Poetry is just the evidence of life. If your life is ... Nhp Với Nốt. Phần 2. Ty Luận Với Thơ. Tập 13. Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash

  • Published on
    15-Feb-2018

  • View
    215

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

  • 0

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash

  • 1

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    9810

    n bn v pht hnh

    Nhp V Nt. Phn 2

    Ngy..

    Khng bn

    Khng gi bn quyn

    e9810@yahoo.com

    Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash.

    Leonard Cohen.

  • 2

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Tc phm pht hnh, In v sch in t:

    1- Ho Ra Nt Ch Ln ng Qun Quanh. Th. 1986.

    2- Ta Bn Trong. Th. 1987.

    3- Hi i. Th. 1991.

    4- Hy Cho Ta Sng Gim i Nhau

    (5) v Tnh. Th i. 1993.

    6- Thi S v Ti. Th v ty lun. 2002.

    7- Th Tc Bc. Th v ty lun. 2009.

    9- Nhp v Nt. Phn 1. Ty Lun. 2012.

    10- Chm Ht. Th. 2012.

    11- Hay p Tnh C 1, 2, 3. Ghi. 2012.

    12- Cui Cng L Th. Th. 2013.

    13- Nhp v Nt. Phn 2. Ty Lun. 2013

    14- Th Federico Garcia Lorca. Chuyn th. 2013.

    Bng Nng Khuya. Nhc. CD 2001.

    Ht Khng Dm Bun. Nhc. CD 2003.

    i Ch Khng Bit i Ch Ai. Nhc. CD 2004.

  • 3

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Hoi Nghi v Thm Hiu Ngh Thut

    Hoi nghi l mt kh nng sinh tn. nh thc lng say m mt chiu. Phn bc li l lun ca tri thc. Bt u cho mt hnh trnh nhn li v tm kim mt phng hng khc i.

    Hoi nghi l bt u nh gi tr li nhng g c nh gi. nh gi li gi tr trong qu kh

    v gi tr hin ti ca i tng bn ngoi. Hoi nghi cn quan trng hn khi ti nh gi li gi

    tr ca chnh mnh.

    Mt ngh s khi hoi nghi v gi tr ca ngh thut ang c tn th th khng cch no hn

    l hy b nhng phc tp ca ngh thut , nm ly tnh v cht tinh rng v n thun

    trng vo gi tr sng to ring trong lng, t ha v c th, ny sinh mt gi tr khc ca

    ngh thut.

    Cuc tranh lun c thoi ny cng hung hn, cng gay gt, cng hn thua chng no th cng c

    kt qu hu ch chng . Tr tru l kt qu ny li dn n nhng tranh lun khc v c nh

    vy cho n khi ngi b cuc hoc cht i. V hoi nghi l yu tnh ca ngh thut. Cn mc

    din sau cng ca ngh thut l thm m tuyt i th cha h trng thy.

  • 4

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Qu trnh ny c th v nh t nhy vo vc su. Vc su y chnh l ci ngh thut m cha ai

    bit r. C th l ci p sau cng, c th l b n i sng, c th l S Khng Bao Gi Bit

    nhng vi bn tnh thm him, vi trc gic sng to, vi mt lng can m xem thng tht

    bi, ngi ngh s ny s cm v thc c, y vc su l ni anh ta mun ti.

    Mt tn gio nhn th tm kim b mt ca i sau. Mt trit gia th tm kim b mt ca ci

    ngun v bn . Mt ngh s th tm kim b mt ca hay p trong tm hn. Bt c l tm ci

    g, c tm kim l c hoi nghi. Hoi nghi cng ln th tm kim cng trit .

    Ngh thut th khng cn ng sai, khng cn thin c, ch cn ni sung sng trong tim. Nhng

    khi hoi nghi v con ng dn n s sung sng, khi hoi nghi chnh bn cht ca s sung

    sng, th ngh thut phi chng l ni kh au?

