Prirucnik Za Prevodjenje Pravila EU

  • Published on
    07-Nov-2014

  • View
    76

  • Download
    7

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Prirucnik Za Prevodjenje Pravila EU

Transcript

<p>Prirunik za prevoenje pravnih akata Evropske unijeSADRAJ UVOD ...................................................................................................................................... - 2 1. 2. 3. 4. Pravo Evropske unije ....................................................................................................... - 3 Institucije Evropske unije ................................................................................................ - 4 Ugovori ............................................................................................................................ - 6 Proces prevoenja pravnih akata Evropske unije ............................................................ - 8 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7. 5. 5.1. 5.2. 6. 7. 8. Prevoenje i utvrivanje terminologije ............................................................... - 9 Osnovna pravila osiguranja kvaliteta prevoda ................................................... - 9 Lingvistika redaktura ........................................................................................ - 12 Struna redaktura................................................................................................ - 13 Pravna redaktura ................................................................................................. - 13 Lektorisanje .......................................................................................................... - 13 Arhiviranje ........................................................................................................... - 13 Nazivi pravnih akata EU ..................................................................................... - 14 Unutranja podjela pravnog akta....................................................................... - 16 -</p> <p>Struktura pravnih akata Evropske unije ......................................................................... - 13 -</p> <p>Obrasci pravnih akata .................................................................................................... - 26 Pravopisne i gramatike napomene ............................................................................... - 39 Tehniki zahtjevi ............................................................................................................ - 59 8.1. 8.2. 8.3. Zaglavlje dokumenta ........................................................................................... - 59 Oblikovanje teksta prevoda ................................................................................ - 60 Provjera nakon prevoenja ................................................................................ - 60 TABELA ZA USKLAIVANJE TERMINOLOGIJE............................. - 62 LISTA NAJEIH PRAVNIH TERMINA I IZRAZA ........................ - 63 KORISNE INTERNET ADRESE ............................................................ - 73 -</p> <p>PRILOZI ................................................................................................................................ - 61 PRILOG 1. PRILOG 2. PRILOG 3.</p> <p>Prirunik za prevoenje pravnih akata EU RADNA VERZIJA</p> <p>UVOD Prevoenje pravnih akata Evropske unije (EU) je sastavni dio pretpristupne strategije svake drave kandidata za lanstvo u Evropskoj uniji, te jedan od kljunih elemenata njene uspjene integracije. Ovaj uslov za lanstvo identian je za sve drave kandidate, a proizlazi iz pravnog sistema EU, koji odreuje da su svi slubeni jezici drava lanica takoe i slubeni jezici Unije, zatim da su sve jezike verzije pravnih akata EU izvorne i istovrijedne (Uredba br. 1 o odreivanju jezika koji se koriste u Evropskoj ekonomskoj zajednici, Slubeni glasnik EEZ 017, 6. 