Poetry is just the evidence of life. If your life is ... Nhp Với Nốt. Phần 2. Ty Luận Với Thơ. Tập 13. Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash

  • View
    215

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

  • 0

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash

  • 1

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    9810

    n bn v pht hnh

    Nhp V Nt. Phn 2

    Ngy..

    Khng bn

    Khng gi bn quyn

    e9810@yahoo.com

    Poetry is just the evidence of life. If your life is burning well, poetry is just the ash.

    Leonard Cohen.

  • 2

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Tc phm pht hnh, In v sch in t:

    1- Ho Ra Nt Ch Ln ng Qun Quanh. Th. 1986.

    2- Ta Bn Trong. Th. 1987.

    3- Hi i. Th. 1991.

    4- Hy Cho Ta Sng Gim i Nhau

    (5) v Tnh. Th i. 1993.

    6- Thi S v Ti. Th v ty lun. 2002.

    7- Th Tc Bc. Th v ty lun. 2009.

    9- Nhp v Nt. Phn 1. Ty Lun. 2012.

    10- Chm Ht. Th. 2012.

    11- Hay p Tnh C 1, 2, 3. Ghi. 2012.

    12- Cui Cng L Th. Th. 2013.

    13- Nhp v Nt. Phn 2. Ty Lun. 2013

    14- Th Federico Garcia Lorca. Chuyn th. 2013.

    Bng Nng Khuya. Nhc. CD 2001.

    Ht Khng Dm Bun. Nhc. CD 2003.

    i Ch Khng Bit i Ch Ai. Nhc. CD 2004.

  • 3

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Hoi Nghi v Thm Hiu Ngh Thut

    Hoi nghi l mt kh nng sinh tn. nh thc lng say m mt chiu. Phn bc li l lun ca tri thc. Bt u cho mt hnh trnh nhn li v tm kim mt phng hng khc i.

    Hoi nghi l bt u nh gi tr li nhng g c nh gi. nh gi li gi tr trong qu kh

    v gi tr hin ti ca i tng bn ngoi. Hoi nghi cn quan trng hn khi ti nh gi li gi

    tr ca chnh mnh.

    Mt ngh s khi hoi nghi v gi tr ca ngh thut ang c tn th th khng cch no hn

    l hy b nhng phc tp ca ngh thut , nm ly tnh v cht tinh rng v n thun

    trng vo gi tr sng to ring trong lng, t ha v c th, ny sinh mt gi tr khc ca

    ngh thut.

    Cuc tranh lun c thoi ny cng hung hn, cng gay gt, cng hn thua chng no th cng c

    kt qu hu ch chng . Tr tru l kt qu ny li dn n nhng tranh lun khc v c nh

    vy cho n khi ngi b cuc hoc cht i. V hoi nghi l yu tnh ca ngh thut. Cn mc

    din sau cng ca ngh thut l thm m tuyt i th cha h trng thy.

  • 4

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    Qu trnh ny c th v nh t nhy vo vc su. Vc su y chnh l ci ngh thut m cha ai

    bit r. C th l ci p sau cng, c th l b n i sng, c th l S Khng Bao Gi Bit

    nhng vi bn tnh thm him, vi trc gic sng to, vi mt lng can m xem thng tht

    bi, ngi ngh s ny s cm v thc c, y vc su l ni anh ta mun ti.

    Mt tn gio nhn th tm kim b mt ca i sau. Mt trit gia th tm kim b mt ca ci

    ngun v bn . Mt ngh s th tm kim b mt ca hay p trong tm hn. Bt c l tm ci

    g, c tm kim l c hoi nghi. Hoi nghi cng ln th tm kim cng trit .

    Ngh thut th khng cn ng sai, khng cn thin c, ch cn ni sung sng trong tim. Nhng

    khi hoi nghi v con ng dn n s sung sng, khi hoi nghi chnh bn cht ca s sung

    sng, th ngh thut phi chng l ni kh au?