    Nm xa khi Trng Chi say m M Nng, chc chc anh ta sung sng v cng. Tin tng

    vo ting so s dn a n tnh yu. Ngh s no cng c nhng giy pht ngy th v nhng

    nim tin cc oan trong vi giai on hoc c i ngi. Chc bn cng cm c anh Trng

    Chi m mang bit bao l mng m. Ri mt hm, tht vng. Thng ngon t chi anh. Bun

    b, kh au, nghi ng cy so "thn k" kia. Nghi ng ting so m hn kia mt thi cho anh

    c tnh yu ca ngi c. B gy cy so, ri vo vc su tm u mt ting so mt con

    a anh v dung nhan kiu dim. Anh Trng Chi kh au v khng c yu l d nhin

    nhng anh cng au kh hn v bit c chnh dung nhan xu x ca mnh. C th tht vng

    hn na khi bit mnh khng c ti nng tr thnh khanh tng snh i vi M Nng. Cu

    chuyn Trng Chi kt thc bng tri tim ngc, mi thnh ly ngc git nc mt ngm ngi

    thng tic lm tan v khi u tnh ca k tnh u. Anh Van Gogh cng thm thng b i li

    nhng bc tranh, ng thi khng ai coi trng. Vy m mt hm Sunflowers, hoa Mt Tri

    thnh ngc. Gi bn bc triu. Ngn ngn git nc mt ngm ngi. Gi nh khng nghi ng

    ngh thut hi ha thi , chc g anh Van Gogh chn con ng v khc i vo lch s.

    Ngh thut Trng Chi v ngh thut Van Gogh khc nhau ch no vy?

    *****

    Hai ng trit gia hng nng khc nhau. ng Immanuel Kant cho rng, trc khi tin hnh mt

    cng vic cn phi c mt nhn thc i vi cc cng c, phng php thc hin cng vic.

    Nu chng ng cng c v phng php khng hon chnh th kt qu cng vic khng th tt

    p.

  • 5

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    ng Friedrich Hegel phn bc rng, khi mt ngi kho st nhn thc v cng c hay phng

    php, tc l ang nhn thc v nhn thc, tm s hon ho th ging nh ngi trc khi hc

    c cch bi th ng xung nc v n o nguy him.

    C hai u ng. Rp vo vic lm ngh thut, bn c th thy ngay, li ng Kant ng dng cho

    mt ngh s hoi nghi v tin trnh sng tc. Ch trng n thnh qu ca tc phm. Trong khi li

    ca ng Hegel l hoi nghi v tnh sng to. Khng th no t c ngh thut nu khng xng

    ph vo ngh thut. D nhin, y ch l mt chi tit nh trong bc tranh suy t to ln ca hai v

    trit gia th k 18, 19.

    Mn cch lp lun ny dn chng yu tnh hoi nghi quan trng nh th no trong ngh

    thut. Mt ngh s khng bao gi hoi nghi v kh nng tri thc, ti nng p dng vo tc phm

    hoc nghi ng chnh gi tr ca tc phm ca mnh, ngi ngh s ny cha trng thnh trong

    ngh thut. Mt ngh s cha bao gi nghi ng v ti hoa ca mnh trong sng to ngh thut th

    cha th l ngh s c bn lnh tc to nhng tc phm c gi tr cao.

    Ci to ra gi tr ngh thut ca mi ngh s v mi tc gi l mc ca bn cht ngh thut v

    thc nim v quang tnh ngh thut. Mun c gii tiu th hm m, mt chic xe hi th thao

    (sport) phi p t hnh dng n mu sc. Phi hi mc xe th thao: tc nhanh v trang

    b cng ngh, k thut phi cao v yu tnh ca xe th thao phi an ton v khng c ngi

    giu no mun cht sm. Cn mt chic xe ch khch th t t, , bn cht s khc vi xe th

    thao. Nhng phi c cng yu tnh l an ton v ngi thng, ngi ngho, cng khng ai mun

    cht. V vy, bn cht ngh thut v quang tnh ngh thut l xng sng xy dng mt c th

    tc phm. C th ny hnh dng ra sao, mc o qun g, thuc v t.

    Mt tc phm c thng ngon t hnh dng, tc l t. Cng vi t, thng ngon s t c

    . Sau , thng ngon c trnh s thm thu mc bn cht ngh thut v yu tnh ngh

    thut ca tc phm qua phng php sng tc. Ton b trnh by c kh nng v gi tr sng

    to ca tc phm v ghi nhn tin trnh sng tc ca tc gi.

