijske strukture u praksi sa stanovita efikasnosti upravljanjapromjene u meusobnim odnosimanemogunost sprovoenja u praksihijerarhijske jedinice zamjena koordinacijom delegiranja izvrenja izvjesnih upravljakih aktivnosti i pokretanja organizacionih tokova.</p></li><li><p>3. Upravljanje sistemimaPredmet izuavanja problema upravljanja je praenje odstupanja stvarnih deavanja od predvienih, u mjeri koja se ne moe opravdati samo sluajnim dogaajem.Zajedniki zadatak rjeavanja problema upravljanja je pronalaenje upravljakog koncepta na osnovu koga se pojavila kibernetika Norbert VinerOsnovna ideja kibernetike je u tome da se realan svijet sastoji od materije i energije</p></li><li><p>3.1 Opte postavke teorije upravljanjaBrojna istraivanja o problemu upravljanja u sistemima razliite prirode, javljaju se kao pokuaj da se afirmie nauna teorija upravljanja to je imalo poseban znaaj u stvaranju upravljakog kapaciteta.Miljenja su podjeljenja kada je rije o nivou optosti i apstrakcije teorije upravljanjaVisoka apstrakcija opte teorije upravljanja nudi nedovoljno konkretnih informacija, tako da raznovrsne modele sistema odvaja od realnosti. </p></li><li><p>Savremeni autori se orjentiu na sistemski pristup upravljanja, koji podrazumijeva odnos prema relaciji dio-cjelina, gdje vai pravilo da svaki sloeni sistem treba bar misaono podijeliti, a zatim identifikovati i upravljati afirmativno dinamikom cijeline.Moderna teorija upravljanja poiva na pretpostavci da skup potencijalnih upravljakih akcija treba da zadovolji uslov interne i eksterne stabilnosti koji mora da se prioritetno utvrdi i bez mogunosti revizije i tranzitivnosti.Upravljake opcije bi se trebale rangirati i porediti s ciljem da se izabere najbolja tj.optimalno rjeenje.</p></li><li><p>Ostvarivanje minimalne razlike izmeu optimalnog i realizovanog programa u posmatranom vremenskom periodu tj. U= min ( Po Pr) predstavlja optimalno upravljanje sistema.Ako se informacije ostvarene u procesu upravljanja ne koriste za ostvarivanje upravljakog dejstva,tada je rije o otvorenom sistemu upravljanja,a ako se takve informacije koriste za ostvarivanje upravljakog dejstva,tada je rije o zatvorenim sistemima upravljanja.</p></li><li><p>3.1.1 Upravljanje sistemima koncept upravljanja</p><p>Sistem upravljanja ine upravljaki i upravljani dijelovi sistema, ali da bi dolo do promjene mora da postojati i izvrni organ koji posjeduje upravljako dejstvo, to se moe predstaviti sledeom slikom:</p></li><li><p>Izmeu upravljanog i upravljakog organa, kao i izmeu upravljakog i izvrnig organa instaliran je tok informacija, tako da se koncept integralnog modela upravljanja moe predstaviti sledeom slikom:</p></li><li><p>Upravljanje je izbor akcije kao nosioca promjene, jer gdje nema akcije nema ni poromjene, a gdje nema izbora nema ni adekvatnog upravljanja Upravljanje predstavlja izbor dejstva na osnovu raspoloivih informacija u cilju realizacije postavljenog programa, dok kibernetsko (optimalno) upravljanje predstavlja minimiziranje odstupanja programskog djelovanja izmeu optimalnog i realizovanog programa, jer ekstremizira funkciju cilja.Radi potpunijeg shvatanja upravljanja sistemom uvodi se funkcija procjene koja se moe nazvati pokazateljem kvaliteta upravljanja.</p></li><li><p>Objekt upravljanja se posmatra u jednoj amorfnoj sredini u kojoj je potrebno profilisati upravljaku artikulaciju sa svim faktorima koji djeluju na sistem to se moe prikazati na sledei nain:</p></li><li><p>Jedna od moguih varijanti rada i funkcionisanja sistema upravljanja moe se saeto prikazati na sljedei nain:Defininicija cilja (kriterija)+ Prikupljanje informacija + Analiza informacija + Modeliranje + Razvoj alternative + Izbor alternative + Donoenje odluke (odluivanje) + Akcije + Mjerenje rezultata (kontrola) + KorekcijaPostoje tri osnovne vrste sistema upravljanja:1. Otvoreni2. Zatvoreni3. Kombinovani</p></li><li><p>Otvoreni sistem upravljanja Sistemi u kojima se u postupku upravljanja ne koriste informacije o vrijednostima izlaznih veliina ostvarenih u toku procesa upravljanja, nazivaju se otvoreni sistemi upravljanja.Otvoreni sistem upravljanja podrazumijeva takve objekte kod kojih postoje radni procesi koji tee da odre jedan konstantni reim ili program odvijanja radnih operacija, to se moe ilustrovati na sledei nain:</p></li><li><p>Zatvoreni sistem upravljanja Sistemi u kojima se za formiranje upravljakih dejstava koriste informacije o vrijednostima upravljakih (izlaznih) veliina nazivaju se zatvorenim ili regulacionim sistemima upravljanja.</p></li><li><p>Kombinovani sistem upravljanja Pozitivna i negativna povratna sprega</p></li><li><p>Hvala na panji !!!</p></li></ul>