    Nm xa khi Trng Chi say m M Nng, chc chc anh ta sung sng v cng. Tin tng

    vo ting so s dn a n tnh yu. Ngh s no cng c nhng giy pht ngy th v nhng

    nim tin cc oan trong vi giai on hoc c i ngi. Chc bn cng cm c anh Trng

    Chi m mang bit bao l mng m. Ri mt hm, tht vng. Thng ngon t chi anh. Bun

    b, kh au, nghi ng cy so "thn k" kia. Nghi ng ting so m hn kia mt thi cho anh

    c tnh yu ca ngi c. B gy cy so, ri vo vc su tm u mt ting so mt con

    a anh v dung nhan kiu dim. Anh Trng Chi kh au v khng c yu l d nhin

    nhng anh cng au kh hn v bit c chnh dung nhan xu x ca mnh. C th tht vng

    hn na khi bit mnh khng c ti nng tr thnh khanh tng snh i vi M Nng. Cu

    chuyn Trng Chi kt thc bng tri tim ngc, mi thnh ly ngc git nc mt ngm ngi

    thng tic lm tan v khi u tnh ca k tnh u. Anh Van Gogh cng thm thng b i li

    nhng bc tranh, ng thi khng ai coi trng. Vy m mt hm Sunflowers, hoa Mt Tri

    thnh ngc. Gi bn bc triu. Ngn ngn git nc mt ngm ngi. Gi nh khng nghi ng

    ngh thut hi ha thi , chc g anh Van Gogh chn con ng v khc i vo lch s.

    Ngh thut Trng Chi v ngh thut Van Gogh khc nhau ch no vy?

    *****

    Hai ng trit gia hng nng khc nhau. ng Immanuel Kant cho rng, trc khi tin hnh mt

    cng vic cn phi c mt nhn thc i vi cc cng c, phng php thc hin cng vic.

    Nu chng ng cng c v phng php khng hon chnh th kt qu cng vic khng th tt

    p.

  • 5

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    ng Friedrich Hegel phn bc rng, khi mt ngi kho st nhn thc v cng c hay phng

    php, tc l ang nhn thc v nhn thc, tm s hon ho th ging nh ngi trc khi hc

    c cch bi th ng xung nc v n o nguy him.

    C hai u ng. Rp vo vic lm ngh thut, bn c th thy ngay, li ng Kant ng dng cho

    mt ngh s hoi nghi v tin trnh sng tc. Ch trng n thnh qu ca tc phm. Trong khi li

    ca ng Hegel l hoi nghi v tnh sng to. Khng th no t c ngh thut nu khng xng

    ph vo ngh thut. D nhin, y ch l mt chi tit nh trong bc tranh suy t to ln ca hai v

    trit gia th k 18, 19.

    Mn cch lp lun ny dn chng yu tnh hoi nghi quan trng nh th no trong ngh

    thut. Mt ngh s khng bao gi hoi nghi v kh nng tri thc, ti nng p dng vo tc phm

    hoc nghi ng chnh gi tr ca tc phm ca mnh, ngi ngh s ny cha trng thnh trong

    ngh thut. Mt ngh s cha bao gi nghi ng v ti hoa ca mnh trong sng to ngh thut th

    cha th l ngh s c bn lnh tc to nhng tc phm c gi tr cao.

    Ci to ra gi tr ngh thut ca mi ngh s v mi tc gi l mc ca bn cht ngh thut v

    thc nim v quang tnh ngh thut. Mun c gii tiu th hm m, mt chic xe hi th thao

    (sport) phi p t hnh dng n mu sc. Phi hi mc xe th thao: tc nhanh v trang

    b cng ngh, k thut phi cao v yu tnh ca xe th thao phi an ton v khng c ngi

    giu no mun cht sm. Cn mt chic xe ch khch th t t, , bn cht s khc vi xe th

    thao. Nhng phi c cng yu tnh l an ton v ngi thng, ngi ngho, cng khng ai mun

    cht. V vy, bn cht ngh thut v quang tnh ngh thut l xng sng xy dng mt c th

    tc phm. C th ny hnh dng ra sao, mc o qun g, thuc v t.

    Mt tc phm c thng ngon t hnh dng, tc l t. Cng vi t, thng ngon s t c

    . Sau , thng ngon c trnh s thm thu mc bn cht ngh thut v yu tnh ngh

    thut ca tc phm qua phng php sng tc. Ton b trnh by c kh nng v gi tr sng

    to ca tc phm v ghi nhn tin trnh sng tc ca tc gi.