    Ri mt hm no, ngi ngh s, nh mt thc gic, cm thy nhng tc phm, nhng gi tr

    ngh thut u ri vo nghi hoc. Ngay ng ba dng chn ny, ngi ngh s c th r vo ng

    ng an ton. Lng qun nhng hoi nghi. Nm gi nhng g to nn trong qu kh. Gi ly

    gia ti ngh thut hiu, nghim, c. Gi ly tn tui v s hi lng. Hoc r vo con

  • 6

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    ng chn nn, b cuc chi. Hoc r qua con ng Thm hiu. Con ng ca trng thnh

    ngh thut. Con ng t tim hnh mt bn lnh

    *****

    Thm Hiu. C cng n Thin k rng, mt ngi t xung trin ni su. Anh ta qu quo ri nm c mt r cy. eo l lng, cha c cch g leo ln. ang loay hoay, anh ta

    nhn thy hai con chut, mt trng mt en, ang gm ci r cy u trn. Th l xong. Chng

    bao lu r cy s t. Cht anh nhn sang mt bn, thy mt bng hoa ang n trn sn . Hoa

    p, hng thm v anh tn hng....Cu chuyn chm dt y. li nhiu tranh ci.

    Trong lnh vc ngh thut, c th ni, anh ny l ngi ngh s, v ri xung vc su. Bm ly

    mt gi tr ngh thut no lng l. Ri ci gi tr tm ny cng khng th l cu cnh.

    nh ngm nhn ngang dc, tm thy mt "a hoa". p thm m khng nm c, khng cu

    c, ch by t s thnh thot, thoi mi, c o trc pht lm chung. Hu nghim khng ai

    bit.

    Hnh nh ngi ngh s ong a ny c th nhn thy khp ni. Tht ra, chc g c a hoa

    ang n. Hoc v t tn hoc v hoang tng m a hoa mc ra. Cu hi cn li l khi no

    anh ny s rt? S phn s ra sao? Sng hay cht? Hoc b thng? tt nguyn sut kip?.... Mi

    ngi ngh s s ra sao khi c mi ong a ch i? Hu nh mi ngi ngh s ong a u

    c ngh ging nhau, tin tng ging nhau, ni ging nhau: Vui thi. Ri i s chng qua.

    a hoa ny n ra ng lc, rt p v ho dn trong quan ti y np. ngha v cm gic,

    cng nh "lng" tri thin mng u ng. Khng c ngh thut sau ci cht. Ngh thut ch hin

    hu trong ci sng. Nhng c iu g khng mn nguyn cho ngi khng phi v rt

    xung vc su m c tnh "thm hiu" tt xung trin dc ni.

    Nu mi tri t ng sang mt bn, th khng c Tin thin nghim v Hu thin nghim. Ch

    c Tin nghim v Hu nghim. Phn tin nghim c cho n lc "c phc" a hoa. Cn

    phn hu nghim ra sao?

    Nhng ngh s thuc thnh phn thm hiu s dn thn vo nhng ni khng c chp nhn.

    Nhng gi tr ngh thut c cng nhn, c ng h, c ngi ca, s khng thy nhng ni

    ny.

  • 7

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    H bt u bng nhng cn say m khi "tui ngh thut" cn v thnh nin. Thi im ny, ngh

    s ht th di bng nhng thn tng. Sn phm ngh thut ca h l nhng "chp li" vi

    nhng gi tr p hay ca mi c tnh. V h thng cho rng h c mt v tr ring, mt ngh

    thut ring nhng tht ra: p v Hay ca mi c tnh ch mi l bn cht ca ngh thut. H c

    th ngng li y. a s ngng li y, thoi mi vi ngh thut qua ngy....

    Nu ch cn c p v hay l hi iu kin cho mt tc phm gi tr, th i hi ny ng

    nhng thiu. Vi k thut tin b nhanh chng, vi nhng trng dy ngh thut khp ni, vi

    ci p iu hay c pht tn ton cu, th ci p ng dng v ci hay sng ch cng d sng

    tc thi. Kh m phn bit ci p ci hay bin bo ng dng hoc d dng vi ci p ci hay

    no nguyn gc (original). Nht l kh nng bt chc v chp li ngy nay rt tinh vi v c

    m ng cng nhn. V vy cho d t dc bn cht p v hay ca ngh thut, vn cn phi

    t c mt yu t khc, l sng to. Sng to ca t. Sng to ca th cng, k thut. Sng

    to khng phi ch l phng php m l "kt qu" hu hnh hoc v hnh s c nhn ra trn

    tc phm.