10.1958.). Pravni akti Evropske unije se objavljuju u Slubenom glasniku Evropske unije (Official Journal of the European Union) na svim slubenim jezicima. Bosna i Hercegovina je potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruivanju preuzela obavezu usklaivanja svog zakonodavstva sa acquis-em, odnosno zakonodavstvom EU. Pravovremeno i kvalitetno usklaivanje nacionalnog zakonodavstva sa acquis-em mogue je jedino ukoliko postoje prevodi pravnih akata EU na jeziku drave koja se priprema za lanstvo. Nakon to Bosna i Hercegovina postane punopravni lan Evropske unije, prevedeni tekstovi e predstavljati osnovu za tumaenje i primjenu prava Unije u Bosni i Hercegovini. Pored toga, obaveza je svake drave da potuje osnovno demokratsko naelo dostupnosti i javnosti zakona, te svojim graanima obezbijedi pristup propisima na njima razumljivom jeziku. S obzirom da cjelokupno zakonodavstvo EU postaje obavezujue za sve graane BiH danom sticanja lanstva, veoma je vano da se od samog poetka procesu prevoenja pristupi na organizovan nain, to podrazumijeva da svi uesnici u ovom procesu imaju jasne smjernice za rad. Upravo iz tog razloga pristupilo se izradi ovog prirunika, iji je glavni cilj da svima, a posebno prevodiocima, olaka rad na prevoenju pravnih akata EU. Imajui u vidu da se radi o prvom priruniku ove vrste u BiH, te da e se u toku prevoenja zasigurno nailaziti na bolja rjeenja i nove ideje, odluili smo da prvo izdanje objavimo u elektronskoj verziji, koja e se vremenom mijenjati i aurirati. Ujedno je ovakva verzija dokumenta jednostavnija za rad jer omoguava elektronsko pretraivanje cijelog sadraja. Takoer elimo naglasiti da se radi o radnoj verziji dokumenta iji tekst nije lektorisan na slubene jezike Bosne i Hercegovine. S druge strane, svi slubeni nazivi institucija kao i svi primjeri koji se navode u dokumentu su dati na sva tri slubena jezika po abecednom redu u nazivu datog termina, a na prevodiocu je da se odlui za jedan od njih. U prvom dijelu prirunika sadrane su osnovne informacije o zakonodavstvu i institucijama Evropske unije, kao i nazivi i kratak opis propisa koje usvajaju njene institucije. Navedeni su i zvanini nazivi institucija EU na engleskom i slubenim jezicima BiH. U drugom dijelu prirunika je detaljno opisan proces prevoenja sa posebnim osvrtom na fazu prevoenja i utvrivanja terminologije, te su data osnovna pravila za osiguranje kvaliteta prevoda. S obzirom da pravni akti EU imaju drugaiju strukturu od propisa BiH, u treem dijelu je detaljno razraena unutranja podjela pravnih akata EU sa tanim nazivima pojedinih dijelova na engleskom i na naim jezicima. Uz slikovit prikaz obrazaca pravnih akata EU, dati su primjeri moguih navoenja lanova, odnosno unutranje podjele akata i naina njihovog obiljeavanja. Nakon toga su navedeni primjeri razliitih naina izmjene akata (izmjene i dopune, ukidanje, brisanje ili umetanje dijela teksta, itd.).-2-</p> <p>Prirunik za prevoenje pravnih akata EU RADNA VERZIJA</p> <p>U etvrtom dijelu nalaze se obrasci osnovnih pravnih akata Unije (uredba, direktiva, odluka i preporuka). Iako institucije EU usvajaju i druge vrste propisa, u ovom priruniku su dati obrasci samo osnovnih koji e se uglavnom prevoditi za potrebe usklaivanja zakonodavstva BiH sa acquis-em. Sigurno je da e se vremenom prevoditi i drugi propisi, pa e u skladu sa napretkom u procesu prevoenja biti proiren i dio u kome su navedeni ovi obrasci. Iako je jo uvijek neizvjesno da li e i kada biti odreen ciljni jezik u procesu prevoenja pravnih akata EU u BiH, u petom dijelu ovog prirunika navedene su samo osnovne gramatike i pravopisne napomene koje se mogu primijeniti prilikom prevoenja na svaki od slubenih jezika BiH. Na samom kraju prirunika opisani su tehniki zahtjevi za ureivanje i oblikovanje teksta prevoda.