    Ri mt hm no, ngi ngh s, nh mt thc gic, cm thy nhng tc phm, nhng gi tr

    ngh thut u ri vo nghi hoc. Ngay ng ba dng chn ny, ngi ngh s c th r vo ng

    ng an ton. Lng qun nhng hoi nghi. Nm gi nhng g to nn trong qu kh. Gi ly

    gia ti ngh thut hiu, nghim, c. Gi ly tn tui v s hi lng. Hoc r vo con

  • 6

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    ng chn nn, b cuc chi. Hoc r qua con ng Thm hiu. Con ng ca trng thnh

    ngh thut. Con ng t tim hnh mt bn lnh

    *****

    Thm Hiu. C cng n Thin k rng, mt ngi t xung trin ni su. Anh ta qu quo ri nm c mt r cy. eo l lng, cha c cch g leo ln. ang loay hoay, anh ta

    nhn thy hai con chut, mt trng mt en, ang gm ci r cy u trn. Th l xong. Chng

    bao lu r cy s t. Cht anh nhn sang mt bn, thy mt bng hoa ang n trn sn . Hoa

    p, hng thm v anh tn hng....Cu chuyn chm dt y. li nhiu tranh ci.

    Trong lnh vc ngh thut, c th ni, anh ny l ngi ngh s, v ri xung vc su. Bm ly

    mt gi tr ngh thut no lng l. Ri ci gi tr tm ny cng khng th l cu cnh.

    nh ngm nhn ngang dc, tm thy mt "a hoa". p thm m khng nm c, khng cu

    c, ch by t s thnh thot, thoi mi, c o trc pht lm chung. Hu nghim khng ai

    bit.

    Hnh nh ngi ngh s ong a ny c th nhn thy khp ni. Tht ra, chc g c a hoa

    ang n. Hoc v t tn hoc v hoang tng m a hoa mc ra. Cu hi cn li l khi no

    anh ny s rt? S phn s ra sao? Sng hay cht? Hoc b thng? tt nguyn sut kip?.... Mi

    ngi ngh s s ra sao khi c mi ong a ch i? Hu nh mi ngi ngh s ong a u

    c ngh ging nhau, tin tng ging nhau, ni ging nhau: Vui thi. Ri i s chng qua.

    a hoa ny n ra ng lc, rt p v ho dn trong quan ti y np. ngha v cm gic,

    cng nh "lng" tri thin mng u ng. Khng c ngh thut sau ci cht. Ngh thut ch hin

    hu trong ci sng. Nhng c iu g khng mn nguyn cho ngi khng phi v rt

    xung vc su m c tnh "thm hiu" tt xung trin dc ni.

    Nu mi tri t ng sang mt bn, th khng c Tin thin nghim v Hu thin nghim. Ch

    c Tin nghim v Hu nghim. Phn tin nghim c cho n lc "c phc" a hoa. Cn

    phn hu nghim ra sao?

    Nhng ngh s thuc thnh phn thm hiu s dn thn vo nhng ni khng c chp nhn.

    Nhng gi tr ngh thut c cng nhn, c ng h, c ngi ca, s khng thy nhng ni

    ny.

  • 7

    Nhp Vi Nt. Phn 2. Ty Lun Vi Th . Tp 13.

    H bt u bng nhng cn say m khi "tui ngh thut" cn v thnh nin. Thi im ny, ngh

    s ht th di bng nhng thn tng. Sn phm ngh thut ca h l nhng "chp li" vi

    nhng gi tr p hay ca mi c tnh. V h thng cho rng h c mt v tr ring, mt ngh

    thut ring nhng tht ra: p v Hay ca mi c tnh ch mi l bn cht ca ngh thut. H c

    th ngng li y. a s ngng li y, thoi mi vi ngh thut qua ngy....

    Nu ch cn c p v hay l hi iu kin cho mt tc phm gi tr, th i hi ny ng

    nhng thiu. Vi k thut tin b nhanh chng, vi nhng trng dy ngh thut khp ni, vi

    ci p iu hay c pht tn ton cu, th ci p ng dng v ci hay sng ch cng d sng

    tc thi. Kh m phn bit ci p ci hay bin bo ng dng hoc d dng vi ci p ci hay

    no nguyn gc (original). Nht l kh nng bt chc v chp li ngy nay rt tinh vi v c

    m ng cng nhn. V vy cho d t dc bn cht p v hay ca ngh thut, vn cn phi

    t c mt yu t khc, l sng to. Sng to ca t. Sng to ca th cng, k thut. Sng

    to khng phi ch l phng php m l "kt qu" hu hnh hoc v hnh s c nhn ra trn

    tc phm.

    Nu tip tc hnh trnh tri thc v cm nghim, "tui ngh thut" s trng thnh. H chuyn

    ch v c tnh v phng php sng to. Gi tr p v Hay chuyn hng. Khc nh th no l

    ty