    Nu tip tc hnh trnh tri thc v cm nghim, "tui ngh thut" s trng thnh. H chuyn

    ch v c tnh v phng php sng to. Gi tr p v Hay chuyn hng. Khc nh th no l

    ty vo nng lng v sc c bit ca c tnh. Lng kiu hnh c nhn dn dn nh xung v

    lng kiu hnh ngh thut dn dn gia tng. Phi c lng kiu hnh ngh thut th ngh s mi

    ng vng gia cn ba o ca chnh tr, kinh t, x hi, cng danh v k c tnh yu, mt trong

    ngun cn ln nht ca ngh thut. Lng kiu hnh c nhn thng lm cho ngh s l bch,

    ngy bin khng cn thit v i xa dn ngh thut.

    S trng thnh ngh thut lm cho ngh s cng ngy cng c tnh hn, cng su sc hn, cng

    thm trm hn. Cng bit r, ngh thut khng phi l li thot ca o m l mt cch sng.

    Quan trng nht l nhng bc tin dn su vo quang tnh ca ngh thut.

    Ci g l quang tnh? Quang l sng sa. Tnh l c trng ca.... Tnh l do thi quen ca tnh

    tri di v va chm vi s tng quan chung quanh m c. Tnh khi u l do di truyn nhng

    bin chuyn theo thi th. Tnh ngh thut cng vy. Quang tnh ca ngh thut l mt s mu

    thun t ni. S sng v ti, s d hiu v kh hiu, s d thng t v s b tt ca cm

    nhn....tng tranh khng phe no nm c ch quyn ton th v lu di. V s bt nh, yu

    tnh ca ngh thut l hoi nghi.

  • 8

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Ngi ngh s trng thnh lun lun hoi nghi v tc phm ca mnh, hoi nghi v trnh tri

    thc ca mnh, hoi nghi v cm nghim ca mnh, hoi nghi v gi tr ngh thut ng i,

    hoi nghi v l thuyt, thc nghim ca ngh thut ang ph trin, d nhin l ci cho ri t

    gi nhng trng phi, phong tro, ngh thut hm qua.

    Hoi nghi tr thnh mt th thc o h nh gi ngh thut. Cng gi dn trong ngh thut,

    hoi nghi cng o su, cng thng xuyn nh thc nhng say m ca lng nhy cm. Vo

    trng dung ny, ngh s l ngi ca ngh thut. Ch ng ca h c, khng phi do

    thng ngon hay ph bnh cng nhn m do chnh s tht th bn trong ca t ng. S cng

    nhn ca bn ngoi l v "t c" nhng cn phi c v "v " mi hon tt. Ci V ny hay

    b m mt hoc b ct du v nhu cu "danh vng". Hoc v ngh s khng "chn" kh nng thnh

    tht. Hoc v c tri thc m thiu cm thc.

    Chnh sc lin tc hoi nghi ny l ng c tm ti gi tr v nhng gi tr tm thy ny to ra

    nhng tc phm gi tr ca ngh s. l v sao tin trnh ngh thut ca ngh s trng thnh

    lun lun thay i. H tip tc a ra nhng tc phm khc gi tr vi nhng tc phm ca chnh

    h c cng nhn.

    Nhng s hoi nghi ny cng ngy cng gm nhm trong cm thc v lin min trn tr trong

    tm hn dn p ngh s phi tc ng nh nhng cu tr li. C gng tr li nhng cu hi ca

    hoi nghi chnh l sng to. Ngi ngh s b p buc bi chnh h sng tc v nhu cu am

    m gii p s hoi nghi. Ngi ngh s tht s l ngh s. K nm c r cy. ong a,

    xem thng thnh bi, sng cht. Ch tip tc dng i nhng a hoa d bit hoa s ho tn.

    Chng c hoa no bt t. Chng c tc phm no bt t. Khi a s con ngi cha vt qua

    c tc phm, tc phm bt t. c nhiu tc phm c cng nhn l bt t nhng v

    sau, cm thc nhn loi chn vi.

    iu ln lao ca cng n Thin k trn, tha ng c nhiu kha cnh ca i ngi. nh

    thc lng sn si ca i a s. l ngi, l t xung vc su. Sng l eo lng lng bi ci r.