</p> <p>1.</p> <p>Pravo Evropske unije</p> <p>pravo Evropskih zajednica (EZ) i Evropske unije, poznatije pod francuskim nazivom acquis (raniji naziv acquis communautaire 1 ), oznaava skup prava i obaveza koji sve drave lanice obavezuju i povezuju unutar Evropske unije. Acquis ne predstavlja samo pravo u uem smislu ve obuhvata: sadraj, naela i politike ciljeve osnivakih ugovora, pravo usvojeno primjenom osnivakih ugovora i presuda Suda EU, meunarodne ugovore koje je Unija sklopila, mjere koje se odnose na zajedniku vanjsku i sigurnosnu politiku, mjere koje se odnose na pravosue i unutranje poslove, deklaracije i rezolucije i ugovore izmeu drava lanica u podruju djelovanja Unije.</p> <p>Izvori prava Evropske unije dijele se na primarne i sekundarne , te sudsku praksu Suda EU. Termin acquis (pravna steevina/teevina/tekovina) se obino ne prevodi i uvijek se pie u italic fontu. Primarne izvore ine: 1</p> <p>osnivaki ugovori Zajednica 2 zajedno sa ugovorima koji sadre njihove izmjene i dopune, ugovori o pristupanju novih lanica od poetka proirenja EU do danas.</p> <p>Stupanjem na snagu Ugovora iz Lisabona 2009. rije communautaire (fr. Communaut, en. Community Zajednica) nestaje i u potpunosti je zamjenjuje termin Evropska unija Ipak, jo uvijek postoji veliki broj dokumenata u kojima je koritena rije communautaire, gdje znai isto to i EU. Ovo iz razloga to su raniji Ugovor o osnivanju Evropske zajednice i Ugovor o Evropskoj uniji sada objedinjeni Ugovorom o funkcionisanju Evropske unije 2 Puni nazivi osnivakih ugovora na engleskom zajedno sa prevodom dati su u dijelu 3. Ugovori. -3-</p> <p>Prirunik za prevoenje pravnih akata EU RADNA VERZIJA</p> <p>Sekundarne izvore prava ine pravni akti koje usvajaju institucije EU, a dijeli se na: uredbe (obavezujui pravni akti koji se direktno primjenjuju u svim dravama lanicama), direktive (pravni instrumenti na osnovu kojih drave lanice mijenjaju postojee ili usvajaju nove zakone, kako bi se postigli ciljevi sadrani u direktivi), odluke i zakljuci (odluke su obavezujue samo za drave lanice na koje se odnose, a zakljuci za sve), preporuke i miljenja (neobavezujui dio prava).</p> <p>2.</p> <p>Institucije Evropske unije</p> <p>Evropska unija ima veoma sloenu institucionalnu strukturu, te postupke odluivanja i donoenja pravnih akata. U njenim okvirima djeluju institucije i tijela, ije su razlike i ovlatenja jasno odreene osnivakim ugovorima. Kako je ovaj prirunik namijenjen prvenstveno prevodiocima, ovdje su samo ukratko navedeni pojmovi, te institucije i tijela Unije. European Union (EU) - Europska unija/Evropska unija. Kao geografski termin, Evropsku uniju ine zdruene teritorije drava lanica. Od Ugovora iz Lisabona, Evropska unija je dobila svojstvo pravnog lica i u sebi sadrava pojam Evropskih zajednica. Iako se u pravnim tekstovima moe naii na termin ili kraticu Unija kao u primjeru Treaty on the Functioning of the Union, odgovarajui prevod je Ugovor o funkcionisanju Evropske unije. Dakle potrebno je koristiti ili puni oblik Evropska unija ili kraticu EU, ovisno od toga kako stoji u originalu. European Community/European Communites - Europska zajednica/Europske zajednice/Evropska zajednica/Evropske zajednice. Ovaj naziv se vie ne koristi osim u istorijskim navoenjima. Umjesto ovog termina koristi se termin Evropska unija ili EU. European Council - Europsko vijee/ Evropski savjet/Evropsko vijee ine efovi drava ili vlada zemalja lanica, predsjednik Evropske komisije i predsjednik Evropskog vijea koji predsjedava sastancima. Visoki predstavnik za vanjsku i sigurnosnu politiku EU takoe uestvuje u sastancima. Ovo Vijee se sastaje do etiri puta godinje kako bi raspravljalo o pitanjima bitnim za Uniju i dalo najznaajnije politike smjernice i prioritete za njen rad. Vijee se