    Ci r duy nht bm vu li b ci "nh nguyn", hai con chut, a dn vo ci cht. Sao

    khng chu ung dung, t ti, c phc bi nhng ci p chung quanh?

    iu ln lao ca cng n ny li a n nhng cu hi khin cho ngh s t duy vo ngh thut

    mt cch quyt lit hn:

  • 9

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    1. Trc sau g cng rt, sao khng th tay?

    a s ngh s trng thnh v thnh danh s khng mun tr li cu hi ny. Th tay rt xung

    v lng "hiu k" mun bit phn hu nghim l mt hnh ng in cung. S mt ht nhng g

    ang c v nu hu nghim khng c g, th sao y? Rt xung tan xng trong khi c th sng

    ong a l mt hnh vi kh thuyt phc.

    i vi nhng ngh s thm hiu th hnh vi ny l mt sng to. Sng to mt tc phm khng

    phi lc no cng thnh cng, thnh cng vi chnh mnh v thnh cng vi thng ngon. iu

    lm ln ca sng tc v thng ngon l lng mong mun v tin tng s thnh cng lin tc ca

    tc phm. Nu c th thnh cng mt s tc phm trong mt chui tc phm, ngi ny l i

    gia trong ngh thut.

    ng lm tng sng to l lun lun lm ra ci mi. Nu lm ra D, trc phi c C. Trc C

    l B. Trc B l A. Rt ro, bt u l ci g khng ai tht s bit. Hy chuyn cho gio s

    v trit gia. Ni li chuyn hm nay, ang c N, tc l phi c M, L.....v s pha trc. Tin

    trnh sng tc khng th vt qua bn l tin nghim hu nghim, thuc v nh nguyn. Nu cho

    rng ci ca ngi khc dng th ta khng dng li, l mt ngh t ngi cha bn lnh. Tt

    c mi th, mi ci, u c th dng, ch l dng khc i. Gi tr ca ngh s khng nm ch

    dng m l cch dng. cng l l do ti sao cng son phn m c ngi p hn, hp dn

    hn, cn c ngi li t hn.

    Tr li chuyn th tay, khi rt xung s m ra nhiu n s ca hu nghim.

    * T nht: Rt xung tn y. Khng c g. Mt ht. Ch cn li nhng g c. a s nhng ci

    c khng c chnh ngh s hi lng d c thng ngon yu mn.

    * Ri xung v nm ly mt vt khc, li treo lng l. Li phi tip tc hnh vi sng to. Thm

    hiu mt iu g khng r. Lao mnh theo hnh trnh v nh vi s hoi nghi v hnh ng ca

    chnh mnh.

    * Ri xung mt ni, sng st v tm thy s tha mn cho ngh thut ring t. Tha mn ny c

    th cao cng nhng khng chc min vin. V khng c ai cng nhy xung vc, v khng c ai

    cng th tay, cho nn ni m ngi ngh s thot him tm n, s l ni c n, kh hiu v

    chc chn l kh tin.

  • 10

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    2. Cu hi th hai l tm tnh no khin cho ngh s do d hoc khng dm th tay? Ch ch

    cho "nh nguyn" cn t r cy l ri theo s mnh, cho d s mnh ny khng chc do ai khc

    to ra. Chng phi hoi nghi s mnh l ng u trit l. Hoi nghi trit l l ng u ngh

    thut. Khng hoi nghi ngh thut n tn cng th khng dm th tay.

    Ai cng c th suy l mt cch bnh tnh, l ngi th nht nh s b mt mt. Ci c trc

    sau g cng l khng. Ci mt ln nht bt u bng ci cht. D c an i nhau bng i sau,

    bng u thai, bng ha hn, ngi ta vn s cht. a s vn thch li. Cho d l b kh, min

    bit bi l s bi. Tm c ch cn, s ng. C my ai thch cht? Cng phng trnh suy l

    ny, ti sao phi th tay? C t cn hn khng? Hung chi ngh thut khng phi l b kh. Ch

    l h bi. Khng thch bi th leo ln. Cm thy lnh th i v. m ng n hip, k th, ph

    phn, ch bai th ta di ta tm ni vng v. V vy, ngh s cn lng kiu hnh ngh thut, v

    ngh thut m bi cho n cng d b ngn cn, b khinh ch hoc b xua ui.

    Trong phng trnh trn, ch yu l ni s. S l bn tnh ca ngi. Bt u t i thy t, khi

    h phi chin u vi rn c v th d, bn nng sinh tn to ra tnh s. Ht chin u vi th,

    li chin u vi ngi. Qua chin tranh, la lc, gian k, phn trc.....S thnh yu tnh ln nht

    trong tm l con ngi. cm nghim c s mt mt trong i sng v ca ci cht khin cho

    ngi cng nhp tm ni s, s t nhin, s t ng, s m thm, s ra mt, s lun c ci s.

    Con ngi bit c ni s l then cht ngn cn co...