bavi sloenim ili osjetljivim pitanjima koja se nisu mogla rijeiti na niim nivoima meuvladine saradnje (na primjer na redovnim sastancima Vijea Evropske unije). Iako ima veliki uticaj u utvrivanju politikih smjernica EU, ovo tijelo nema ovlatenja da usvaja zakone. Council of the European Union Savjet Evropske unije/Vijee Europske unije/Vijee Evropske unije je glavno tijelo za donoenje odluka i najvanije izvrnozakonodavno tijelo EU (esto se javlja i kao Savjet/Vijee ili Savjet/Vijee ministara). lanovi ovog tijela su resorni ministri drava lanica koji se sastaju u zavisnosti od teme o kojoj se raspravlja (vanjska politika, poljoprivreda, finansije, itd.). Odluke ovog tijela imaju pravnu snagu utvrenu Ugovorom, a donose se jednoglasno ili-4-</p> <p>-</p> <p>-</p> <p>Prirunik za prevoenje pravnih akata EU RADNA VERZIJA</p> <p>kvalifikovanom veinom. Svaki ministar u Vijeu obavezuje svoju nacionalnu vladu, tj. potpis ministra je potpis cijele vlade. Pored toga, svaki ministar u Vijeu odgovoran je svom nacionalnom parlamentu, te graanima koje parlament zastupa, to osigurava demokratski legitimitet odluka Vijea. European Commission - Europska komisija/Evropska komisija je jedna od najveih institucija EU i njen zadatak je da zastupa i promovie interese Evropske unije kao cjeline. Komisija djeluje nezavisno od nacionalnih vlada. Kao izvrno i administrativno tijelo, priprema zakonske prijedloge i druge evropske akte koje predstavlja Evropskom parlamentu i Vijeu, primjenjuje naela zajednikih politika EU i nadgleda njihovo sprovoenje. Komisija nadzire primjenu prava Evropske unije, predlae i prati utroak budetskih sredstava, te zastupa Uniju u meunarodnim odnosima. Kao i Parlament i Vijee, Evropska komisija je osnovana 1950-ih u okviru osnivakih ugovora EU. European Parliament - Europski parlament/Evropski parlament je predstavniko tijelo stanovnika Evropske unije. Poslanici u Parlamentu biraju se direktnim glasanjem u svakoj od drava lanica. Evropski parlament razmatra prijedloge Komisije, te uestvuje u donoenju akata putem postupaka suodluivanja sa Vijeem Evropske unije. Parlament je nadlean za imenovanje i razrjeenje lanova Komisije, kao i pitanja u vezi sa radom Komisije i Vijea Evropske unije, zatim podjelu ovlatenja u donoenju godinjeg budeta i nadziranje (zajedno s Vijeem) njegove primjene. Ova institucija je zaduena i za demokratski nadzor nad svim drugim evropskim institucijama. Court of Justice of the European Union - Sud Europske unije/Sud Evropske unije osigurava da se pravo Evropske unije tumai i primjenjuje na isti nain u svim dravama lanicama, kako bi zakoni bili isti za sve. On osigurava da nacionalni sudovi ne donose razliite presude po istom pitanju, te da drave lanice i institucije Unije ine ono to zakonodavstvo od njih zahtijeva. Sud ima ovlasti rjeavati pravne sporove izmeu drava lanica EU, institucija EU, poslovnih subjekata i pojedinaca. European Court of Auditors - Europski revizorski sud /Evropski revizorski sud provjerava da li se sredstva EU koja osiguravaju poreski obveznici ispravno prikupljaju i da li se troe namjenski na zakonit i ekonomian nain. Sud kontrolie raune prihoda i rashoda EU koji zajedno ine budet EU. Sjedite suda je u Luksemburgu.</p> <p>-</p> <p>-</p> <p>-</p> <p>Osim navedenih institucija, EU ima i brojna druga tijela koja imaju posebne uloge: European Economic and Social Committee - Evropski ekonomski i socijalni komitet/Europski gospodarski i socijalni odbor je savjetodavno tijelo koje zastupa zaposlenike, sindikate, poljoprivrednike, potroae i druge interesne grupe koje ine organizovano civilno drutvo. Ovaj Odbor zastupa njihova stajalita i brani njihove interese u raspravama o politikama sa Komisijom, Vijeem i Evropskim parlamentom. Committee of the Regions - Odbor regija/Komitet regiona je savjetodavno tijelo koje se sast...</p>